• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Bitwa o Lwów 1918-1919



    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5] [6] [7]
    Przeczytaj także...
    Wojna polsko-ukraińska (ukr. Польсько-українська війна) – konflikt zbrojny o przynależność państwową Galicji Wschodniej, zamieszkanej przez Polaków i Ukraińców.Lubień Wielki (ukr. Великий Любінь) – osiedle typu miejskiego w rejonie gródeckim obwodu lwowskiego, na Płaskowyżu Tarnogrodzkim. Osiedle liczy 4516 mieszkańców (2006 r.).
    Odsiecz[]

    Po rozpoczęciu walk w Galicji Wschodniej Narodowa Demokracja rozwinęła ogólnopolską akcję mającą na celu udzielenie pomocy Lwowowi, jednak istnienie kilku ośrodków władzy utrudniało tę akcję. Już 4 listopada plan odsieczy Lwowa przedstawił na forum rządowym szef Sztabu Generalnego WP gen. Tadeusz Jordan Rozwadowski. Plan zakładał dwa uderzenia z północy od Lublina przez Rawę Ruską i z zachodu z Krakowa przez Przemyśl. 5 listopada Rozwadowski przekonywał do tego planu płk. Rydza-Śmigłego w Lublinie, następnie udał się do Krakowa gdzie powierzył wykonanie swego planu gen. Roji. Plan gen. Rozwadowskiego nie został wykonany, przygotowanie do odsieczy ze strony Lublina zdezorganizowało czasowo powstanie Tymczasowego Rządu Republiki Polskiej na czele z Ignacym Daszyńskim i podporządkowanie mu wojsk garnizonu lubelskiego. Sytuacja zmieniła się dopiero po objęciu władzy przez Piłsudskiego. Generał Bolesław Roja organizował pomoc dla Lwowa, wykonując założenia planu gen. Rozwadowskiego. Jako straż przednia odsieczy miała być grupa „San” (400 żołnierzy i 4 działa), dowodzona przez mjr. Juliana Stachiewicza, która wyruszyła pociągiem z Krakowa do Przemyśla 9 listopada. Przemyśl zdobyto 12 listopada 1918 roku.

    Józef Haller von Hallenburg (ur. 13 sierpnia 1873 w Jurczycach, zm. 4 czerwca 1960 w Londynie) – generał broni Wojska Polskiego, legionista, harcmistrz, przewodniczący ZHP, prezes Komitetu PCK, działacz polityczny i społeczny, brat stryjeczny gen. Stanisława Hallera, kawaler Orderów: Orła Białego i Virtuti Militari.Artur Hausner (ur. 5 listopada 1870 w Kończycach k. Niska, zm. 16 września 1941 w Woroneżu) – polski polityk, działacz socjalistyczny, publicysta, poseł na Sejm Ustawodawczy oraz Sejm I i II kadencji w II RP.

    Pomoc dla Lwowa organizowana w pierwszej połowie listopada 1918 roku była chaotyczna. Dopiero powołanie na stanowisko dowódcy Naczelnego Dowództwa Wojsk Polskich w Galicji Wschodniej, potocznie zwanego Armią Wschód, gen. Tadeusza Rozwadowskiego usprawniło organizowanie polskiej pomocy miastu. Rozwadowski sam zabiegał o mianowanie go dowódcą. Piłsudski, choć niechętny generałowi, brał pod uwagę jego wysokie kwalifikacje wojskowe oraz związki z Legionami i orientacją austro-polską z przeszłości, dlatego powierzył mu to stanowisko, licząc że Rozwadowski jako dowódca Armii „Wschód” w sporach politycznych zachowa neutralność.

    Królestwo Galicji i Lodomerii wraz z Wielkim Księstwem Krakowskim i Księstwami Oświęcimia i Zatoru (niem. Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator; ukr. Королівство Галичини та Володимирії з великим князівством Краківським і князівствами Освенціма і Затору) – państwo (w praktyce prowincja i kraj koronny) na terytorium Galicji, w latach 1772-1918 wchodzące w skład Monarchii Habsburgów, Cesarstwa Austriackiego i Austro-Węgier. Kraina historyczna na wschodzie Europy Środkowej, obecnie w granicach Polski i Ukrainy.Dmytro Witowśkyj (ukr. Дмитро Вітовський) (ur. 6 listopada 1877 w wsi Miedusa, zm. 4 sierpnia 1919 koło Raciborza) – ukraiński polityk, dowódca UHA, państwowy sekretarz spraw wojskowych ZURL, kapitan USS.

    Pomoc wyruszyła z Przemyśla 19 listopada. Grupa liczyła 140 oficerów, 1228 żołnierzy i 8 dział pod dowództwem ppłk. Michała Karaszewicza-Tokarzewskiego. Przybyła do Lwowa 20 listopada. Tokarzewski zaraz po przybyciu przejął komendę nad połączonymi wojskami.

