• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Biedermeier



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Międzynarodowy alfabet fonetyczny, MAF (ang. International Phonetic Alphabet, IPA; fr. Alphabet phonétique international, API) – alfabet fonetyczny, system transkrypcji fonetycznej przyjęty przez Międzynarodowe Towarzystwo Fonetyczne jako ujednolicony sposób przedstawiania głosek wszystkich języków. Składają się na niego zarówno symbole alfabetyczne jak i symbole niealfabetyczne oraz ok. 30 znaków diakrytycznych.Fornirowanie – pokrywanie materiału, najczęściej drewnianego lub drewnopodobnego, warstwą drewna o wyższej jakości – forniru, dzięki czemu przy obniżonym koszcie można zbudować dany produkt (np. front mebli, drzwi), tak aby wyglądał jak zbudowany z litego i cenniejszego drewna.

    Biedermeier [ˌbʲidɛrˈmajɛr] – styl w sztuce, literaturze, muzyce, a przede wszystkim w architekturze wnętrz rozwinięty w latach 1815–1848 w Europie Środkowej – głównie w Niemczech i Austrii oraz w krajach pozostających w kręgu kultury niemieckojęzycznej: skandynawskich (zwłaszcza w Danii), w północnych Włoszech i krajach słowiańskich (szczególnie Czechy, Polska). Był odpowiednikiem stylu regencji i wczesnowiktoriańskiego w Anglii, stylu federalnego w Stanach Zjednoczonych oraz stylu Restauracji i Ludwika Filipa we Francji. W szerszym znaczeniu pojęcie to określa ówczesną niemiecką kulturę mieszczańską.

    Sztuka – dziedzina działalności ludzkiej uprawiana przez artystów. Nie istnieje jedna spójna, ogólnie przyjęta definicja sztuki, gdyż jej granice są redefiniowane w sposób ciągły, w każdej chwili może pojawić się dzieło, które w arbitralnie przyjętej, domkniętej definicji się nie mieści. Sztuka spełnia rozmaite funkcje, m.in. estetyczne, społeczne, dydaktyczne, terapeutyczne, jednak nie stanowią one o jej istocie.Krynolina to sztywna spódnica, suknia, halka uszyta z materiału rozpiętego na metalowych obręczach lub włosiance. Po raz pierwszy pojawiła się już ok. roku 1830, ale dopiero od 1850 słowo to oznacza mocno nakrochmaloną halkę lub sztywną spódnicę opartą na metalowej konstrukcji, mającej nadawać sukni pożądany kształt.
    Obraz Leopolda Zielckego w stylu biedermeier z typowym wnętrzem gabinetowym

    Główne założenie tej stylistyki określało ją jako sztukę mieszczan dla mieszczan, wyrażającą ich upodobanie do wygody i przytulności – „styl rodzinnego ogniska”. Jako zwrot w artystycznych tendencjach powstała ona w reakcji na pompatyczność „arystokratycznego” i pseudoantycznego empire'u. Stylu tego nigdy dokładnie nie zdefiniowano ani nie zawarto w żadnych manifestach programowych, deklaracjach artystycznych itp., dlatego kwalifikowanie obiektów sztuki jako biedermeierowych jest niekiedy problematyczne. W ciągu rozwojowym kultury europejskiej stanowił on w istocie fazę przejściową pomiędzy neoklasycyzmem a romantyzmem, będąc też odległą zapowiedzią realizmu.

    Europa Środkowa – region położony pomiędzy różnie definiowanymi Europą Zachodnią i Europą Wschodnią. Europa Północna, Południowa i Południowo-Wschodnia również wpływają na zakres tego pojęcia, w zależności od ujęcia ich granic. Pojęcie rozumiane jest różnie w zależności od okresu historycznego.Meble – sprzęty użytkowe przeznaczone do wyposażenia wnętrz mieszkalnych i publicznych. W odróżnieniu od stałych elementów wyposażenia wnętrz (schody, boazeria) meble są ruchomościami. Oprócz cech użytkowych meble posiadają też walory dekoracyjne, reprezentacyjne.

