• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Bitwa nad rzeką Kałką

    Przeczytaj także...
    Kaukaz – region na pograniczu Europy i Azji pomiędzy Morzem Czarnym a Kaspijskim wokół gór Kaukaz. Od północy graniczy z europejską częścią Rosji, od południa, w zależności od przyjmowanego podziału, z Bliskim Wschodem albo z Azją Zachodnią (Przednią).Wołga (ros. Волга, mar. Jul, tat. Idel, łac. Rha) – wielka rzeka w Rosji przeduralskiej. Długość – 3531 km, powierzchnia zlewni – 1380 tys. km², średni roczny przepływ u ujścia 8060 m³/s (254,35 km³ rocznie). Największa i najdłuższa rzeka Europy i Rosji przeduralskiej, największa i najdłuższa na świecie rzeka uchodząca do jeziora. Płynie wyłącznie przez Rosję, tylko skrajne wschodnie ramię delty – Kigacz wyznacza granicę z Kazachstanem. W wyniku prowadzonej w czasach radzieckich budowy licznych zbiorników retencyjnych i regulacji koryta, bieg Wołgi został skrócony o ponad 160 km.
    Morze Azowskie (ros. Азовское море; ukr. Азовське море tatarski Azaq deñizi) – część Morza Czarnego, znajdująca się u wybrzeży Ukrainy oraz Rosji. Od Morza Czarnego oddzielone jest przez Półwysep Kerczeński (część Krymu) i Tamański, łączy się z nim przez Cieśninę Kerczeńską. Powierzchnia morza wynosi blisko 38 tys. km², średnia głębokość 7 m, a maksymalna dochodzi do 13,5 m. Temperatura wód powierzchniowych wynosi ok. 1°C w zimie i 25-27°C w lecie, a zasolenie waha się pomiędzy 12 a 14‰.

    Bitwa nad rzeką Kałką – starcie zbrojne pomiędzy wojskami rusko-połowieckimi z jednej strony, a armią mongolską z drugiej, które rozegrało się 31 maja 1223 w okolicach rzeki Kałka. Klęska Rusinów i Połowców przyczyniła się do ich zależności od Mongołów.

    Ariergarda - oddział, pododdział maszerujący z tyłu za głównymi siłami związku taktycznego (oddziału). Zadaniem ariergardy jest ubezpieczanie maszerującej kolumny przed uderzeniem od tyłu i zapewnienie jej swobodnego wykonywania marszu. Zależnie od sytuacji i wielkości maszerującej kolumny ariergarda może stanowić od 1/4 do 1/3 sił głównych. Ariergarda stanowi element ubezpieczenia ugrupowania marszowego.Step (z ukr. степ) – równina pozbawiona drzew, rzek i jezior. Step przypomina pod tym względem prerię, z tą różnicą, że preria jest z reguły zdominowana przez wysokie trawy, a step może być obszarem półpustynnym lub pokrytym trawą i krzewami (czasem w zależności od pór roku). Występuje w warunkach klimatu umiarkowanego z gorącym, suchym latem.

    W roku 1223 po rozgromieniu armii gruzińskiej Mongołowie Czyngis-chana wkroczyli na ziemie Kaukazu. Po dotarciu na stepy czarnomorskie, najeźdźcy uderzyli na Kocjana, chana Kipczaków.

    Połowcy nakłonili ruskich kniaziów do wspólnej wyprawy przeciw wojownikom Czyngis-chana. Ruś, jak rzadko kiedy zjednoczyła swe siły i wyruszyła na wspólną wyprawę. Po 8 dniach pochód rusko-połowiecki zatrzymał się wskutek napotkania pierwszych oddziałów mongolskich. Mongołowie byli kompletnie zaskoczeni, ponieważ w tym czasie prowadzili wojnę z Dżurdżenami w północnych Chinach, i nie spodziewali się żadnego ataku, szczególnie bez wypowiedzenia wojny.

