• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Bitwa pod Chojnicami

    Przeczytaj także...
    Dominik Kazanowski herbu Grzymała (zm. 1485) – podkomorzy Kazimierza IV Jagiellończyka, starosta niepołomicki (od 1454) i radomski (od 1463). Mianowany przez Kazimierza Jagiellończyka łowczym krakowskim (1472), a następnie wojskim lubelskim (1480).Kazimierz IV Andrzej Jagiellończyk, lit. Kazimieras I Andrius Jogailaitis, biał. Казімір I Ягелончык (ur. 30 listopada 1427 w Krakowie, zm. 7 czerwca 1492 w Grodnie) – wielki książę litewski w latach 1440–1492, król Polski w latach 1447–1492. Jeden z najaktywniejszych polskich władców, za panowania którego Korona, pokonując zakon krzyżacki w wojnie trzynastoletniej, odzyskała – po 158 latach – Pomorze Gdańskie, a dynastia Jagiellonów stała się jednym z czołowych domów panujących w Europie. Zdecydowany przeciwnik magnaterii, przyczynił się do wzmocnienia znaczenia Sejmu i sejmików, co jednak stało się z krzywdą dla mieszczaństwa.
    Zakon krzyżacki – pełna nazwa: Zakon Szpitala Najświętszej Maryi Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (zakon krzyżacki, zakon niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Theutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XI i XII wieku. Sprowadzony, by zapewnić bezpieczeństwo ewangelizacji Prusów, opanował militarnie obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem formację państwową Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.

    Bitwa pod Chojnicami – starcie zbrojne, które miało miejsce 18 września 1454 roku w pobliżu Chojnic. W bitwie brały udział wojska polskie przeciwko wojskom zakonu krzyżackiego. Starcie, zakończone zwycięstwem strony krzyżackiej, było epizodem wojny trzynastoletniej. Krzyżacy dysponowali armią składającą się z około 9 tys. jazdy i 6 tys. piechoty pod dowództwem Bernarda Szumborskiego, zaś po stronie polskiej było 16 tys. jazdy i parę tysięcy piechoty, w tym 500 najemników z Gdańska oraz 2 tys. najemników pruskich. Dowodził Kazimierz IV Jagiellończyk.

    Jan z Rożnowa (Jan Zawiszyc) herbu Sulima (ok. 1421-1454) – starosta kolski, najmłodszy syn Zawiszy Czarnego oraz Barbary Wysz-Rożnowskiej (bratanicy biskupa krakowskiego Piotra Wysza), ojciec Barbary Tarnowskiej. Dziadek Jana Amora Tarnowskiego hetmana wielkiego koronnego.Zawisza Czarny z Garbowa herbu Sulima (łac. Zawissius Niger de Garbow et Rożnów; ur. ok. 1370 w Garbowie, zm. 12 czerwca 1428 w Golubacu) – sławny polski rycerz, niepokonany w licznych turniejach, symbol cnót rycerskich; starosta kruszwicki od 1417, starosta spiski od 1420.

    Polacy liczyli na to, że o losach bitwy rozstrzygnie w tradycyjny sposób ciężka polska kawaleria i nie zajęli się organizacją jednostek artylerii bądź większych jednostek piechoty. Bernard Szumborski zastosował jednak zupełnie inną strategię bitwy, niż założyła strona polska.

    18 września jest 261. (w latach przestępnych 262.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 104 dni.Szyk wozowy taborytów (szyk taborowy, niem. Wagenburg) – szyk bojowy stosowany podczas religijnych, antyfeudalnych wojen husyckich (1419-1434). Dzięki odpowiedniemu łączeniu wozów bojowych, pod osłoną których prowadzono walkę ogniową z prymitywnych hakownic, hufnic i taraśnic, tworzono ruchomy obóz warowny, umożliwiający w odpowiednim momencie przejście do działań zaczepnych.

    Na początku wszystko odbywało się tak, jak oczekiwał tego Kazimierz Jagiellończyk. Polska ciężka kawaleria szarżowała skutecznie, przerywając linię krzyżacką, zabijając księcia piastowskiego Rudolfa Żagańskiego i biorąc do niewoli Szumborskiego. Kawaleria krzyżacka próbowała przerwać linię polską i uciec w kierunku Chojnic, jednak piechota skupiona w krzyżackim wagenburgu zerwała z tradycją i stawiła opór jednostkom kawalerii polskiej. Następnie niespodziewany atak z Chojnic zaskoczył tyły polskiej armii i wywołał panikę. Szumborski uciekł z obozu jenieckiego Polaków i zorganizował pościg. Setki żołnierzy polskich zginęło stratowanych w ucieczce lub utopiło się na pobliskich bagnach. Dominik Kazanowski ocalił króla i uprowadził go do Bydgoszczy.

    Wojna trzynastoletnia (1454-1466) – wojna między zakonem krzyżackim a Koroną Królestwa Polskiego, zakończona II pokojem toruńskim.Bernard Szumborski, niem. Bernard von Zinnenberg (zm. 7 stycznia 1470) – morawski rycerz, jeden z najwybitniejszych dowódców w służbie zakonu krzyżackiego okresu wojny trzynastoletniej.