    Wnętrzarstwo i meblarstwo[ | edytuj kod]

    Mieszczańska sofa z mahoniu
    Pokój biedermeierowy (muzeum w Chrzanowie)

    Najwyraziściej i najpowszechniej przejawiał się we wzornictwie wyposażenia wnętrz i sprzętów domowych – głównie w umeblowaniu, przy czym nacisk położony był na solidność, prostą formę i użyteczność projektowanych przedmiotów. Formy oparto na uproszczonym i oczyszczonym z nadmiaru ozdób empire. Masywne meble cechowała funkcjonalność i wygoda; preferowano ciepłe, rozjaśnione, pogodne barwy, zarówno w doborze gatunków drewna (głównie brzozowa czeczota, jesion, wiąz, topola, czereśnia i grusza, a z ciemniejszych – mahoń i orzech), jak i ozdób. Zdobnictwo było umiarkowane, podporządkowane użytkowości sprzętu: gładkie fornirowanie, ornamentacja snycerska, niekiedy intarsjowanie z wykorzystaniem motywów roślinnych (kwiatów).

    Cylinder (gr. kylindros - walec) – rodzaj wysokiego, sztywnego kapelusza z główką w kształcie walca i wąskim rondem.Orzech (Juglans L.) – rodzaj roślin z rodziny orzechowatych, obejmujący kilkanaście gatunków drzew, o owocach zwanych potocznie orzechami, w rzeczywistości będących pestkowcami. Gatunkiem typowym jest Juglans regia L..

    Do czołowych projektantów i producentów mebli należeli Josef Ulrich Danhauser i Michael Thonet, twórca popularnych prostych krzeseł. Nowością było zastosowanie stalowych sprężyn w meblowych siedzeniach, w czym przodował wiedeński tapicer Georg Junigl. Dla mebli do siedzenia typowe było stosowanie wygiętych podpór i oparć oraz giętych nóg w stołach. Pojawiały się nowe rodzaje praktycznego umeblowania, jak np. sofa schowkowa (Magazinsofa), w której skrzyniowate oparcia boczne wykorzystano na schowki szufladowe.

    Design (dizajn) – wieloznaczny termin odnoszący się do przedmiotów użytkowych i dzieł sztuki mogący oznaczać ich wygląd albo projektowanie.Mahoń – drewno otrzymywane z różnych gatunków i rodzajów drzew. Mahoń amerykański pozyskuje się z mahoniowca (Swietenia), natomiast mahoń afrykański (tzw. zamahoń) z grusz afrykańskich (Mimusops).

    Wnętrza mieszkań standardowo wypełniały okazałe kanapy i sofy, wystawowe serwantki i witryny z porcelaną i szkłem, otwarte etażerki, masywne szafy na odzież i oszklone (biblioteczne), mniejsze i większe komody, ścienne i szafkowe zegary wahadłowe, wysokie lustra (tzw. tremo), tapicerowane fotele i krzesła z podłokietnikami, stoły krągłe i kanciaste, stoliki do gier (karciane, szachowe), do ręcznych robótek, a także nocne i gabinetowe wsparte na jednej nodze. Wystroju pomieszczeń dopełniały parawany i kominkowe ekrany.

    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Żabot (fr. Jabot) – rodzaj ozdoby z udrapowanego materiału (muślin, jedwab, czasem z koronką), mocowanej pod szyją na przodzie sukni lub bluzki damskiej, ewentualnie na przodzie koszuli męskiej. Żabot dawniej stanowił część stroju męskiego i w dalszym ciągu bywa elementem oficjalnych strojów nawiązujących do ubiorów historycznych.

    Oprócz licznych, niewielkich rozmiarami obrazów (sztychów, miniatur, mieszczańskich portretów, scen rodzajowych i krajobrazowych), nieodzownymi symbolami mieszczańskiego statusu były fortepian służący podczas wieczornych przyjęć oraz biurko lub sekretarzyk (sekretera) do korespondencji. Regułą było rozmieszczanie mebli pod ścianami, z pozostawieniem wolnego środka pomieszczenia, które zazwyczaj wypełniał otoczony krzesłami stół, wokół którego gromadziła się rodzina. Wraz z kanapą i fotelami często tworzył on komplet. Charakter biedermeierowych wnętrz mieszkalnych o niedekorowanych, bielonych ścianach cechowała intymność i zaciszność z zastosowaniem jasnych, zdobionych kwiatowym wzorem albo pasiastych tapet, drapowanych firanek, wzorzystych dywanów, szydełkowanych serwet oraz licznych bibelotów. Nowym elementem wystroju były rośliny pokojowe w wazonach, stojakach i koszach oraz doniczkowe kwiaty w oknach.

