• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Bitwa pod Platejami

    Przeczytaj także...
    II wojna perska miała miejsce w latach 480-449 p.n.e., lecz jej apogeum przypadło na pierwsze dwa lata wojny 480-479 p.n.e. Kolejne lata to już tylko sporadyczne zatargi pomiędzy Persją a koalicją miast greckich, mające na celu wyzwolenie greckich osad w Azji Mniejszej zajętych przez Persję podczas pierwszej wojny.Sparta (gr. Σπάρτη Spártē, Λακεδαίμων Lakedaímōn, Lacedemon) – starożytne miasto oraz terytorium polis w południowej Grecji, na półwyspie Peloponez, główny ośrodek miejski Lakonii.
    Artabazos I Frygijczyk (per. آرتابازوس) (ur. 525 p.n.e., zm. ok. 449 p.n.e.) – generał w armii króla perskiego Kserksesa. Piastował urząd satrapy Frygii i Hellespontu. Brał udział w II wojnie przeciwko Grecji.

    Bitwa pod Platejami – starcie zbrojne, które miało miejsce podczas drugiej wojny perskiej (480–449 p.n.e.) w 479 p.n.e.

    Po bitwie pod Salaminą (480 p.n.e.) w Grecji pozostawały nadal wojska perskie. W 479 p.n.e. Persowie pod wodzą Mardoniusza ponownie najechali Attykę. W działaniach udziału nie brał król perski Kserkses I, gdyż udał się do Babilonii, by tłumić powstanie. Gdy do wojny włączyli się Spartanie, Mardoniusz wycofał się do Beocji, po czym zatrzymał się na południe od Teb, na równinie, która dawałaby przewagę jego konnicy. Grecy nie dali się jednak wywabić z podnóża gór. W tej sytuacji Mardoniusz podszedł pod Plateje, gdzie doszło do wielkiej bitwy z wojskami greckimi, głównie spartańskimi, pod wodzą Pauzaniasza.

    Kserkses I (pers. خشایارشا, Chszajarsza) (ur. ok. 517 p.n.e., zm. 465 p.n.e.) – szachinszach perski z dynastii Achemenidów. Panował w latach 485-465 p.n.e. Był synem i następcą Dariusza I Wielkiego.Jonia – kraina w starożytności położona w centralnej części wybrzeża Azji Mniejszej, między rzekami Hermos a Meander. Zasiedlona przez Greków, głównie Jonów z Attyki i Peloponezu. Od północy graniczyła z Eolią, od wschodu z Lidią, od południa z Karią. Do Jonii zaliczano również przybrzeżne wyspy, z największymi miastami Chios i Samos.

    Przygotowania[]

    Wojska greckie i perskie stanęły naprzeciw siebie rozdzielone rzeką Asopos. Kserkses wysłał przeciw Grekom wojsko liczące 120 000 żołnierzy. Na dowódcę wyznaczył Mardoniusza. Według Focjusza Pauzaniasz ruszył na czele 300 Spartian oraz tysiąca periojków i 6000 żołnierzy z innych miast. Ze względu na brak zgody wśród Greków co do strategii rozegrania bitwy dopiero informacja przekazana bezpośrednio przez króla macedońskiego o planach Mardoniusza rozpoczęcia bitwy o świcie zmusiła Greków do działania. Pauzaniasz przegrupował siły w nocy w kierunku rzeki, aby ograniczyć przewagę konnicy perskiej.

    Plateje (stgr. Πλάταια, Plataja lub Πλαταιαί, Platajaj, nwgr. Πλαταιές, Platees) – miejscowość w Grecji, w administracji zdecentralizowanej Tesalia-Grecja Środkowa, w regionie Grecja Środkowa, w jednostce regionalnej Beocja, w gminie Teby, przy granicy z Attyką. W 2011 roku liczyła 944 mieszkańców.Pauzaniasz – wódz spartański z przełomu VI i V w. p.n.e., dowódca w bitwie pod Platejami, pretendent do korony królewskiej Sparty po śmierci Leonidasa.

    Bitwa[]

    Pauzaniasz rozstawił swych hoplitów na paśmie wzgórz Asopos, gdzie znajdowały się liczne źródła wody. Obie strony czekały na ruch przeciwnika. Mardoniusz miał problemy z zaopatrzeniem z powodu aktywności partyzantki greckiej na tyłach. Jego kawalerii udało się nocą przechwycić zdążający z Megary grecki konwój z zaopatrzeniem i pozatruwać niektóre studnie.

    Aleksander Krawczuk (ur. 7 czerwca 1922 w Krakowie) – polski historyk starożytności i eseista, profesor nauk humanistycznych, wykładowca Uniwersytetu Jagiellońskiego, były minister kultury, poseł na Sejm I i II kadencji.Attyka (starogr. Ἀττική Attikḗ, nowogr. Αττική Attikí łac. Attica) – kraina historyczna we wschodniej starożytnej Grecji, granicząca z Beocją oraz Megarą. Aktualnie Megarę zalicza się do Attyki. Obecnie Attyka to region administracyjny (nowogr. περιφέρεια periféria) w Republice Greckiej, graniczący z regionem Grecja Środkowa i regionem Peloponez.

    Pauzaniasz odesłał mniej doświadczone oddziały, przede wszystkim lekką piechotę (peltastów) na tyły. Wojska Mardoniusza zaatakowały o świcie. Najpierw atak przeprowadziła konnica perska, lecz została odparta, a jej dowódca poległ; niemniej łucznicy perscy zadali dotkliwe straty, zwłaszcza Ateńczykom i Megaryjczykom.

