• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Bitwa pod Połtawą



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Dragoni – żołnierze formacji wojskowej zwanej dragonią, „wynalezionej” przez Henryka IV, króla Francji w końcu XVI wieku. Walczyli pieszo (rodzaj piechoty), a poruszali się wierzchem (konno). Używali zarówno broni palnej, jak i białej. Od XVIII w. regimenty dragonii coraz częściej walczyły również konno. W Rzeczypospolitej Obojga Narodów byli żołnierzami autoramentu cudzoziemskiego.3 października jest 276. (w latach przestępnych 277.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 89 dni.

    Bitwa pod Połtawą – starcie zbrojne, które miało miejsce 8 lipca 1709 roku podczas wielkiej wojny północnej, stoczone pod Połtawą na Ukrainie Lewobrzeżnej pomiędzy wojskami króla szwedzkiego Karola XII a wojskami rosyjskimi cara Piotra Wielkiego. W wyniku bitwy armia szwedzka została rozbita.

    Piotr I Aleksiejewicz Wielki, ros. Пётр I Алексеевич (ur. 30 maja/9 czerwca 1672 w Moskwie, zm. 28 stycznia/8 lutego 1725 w Sankt Petersburgu). Syn Aleksego (1645-1676), z dynastii Romanowów.Petersburg (forma zalecana), Sankt Petersburg (egzonim wariantowy) (ros. Санкт-Петербург, Sankt-Pietierburg, potocznie Петербург, Pietierburg; dawniej Piotrogród, ros. Петроград, Leningrad, ros. Ленинград) – miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską na terytorium zawierającym m.in. ponad 40 wysp. W latach 1712–1918 stolica Imperium Rosyjskiego. Powierzchnia 1439 km², liczba ludności 4 600 276.

    Spis treści

  • 1 Wstęp
  • 2 Bitwa
  • 2.1 Oblężenie Połtawy
  • 2.2 Przygotowania do walki
  • 2.3 Nieudany atak Szwedów
  • 2.4 Decydująca faza
  • 2.5 Ucieczka i kapitulacja wojsk szwedzkich
  • 2.6 Po bitwie
  • 3 Galeria
  • 4 Ciekawostki
  • 5 Przypisy
  • 6 Bibliografia
  • 7 Linki zewnętrzne
  • Wstęp[]

    Po błyskawicznych zwycięstwach Szwedów nad Duńczykami, Rosjanami i Sasami w 1700 roku wydawało się, że wojna nie będzie trwała długo i zakończy się zwycięstwem Karola XII. Spragniony sławy wojennej młody król Szwecji postanowił jednak kontynuować wojnę i wkroczył na teren neutralnej Rzeczypospolitej, gdzie spędził kilka lat na ściganiu króla Polski i elektora Saksonii Augusta Mocnego. Wykorzystując podarowany czas, car Rosji Piotr Wielki, wyciągając wnioski z klęski pod Narwą, unowocześnił i rozbudował swą armię. Gdy Karol XII walczył w Polsce, wojska rosyjskie zdobywały szwedzkie twierdze leżące w Inflantach, Estonii, Ingrii i Karelii, a car Piotr wybudował na szwedzkim wówczas terytorium Sankt Petersburg.

    Cieśnina – zwężenie obszaru wodnego, łączące dwa akweny (oceany, morza lub jeziora), a rozdzielające dwa obszary lądowe. Szeroką cieśninę morską, zwłaszcza oddzielającą wyspę od kontynentu określa się mianem kanału morskiego. Obce statki mogą przekraczać wody cieśnin należące do państwa nadbrzeżnego w oparciu o prawo niezakłóconego tranzytu.Paweł Jasienica, właściwie Leon Lech Beynar (ur. 10 listopada 1909 w Symbirsku, zm. 19 sierpnia 1970 w Warszawie) – polski pisarz historyczny, eseista i publicysta Tygodnika Powszechnego.