    Dowództwo ukraińskie w czasie odsieczy Lwowa wyraźnie zlekceważyło przeciwnika, najpierw nie wysadzając mostów na Sanie w Przemyślu, i dopuszczając wskutek tego do jego zdobycia, jak i później obsadzając bardzo niedbale, mimo posiadania dużych sił na tym odcinku (ponad 1000 żołnierzy), linię kolejową Przemyśl–Lwów, nie niszcząc również mostów na tej trasie.

    Zubrza, ukr. Зубра – wieś pod Lwowem, 6 km od Winnik, należąca do rejonu pustomyckiego obwodu lwowskiego Ukrainy.Tadeusz Rozwadowski (Tadeusz Jordan-Rozwadowski) herbu Trąby (ur. 19 maja 1866 w Babinie, zm. 18 października 1928 w Warszawie) – polski dowódca wojskowy, Feldmarschalleutnant Cesarskiej i Królewskiej Armii, generał broni Wojska Polskiego.

    Następnego dnia oddziały polskie przystąpiły do ataku. Po całodobowych walkach z 21 na 22 listopada 1918, w nocy Ukraińcy w obawie przed okrążeniem opuścili miasto. Stan bojowy jednostek ukraińskich opuszczających miasto liczył 120 oficerów i 3185 żołnierzy (161 oficerów i 4517 żołnierzy w stanie żywieniowym), oddziały polskie liczyły wówczas około 6700 żołnierzy (w stanie żywieniowym).

    Alfred Bisanz, ukr. Альфред Бізанц (ur. 15 listopada 1890 w Przemyślu, zm. 1 października 1951 w Moskwie) – austriacki, a następnie ukraiński wojskowy (pułkownik), szef ukraińskiej sekcji w urzędzie gubernatora dystryktu „Galizien”, szef Zarządu Wojskowego 14 Dywizji Grenadierów SS podczas II wojny światowejKonferencja poczdamska (17 lipca 1945 – 2 sierpnia 1945 w Poczdamie w pałacu Cecilienhof) – spotkanie przywódców koalicji antyhitlerowskiej, tzw. wielkiej trójki.

    W chwili wydania przez płk. Hnata Stefanowa rozkazu wycofania się z miasta oddziały Ukraińskiej Armii Halickiej obsadzały: Ratusz, Wysoki Zamek, Górę Jacka, Namiestnictwo, Narodnyj Dim, Cytadelę, Koszary Ferdynanda (Gródecka 40) i dzielnicę Żółkiewską.

    W dniu zajęcia Lwowa przez wojska polskie rozpoczęły się zamieszki w Dzielnicy IV, przez diasporę żydowską i prasę zachodnią nazwane pogromem ludności żydowskiej.

     Osobny artykuł: Pogrom lwowski (1918).

    Uczestnicy walk po stronie polskiej, straty ludzkie[]

     Z tym tematem związana jest kategoria: Uczestnicy bitwy o Lwów 1918-1919 (strona polska).
     Z tym tematem związana jest kategoria: Orlęta lwowskie.

    W walkach we Lwowie do 22 listopada (włącznie) brało udział z bronią w ręku lub w służbach pomocniczych 6022 osób, w tym 1374 uczniów szkół powszechnych i średnich oraz studentów. 2640 walczących nie przekroczyło 25 roku życia.

    Kazimierz Władysław Bartel (ur. 3 marca 1882 we Lwowie, zm. 26 lipca 1941 tamże) – polski polityk, profesor, matematyk (jego prace dotyczyły głównie geometrii), rektor Politechniki Lwowskiej. Poseł na Sejm, pierwszy premier Polski po przewrocie majowym, premier pięciu rządów Rzeczypospolitej, senator, w latach 1919–1920 kierownik Ministerstwa Kolei Żelaznych, wicepremier oraz minister wyznań i oświecenia publicznego w pierwszym rządzie Józefa Piłsudskiego, podpułkownik saperów Wojska Polskiego, wolnomularz. Po ataku Niemiec na ZSRR podczas II wojny światowej i zajęciu Lwowa przez Wehrmacht, odmówił kolaboracji z nazistami, za co został przez nich zamordowany.Bełz (ukr. Белз, jid. בעלז) – obecnie miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, rejon sokalski, nad rzeką Sołokiją, dopływem Bugu; 2400 mieszkańców (2004). Położony przy samej granicy z Polską.

    Zginęło lub zmarło od ran 439 żołnierzy i członków wojskowej służby sanitarnej, w tym 12 kobiet. 120 poległych było uczniami, a 76 studentami wyższych uczelni. Młodzież znajdowała się także w innych grupach zawodowych, np. wśród poległych robotników i rzemieślników. 11 poległych uprawiało wolne zawody, 27 było inżynierami, a 21 zawodowymi wojskowymi. Lwów i jego okolice były miejscem urodzenia 213 poległych. Wśród poległych po stronie polskiej było 412 wiernych kościoła rzymskokatolickiego, 6 grekokatolików i 6 żołnierzy wyznania mojżeszowego. Największe straty poniosły załogi odcinków III (78 osób) oraz II i VI (po 66 osób), a najmniejsze V (47 osób) i IV (26 osób), a także oddziały milicji i służb. 29 poległych należało do grupy odsieczy Lwowa ppłk. Tokarzewskiego.