    Literatura to wszystkie "sensowne twory słowne" (wg definicji Stefanii Skwarczyńskiej), czyli dzieła artystyczne, tj. literatura piękna, oraz teksty użytkowe, tj. literatura stosowana, zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym.Skandynawia – region północnej Europy, obejmujący kraje: Szwecję, Norwegię oraz Danię. Obejmuje część z krajów nordyckich.

    W innych dziedzinach[ | edytuj kod]

    Carl Spitzweg – Przyjaciele z dzieciństwa (1855)

    Malarstwo[ | edytuj kod]

    Nie wytworzyło ono w istocie nowych form stylistycznych i miało charakter eklektyczny. Typowa w nim była duża dokładność i wierność realizmowi w czerpaniu z tematyki życia codziennego (pogodne, bezpretensjonalne sceny rodzajowe) z częstym przedstawianiem wnętrz domowych dokumentującym stylistykę tego okresu. Obok tego częste było wykorzystywanie motywów przyrodniczych (bukiety kwiatów, pejzaże) ze starannością w oddawaniu szczegółów, a czasem nieco wyidealizowanych. W nacechowanej nutą sentymentalizmu stylistyce tworzyli m.in. tacy malarze jak Georg Friedrich Kersting, Carl Spitzweg, Ferdinand Georg Waldmüller, Adolph Menzel, Eduard Gaertner czy wrocławianin Ernst Resch.

    Etażerka (z franc. étagère, co znaczy regał) – lekki przenośny mebel stojący na podłodze, składający się z kilku półek, umieszczonych jedna nad drugą. Pojawił się w okresie klasycyzmu (za Ludwika XVI we Francji). Zwykle posiada lekką konstrukcję, nie jest zabudowany. W języku polskim istnieje rozróżnienie na etażerkę i regał. W języku francuskim étagère to etażerka, ale także regał.Surdut – przedłużana dwurzędowa marynarka. Strój wizytowy zapoczątkowany w XIX wieku, a obecnie popularny wśród panów młodych w dniu zaślubin. Uznawany za nieco mniej elegancki niż frak. Od połowy XIX do lat dwudziestych XX wieku wyjściowy mundur oficerski w większości armii świata.

    Biedermeier przejawiał się jednak też w architekturze, modzie, twórczości muzycznej, a nawet w literaturze, w której do wybitniejszych twórców należeli Adalbert Stifter, Friedrich Halm, Adelbert von Chamisso, Wilhelm Müller.

    Moda[ | edytuj kod]

    Wiedeńska moda z lat trzydziestych XIX wieku

    W zakresie odzieży damskiej preferowano lekkie i jasne tkaniny (batyst, muślin, przejrzysty jedwab); kształt sylwetce zarówno damskiej, jak i męskiej nadawał sznurowany gorset. Przemianom w tej dziedzinie nadawała kierunek moda wiedeńska.

    Typowe dla mody kobiecej były obszerne, bufiaste suknie (których kształt wymuszały noszone pod spodem usztywniane halki i krynoliny), z szerszymi wykładanymi kołnierzami oraz z nadmiernie rozszerzanymi rękawami („balerony”), sztucznie poszerzającymi sylwetkę w ramionach. Ukazująca tylko stopy (a później przedłużona do ziemi) suknia była ponadto zdobiona wstążkami i riuszkami. Do tego stroju należał szal lub futrzane boa oraz charakterystyczny kapelusz – „budka” (niem. Schutenhut), w kształcie czepka z odstającym daszkowatym rondem, dekorowany kwietnymi dodatkami i wstążkami, a kolorystycznie dopasowany (bądź kontrastujący) z suknią. Damski strój uzupełniały rękawiczki i parasolka. Obuwie noszono na płaskim obcasie, lecz także z niską cholewką.