    W końcu Karol XII zdecydował się zakończyć działania w Polsce i wkroczył na teren Saksonii, zmuszając tym samym Augusta Mocnego do abdykacji. Następnie szwedzka armia w sile 44 000 żołnierzy opuściła Saksonię 22 sierpnia 1707 roku i ruszyła powoli na wschód. Po dojściu do Wisły Szwedzi zaczekali, aż rzeka zamarznie, po czym 30 grudnia przeprawili się na drugi brzeg i po zajęciu Mazowsza wkroczyli 28 stycznia 1708 roku do Grodna, które wojska rosyjskie opuściły bez walki. Wojska szwedzkie kontynuowały marsz na Smorgonie i Mińsk, gdzie rozłożyły się na leże zimowe. W Polsce zostawiono 8000 dragonów pod wodzą generała majora Ernsta von Krassaua.

    Wojna domowa w Polsce 1704-1706 – fragment większej europejskiej III wojny północnej. Zmagania pomiędzy konfederacją sandomierską, wierną Augustowi II Mocnemu, a konfederacją warszawską, wierną Stanisławowi Leszczyńskiemu. Wojna została zakończona krótkotrwałym zwycięstwem Leszczyńskiego (pokój w Altranstädt).Kazimierz Waliszewski (ur. 19 listopada 1849 w Golach, zm. 1935 w Paryżu) – polski historyk, pisarz i publicysta. Studiował w Warszawie i Paryżu, gdzie uzyskał doktorat prawa. Około 1874 powrócił do kraju i zamieszkał w Warszawie; w 1883 wyjechał na stałe do Francji, od 1894 publikował niemal wyłącznie po francusku.

    Szwedzka armia, która w czasie zimy poniosła znaczne straty z powodu chorób, opuściła kwatery zimowe na początku czerwca 1708 roku i ruszyła na Smoleńsk. Wiosną znajdujący się w Kurlandii generał Adam Ludwik Lewenhaupt otrzymał rozkaz, by zgromadzić duże ilości zaopatrzenia (amunicja, sprzęt i przede wszystkim żywność) i wraz z siłami liczącymi 12 000 żołnierzy dołączyć do wojsk Karola XII. Nie zdołał on jednak opuścić Mitawy przed końcem czerwca, by móc dołączyć do armii królewskiej przed październikiem. Wobec stosowanej przez wojska rosyjskie taktyki spalonej ziemi Karol XII musiał zrezygnować z bezpośredniego marszu na Moskwę i skierował się na Ukrainę, licząc na wsparcie ze strony hetmana kozackiego Iwana Mazepy. W chwili podjęcia decyzji o marszu na południe Lewenhaupt wraz z zaopatrzeniem znajdował się 130 km od króla.

    III wojna północna (wielka wojna północna) toczyła się w latach 1700-1721 pomiędzy Królestwem Danii i Norwegii, Rosją, Saksonią, Prusami i Hanowerem (od 1715) z jednej strony a Szwecją z drugiej. Rzeczpospolita Obojga Narodów formalnie pozostawała neutralna aż do 1704 roku, ale faktycznie znaczna część walk toczyła się na jej terytorium i jej kosztem już od 1700 roku. Zakończyła się podpisaniem pokoju w Nystad, w wyniku którego wzrosło znaczenie Rosji, a Szwecja utraciła status europejskiego mocarstwa.Oczaków (ukr. Очаків, tur. Özü) – miasto w obwodzie mikołajowskim Ukrainy, siedziba rejonu oczakowskiego. Ludność 16 900 (2001).

    Lewenhaupt ruszył za królem na południe, jednak nie zdołał dołączyć do sił głównych, gdyż wcześniej Piotr Wielki pokonał go w bitwie pod Leśną. Pobity Lewenhaupt, utraciwszy całe zaopatrzenie, dotarł do króla z 6000 żołnierzy, przez co jedynie zwiększył problemy zaopatrzeniowe Szwedów.

    Wiosną Karol XII przerwał pochód z powodu głodu, chorób, mrozu i innych trudności, które zredukowały jego armię o blisko 1/3. Dodatkowo deszcze, powodzie i powszechnie panująca wilgoć w poważnym stopniu naruszyły zapasy prochu, przez co większość dział stała się bezużyteczna. Król postanowił założyć bazę operacyjną i w tym celu przystąpił do oblężenia leżącej nad Worsklą Połtawy. W tym czasie Piotr przygotował potężną armię i ruszył z odsieczą.