    Polska porażka była ogromna – 3 tys. ciał zostało na polu bitwy – zginęło wielu znakomitych mężów, m.in. Jan z Rożnowa, starosta kolski, najmłodszy syn Zawiszy Czarnego, Mikolaj Morski (herbu Topór) chorąży sandomierski. Krzyżacy pojmali też 300 rycerzy, w tym trzech dowódców: Mikołaja Szarlejskiego, Łukasza Górkę i Wojciecha Kostkę.

    Mikołaj Szarlejski ze Ściborza herbu Ostoja (ur. ok. 1400 r., zm. 1457 r.) – podstoli brzeski, kasztelan inowrocławski od 1438 r., starosta bydgoski od 1441 r., wojewoda inowrocławski 1457 r., starosta tucholski od 1454 r., wojewoda brzesko-kujawski 1453-1457 r., starosta brodnicki, starosta gniewkowski; członek Związku Pruskiego. Z ramienia królowej Zofii Holszańskiej zarządzał również starostwem inowrocławskim i nieszawskim w latach 1435-1448.Rudolf żagański (ur. pomiędzy 1411 a 1418, zm. 18 września 1454, Chojnice) – książę żagański w latach 1439-1454, współrządy z braćmi.

    Po stronie krzyżackiej straty były minimalne: zginęło zaledwie 100 rycerzy. Pomimo zwycięstwa, dowódca Bernard Szumborski pozostał formalnie więźniem polskim, gdyż zobowiązywała go do tego obietnica złożona Polakom.

    Bibliografia[]

  • Jacek Knopek, Bogdan Kuffel: Bitwa pod Chojnicami 18 IX 1454 r. w tradycji historycznej i regionalnej. Chojnice: Biblioteka Chojnicka, 2004.



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Łukasz I Górka herbu Łodzia – Syn Jakuba I z Górki (Miejskiej Górki) i jego żony Doroty. W młodości został dworzaninem królewskim (prawdopodobnie za wstawiennictwem Mikołaja I z Górki i Kórnika - kanclerza kapituły poznańskiej). W 1428 został łożnym Władysława Jagiełły, przed 1434 otrzymał (prawdopodobnie w zastaw) starostwo kościańskie, a w 1437 lub 1438 urząd podczaszego poznańskiego. W 1440 towarzyszył Władysławowi Warneńczykowi w wyprawie na Węgry, doprowadzając posiłki z Wielkopolski, jednak przed bitwą pod Warną powrócił do ojczyzny. Po śmierci Władysława III posłował zarówno do Kazimierza Jagiellończyka jak i Bolesława IV - księcia mazowieckiego w sprawie sukcesji. Szybko został zaufanym nowego króla, w latach 1447-1448 sprawował urząd wielkopolskiego starosty generalnego (ponownie w 1451-1454 i 1456-1457), a w 1449 został wojewodą poznańskim. Jako aktywny członek rady królewskiej popierał Kazimierza w walce z Zbigniewem Oleśnickim i małopolską opozycją. Jako zwolennik inkorporacji Prus kontaktował się z Związkiem Pruskim a w 1454 brał udział w hołdzie Gdańska. Był jednym z głównodowodzących w bitwie pod Chojnicami (18 IX 1454), a po klęsce trafił do niewoli. Więziono go w Malborku, skąd został zwolniony w 1455 roku. Od tego momentu działał wyłącznie jako dyplomata, choć podczas wojny trzynastoletniej udzielał wojskom królewskim wsparcia finansowego. Był sygnatariuszem aktu pokoju toruńskiego 1466 roku. Po wojnie rokował z Maciejem Korwinem - królem Węgier o tron czeski dla synów Kazimierza. W 1474 brał udział w nieudolnym pospolitym ruszeniu mającym bronić południowej Wielkopolski przed najazdem Jana - księcia żagańskiego. Do śmierci sprawował urząd starosty kościańskiego (jego bezwzględne ściąganie podatków wywołało bunt mieszczan w 1447) oraz pobiedziskiego. Zmarł nagle 11 kwietnia 1475, pochowano go w poznańskiej katedrze. Żonaty z Katarzyną, córką Dobrogosta Szamotulskiego, miał synów: Uriela, Jana, Jakuba II i Mikołaja II oraz córkę Małgorzatę - żonę Stanisława Zbąskiego.
    Gdańsk (łac. Dantiscum, Dantis, Gedanum, niem. Danzig) – miasto na prawach powiatu w północnej Polsce, położone nad Morzem Bałtyckim, u ujścia Motławy do Wisły, nad Zatoką Gdańską, na Pobrzeżu Gdańskim. Centrum kulturalne, naukowe i gospodarcze oraz węzeł komunikacyjny północnej Polski, stolica województwa pomorskiego. Ośrodek gospodarki morskiej z dużym portem handlowym.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.017 sek.