• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Bila

    Przeczytaj także...
    Krystalit (zwany również ziarnem) – część ciała stałego o budowie krystalicznej będąca obszarem monokrystalicznego uporządkowania. Ma rozmiary od kilku nanometrów do milimetrów. Krystality oddzielone są od siebie cienkimi amorficznymi warstwami (granicami ziaren) tworząc większe struktury polikrystaliczne. W pewnych materiałach (np. krzem nanokrystaliczny) poszczególne bardzo małe ziarna krystaliczne osadzone są w matrycy amorficznej, nie posiadającej struktury krystalicznej. Krystality są zwykle zorientowane przypadkowo. W związku z tym ich własności fizyczne są izotropowe, co oznacza izotropowość np. pod względem mechanicznym, a substancjach przezroczystych – optycznym. Krystality mogą układać się w sposób uporządkowany tworząc okrągłe (lub sferyczne) sferolity, dendryty o budowie drzewiastej, igły i inne. Struktury takie tworzone są w warunkach przechłodzenia, gdy proces nukleacji wtórnej dominuje nad procesem nukleacji pierwotnej. Powstawanie takich konglomeratów krystalitów obserwuje się w bardzo różnych substancjach takich jak:Bakelit – najstarsze syntetyczne tworzywo sztuczne (fenolowo-formaldehydowe tworzywa sztuczne). Technologia produkcji bakelitu została wynaleziona przez Leo Hendrika Baekelanda na początku XX wieku (1907-1909).
    Karambol (fr. carambolage, ang. carom lub carambole, zwany także bilardem francuskim) to gra bilardowa i zarazem sport, który narodził się we Francji. Obecnie jest najmniej popularną odmianą bilardu.
    Bile

    Bila – kula używana do gry w bilard.

    Historia[]

    Bile były wykonywane z różnych materiałów, m.in. gliny, bakelitu, celuloidu, krystalitu, kości słoniowej, tworzyw sztucznych, stali czy drewna. Głównym materiałem od 1627 aż do początku XX wieku była kość słoniowa. Pogoń za jej substytutem nie brała się z motywacji ekologicznych, lecz ekonomicznych. Była ona też w części kreowana przez nowojorskich producentów bil, którzy ogłosili nagrodę 10 000 dolarów za substytut kości słoniowej. Pierwszym sztucznym materiałem okazał się celuloid wymyślony przez Johna Wesleya Hyatta w 1868, ale tworzywo to czasami wybuchało podczas produkcji i było wysoce łatwopalne. Dziś bile wykonuje się z tworzyw sztucznych, np. z żywicy fenolowej. Są to materiały o wysokiej odporności na pękanie i odpryskiwanie.

    Glina – pod kątem genezy, jest to ilasta skała osadowa, powstała najczęściej w okresie czwartorzędu w wyniku nagromadzenia osadów morenowych (skały ilaste starsze niż czwartorzędowe nazywane są najczęściej iłami). Jest to zatem skała złożona z minerałów ilastych, kwarcu, skaleni, substancji koloidalnych, może zawierać okruchy innych skał oraz substancje organiczne (humus, korzenie, bituminy).Żółta bila – w snookerze najniżej punktowana kolorowa bila, ulokowana po prawej stronie (patrząc z perspektywy zawodnika rozbijającego) pola D. Warta jest 2 punkty i jest wbijana jako pierwsza z kolorowych po pozbyciu się ze stołu wszystkich czerwonych. Ze względu na swą małą wartość rzadko jest wybierana do budowania breaków, częściej zawodnicy wykorzystują ją do zagrywania odstawnych. Wbicie jej ze wszystkimi czerwonymi daje 45 punktów, a z kolorami 72 punkty.

    Jest wiele rozmiarów i zestawów bil.

    W bilardzie francuskim[]

    Do gry w bilard francuski stosuje się nieponumerowane trzy bile o średnicy 61,5 mm: jedną czerwoną, jedną białą oraz jedną żółtą (lub białą z kropką, tzw. „bilę pikową”).

    W bilardzie amerykańskim[]

    Do gry w bilard amerykański stosuje się piętnaście kolejno ponumerowanych bil oraz jedną bilę białą (rozgrywającą). Bile mają wymiar 57,15 ±0,127 mm. Bile z numerami od 1 do 8 mają jednolity kolor, przez co nazywa się je „całymi”, zaś te oznaczone liczbami od 9 do 15 są pomalowane tylko częściowo i z tego powodu nazywane są „połówkami”.

