• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Bitwa pod Fintą

    Przeczytaj także...
    Târgovişte, Tîrgovişte – miasto w Rumunii położone na rzeką Jałomica, stolica okręgu Dymbowica, historyczna stolica Wołoszczyzny. Liczy ok. 90 tys. mieszkańców (2002).Tatarzy (nazwa własna: Tatarlar / Татарлар) – grupa ludów tureckich z Europy wschodniej oraz północnej Azji.
    Stambuł (tur. İstanbul) – największe i najludniejsze miasto Turcji i jej centrum kulturalne, handlowe oraz finansowe. Rozciąga się od północnego wybrzeża morza Marmara po obu stronach Bosforu, cieśniny morskiej między Morzem Śródziemnym a Morzem Czarnym. Położenie zarówno w europejskiej Tracji, jak i azjatyckiej Anatolii sprawia, że Stambuł jest jedną z dwóch (obok rosyjskiego miasta Magnitogorsk) metropolii świata znajdujących się na dwóch kontynentach.

    Bitwa pod Fintą – starcie zbrojne, które miało miejsce dnia 27 maja 1653 r. trakcie wojny o tron mołdawski (1653).

    Udana walka Semenów podczas bitwy nad rzeką Teleżyną zachęciła hospodara wołoskiego Macieja Basarabę do rozegrania walnej bitwy, bez czekania na pomoc posiłków siedmiogrodzkich. Hospodar dysponował siłami 20 tys. – 30 tys. żołnierzy wołoskich, serbskich, węgierskich i polskich. Dnia 27 maja Maciej Basarab zdecydował się przyjąć bitwę obronną w okolicy Finty (Tirgoviste) nad rzeką Jałomicą. Obóz wołoski otaczały rzeka z jednej strony i moczary z drugiej, było to więc dogodne miejsce do obrony. Po nadejściu nieprzyjaciela, wojska hospodara ustawiły się w szyku bojowym przed obozem. Wołosi i Semeni stanęli na prawym skrzydle dowodzeni przez Jerzego Stefana, wojska najemne i artyleria stanęła w centrum (Maciej Basarab), na lewym zaś skrzydle stali Polacy i Węgrzy pod wodzą Diicu Buicescu(rum.).

    Mateusz Basarab (rum. Matei Basarab; ur. 1588, Brâncoveni, Aluta - zm. 9 kwietnia 1654, Bukareszt) był hospodarem Wołoszczyzny w latach 1632-1654.Seret (ukr. Сирет – Syret, rum. Siret) – rzeka na Ukrainie i w Rumunii, lewy dopływ Dunaju. Długość wynosi 726 km, powierzchnia zlewni 44 000 km².

    Tymczasem wojska kozacko-mołdawskie Tymofieja Chmielnickiego i Bazylego Lupu po ciężkim i forsownym marszu, bez odpoczynku przystąpiły do walki. Młody Chmielnicki podzielił armię na 3 odrębne części z taborami. Mołdawianie zajęli lewe skrzydło naprzeciwko Semenów i Wołochów. Centrum i prawe skrzydło obsadzili Kozacy. Bitwę rozpoczął atak Mołdawian Bazylego Lupu, który wprowadził też do walki doborowy oddział piechoty niemieckiej w sile 100 ludzi. Po rozproszeniu Semenów, jazda mołdawska zepchnęła prawe skrzydło Wołochów. W tym momencie piechota Macieja Basaraba przypuściła kontratak, zmuszając Mołdawian do odwrotu. Chmielnicki wysłał wówczas do boju siły z centrum, wsparte armatami. Atak na Wołochów spotkał się z silną obroną, Wołosi zostali jednak odepchnięci. W trakcie walki ranę odniósł Basarab, walczył jednak dalej organizując kontratak lewego skrzydła wołoskiego. W wyniku ataku lewej flanki pułk jazdy polskiej rozbił piechotę kozacką, która rzuciła się do ucieczki. Sytuację Chmielnickiemu utrudniła w tym momencie gwałtowna burza, którą wykorzystał hospodar ostrzeliwując z dział zmieszane wojska kozackie. Kozacy rzucili się do ucieczki. Ścigający ich Wołosi wyrżnęli wielu przeciwników. Pozostający tymczasem w taborze Kozacy i Niemcy bronili się jeszcze do wieczora. W nocy po kilkugodzinnej walce, tabor został zdobyty a wszyscy obrońcy z wyjątkiem Tatarów i Mołdawian na służbie Lupu zginęli. W bitwie poległo prawie 7 tys. Kozaków, a 5 tys. dostało się do niewoli, Wołosi zdobyli też 16 armat. Część jeńców ścięto krótko po bitwie, resztę podarowano wielkiemu wezyrowi w Stambule. Armia kozacko-mołdawska praktycznie przestała istnieć.

    Bitwa nad rzeką Teleżyną – starcie zbrojne, które miało miejsce dnia 26 maja 1653 r. w trakcie wojny o tron mołdawski (1653).Jassy, Iaşi (węg. Jászvásár) – miasto w północno-wschodniej Rumunii (w historycznej Mołdawii), nad rzeką Bahlui (dorzecze Prutu); ośrodek administracyjny okręgu Jassy; 308,8 tys. mieszkańców (2009).