    Główna Rada Ruska (Hołowna Ruska Rada; ukr. Головна Руська Рада, HRR) – pierwsza ukraińska organizacja polityczna w Galicji, utworzona w czasie Wiosny Ludów, wiosną 1848.Adrian Carton de Wiart (ur. 5 maja 1880 w Brukseli, zm. 5 czerwca 1963) – generał porucznik Armii Brytyjskiej, arystokrata pochodzący z bogatej rodziny szlacheckiej (o korzeniach irlandzkich i belgijskich), związany z Polską, członek Komisji Międzysojuszniczej dla Polski.

    Wśród cywilnych mieszkańców Lwowa, według sprawozdania Dyrekcji Policji na podstawie ksiąg zgonów, zmarło gwałtowną śmiercią lub od ran 120 osób, a w dniach 22–24 listopada – 37. Liczby te nie obejmują 108 zmarłych od ran w szpitalach do 21 listopada (włącznie), zmarłych od ran w szpitalach po 21 listopada i zamordowanych w czasie pogromu.

    Stary Sambor dawniej Staremiasto (ukr. Старий Самбір) - miasto na i stolica rejonu w obwodzie lwowskim Ukrainy nad Dniestrem, nieopodal granicy z Polską.Ukraińcy (Українці) – naród słowiański mieszkający w Europie Wschodniej, głównie w granicach Ukrainy (także w państwach sąsiednich: w Rosji, Białorusi, Polsce, Słowacji i Mołdawii), zaliczający się do Słowian wschodnich. Ukraińcy są (obok Rosjan i Białorusinów) potomkami Rusinów, zamieszkujących Ruś Kijowską .

    Oblężenie Lwowa[]

    Po wyjściu ze Lwowa w nocy z 21 na 22 listopada oddziały ukraińskie otoczyły miasto, a Naczelna Komenda Armii Halickiej ulokowała się w Kurowicach, 25 km na wschód od Lwowa. Oddziały te zostały zorganizowane w 3 grupy bojowe: „Schid”, „Stare Sioło” i „Nawarija”, natomiast inne grupy bojowe toczyły walki na północ, zachód i południe od Lwowa, organizując się przy tym w regularne jednostki Armii Halickiej. Wokół Lwowa pojawiły się okopy i umocnienia polowe.

    Jeremiasz Ślipiec – polski historyk, specjalizujący się w tematyce organizacji i działalności zbrojnej Wojska Polskiego i armii ukraińskich w pierwszych latach po zakończeniu I wojny światowej. Jest oficerem służby stałej w stopniu pułkownika.Józef Bilczewski (ur. 26 kwietnia 1860 w Wilamowicach, zm. 20 marca 1923 we Lwowie) – polski święty Kościoła katolickiego, arcybiskup lwowski obrządku łacińskiego, profesor teologii dogmatycznej na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, rektor tego Uniwersytetu.
     Osobny artykuł: Wojna polsko-ukraińska.

    Organizacja sił polskich broniących Lwowa[]

    Po zdobyciu Lwowa, gen. Bolesław Roja wydał 23 listopada 1918 rozkaz nr 2, w którym nakazywał zaprowadzenie porządku publicznego w mieście oraz wyznaczał komendanta miasta i powiatu lwowskiego – został nim ppłk Mączyński. Prowadzona przez wojsko akcja policyjna trwała jeszcze kilka dni. Gen. Roja nakazywał również komendzie miejskiej organizację „pułku strzelców lwowskich” w składzie trzech batalionów. Podporządkowywał jej także wszystkie jednostki wojskowe w mieście i powiecie lwowskim. Utworzył również z 4. i 5. pułku piechoty – dywizjonu artylerii dowodzonego przez Edmunda Knolla-Kownackiego, oraz pociągu pancernego nr 2 grupę operacyjną na Galicję Wschodnią, dowodzoną przez gen. Michała Tokarzewskiego-Karaszewicza, przeznaczoną do walk w terenie podmiejskim.

    Medyka – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie przemyskim, w gminie Medyka. Miejscowość jest siedzibą gminy oraz rzymskokatolickiej parafii św. Apostołów Piotra i Pawła.Stawczany (Ставчани) – wieś w rejonie pustomyckim obwodu lwowskiego, na Ukrainie, 21 km na wschód od Gródka. Miejscowość leży w dorzeczu Dniestru. W II Rzeczypospolitej miejscowość była siedzibą gminy wiejskiej Stawczany.

    W nocy z 24 na 25 listopada do Lwowa przybył dowódca Armii Wschód, gen. Tadeusz Rozwadowski, który przejąwszy dowództwo od gen. Roi, mianował go dowódcą frontu lwowskiego.