    Drewno – surowiec drzewny otrzymywany ze ściętych drzew i formowany przez obróbkę w różnego rodzaju sortymenty. Zajmuje przestrzeń pomiędzy rdzeniem, a warstwą łyka i kory. Pod względem technicznym drewno jest naturalnym materiałem kompozytowym o osnowie polimerowej wzmacniany ciągłymi włóknami polimerowymi, którymi są podłużne komórki zorientowane jednoosiowo.Bilard (ang. billiards, pool) – gra rozgrywana na pokrytym suknem stole, która polega na uderzaniu bil, czyli kul wykonanych z odpowiedniego materiału i o określonych parametrach, za pomocą kija. Istnieje wiele gier bilardowych, których zasady różnią się rozmiarami stołu, liczbą używanych bil, ich oznaczeniami (np. kolorami) itp. Zazwyczaj w grze uczestniczą dwie osoby, rozgrywające bile na przemian, zwykle wykonując ruchy do popełnienia pierwszego błędu.

    Bile mają różne kolory i wartości:

  • (zagrywająca) biała bila
  • (1 pkt) – żółta,
  • (2 pkt.) – niebieska,
  • (3 pkt.) – czerwona,
  • (4 pkt.) – fioletowa, różowa,
  • (5 pkt.) – pomarańczowa,
  • (6 pkt.) – zielona,
  • (7 pkt.) – brązowa,
  • (8 pkt.) – czarna,
  • (9 pkt.) – żółta,
  • (10 pkt.) – niebieska,
  • (11 pkt.) – czerwona,
  • (12 pkt.) – fioletowa, różowa,
  • (13 pkt.) – pomarańczowa,
  • (14 pkt.) – zielona,
  • (15 pkt.) – brązowa.
  • Niekiedy w bilardzie amerykańskim nie stosuje się numeracji i kolorów (w grze w ósemkę nie są one istotne). Wtedy występuje siedem bil czerwonych, jedna czarna i siedem żółtych (oraz biała).

    Tworzywa sztuczne – materiały składające się z polimerów syntetycznych (wytworzonych sztucznie przez człowieka i niewystępujących w naturze) lub zmodyfikowanych polimerów naturalnych oraz dodatków modyfikujących takich jak np. napełniacze proszkowe lub włókniste, stabilizatory termiczne, stabilizatory promieniowania UV, uniepalniacze, środki antystatyczne, środki spieniające, barwniki itp. Termin „tworzywa sztuczne” funkcjonuje obok niepoprawnych często stosowanych żargonowych określeń takich jak np. plastik. Najbardziej poprawnym terminem obejmującym wszystkie materiały zawierające jako główny składnik polimer, bez rozróżniania, czy jest on pochodzenia sztucznego czy naturalnego, jest określenie „tworzywa polimerowe”.Stal – stop żelaza z węglem, plastycznie obrobiony i obrabialny cieplnie, o zawartości węgla nieprzekraczającej 2,10%, co odpowiada granicznej rozpuszczalności węgla w żelazie (dla stali stopowych zawartość węgla może być dużo wyższa). Węgiel w stali najczęściej występuje w postaci perlitu płytkowego. Niekiedy jednak, szczególnie przy większych zawartościach węgla, cementyt występuje w postaci kulkowej w otoczeniu ziaren ferrytu.

    W bilardzie angielskim[]

    W bilardzie angielskim bile mają wymiary 52,5 mm ±0,05 mm. Zestaw składa się z 22 bil: białej (rozgrywającej), piętnastu czerwonych, sześciu kolorowych, czasem oznaczonych numerami, aby amatorzy wiedzieli, za ile są punktów. Bile powinny mieć jednakową wagę z tolerancją 3 g na komplet.

    Celuloid – najstarsze termoplastyczne (mięknie w temp. ok. 90°C) tworzywo sztuczne. W jego skład wchodzą: nitroceluloza (70-74%), kamfora (20-30%) oraz barwniki i wypełniacze (1,5-3%). Tworzywo to otrzymuje się przez plastyfikację azotanu celulozy w kamforze. Jest łatwopalne, a także mało odporne na działanie związków chemicznych oraz światła. Rozpuszcza się w estrach, ketonach oraz mieszaninie alkoholu z eterem.Kość słoniowa – pierwotnie kością słoniową nazywano wyłącznie ciosy, czyli siekacze słoni (w tym mamutów), obecnie termin ten odnosi się również do kłów morsa i hipopotama, zębów kaszalota, siekaczy narwala i dzikiej świni.