    Po bitwie pod Fintą, Chmielnicki i Lupu na czele resztek armii zbiegli do Jass. Po nieznacznym wzmocnieniu własnych sił milicją orheiańską dnia 24 czerwca w rejonie wsi Faraoani(rum.) doszło do potyczki, w której jazda Jerzego Stefana pokonała przeciwnika. Pojmanym jeńcom odcięto nosy i uszy. Dnia 11 lipca 1653 r. armia wołoska przekroczyła Seret i ruszyła w kierunku północno-wschodnim. W tym samym miesiącu Lupu ponownie skoncentrował swoje siły, po czym na czele 4 tys. Kozaków i 11 tys. pospolitego ruszenia ruszył ku wojskom wołoskim. Kolejne starcie miało miejsce dnia 16 lipca 1653 r. w okolicy wsi Sirca. Bitwa zakończyła się porażką wojsk Lupu, a miało w niej polec kilka tysięcy Kozaków. Pobita armia Lupu wycofała się ku Dniestrowi a on sam schronił się w Śmile.

    Dniestr (ukr. Дністер, rum. Nistru, w starożytności gr. Tyras lub Nester), rzeka płynąca przez Ukrainę i Mołdawię (a w praktyce będąc granicą mołdawsko-naddniestrzańską). Rzeka należy do zlewiska Morza Czarnego. Długość - 1352 km, powierzchnia zlewni - ok. 68 tys. km².Mołdawia, Republika Mołdawii (mołd., rum. Moldova; mołd., rum. Republica Moldova; ros. Молдавия; czasem używana jest niezalecana przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami RP nazwa Mołdowa) – państwo europejskie położone na terenach historycznej Besarabii jak i obszarów położonych na lewym brzegu Dniestru (tzw. "Naddniestrze"). Graniczy z Ukrainą i Rumunią. W jej skład wchodzi także Terytorium Autonomiczne Gagauzji, gdzie językami urzędowymi są obok mołdawskiego gagauski i rosyjski, choć sami Rosjanie stanowią niewielką część ludności tego obszaru. Rdzenną ludność Gagauzji (Gagauz Yeri) (ponad 80%) stanowią Gagauzi – tureckojęzyczni prawosławni chrześcijanie.

    Bibliografia[]

  • Tomasz Ciesielski: Od Batohu do Żwańca. Wojna na Ukrainie, Podolu i o Mołdawię 1652–1653, wyd. Inforteditions, Zabrze 2007.



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Jałomica (rum. Ialomiţa) – rzeka w południowej Rumunii (Wołoszczyzna), lewy dopływ Dunaju. Jej długość wynosi 417 km, powierzchnia zlewni – 10 350 km², średni przepływ u ujścia – 45 m³/s.
    Wołoszczyzna (rum. Țara Românească albo Valahia) – kraina historyczna w Rumunii, obejmująca Nizinę Wołoską, położona pomiędzy Karpatami Południowymi a dolnym Dunajem. Dzieli się na Muntenię (Multany) oraz Oltenię, położoną na prawym brzegu rzeki Aluty. Na stokach Karpat występują złoża ropy naftowej. Główne miasta to Bukareszt (stolica Rumunii), Ploeszti (rum. Ploiești, główny ośrodek wydobycia ropy), Braiła (port naddunajski), Piteşti oraz Krajowa (główne miasto Oltenii).
    Siedmiogród lub Transylwania (rum. Transilvania lub Ardeal, węg. Erdély, niem. Siebenbürgen) – kraina historyczna położona na Wyżynie Siedmiogrodzkiej w centralnej Rumunii. Główne miasta Siedmiogrodu to Braszów, Kluż-Napoka, Sybin i Târgu Mureș. Zamieszkany jest przez ludność narodowościowo mieszaną, większość stanowią Rumuni, ale zamieszkują ten teren także bardzo liczne mniejszości narodowe, przede wszystkim węgierska, saska (niemiecka), szeklerska i cygańska.
    Tymofiej Chmielnicki (Timofiej, Tymosz , często zdrobniale lub pogardliwie Tymoszka lub Cimoszka Chmielnicki; ukr. Тимофій Хмельницький (ur. 1632, zm. 5 (15) września 1653 w Suczawie) – dowódca kozacki, syn Bohdana, starszy brat Jerzego.
    Smiła (ukr. Сміла) - miasto na Ukrainie w obwodzie czerkaskim, nad Taśminą (dopływ Dniepru); liczy 68 tys. mieszkańców (2006); zakłady naprawcze taboru kolejowego, przemysł spozywczy, odzieżowy; węzeł kolejowy. W 1768 Smiłę objęła koliszczyzna. Franciszek Ksawery Lubomirski w 1787 sprzedał miasto wraz z całą Smilańszczyzną za 2 mln rubli Grzegorzowi Potiomkinowi, dzięki czemu uzyskał on polski indygenat.
    Kozacy, dawniej też Kazacy (ros. каза́ки, kazaki, ukr. коза́ки, kozaki z tur. quazzāq — "awanturnik") – nazwa odnosząca się do grupy ludności o charakterze wieloetnicznym z dominującym substratem ruskim, zamieszkującej stepy położone na południe od księstw ruskich, określająca później także rodzaj osadnictwa wojskowego na zasiedlanych pogranicznych ziemiach Rzeczypospolitej i Rosji.
    Orchej Stary - kompleks historyczno-archeologiczny, położony w Mołdawii 60 km od Kiszyniowa, nad rzeką Reut. Dawne miasto, którego mieszkańcy w wieku XVII większości przenieśli się do miasta Orgiejów. Znaleziono tam wiele grodzisk, między innymi gockie z VI-I w. p.n.e.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.051 sek.