    W listopadzie zorganizowano w sumie: 1. Pułk Strzelców Lwowskich, 2. Pułk Strzelców Lwowskich, 30. Pułk Strzelców im. Jana III Sobieskiego, 4. i 5. pułk artylerii lekkiej, szwadron kawalerii, szwadron ciężkich karabinów maszynowych. Na początku grudnia 1918 siły polskie liczyły ogólnie: 819 oficerów, 9264 podoficerów i szeregowych, uzbrojonych w 67 ckm, 38 dział, 4 granatniki, 3 pociągi pancerne. Komendzie miejskiej podlegały również kompanie: lotnicza, saperów i kolejowa. Gen. Roja został 14 grudnia 1918 zastąpiony na stanowisku dowódcy frontu Lwów przez gen. Józefa Leśniewskiego.

    Krzyż Obrony Lwowa – polskie odznaczenie wojskowe nadawane za obronę Lwowa przed Ukraińcami w dniach 1-22 listopada 1918 r.Stare Sioło wieś 18 km na południowy wschód od Lwowa (w stronę Bóbrki) w rejonie pustomyckim, w II Rzeczypospolitej siedziba gminy Stare Sioło w powiecie bóbreckim. Ruiny renesansowego zamku.

    W walkach o Lwów szczególną rolę odegrały pociągi pancerne, ochraniające szlaki kolejowe, zwłaszcza najbardziej zagrożoną linię Przemyśl–Lwów. Budowę pociągów zlecił gen. Rozwadowski od razu, gdy mianowano go 17 listopada 1918 roku dowódcą Armii Wschód. We Lwowie pociągi opancerzał inż. Bolesław Nieniewski, a po nim kpt. Kazimierz Bartel – późniejszy premier Polski. Gen. Rozwadowski wykorzystał ten rodzaj broni pancernej do szybkich koncentracji wojsk w newralgicznych punktach polskiej obrony lub miejscach, z których miało wyjść polskie natarcie. Rozwadowski używał pociągów pancernych także w akcjach zaczepnych, kierowanych w głąb pozycji nieprzyjaciela. Szczególnym zaskoczeniem dla Ukraińców był wypad polskiego pociągu ze Lwowa w kierunku Stryja.

    Legion Ukraińskich Strzelców Siczowych (Українські Січові Стрільці, USS, Legion USS, "Usususy") – ukraińska formacja wojskowa w składzie Armii Austro-Węgier.Polskie Stronnictwo Demokratyczne (PSD) – partia działająca od 1861 roku, zwana również demokratami galicyjskimi. Ugrupowanie odwoływało się do tradycji partii powołanej przez demokratów lwowskich w 1848 roku. Ideologicznie PSD przeciwstawiało się konserwatystom krakowskim. Członkami PSD były osoby z inteligencji i burżuazji z terenów Galicji Zachodniej (głównie z Krakowa). Głównymi działaczami byli: Juliusz Leo, Tadeusz Romanowicz, Stanisław Szczepanowski, T. Rutkowski, K. Srokowski. Organami prasowymi partii były: Kraj, Nowa Reforma.

    Organizacja sił ukraińskich atakujących Lwów[]

    Dmytro Witowski
    Iwan Boberski, Mychajło Wołoszyn i Longyn Cehelski w mundurach Strzelców Siczowych, 1918

    Wojska ukraińskie podlegające Państwowemu Sekretariatowi Spraw Wojskowych ZURL zorganizowane były w owym czasie w terytorialne grupy taktyczne, z czasem łączone w grupy operacyjne. Działały trzy grupy operacyjne:

    Polska Partia Socjalno-Demokratyczna Galicji i Śląska Cieszyńskiego, do 1897 Galicyjska Partia Socjaldemokratyczna, zwana też Socjaldemokratyczną Partią Galicji – legalna partia socjalistyczna, utworzona w 1892 we Lwowie. Formalnie stanowiła krajową organizację Socjaldemokratycznej Partii Austrii, choć w rzeczywistości powiązania z nią były luźne. W 1919 połączyła się z partiami innych zaborów w jednolitą Polską Partię Socjalistyczną.Zachodnioukraińska Republika Ludowa ("ZURL", ukr. Західно Українська Народна Республіка) – jedno z dwóch państw ukraińskich powstałych w wyniku I wojny światowej.
  • Grupa Operacyjna „Północ”, złożona z grup taktycznych: sokalskiej, uhnowskiej, bełzkiej, rawskiej, jaworowskiej i janowskiej. Dowództwo grupy znajdowało się w Sokalu.
  • Grupa Operacyjna „Południe”, złożona z grup taktycznych: szczerzeckiej, rudeckiej, krukiennickiej, chyrowskiej, karpackiej, komańczańskiej, lutowiskiej, starosamborskiej i nawarowskiej. Dowództwo grupy znajdowało się w Samborze.
  • Grupa Operacyjna „Lwów”, złożona z najlepiej zorganizowanych grup taktycznych: „Wschód”, „Stare Sioło” i „Szczyrec”. Dowództwo grupy stacjonowało w Starym Siole.
  • Grupa „Stare Sioło” miała nacierać na Lwów od południa, „Szczyrec” od południowego zachodu, obie w kierunku Dworca Głównego. Grupa „Wschód” miała związać walką siły polskie działające na południe i wschód od Lwowa. Z uwagi na duże znaczenie tych grup zdecydowano się je wzmocnić: grupę „Stare Sioło” wzmocniono 4 batalionami piechoty i 10 bateriami artylerii, a grupę „Szczyrec” 1 brygadą piechoty.