    Kalczyk (dawniej Kałka) – rzeka w obwodzie donieckim i zaporoskim Ukrainy, dopływ Kalmiusa, nad rzeką miała miejsce słynna bitwa nad Kałką.Krym (ukr. Крим, ros. Крым, krymskotatarski Qırım, Къырым, Półwysep Krymski) – półwysep na południu Ukrainy, zwany czasem półwyspem Taurydzkim, a w starożytności Chersonezem Taurydzkim bądź Taurydą, połączony jest z lądem tylko wąskim Przesmykiem Perekopskim, pomiędzy Morzem Czarnym i Azowskim, a od Rosji oddzielony Cieśniną Kerczeńską. Długość linii brzegowej 1000 km, powierzchnia 25 700 km².

    Wysyłali więc do kniaziów posłów, wśród których znajdowali się chrześcijańscy nestorianie, co prawosławnych książąt ruskich doprowadziło do furii. Nakazali zamordowanie posłów, co dla Mongołów było niepojęte, i nie dawało możliwości dalszych negocjacji.

    Dlatego też dnia 31 maja 1223 r. silna armia ruska pod dowództwem książąt Kijowa, Halicza, Czernihowa i Smoleńska wspierana przez Połowców, starła się z armią mongolską pod dowództwem Dżebe i Subedeja nad rzeką Kałką niedaleko Morza Azowskiego.

    Gruzja (gruz. საქართველო, Sakartwelo) – państwo w Azji na Kaukazie Południowym (Zakaukaziu). Obszar 69,7 tys. km². Graniczy na północy z Rosją, na wschodzie z Azerbejdżanem, a na południu z Armenią i Turcją; zachodnią granicę kraju wyznacza wybrzeże Morza Czarnego. Stolicą Gruzji jest Tbilisi, przy czym od 2012 r. siedzibą parlamentu jest Kutaisi, a sądu konstytucyjnego Batumi.Księstwo czernihowskie (Czernihowszczyzna) – jedno z największych księstw udzielnych Rusi Kijowskiej XI-XIII wieku, położone na lewym brzegu środkowego biegu Dniepru, w dorzeczu Desny i Sejmu.

    Armia ruska liczyła 40 tysięcy żołnierzy, mongolska - 30 tysięcy. Po stronie ruskiej brak było jednak jednolitego i koordynującego dowodzenia, dlatego poszczególni książęta ze swoimi oddziałami forsowali Kałkę samodzielnie w trzech niezależnych grupach, i kolejno wkraczali do boju. Mongołowie początkowo cofnęli się, ale później zaatakowali przeprawione już ruskie hufce.

    Nestorianizm – chrześcijańska doktryna chrystologiczna zapoczątkowana w latach 428-431 w wyniku kontrowersji powstałej wokół nauczania Nestoriusza, patriarchy Konstantynopola, na temat relacji między dwiema naturami, boską i ludzką, w Jezusie Chrystusie. Potępiona jako herezja przez sobór efeski (431 r.) dała początek licznym Kościołom wschodnim, które żyły w izolacji od Wielkiego Kościoła. Dzisiejsi nestorianie niekoniecznie podtrzymują nauczanie teologa, od którego wzięły swą nazwę. Doktryna nestorianizmu, na swój sposób interpretując implikacje poglądów chrystologicznych szkoły antiocheńskiej, oddzielała dwie natury w Chrystusie, ludzką i boską, uznając ich złączenie jedynie na płaszczyźnie funkcjonalnej, a nie ontologicznej.Berładnicy (Brodnicy) - zbiegła z Rusi Kijowskiej wskutek ucisku feudalnego ludność chłopska, osiedlająca się w Mołdawii, w okolicach grodu Berład, oraz nad dolnym Donem.

    Mścisław II Udały i Daniel uciekli za Dniepr, niszcząc po przeprawie łodzie, przez co skazali na zagładę sojuszników. Mścisław czernihowski zaczął wycofywać się w stepy, nie zostawiając straży tylnej, przez co jego żołnierze zostali sukcesywnie wybici. Mścisław kijowski rozmieścił swoich żołnierzy na wysokim wzgórzu, nie zapewniając sobie możliwości odwrotu nad wodę. Oddział został okrążony i zablokowany przez siły mongolskie, a Mścisław (namówiony przez sojusznika Mongołów, a wodza berładników - Płoskinię), poddał swój oddział za obietnicę nietykalności.