    Batyst (fr. batiste) – tkanina o delikatnej fakturze, bardzo cienka i przezroczysta. Wykonana zazwyczaj z przędzy bawełnianej, jedwabnej lub lnianej, tkana splotem płóciennym. Zazwyczaj bielona, niekiedy drukowana.Intarsja (wł. intarsio - wykładzina) – technika zdobnicza polegająca na tworzeniu obrazu przez wykładanie powierzchni przedmiotów drewnianych (zwłaszcza mebli) innymi gatunkami drewna, czasem podbarwianymi, bejcowanymi lub podpalanymi. Wstawki umieszcza się w miejscu usuniętych fragmentów z powierzchni przedmiotu.

    W modzie męskiej normę stanowił cylinder oraz frak odpowiednio skomponowany z barwną kamizelką – był on wcięty, z połami zróżnicowanymi długością i szerokością, z podwyższonym kołnierzem. Noszono bezmankietowe spodnie do kostek ze strzemiączkami, zwężone do kolan, dołem nieco szersze. Kołnierzyki męskich koszul były odstające lub przylegające (później również szalowe), z konwencjonalnym halsztukiem, które w późniejszym czasie zaczęto zastępować usztywnianym gorsem zamiast „arystokratycznego” żabotu. Ponadto do ubioru wyjściowego eleganckiego mężczyzny należała tabakierka, sygnet, zegarek z dewizką, laseczka, obcisłe rękawiczki. Do zajęć domowych i pracy służył surdut; przy niepogodzie używano bezrękawnej pelerynkowatej narzutki, o rozległym, wykładanym na plecy kołnierzu. Atrybutami niezobowiązującego stroju pana domu była fajka i szlafrok.

    Filister – nazwa używana w korporacjach akademickich na określenie członków wspierających te stowarzyszenia, tj. tych członków, którzy uzyskali wyższe wykształcenie i zrezygnowali z czynnej działalności w ich obrębie. Filistrzy zobowiązani są jednak do duchowego i finansowego wspierania czynnej korporacji.Neoklasycyzm (neo- + klasycyzm – łac. classicus pierwszorzędny) – zespół różnorodnych tendencji w sztuce, literaturze, muzyce i architekturze nawiązujących do nurtu klasycystycznego, renesansu lub baroku, pojawiających się na przestrzeni wieków XIX i XX.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Jesion (Fraxinus L.) – rodzaj roślin z rodziny oliwkowatych (Oleaceae), który obejmuje ok. 60 gatunków drzew i krzewów pochodzących z obszarów umiarkowanego klimatu półkuli północnej. Gatunkiem typowym jest Fraxinus excelsior L..
    Gorset – część ubioru damskiego używana od końca XIV wieku do pierwszej dekady XX wieku. Podstawowym zadaniem gorsetu jest usztywnienie korpusu, uwydatnienie biustu, podkreślenie i wysmuklenie linii talii. Niekiedy zakładany również przez mężczyzn dla odpowiedniego ukształtowania sylwetki.
    Tapeta – materiał do obicia ścian wnętrza mieszkalnego, wykonany z papieru, tkaniny, skóry lub tworzyw sztucznych. Współcześnie ozdobne, naklejane wykończenie ściany wewnętrznej budynku, najczęściej wykonane z papieru z nadrukowanym lub wytłoczonym wzorem, sprzedawane w rolkach (standardowo pasek tapety ma 53 cm szerokości i ok. 10 m długości).
    Snycerstwo – bardzo stara dziedzina sztuki zdobniczej - sztuka rzeźbienia w drewnie - rodzaj rzemiosła artystycznego.
    Friedrich Halm, właściwie Eligius Franz Joseph Freiherr von Münch-Bellinghausen (ur. 2 kwietnia 1806 w Krakowie - zm. 22 maja 1871 w Wiedniu), austriacki pisarz, znany przede wszystkim ze swej twórczości dramaturgicznej oraz nowelistyki.
    Akcent (od łac. accentus, zaśpiew), właśc. akcent wyrazowy – wyróżnienie za pomocą środków fonetycznych niektórych sylab w obrębie wyrazu.
    Adalbert Stifter (ur. 23 października 1805 w Horní Planá, zm. 28 stycznia 1868 w Linzu) – pisarz austriacki, uznawany dziś za klasyka literatury austriackiej, malarz, jeden z bardziej znaczących twórców okresu biedermeierowskiego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.059 sek.