    Pokój Kalliasa - pokój podpisany w roku 449 p.n.e. kończący tzw. wojny perskie między Grecją a perskim imperium Achemenidów.Asopos (gr. Ἀσωπός) – rzeka w Grecji, płynąca przez Beocję (w Grecji i Turcji są jeszcze cztery inne rzeki o tej samej nazwie). U jej brzegów w 479 p.n.e. stoczono Bitwę pod Platejami, w której Grecy pokonali armię perską.

    W odpowiedzi Grecy musieli uderzyć. W walce wręcz, dzięki cięższemu uzbrojeniu i taktyce walki, hoplici zyskali przewagę. W odpowiedzi Mardoniusz poprowadził oddział doborowej jazdy, lecz bez powodzenia. Gdy Mardoniusz zginął w walce ze Spartanami, Persowie, z Artabazosem na czele, rzucili się do ucieczki.

    Focjusz I Wielki (urodził się ok. 810 roku w Konstantynopolu, zmarł 6 lutego 891 roku tamże) – patriarcha Konstantynopola w latach 858 – 867 oraz 877 – 886, święty Kościoła prawosławnego.Apollo (gr. Ἀπόλλων Apóllōn, zwany też Φοῖβος Phoibos "Jaśniejący", łac. Apollo) – w mitologii greckiej syn Zeusa i Leto. Urodził się na wyspie Delos. Był bliźniaczym bratem Artemidy. Uważany za boga piękna, światła, życia, śmierci, muzyki, wróżb, prawdy, prawa, porządku, patrona sztuki i poezji, przewodnika muz (Ἀπόλλων Μουσηγέτης Apóllōn Mousēgétēs). Przebywał na Parnasie, skąd zsyłał natchnienie.

    Podsumowanie[]

    Wojska perskie w Grecji centralnej zostały rozbite. Wkrótce potem, inne połączone siły greckie (w tym wypadku z decydującym udziałem Ateńczyków) rozbiły armię i flotę perską w Bitwie pod Mykale, na wybrzeżu Jonii. W rezultacie Persowie porzucili ostatecznie plany podboju Grecji, chociaż walki trwały aż do roku 449, kiedy to zawarty został w Suzie pokój Kalliasa (od nazwiska negocjatora ateńskiego).

    Bitwa pod Salaminą rozegrała się w wąskiej cieśninie pomiędzy wyspą Salamina (gr. Salamis) a wybrzeżem Attyki w Zatoce Sarońskiej niedaleko Aten 28 września 480 roku p.n.e. między flotami grecką i perską w czasie wojen perskich. Zwycięstwo niewielkiej floty greckiej nad perską zadecydowało o dalszych losach wojny. Bitwa ta jest uważana za jedną z tych, które zmieniły bieg historii.Periojkowie (greckie periojkoj – sąsiedzi, wspólnie mieszkający, przesiedleńcy) – część ludności Sparty, najprawdopodobniej pochodzenia achajskiego, która poddała się bez oporu Dorom. Periojkowie byli pozbawieni praw politycznych, mieli jednak wolność osobistą. Wykonywali wszystkie prace gospodarcze, których nie wolno było z kolei wykonywać spartiatom; zajmowali się rzemiosłem, handlem, przemysłem. Dostarczali armii spartańskiej liczne lekkozbrojne oddziały, np. w bitwie pod Platejami walczyło 10 tys. periojków (5 tys. lekkozbrojnych i 5 tys. hoplitów). Mieszkali we wsiach i miastach wokół Sparty. Wspólnie ze spartiatami nazywani byli Lacedemończykami.

    Przypisy

    1. Focjusz, Biblioteka, Kodeks 72.[39a, 39b].
    2. Według Ktezjasza Mardoniusz został ranny i uciekł z pola bitwy. Przez Kserksesa został wysłany do ograbienia świątyni Apollina, lecz zginął w czasie gradobicia (Focjusz, Kodeks 72.[39b])

    Bibliografia[]

  • Wielka Historia Świata: Tom 3: Świat okresu cywilizacji klasycznych. Aleksander Krawczuk (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza FOGRA, 2005. ISBN 83-85719-84-9.
  • Grzegorz Lach: Historyczne bitwy: Salamina-Plateje 480-479 pne. Warszawa: Bellona, 2010. ISBN 978-83-111-1939-0.
  • John Warry: Walfare in the Classical World. New York: Salamander Books, 1993. ISBN 1-56619-463-6.
  • Suza (pers. شوش - Shūsh) – miasto w starożytnym Elamie, jedna ze stolic; obecnie leży w ostanie Chuzestan w Iranie, na terenie identycznie nazwanego, liczącego ok. 50.000 mieszkańców, współczesnego miasta, ok. 24 km na pd.-zach. od 400-tysięcznego miasta Dezful.Beocja (gr. Βοιωτία,Boiotia, łac. Beotia) – kraina historyczna w środkowej starożytnej Grecji między Zatoką Koryncką a Zatoką Eubejską Północną i Południową oraz Cieśniną Ewripos. Obecnie Beocja (Viotia) jest prefekturą w Republice Greckiej w regionie administracyjnym Grecja Środkowa, ze stolicą w Liwadii. Graniczy z nomarchiami Attyka Zachodnia i Attyka Wschodnia (region Attyka) oraz prefekturami Fokida i Ftiotyda (Grecja Centralna). Powierzchnia prefektury Beocja wynosi 2952 km², zamieszkuje ją około 130,7 tys. ludzi (stan z 2005 roku).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Bitwa pod Mykale - bitwa pomiędzy wojskami greckimi i perskimi stoczona podczas drugiej wojny perskiej w sierpniu roku 479 p.n.e.
    Teby (Θῆβαι, Thívai, Thebaj lub Thive) – w starożytności główne miasto i centrum polityczne Beocji, w środkowej Grecji. Obecnie miasto zamieszkane przez 17-18 tys. ludzi.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.021 sek.