    Złota Orda (mong. Алтан Ордын улс tatar. Алтын Урда) – historyczne państwo mongolskie, założone ok. 1240 r. w zachodniej części imperium Czyngis-chana przez jego wnuka Batu-chana, ze stolicą w Saraj Batu.Hufiec (lub Huf) – zwarty oddział wojska, który stanowił część szyku bojowego armii (był odpowiednikiem rzymskiego acies). W Polsce w XVI-XVII wieku klasycznym szykiem armii, składającym się z hufców, było tzw. stare urządzenie polskie.

    Armia ruska poniosła straszliwą klęskę. Zginęło dziesięciu spośród osiemnastu książąt (źródła wymieniają książąt takich jak: Swiętosław Olegowicz Kaniowski, Iziasław Ingwarewicz, Swiętosław Rurykowicz Szumski, Mścisław Swiatosławowicz Czernihowski i syn jego Jerzy, Mścisław Romanowicz kijowski i zięć jego Andrzej, Aleksander Wsiewołodowicz Dubrawski. Mścisław Halicki i jego zięć Daniel Romanowicz uciekli ranni) i około 20-25 tys. wojowników. Po tym zwycięstwie wodzowie mongolscy wkroczyli na Krym, a następnie udali się na wschód z wieścią o odniesionym zwycięstwie. Po drodze spustoszyli kraj Bułgarów kamskich. Rozwścieczyli tym Bułgarów, którzy wciągnęli ich w zasadzkę, i zadali im duże straty. Tylko części sił mongolskich udało się przeprawić przez Wołgę, i powrócić do sił głównych.

    Smoleńsk (ros. Смоленск) – miasto w Rosji, stolica obwodu smoleńskiego. Położone nad Dnieprem. 319 tys. mieszkańców (2005).Morze Czarne (w starożytności: gr. Εύξεινος Πόντος, łac. Pontus Euxinus, co znaczy „Morze Gościnne”) – morze śródlądowe rozciągające się pomiędzy Azją Mniejszą na południu, Kaukazem na wschodzie, Niziną Wschodnioeuropejską na północy i Półwyspem Bałkańskim na zachodzie. Wchodzi w skład systemu oceanicznego Oceanu Atlantyckiego.

    Zobacz też[]

  • Złota Orda
  • Przypisy

    1. Część źródeł podaje, że jeńcy, mimo obietnicy, zostali wymordowani. Jednak Lew Gumilow twierdzi, że jeńcy zostali powiązani i położeni na ziemi, a na ich ciałach zwycięzcy położyli deski, i na tych zaimprowizowanych stołach ucztowali, jednak później nie zabijając jeńców

    Bibliografia[]

