• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Bitwa pod Leuktrami

    Przeczytaj także...
    Sparta (gr. Σπάρτη Spártē, Λακεδαίμων Lakedaímōn, Lacedemon) – starożytne miasto oraz terytorium polis w południowej Grecji, na półwyspie Peloponez, główny ośrodek miejski Lakonii.Grecja (gr. Ελλάδα Elláda, IPA: [e̞ˈlaða] lub Ελλάς Ellás, IPA: [e̞ˈlas]), Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía, IPA: [e̞ˌliniˈci ðimo̞kraˈtiˌa]) – kraj położony w południowo-wschodniej części Europy, na południowym krańcu Półwyspu Bałkańskiego. Graniczy z czterema państwami: Albanią, Macedonią Północną i Bułgarią od północy oraz Turcją od wschodu. Ma dostęp do czterech mórz: Egejskiego i Kreteńskiego od wschodu, Jońskiego od zachodu oraz Śródziemnego od południa. Grecja ma dziesiątą pod względem długości linię brzegową na świecie, o długości 14880 km. Poza częścią kontynentalną, w skład Grecji wchodzi około 2500 wysp, w tym 165 zamieszkałych. Najważniejsze to Kreta, Dodekanez, Cyklady i Wyspy Jońskie. Najwyższym szczytem jest wysoki na 2918 m n.p.m. Mitikas w masywie Olimpu.
    Związek Beocki - konfederacja miast beockich, która powstała w VI wieku p.n.e. w obliczu zagrożenia tesalską ekspansją w Grecji Środkowej. Do poleis założycielskich związku, którym udało się odeprzeć Tesalię, należały: Teby (dysponujące ok. 2/5 powierzchni Beocji), Tanagra, Haliartos, Koroneja, Tespie, Akraifnia. Miasta te od ok. 525 roku p.n.e. biły monetę związkową z charakterystyczną tarczą beocką z wcięciami na brzegach na awersie. Prawdopodobnie początkowo w związku nie znalazło się Orchomenos - rywal Teb posiadający ok. 1/5 powierzchni równiny beockiej, ale już ok. 500 roku p.n.e. członkami były wszystkie poleis Beocji z wyjątkiem Platei będącej w sojuszu z Atenami. Związek był kilka razy rozwiązywany przez wrogów, jego problemami były też z jednej strony dążenia Teb do przewodnictwa w konfederacji, z drugiej próby usamodzielnienia się niektórych miast, jednak jego pozycja w Grecji z biegiem czasu rosła. Kiedy zimą 379/378 roku p.n.e. Tebańczycy pod wodzą Pelopidasa zrzucili jarzmo spartańskie i w wyniku walk ponownie powołali do życia sojusz (bez Orchomenos - sojusznika Sparty), stał się on bazą Teb dla ich próby zdobycia hegemonii w całej Grecji. Związek tego okresu był organizacją przypominającą polis - istniało zgromadzenie wszystkich obywateli Beocji (zbierało się w Tebach), kolegium siedmiu tzw. beotarchów (czterech pochodziło z Teb) dysponowało szerokimi uprawnieniami politycznymi i władzą wojskową. W 371 p.n.e. wojska związku dowodzone przez beotarchę Epaminondasa rozbiły armię Sparty pod Leuktrami, a później wkroczyły na Peloponez, gdzie kolejnymi zwycięstwami poważnie osłabiły pozycję Spartan na półwyspie. W 370 roku p.n.e. do sojuszu dołączyło Orchomenos, w 364 Teby podporządkowały sobie Tesalię, ale za cenę śmierci Pelopidasa. W tym samym roku zniszczyły Orchomenos pod pretekstem antydemoktratycznego spisku. Hegemonia Teb w Grecji zakończyła się w 362 p.n.e. wraz ze śmiercią Epaminondasa w bitwie pod Mantineją.

    Bitwa pod Leuktrami – starcie zbrojne, które miało miejsce w lipcu roku 371 p.n.e. pomiędzy wojskami tebańskimi wodza Epaminondasa a armią spartańską dowodzoną przez króla Kleombrotosa.

    Tło bitwy[ | edytuj kod]

    Armia peloponeska (na czele ze Spartą), obawiając się wzrostu znaczenia Teb wśród członków Związku Beockiego, najechała Beocję. Pośpiesznie zebrana armia Epaminondasa zagrodziła drogę wojskom inwazyjnym pod Leuktrami.