    Wartości bil snookerowych[]

    Bile do snookera
  • (zagrywająca) biała bila
  • (1 pkt) czerwona bila
  • (2 pkt.) żółta bila
  • (3 pkt.) zielona bila
  • (4 pkt.) brązowa bila
  • (5 pkt.) niebieska bila
  • (6 pkt.) różowa bila
  • (7 pkt.) czarna bila
  • W bilardzie rosyjskim[]

    Standardowo występuje piętnaście bil białych i jedna żółta (rozgrywająca), czasem rozgrywająca ma kolor czerwony, czasem biały „z kropką”. Bile są większe i cięższe niż standardowe. Są dwa dopuszczalne rozmiary: 68 mm lub 71 mm.

    Niebieska bila - w snookerze bila kolorowa znajdująca się na środku stołu. Jest warta 5 punktów i jest zagrywana jako czwarta kolorowa (w momencie, gdy na stole nie ma już czerwonych bil).Różowa bila - w snookerze jedna z kolorowych bil, znajdująca się w trzech czwartych wysokości pola do gry, przed czerwonymi bilami. Zaliczana do wyższych kolorów, warta 6 punktów. Wbijana jako przedostatnia (po wbiciu czerwonych bil). Często wykorzystywana do budowy breaków gdy czarna jest zablokowana lub jest na bandzie.

    Przypisy

    1. Michael Ian Shamos: The Illustrated Encyclopedia of Billiards. New York, NY: Lyons & Burford, 1993, s. Pages: various. ISBN 1-55821-219-1.
    2. The New York Times Company (September 16, 1875). Explosive Teeth. Retrieved January 2, 2007.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Brązowa bila - w snookerze jedna z bil kolorowych, ulokowana w półokręgu (polu D) pomiędzy żółtą i zieloną (na środku). Warta 4 punkty. Wbijana jako trzecia kolorowa (gdy na stole nie ma już bil czerwonych). Ze względu na swoje położenie praktycznie nie wykorzystywana do robienia breaków - ale często używana jako zasłona przy stawianiu snookerów oraz przy odstawnych. Wbicie jej ze wszystkimi czerwonymi daje 75 punktów , a z czyszczeniem kolorów 102 punkty .
    Zielona bila - w snookerze jedna z kolorowych bil, zaliczana do tzw. niższych kolorów. Znajduje się ona po lewej stronie pola D (patrząc od rozbijającego zawodnika). Warta 3 punkty i wbijana jako druga z kolei kolorowa bila (po wyczyszczeniu stołu z czerwonych). Rzadko wykorzystywana do budowania breaków - ze względu na swą małą wartość. Bardzo często natomiast używana do stawiania snookerów i do bili odstawnych. Wbijana ze wszystkimi czerwonymi daje 60 punktów, a z kolorami 87 punktów.
    Dolar amerykański (oficjalna nazwa – United States dollar, międzynarodowy skrót – USD) – oficjalna waluta Stanów Zjednoczonych, Portoryko, Mikronezji, Marianów Północnych, Palau, Wysp Marshalla, Panamy, Ekwadoru (od 2000), Salwadoru (od 2001), Timoru Wschodniego, Zimbabwe (od 2009) oraz Bonaire, Saby i Sint Eustatius od 2011 roku. Jeden dolar amerykański dzieli się na sto centów amerykańskich. Często zapisuje się go za pomocą symbolu $.
    Czerwona bila – w snookerze jedna z 15 bil ułożonych w tzw. trójkąt. Każda z czerwonych bil jest warta 1 punkt. Po wbiciu bili czerwonej możliwe (i konieczne) jest zagranie jednej spośród 6 bil kolorowych: żółtej, zielonej, brązowej, niebieskiej, różowej lub czarnej. Wbijanie bil czerwonych jest jedynym sposobem na zbudowanie breaka i w rezultacie wygranie partii. Funkcję czerwonej bili może pełnić dowolna bila kolorowa w sytuacji, gdy jest ogłoszona wolna bila po faulu któregoś z zawodników. Jeżeli kolejną zagrywaną bilą ma być bila czerwona to jednoczesne wbicie kilku bil tegoż koloru nie jest traktowane jako faul - gracz otrzymuje tyle punktów ile bil czerwonych wbił (np. w przypadku dwóch bil są to dwa punkty). Za faul na bili czerwonej (np. jej wbicie w sytuacji, gdy wbita miała być bila kolorowa) przeciwnik otrzymuje 4 punkty.
    Ósemka (ang. eight ball) – rodzaj gry w bilard dla dwóch graczy, każdy gracz wbija bile swojego koloru (pełne lub połówki) do łuz. Kiedy wbije wszystkie swoje bile, musi wbić czarną bilę oznaczoną numerem 8 do zadeklarowanej łuzy.
    Biała bila (także cue ball, bila zagrywająca) – w grach bilardowych najważniejsza bila, za pośrednictwem której zawodnik wbija bile pozostałych kolorów.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.026 sek.