  • Witold Chrzanowski - "Wojna tatarska", Kraków 2006.
  • Lew Gumilow - "Od Rusi do Rosji", Warszawa 2004, ISBN 83-89700-04-2
  • David Nicolle, Wiaczesław Szpakowski, Kałka 1223. Najazd Mongołów Czyngis-chana na Ruś, przeł. Tomasz Basarabowicz, z serii: „Kampanie” t. 3, Osprey Publishing, Kraków 2008, ISBN 978-83-7396-748-9
  • Andrzej Michałek, Słowianie. Słowianie wschodzni, Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 2005.
  • Daniel I Romanowicz Halicki (ukr. Данило Романович) (ur. 1201, zm. 1264) – król Rusi w latach 1253-1264.Ruś Halicko-Wołyńska lub Ruś Halicko-Włodzimierska (ukr. Галицько-Волинське князівство, łac. Regnum Galiciae et Lodomeriae) – jednostka polityczna (dzielnica) powstała w wyniku rozpadu Rusi Kijowskiej z głównymi ośrodkami w Haliczu i Włodzimierzu Wołyńskim. Inne miasta wchodzące w skład księstwa: Chełm, Przemyśl, Zwenigród, Bełz, Jarosław i Lwów.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Dżurdżeni (chiń.: 女真; pinyin: nǚzhēn) - lud pochodzenia tunguskiego, zamieszkujący Mandżurię od co najmniej XI wieku. Od XVII wieku nazywa się go Mandżurami. Dżurdzeni na terenie północnych Chin utworzyli państwo, tzw. dynastię Jin (1115–1234).
    Połowcy (nazywani też Komanami lub Kumanami) – lud pochodzenia ałtajskiego, należący do grupy kipczackiej, który swoje pierwotne siedziby w VIII wieku miał na stepach Kazachstanu i południowej Syberii w górnym biegu rzeki Irtysz. Są spokrewnieni z Turkami seldżuckimi. Ich język, zwany także kumańskim należy do grupy języków kipczackich. Golili głowy pozostawiając dwa długie warkocze. Charakterystyczne w ich ubiorze były krótkie kaftany.
    Ruś Kijowska – okres w historii Rusi trwający umownie od 862 do 1240 roku. Rok 862, w którym wódz Waregów Ruryk przybył do Nowogrodu Wielkiego, to symboliczna data powstania państwa ruskiego. W 882 roku książę nowogrodzki Oleg Mądry doprowadził do powstania – wczesnofeudalnego państwa we wschodniej Europie ze stolicą w Kijowie, istniejącego do 1169 roku. W 1054 roku państwo Jarosława Mądrego uległo rozbiciu dzielnicowemu, przy czym władcy, którym udało się zawładnąć Kijowem nadal nosili tytuł księcia kijowskiego i byli w hierarchii feudalnej postawieni wyżej od pozostałych książąt ruskich. W 1169 przekształcone w Księstwo Włodzimierskie ze stolicą we Włodzimierzu nad Klaźmą, które przejęło dominującą rolę Kijowa. W 1240 na skutek najazdu mongolskiego Wielkie Księstwo Włodzimierskie utraciło niezależność polityczną na rzecz Złotej Ordy. Moment ten uważany jest powszechnie za koniec okresu Rusi Kijowskiej.
    Kocjan, również Котян, Kuthens, Kotyan, Kotian, Koteny, Kötöny, Zayhan, albo Jonas (zm. 17 marca 1241 w Peszcie) - syn Sutoja, połowiecki chan od około 1192 do 1223. Po bitwie nad Kałką odsunięty od władzy, lecz nadal przewodził szczepowi Kunów.
    Bułgaria Wołżańsko-Kamska lub Bułgaria Kamska – historyczne państwo, istniejące między VII a XIII wiekiem na obszarze dorzeczy rzek Wołgi i Kamy, na terenie dzisiejszej zachodniej Rosji. Obecnie za spadkobierców terytorialnych i kulturalnych państwa Bułgarii Wołżańsko-Kamskiej uważają się autonomiczne republiki Tatarstanu i Czuwaszji.
    Dniepr (ukr. Дніпро – Dnipro, ros. Днепр – Dniepr, białorus. Дняпро – Dniapro) – rzeka w Rosji, Białorusi i Ukrainie, w przeszłości na terytorium Wielkiego Księstwa Litewskiego a po unii lubelskiej - Rzeczypospolitej; należy do zlewiska Morza Czarnego; dł. 2285 km – jedna z kilku najdłuższych w Europie.
    Lew Nikołajewicz Gumilow (ros. Лев Николаевич Гумилёв, ur. 1 października 1912 w Petersburgu, zm. 15 czerwca 1992 w Sankt Petersburgu) – rosyjski historyk, geograf, etnolog i orientalista. W latach 1933 - 1938 trzykrotnie aresztowany, po czym osadzony w gułagu, gdzie przebywał do wybuchu wojny z Niemcami w 1941. W czasie wojny powołany do Armii Czerwonej, z którą dotarł do Berlina. Po demobilizacji ponownie osadzony w łagrze na 10 lat. Zwolniony na mocy amnestii ogłoszonej przez Chruszczowa w 1956.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.029 sek.