    Święty Zastęp (lub Święty Oddział, gr. hierόs lόchos)– elitarna jednostka armii tebańskiej. Według przekazów Plutarcha Zastęp składał się z 300 doborowych hoplitów, mężczyzn i młodzieńców, których łączyły związki homoseksualne.Kleombrotos I (żył w IV w. p.n.e., zm. w lipcu 371 p.n.e.) – król Sparty z dynastii Agiadów panujący w latach 380–371 p.n.e., syn króla Pauzaniasza. Jako dowódca wojsk spartańskich poległ w bitwie pod Leuktrami.

    Przed bitwą[ | edytuj kod]

    Oddziały Spartan liczyły 12 000 żołnierzy, a armia tebańska – 9000 ludzi. Spartanie ustawili swoje wojska w typowym szyku falangi, umieszczając najlepsze oddziały na prawym skrzydle, a nieliczną jazdę i lekkozbrojną piechotę kierując do osłony trzonu armii. Tebańczycy zastosowali natomiast oryginalną modyfikację klasycznej falangi. Zwiększyli jej głębokość na lewym skrzydle do co najmniej 50 szeregów, umieszczając tam m.in. elitarny Święty Zastęp pod wodzą Pelopidasa. Resztę falangi, wraz z osłaniającą ją jazdą, ustawili nieco z tyłu w płytkim szyku (8 szeregów) naprzeciwko spartańskiego centrum i lewego skrzydła, które miały po 12 szeregów. Był to pierwszy w historii przypadek zastosowania szyku skośnego: głębokiej kolumny szturmowej wykonującej natarcie główne i odgiętego skrzydła, przeprowadzającego natarcie wiążące.

    Beocja (gr. Βοιωτία,Boiotia, łac. Beotia) – kraina historyczna w środkowej starożytnej Grecji między Zatoką Koryncką a Zatoką Eubejską Północną i Południową oraz Cieśniną Ewripos. Obecnie Beocja (Viotia) jest prefekturą w Republice Greckiej w regionie administracyjnym Grecja Środkowa, ze stolicą w Liwadii. Graniczy z nomarchiami Attyka Zachodnia i Attyka Wschodnia (region Attyka) oraz prefekturami Fokida i Ftiotyda (Grecja Centralna). Powierzchnia prefektury Beocja wynosi 2952 km², zamieszkuje ją około 130,7 tys. ludzi (stan z 2005 roku).Falanga (stgr. φάλαγξ phalanks, dopełniacz φάλαγγος phalangos) – zwarty oddział bojowy greckiej, a potem macedońskiej i hellenistycznej piechoty. Powstała w VII w. p.n.e.

    Bitwa[ | edytuj kod]

    Mocne, lewe skrzydło tebańskie pod osobistym dowództwem Epaminondasa uderzyło gwałtownie na prawe skrzydło spartańskie. Jednocześnie centrum i prawe skrzydło tebańskie posuwało się naprzód powoli, ściągając na siebie uwagę Spartan, nie wchodząc jednak do walki. Prawe skrzydło spartańskie nie wytrzymało naporu tebańskiej kolumny szturmowej i poszło w rozsypkę. Wtedy lewe skrzydło Tebańczyków zwróciło się przeciwko centrum przeciwnika, a jednocześnie od frontu uderzyły oddziały centrum i prawego skrzydła tebańskiego. Spartanie, atakowani z dwóch stron, rozpoczęli pośpieszny odwrót.

    Teby (Θῆβαι, Thívai, Thebaj lub Thive) – w starożytności główne miasto i centrum polityczne Beocji, w środkowej Grecji. Obecnie miasto zamieszkane przez 17-18 tys. ludzi.

    Skutki[ | edytuj kod]

    W bitwie poległo 700 hoplitów spartańskich wraz z królem Kleombrotosem i 300 Tebańczyków. Po tej porażce prestiż militarny Sparty bardzo ucierpiał, a przewaga Teb w świecie greckim została umocniona.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Aleksander Krawczuk: Wielka Historia Świata. T. 3: Świat okresu cywilizacji klasycznych. Oficyna Wydawnicza FOGRA, 2005, s. 147. ISBN 83-85719-84-9.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.009 sek.