    Zakarpacie lub Ukraina Zakarpacka (także Podkarpacie, Ruś Zakarpacka lub Podkarpacka; ukr. Закарпаття, węg. Kárpátalja, rum. Transcarpatia, cz. i słow. Podkarpatská Rus) – region historyczny na obszarze dzisiejszej zachodniej części państwa Ukraina, na pograniczu Polski, Słowacji, Węgier i Rumunii. O jego odrębności decyduje przede wszystkim fakt, że jest to jedyny region na południe od Karpat zamieszkany przez ludność wschodniosłowiańską.Ferdynand Zarzycki (ur. 22 grudnia 1888 w Tarnowie, zm. 10 października 1958 w Chicago ) – generał brygady Wojska Polskiego, senator w II RP.

    Rozszerzające się poza Lwów działania zbrojne zmusiły dowództwo ukraińskie do stworzenia nowej struktury organizacyjnej Armii Halickiej. Jej projekt opracował gen. Jewhen Myszkowśkyj w grudniu 1918. Zaplanowano utworzenie trzech korpusów: I, II i III. Do realizacji tego projektu przystąpiono dopiero w styczniu 1919, co było podyktowane dużym zaangażowaniem wojsk walczących wokół Lwowa.

    Stowarzyszenie Właścicieli Większych Posiadłości Wiejskich (zwane również Stowarzyszeniem Ziemiańskim) – konserwatywna organizacja utworzona 3 maja 1848 we Lwowie w celu obrony praw bogatych ziemian w Galicji.Stepan Baran, ukr. Степан Баран (ur. 25 stycznia 1879 w Krukienicach, zm. 4 lipca 1953 w Monachium) – ukraiński działacz społeczny, adwokat, publicysta i dziennikarz; poseł na Sejm II RP z ramienia Ukraińskiego Zjednoczenia Narodowo-Demokratycznego (UNDO).

    Ukraiński plan zdobycia Lwowa[]

    Pod koniec listopada w Brzeżanach odbyła się narada wyższych dowódców Armii Halickiej: płk. Jewhena Myszkowśkiego, płk. Hryhorija Kossaka, płk. Osypa Mykytki, mjr. Osypa Bukszowanego i kpt. Alfreda Bisanza. Płk Myszkowśkyj zapoznał na niej oficerów z planem zdobycia Lwowa i przydzielił zadania grupom biorących udział w operacji:

    Austro-Węgry (t. Monarchia Austro-Węgierska; niem. Österreich-Ungarn, węg. Osztrák-Magyar Monarchia) – państwo związkowe w Europie Środkowej. Austro-Węgry były wielonarodową monarchią konstytucyjną i jednym z największych mocarstw w tamtym czasie. Państwo istniało 51 lat, od 1867 aż do rozpadu w 1918 roku i zakończenia I wojny światowej.Lwów Główny (ukr. Львівський залізничний вокзал) – stacja kolejowa we Lwowie przy Placu Dworcowym. Eklektyczny dworzec został wzniesiony w latach 1899–1904 według projektu Władysława Sadłowskiego w dawnej Dzielnicy II, jest jednym z najcenniejszych zabytków polskiej architektury i techniki początków XX wieku.
  • Grupa płk. Antina Krawsa otrzymała zadanie zniszczenia torów pomiędzy Sądową Wisznią a Przemyślem, a następnie miała osłaniać inne oddziały przed atakiem wojsk polskich z zachodu, z kierunku Przemyśla
  • Oddziały partyzanckie, działające na północ i północny wschód od Lwowa, miały za zadanie zabezpieczyć kierunki ewentualnego polskiego ataku Jaworów – Lwów, Rawa Ruska – Lwów i Sokal – Lwów
  • Komenda Obwodu Północnego z siedzibą w Kamionce Strumiłowej miała przeprowadzić, za pomocą oddziału płk. Andrija Dołuda, działania demonstracyjne na północ i północny wschód od Lwowa
  • Grupy: południowa – Ukraińskich Strzelców Siczowych, i południowo-wschodnia otrzymały zadanie wdarcia się bliżej Lwowa i pozorowania generalnego szturmu w celu skupienia na sobie jak największych sił polskich
  • Grupa płk. Mychajła Omelianowicza-Pawlenki miała wykonać główny szturm, atakując z kierunku Glinian i Pustomytów w kierunku Dworca Głównego i południowo-zachodniej części miasta
  • Oddział płk. Hryhorija Kossaka miał ubezpieczać lewe skrzydło głównej grupy uderzeniowej i prowadzić działania w kierunku Gródka Jagiellońskiego
  • I etap walk[]

    Datę rozpoczęcia ataku na Lwów wyznaczono na 27 grudnia 1918. Do tego czasu poszczególne jednostki miały prowadzić działania bojowe celem zdobycia dogodnych podstaw wyjściowych do ataku.