    Rzeczpospolita, od XVII wieku częściej znana jako Rzeczpospolita Polska (lit. Respublika lub Žečpospolita, biał. Рэч Паспалітая, ukr. Річ Посполита, ros. Речь Посполитая, rus. Рѣчь Посполита, łac. Res Publica, współczesne znaczenie: republika) oraz Rzeczpospolita Obojga Narodów – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569–1795 na mocy unii lubelskiej (kres federacji w 1791 roku przyniosła Konstytucja 3 maja, ustanawiając państwo unitarne – Rzeczpospolitą Polską). Korona i Litwa stanowiły dla szlachty jedną całość, pomimo dzielących je różnic regionalnych, sprzecznych interesów i odrębności ustrojowych.Mazowsze (łac. Mazovia) – kraina historyczna położona w środkowym biegu Wisły oraz dorzeczu jej dopływów w centralnej oraz północno-wschodniej Polsce, znajdująca się w większości w woj. mazowieckim; historyczną stolicą Mazowsza jest Płock, który jest także najstarszym miastem tego regionu (prawa miejskie w 1237); dzielnica historyczna Polski.

    Szwedów było około 30 tysięcy, lecz wielu z nich było chorych i niezdolnych do walki. Mieli tylko 4 armaty, ponieważ pozostałe 40 zostało w taborze. Rosjanie mieli około 60 tysięcy żołnierzy i 70 dział. Szwedzi zdawali sobie sprawę z miażdżącej przewagi rosyjskiej. Postawili wszystko na jedna kartę, próbując wprowadzić zamieszanie w szeregach rosyjskich, atakując na całej linii frontu. W przypadku niewytrzymania ciosu przewaga liczebna Rosjan okazałaby się raczej zawadą, niż pomocą i na to liczył Rehnsköld, który przejął dowództwo od chorego króla Karola. Plan jednak się nie powiódł. Wprawdzie prawe skrzydło Szwedów zmusiło do odwrotu znajdujące się naprzeciw siły rosyjskie, ale lewe skrzydło, zostając w tyle w biegu, natknęło się na "uciekające do przodu" prawe skrzydło rosyjskie, którego przewaga liczebna uniemożliwiła atak szwedzki. Cała sytuacja – jak określa Peter Englund – przypominała "drzwi obrotowe".

    Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.Order Świętego Andrzeja Apostoła Pierwszego Powołania (Ordien swiatogo apostoła Andrieja Pierwozwannogo, (ros.) Орден Святого апостола Андрея Первозванного) – do roku 1917 najwyższe odznaczenie Rosji, obecnie Order Domowy byłej dynastii panującej Romanowów. 27 grudnia 1988 roku Święty Synod Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej ustanowił ponownie order św. Andrzeja na pamiątkę tysiąclecia chrztu Rusi, z tym samym mianem, lecz innymi insygniami. Order tegoż imienia (nie posiadający jednak sukcesji od historycznego orderu) jest od roku 1998 także najwyższym odznaczeniem Federacji Rosyjskiej.

    Wojska szwedzkie, wyczerpane i znajdujące się z dala od swej ojczyzny, zostały zupełnie rozbite przez Rosjan. Karol XII musiał ratować się ucieczką do Turcji. Wynik bitwy w znacznej mierze przesądził o dalszych losach Wielkiej Wojny Północnej, choć trwała ona jeszcze do roku 1721. Szwedzka klęska odwróciła także rezultat wojny domowej w Polsce z lat 1704–1706 (Pokój w Altranstädt).