    Kornel Makuszyński (ur. 8 stycznia 1884 w Stryju, zm. 31 lipca 1953 w Zakopanem) – polski prozaik, poeta, felietonista, krytyk teatralny i publicysta, członek Polskiej Akademii Literatury. Przed II wojną światową był jednym z najpoczytniejszych, najbardziej popularnych i najbardziej płodnych literacko polskich pisarzy.Sądowa Wisznia (ukr. Судова Вишня) – miasto w rejonie mościskim w obwodzie lwowskim na Ukrainie, na Płaskowyżu Tarnogrodzkim.

    Walki rozpoczęły się 2 grudnia, 3 grudnia wojska Armii Halickiej zdobyły Gródek Jagielloński i przerwały (na krótki czas) linię kolejową do Przemyśla, a 6 grudnia zdobyły Chyrów, nie zdecydowały się jednak atakować dalej w kierunku Sanoka i Przemyśla.

    Od 16 grudnia trwały kolejne ataki na Lwów oraz na linię kolejową, szczególnie na odcinku Gródek Jagielloński – Sądowa Wisznia, jednak nie zakończyły się sukcesem; 20 grudnia wojska polskie odbiły Chyrów.

    Grupa mjr. Sopotnickiego (2400 żołnierzy, 150 ułanów, 24 karabiny maszynowe, 10 dział) zaatakowała 23 grudnia w kierunku Lubień WielkiStawczanyObroszyn – Lwów; 25 grudnia zdobyto Lubień, 26 grudnia Stawczany, a 27 grudnia Obroszyn. Grupa ta 28 grudnia przebiła się przez linie ukraińskie i wmaszerowała do Lwowa, znacznie wzmacniając siły obrońców.

    Galicja Wschodnia – określenie używane w latach 1795-1809 na określenie całej Galicji, w opozycji do Nowej Galicji, zwanej niekiedy Zachodnią. Później, do roku 1850, do Galicji Wschodniej wliczano zaś wszystkie tereny na wschód od Tarnowa (z samym miastem włącznie). Po roku 1850 określenie to stosowano dla wschodnich terenów Królestwa Galicji i Lodomerii ze Lwowem, Stanisławowem, Tarnopolem, Przemyślem i Sanokiem, jej zachodni kres stanowiła granica okręgu sądu apelacyjnego we Lwowie - zachodnie granice powiatów: jarosławskiego, brzozowskiego i sanockiego. Stolicą tego regionu był Lwów.Żółkiew (ukr. Жовква, Żowkwa, w latach 1951–1991 Нестеров, Nesterow) – miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, siedziba rejonu żółkiewskiego. W 2004 roku liczyło ok. 13 tys. mieszkańców.

    Po 20 grudnia oddziały ukraińskie zepchnęły obronę polską bliżej miasta, rozpoczynając 22 grudnia ostrzał miasta ogniem artyleryjskim.

    II etap walk[]

    Misja aliancka we Lwowie, luty 1919. Od lewej: Stanisław Wańkowicz, Robert Lord, gen. Joseph Barthelemy, gen. Tadeusz Rozwadowski, gen. Adrian Carton de Wiart, mjr Giuseppe Stabile

    Planowane ukraińskie natarcie na Lwów rozpoczęło się 27 grudnia. W tym samym dniu grupa „Stare Sioło” zdobyła Sichów i Zubrzę, a 28 grudnia Pasieki Miejskie i Sokolniki, a nawet przejściowo Kulparków, Kozielniki i Persenkówkę. Grupa „Wschód” doszła do Łyczakowa, zdobywając browar Grunda. Dalsze akcje zostały zahamowane przez kontrataki obrońców Lwowa, wzmocnionych dzięki przedarciu się grupy mjr. Sopotnickiego. Jednak wskutek tej akcji został zamknięty pierścień okrążenia wokół Lwowa, co skutkowało pozbawieniem miasta wody i energii elektrycznej oraz całkowitym odcięciem dowozu zaopatrzenia i żywności.

    Brześć, dawniej Brześć Litewski, Brześć nad Bugiem, (biał. Брэст, Берасьце, Brest, Bieraście; ros. Брест, Берестье, Briest, Bieriestje; jid. בּריסק, hebr. ברסט ליטובסק; ukr. Берестя, Berestia) – miasto na Białorusi, u ujścia Muchawca do Bugu, siedziba administracyjna obwodu brzeskiego i rejonu brzeskiego. Ośrodek przemysłowy, węzeł kolejowy i drogowy na granicy z Polską, port rzeczny, port lotniczy; uniwersytet (1995), politechnika (1989); ośrodek kultury polskiej na Białorusi, polski konsulat generalny; 310,8 tys. mieszk. (1 stycznia 2010).Kulparków (ukr. Кульпарків, Kulparkiw) – dzielnica Lwowa w rejonie frankowskim. Jej granice wyznaczają ulice Księżnej Olgi, Włodzimierza Wielkiego i Kulparkowska.

    W dniach 25–31 grudnia oddziały HA po raz kolejny zaatakowały linię kolejową do Przemyśla oraz linię kolejową Lwów – Jaworów – Rawa Ruska, jednak znów bez większych sukcesów. Udało się im natomiast uszkodzić w kilku miejscach tory.

    Józef Piłsudski 1 stycznia 1919 wydał rozkazy dla Grupy Operacyjnej „Bug” pod dowództwem gen. Jana Romera, w składzie: brygada płk. Mieczysława Kuklińskiego, grupa płk. Ferdynanda Zarzyckiego, kawaleria ppłk. Władysława Beliny-Prażmowskiego. Miała ona rozbić oddziały HA w rejonie Jaworów – JanówŻółkiew oraz zająć linię kolejową Rawa Ruska – Jaworów – Lwów. Grupa rozpoczęła natarcie 7 stycznia, przełamując pozycje ukraińskie, i 10 stycznia wkroczyła do Lwowa. Jednak już 12 stycznia armia ukraińska zajęła Żółkiew, Dublany i Kulików, odbudowując front i odcinając powtórnie Lwów od GO „Bug” w rejonie Rawy Ruskiej. Duże straty poniesione przez stronę polską zatrzymały akcje zaczepne aż do końca stycznia. W dniach 26–28 stycznia wojska polskie atakowały na linii Rawa Ruska – Bełz, jednak zostały zmuszone 31 stycznia do wycofania się ze zdobytego Krystynopola, a do atakowania Sokala zabrakło im sił.

    Lwów (dawna nazwa form. Królewskie Stołeczne Miasto Lwów), ukr. Львів (Lwiw), ros. Львов (Lwow), niem. Lemberg, łac. Leopolis, jidysz לעמבערג ,לעמבעריק (Lemberg, Lemberik), orm. Լվով (Lwow) – miasto na Ukrainie, ośrodek administracyjny obwodu lwowskiego.Adam Franciszek Józef Grzymała-Siedlecki (ur. 29 stycznia 1876 w Wierzbnie w powiecie miechowskim, zm. 29 stycznia 1967 w Bydgoszczy) – polski krytyk literacki i teatralny, dramatopisarz, prozaik, reżyser.

    Wojska polskie 4 lutego rozpoczęły operację zaczepną na linii Stary SamborSamborRudki, jednak wskutek silnych kontrataków HA i szczupłości własnych sił musiały się wycofać. W końcu, 14 lutego, marszałek Piłsudski wydał rozkaz przejścia do działań defensywnych. Jedynie grupy płk. Kuklińskiego i płk. Władysława Sikorskiego wykonały nieudany atak na Janów, mający odciągnąć wojska ukraińskie od linii kolejowej Przemyśl–Lwów. Również 14 lutego utworzono Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego, kierujące i koordynujące polskie operacje wojskowe.

    Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.Adam Feliks Próchnik (ur. 21 sierpnia 1892 we Lwowie, zm. 22 maja 1942 w Warszawie) – działacz socjalistyczny i oświatowy, historyk, podporucznik rezerwy piechoty Wojska Polskiego, poseł na Sejm II kadencji. Syn Felicji Nossig i Ignacego Daszyńskiego.
    Przebieg linii frontu w połowie lutego 1919

    Nowa ofensywa Armii Halickiej rozpoczęła się 17 lutego. Udało jej się kosztem wielkich strat zająć teren przy linii kolejowej w Bratkowicach, na zachód od Gródka Jagiellońskiego, i znów sparaliżować dostawy kolejowe do Lwowa, jednak sam atak na miasto po raz kolejny się nie powiódł. Także walki na południowym i północnym odcinku frontu nie przyniosły sukcesu.

    Ukraiński Generalny Komisariat Wojskowy (UHWK) - ukraińska konspiracyjna struktura wojskowa, założona we wrześniu 1918 we Lwowie w celu przejęcia Galicji Wschodniej przy pomocy oddziałów armii austro-węgierskiej.Dublany (ukr. Дубляни) – miasto położone 8 kilometrów na północny wschód od Lwowa, wcześniej wieś w powiecie lwowskim w Polsce, po raz pierwszy wspomniana w dokumentach w roku 1440. W 1967 r. Dublany otrzymały status wsi typu miejskiego, a w 1978 r. stały się miastem.

    Również 17 lutego przybyła do Lwowa Komisja Noulensa, która zażądała od obu stron podpisania zawieszenia broni; zawarto je 24 lutego. Później przedłużono rozejm od 26 lutego do 1 marca.