    Jan Mazepa herbu Kołodyn (ukr. Іван Мазепа), właśc. Iwan Stepanowycz Koledynśkyj (Іван Степанович Колединський), pol. Jan Kołodyński (ur. 20 marca 1639, zm. 2 października 1709) – szlachcic, dyplomata, hetman Ukrainy Lewobrzeżnej w latach 1687–1709.August II Mocny, niem. August II der Starke (ur. 12 maja 1670 w Dreźnie (według kalendarza juliańskiego), zm. 1 lutego 1733 w Warszawie) – król Polski w latach 1697-1706 i 1709-1733, elektor Saksonii 1694-1733 jako Fryderyk August I (Friedrich August I.). Pierwszy władca Polski z dynastii saskiej Wettynów. Jego przydomek jest zazwyczaj wiązany z jego nieprzeciętną siłą.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Ariergarda - oddział, pododdział maszerujący z tyłu za głównymi siłami związku taktycznego (oddziału). Zadaniem ariergardy jest ubezpieczanie maszerującej kolumny przed uderzeniem od tyłu i zapewnienie jej swobodnego wykonywania marszu. Zależnie od sytuacji i wielkości maszerującej kolumny ariergarda może stanowić od 1/4 do 1/3 sił głównych. Ariergarda stanowi element ubezpieczenia ugrupowania marszowego.
    Łęk – element stelażu siodła. W stelażu siodła terlicowego wyróżnia się łęk przedni – ograniczający siodło od przodu; jest on wygięty w łuk, pod którym znajduje się miejsce na kłąb konia. Element ten nie powinien w żadnym wypadku dotykać końskich pleców podczas jazdy, ponieważ grozi to odbiciem lub otarciem kłębu konia. Łęk tylny ogranicza siodło od tyłu i jest również wygięty w łuk – dłuższy i bardziej płaski od łęku przedniego.
    Carstwo Rosyjskie (ros. Русское царство, "Carstwo Ruskie") – oficjalna nazwa Rosji w latach 1547–1721. Carstwo Rosyjskie obejmowało tereny od wschodniej Europy poprzez północną część Azji po Ocean Spokojny. Carstwo było kontynuacją Wielkiego Księstwa Moskiewskiego, istniejącego w latach 1328–1547. W 1547 roku odbyła się koronacja wielkiego księcia moskiewskiego Iwana IV Groźnego na „cara Wszechrusi”, co dało początek Carstwu Rosyjskiemu. W 1721 Piotr I przyjął tytuł cesarza-imperatora, dając tym samym początek Imperium Rosyjskiemu. Carowie rosyjscy nadal jednak używali (do 1917 roku) tytułów m.in. wielkich książąt włodzimierskich, twerskich i moskiewskich.
    Stanisław Poniatowski (ur. 15 września 1676, Chojnik k. Gromnik – zm. 29 sierpnia 1762, Ryki), podstoli wielki litewski, podskarbi wielki litewski (od 1722), regimentarz koronny od 1728, generał-lejtnant wojsk koronnych, wojewoda mazowiecki (od 1731), kasztelan krakowski (od 1752), twórca potęgi rodu Poniatowskich.
    Peter Englund (ur. 4 kwietnia 1957 w Boden) – absolwent archeologii, filozofii i historii, z której doktoryzował się na Uniwersytecie w Uppsali. Specjalizuje się w okresie świetności Szwecji w wieku XVII. Jego książki sprzedają się w Szwecji w dużych nakładach (ponad 200 tys. egzemplarzy) i są tłumaczone na wiele języków. W 2002 Peter Englund został członkiem Akademii Szwedzkiej, od 1 czerwca 2009 jest jej sekretarzem.
    Inflanty (łac. Livonia, także Lieflant, niem. Livland, łot. Vidzeme, est. Liivimaa) – nazwa krainy historycznej nad Dźwiną i Zatoką Ryską powstałej w średniowieczu w obrębie posiadłości zakonu kawalerów mieczowych, a zamieszkanej przez plemiona bałtyckie (przodków obecnych Łotyszów) i ugrofińskie (przodków obecnych Estończyków), na których kulturę na przestrzeni wieków wpływała głównie kultura niemiecka, a także skandynawska i polska (szczególnie w Inflantach Polskich/Łatgalii). Dawne Inflanty obejmują terytoria dzisiejszej Estonii i Łotwy.
    Dniestr (ukr. Дністер, rum. Nistru, w starożytności gr. Tyras lub Nester), rzeka płynąca przez Ukrainę i Mołdawię (a w praktyce będąc granicą mołdawsko-naddniestrzańską). Rzeka należy do zlewiska Morza Czarnego. Długość - 1352 km, powierzchnia zlewni - ok. 68 tys. km².

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.026 sek.