    W dniach 2–6 marca oddziały Armii Halickiej toczyły walki na przedpolach Lwowa, znowu przejmując odcinek linii kolejowej do Przemyśla, i niszcząc mosty kolejowe koło Sądowej Wiszni i w Medyce. Do Przemyśla 10 marca dotarła grupa gen. Franciszka Aleksandrowicza, która z marszu zaatakowała, dochodząc 11 marca do Sądowej Wiszni, gdzie toczyła przez następne 2 dni ciężkie walki pozycyjne; 18 marca dotarły posiłki z Wielkopolski pod dowództwem płk. Daniela Konarzewskiego i dzięki nim udało się uwolnić po raz kolejny korytarz do Lwowa. W pierwszej połowie kwietnia aktywność na froncie wokół Lwowa znacznie spadła. Dopiero 19 kwietnia grupa wielkopolska podjęła natarcie, zdobywając Stawczany, a ciężkie walki rozwinęły się na całym odcinku od Lubienia do Skniłowa. Strona polska odniosła sukces, odsuwając linie ukraińskie od Lwowa, tak że jego ostrzał był możliwy od tej chwili tylko od strony północnej. Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego 21 marca wydało rozkaz wstrzymania wszelkich akcji zaczepnych do czasu przybycia Armii Hallera. Drobne działania zaczepne podjęto 26 marca i osiągnięto sukcesy w rejonie Żółkwi, a linia frontu przesunęła się na linię Glinna – Solanka – Winniki – Podborce – Prusy – Dublany – Grzybowiec – Rokitno.

    Ukraińska Rada Narodowa (UNR) – oficjalnie powstała 19 października 1918 we Lwowie (działała jednak wcześniej) z zamiarem wprowadzenia w życie prawa samostanowienia Ukraińców zamieszkujących terytorium Austro-Węgier.I Korpus Ukraińskiej Armii Halickiej – korpus Ukraińskiej Armii Halickiej, utworzony w połowie lutego 1919 z oddziałów odcinka „Piłnicz” (Północ, grupy bojowe Sokal, Uhnów-Bełz, Rawa Ruska, Jaworiw, Janiw).


    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5] [6] [7]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Narodowa Demokracja lub ruch narodowy (popularna nazwa endecja od skrótu ND) – polski ruch polityczny o ideologii nacjonalistycznej, powstały pod koniec XIX wieku. Głównym ideologiem i współzałożycielem Narodowej Demokracji był Roman Dmowski.
    Ferdinand Foch (IPA: /fɔʃ/; ur. 2 października 1851 w Tarbes, zm. 20 marca 1929 w Paryżu) – francuski dowódca i teoretyk wojskowy, dowódca wyższych związków taktycznych armii francuskiej, marszałek Francji (1918), Field Marshal Wielkiej Brytanii (1919) i Marszałek Polski (1923), szef Sztabu Generalnego, przewodniczący Rady Wojennej Sprzymierzonych, naczelny wódz Sił Sprzymierzonych.
    Iwan Boberski, ukr. Іван Миколайович Боберський (ur. 14 sierpnia 1873 w Dobrohostowie, zm. 17 sierpnia 1947 w Tržiču) – ukraiński pedagog, teoretyk i praktyk kultury fizycznej. Propagator skautingu, współorganizator ukraińskiego ruchu skautowego Płast i twórca jego nazwy. Autor podręczników wychowania fizycznego, w latach 1908-1914 prezes stowarzyszenia Sokił (ukr. Сокіл). Członek Zarządu Wojskowego Legionu Ukraińskich Strzelców Siczowych (USS) i porucznik (ukr. четар) Ukraińskich Strzelców Siczowych (skarbnik Legionu). Pierwszy ukraiński popularyzator masowej kultury fizycznej, twórca ukraińskiej terminologii sportowej.
    Joseph Barthélemy wł. Marie-Joseph-Raoul-Léon Barthélemy (ur. 15 stycznia 1867 w Langres, zm. 23 lutego 1951 w Broons) – francuski generał, przewodniczący misji alianckiej do Polski w styczniu-lutym 1919, mediator w wojnie polsko-ukraińskiej, twórca Linii Barthelemy.
    Ratusz we Lwowie (ukr. Львівська ратуша) – ratusz w Śródmieściu Lwowa, na Rynku, wzniesiony w latach 1827–1835 w stylu klasycystycznym według projektu Józefa Markla i Franciszka Treschera.
    Tadeusz Celestyn Cieński (ur. 6 kwietnia 1856 w Oknie, koło Horodenki, zm. 3 listopada 1925 we Lwowie), polityk galicyjski.
    Muzeum Historyczne Miasta Lwowa (MHML) – polskie muzeum historyczne we Lwowie, samorządowa instytucja kultury m. Lwowa, istniejące od roku 1891; dokumentowało historię Lwowa.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.107 sek.