Biblioteka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Biblioteka (gr. βιβλιοθήκη bibliotheke; βιβλίον biblion – książka, θήκη thēkē – zbiornik) – instytucja kultury, która gromadzi, przechowuje i udostępnia materiały biblioteczne oraz informuje o materiałach bibliotecznych (swoich i obcych).

Wojewódzka Biblioteka Publiczna – Książnica Kopernikańska w Toruniu – samorządowa wojewódzka biblioteka publiczna województwa kujawsko-pomorskiego w Toruniu. Biblioteki szkolne - typ bibliotek w podziale według kryterium charakteru środowiska czytelniczego i formy wykonywanych usług.

W praktyce funkcjonują biblioteki publiczne, biblioteki prywatne, biblioteki kościelne i inne opisane w dalszej części artykułu.

Ogólne zasady działania bibliotek publicznych określa Ustawa z czerwca 1997 z późniejszymi poprawkami. „Biblioteki i ich zbiory stanowią dobro narodowe oraz służą zachowaniu dziedzictwa narodowego. Biblioteki organizują i zapewniają dostęp do zasobów dorobku nauki i kultury polskiej oraz światowej”.

Materiały biblioteczne to zbiór dokumentów, które są gromadzone, przechowywane i udostępniane w bibliotekach. Klasyczne zbiory biblioteczne są mocno związane z nośnikami fizycznymi. Materiały dostępne w postaci cyfrowej są gromadzone i udostępniane w tzw. bibliotekach cyfrowych.

Cymelia (albo cimelia; l.poj. cymelium) – najcenniejsze druki i rękopisy w bibliotece, często trzymane w sejfie bibliotecznym.Rzeszowskie bibliotekarstwo powszechne swym początkiem sięga drugiej połowy XIX stulecia, bowiem już w 1882 roku została założona przez Towarzystwo Oświaty Ludowej w Rzeszowie biblioteka o charakterze publicznym. Kontynuatorką tej instytucji była otwarta w 1906 roku Biblioteka Miejska Towarzystwa Szkoły Ludowej, działająca do czerwca 1940 roku. Myśl o zorganizowaniu w Rzeszowie Miejskiej Biblioteki Publicznej powstała w pierwszych miesiącach po wyzwoleniu miasta. 3 stycznia 1945 roku powołano Komitet Organizacyjny, a Ministerstwo Oświaty wyraziło zgodę na jej utworzenie. Ostatecznie na posiedzeniu Zarządu Miejskiego, 22 maja 1945 roku, podjęto uchwałę o utworzeniu Miejskiej Biblioteki Publicznej w Rzeszowie. Uroczyste otwarcie MBP w Rzeszowie odbyło się w grudniu 1945 roku.

Zbiory biblioteczne[ | edytuj kod]

W bibliotekach gromadzone są dzieła zwielokrotnione dowolną techniką w celu rozpowszechnienia, a w szczególności:

Biblioteka prywatna – pojęcie o dwóch znaczeniach: zbiory książek osób prywatnych, nieprzeznaczone do wypożyczania i prezentowania albo biblioteki prowadzone przez osoby i organizacje inne niż instytucje publiczne (samorządy, instytucje naukowe, uczelnie wyższe). Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.
  • piśmiennicze, jak:
  • książki,
  • broszury,
  • gazety,
  • czasopisma i inne wydawnictwa ciągłe,
  • druki ulotne,
  • afisze,
  • graficzne i graficzno-piśmiennicze, jak:
  • mapy,
  • plakaty,
  • plany,
  • wykresy,
  • tabele,
  • rysunki,
  • ilustracje,
  • nuty,
  • audiowizualne utrwalające dźwięk, obraz lub obraz i dźwięk, jak:
  • płyty,
  • taśmy,
  • kasety,
  • przeźrocza,
  • mikrofilmy,
  • mikrofisze,
  • audiobooki,
  • zapisane na informatycznych nośnikach danych,
  • oprogramowanie komputerowe.
  • Materiał biblioteczny ułożony jest według klasyfikacji bibliotecznej lub tzw. sygnatur („numerus currens”). W niektórych bibliotekach część zbiorów jest wyłączona z publicznego dostępu i materiały stamtąd jest wyszukiwany przez personel biblioteki po złożeniu zamówienia.

    Katalog (gr. katálogos – lista) – rejestr dokumentów bibliotecznych w sposób uporządkowany, ułatwiający ich odszukanie, podający ich cechy indywidualne i bibliograficzne oraz miejsce przechowywania.Biblioteka Watykańska (Bibliotheca Apostolica Vaticana) – biblioteka znajdująca się na terenie państwa Watykan. Jedna z najstarszych i najbardziej znanych bibliotek.

    Oprócz samych zbiorów często równie istotnym źródłem informacji są ich katalogi.

    Pierwotnie funkcję biblioteki pełniły przy okazji archiwa zawierające głównie korespondencję, zapiski transakcji i inwentarze.

    Dzieje bibliotek[ | edytuj kod]

    Biblioteka Narodowa, zbiory specjalne

    Przekazy źródłowe informują o istnieniu bibliotek już w trzecim tysiącleciu p.n.e. (np. biblioteki w Egipcie za czasów IV dynastii i w Chinach). W Mezopotamii w VII w. p.n.e. powstała Biblioteka Aszurbanipala zawierająca ponad 5000 dzieł na ponad 30 tys. tabliczkach klinowych. W starożytnej Grecji za najstarsze uchodziły biblioteki tyrana Polikratesa na wyspie Samos oraz Pizystrata w Atenach, które powstały w VI wieku p.n.e. Najsłynniejsze były jednak biblioteki w AleksandriiBiblioteka Aleksandryjska założona przez Ptolemeuszów oraz biblioteka Serapejon przy świątyni Serapisa. Największy zbiór dzieł chrześcijańskich w starożytności zawierała Biblioteka w Cezarei. W okresie helleńskim niektóre z bibliotek posiadały już charakter publiczny. Natomiast w średniowieczu rozwinęły się biblioteki klasztorne i kościelne (XIII–XIV wiek), a następnie uniwersyteckie. Podstawową funkcją tych pierwszych bibliotek było gromadzenie ksiąg, jak również ich wytwarzanie. Biblioteki dworskie (powstawały najczęściej na dworach królewskich) miały bardzo wąski społeczny zasięg.

    Katalog rozproszony – połączony katalog biblioteczny, skupiający w jednym miejscu rozproszone dane z wielu różnych baz katalogowych. Pełni rolę multiwyszukiwarki zbiorów bibliotecznych, która może przeszukać dowolną ilość katalogów równocześnie. Katalogi rozproszone w odróżnieniu od katalogów centralnych nie posiadają własnych zbiorów danych. Wyszukiwanie i pobieranie informacji w katalogu rozproszonym odbywa się za pomocą tzw. protokołu Z39.50 Biblioteka im. Soemana H.S. (malajski Perpustakaan Soeman H.S., ang. Soeman Hs Library) – biblioteka i archiwum narodowe prowincji Riau w Pekanbaru w Indonezji; jej 6-piętrowy budynek ma unikalny kształt otwartej książki.

    Zmiany nastąpiły dopiero w XV–XVI w., kiedy rozpowszechnił się druk. W tym czasie powstały liczne biblioteki humanistów, królów, możnowładców, zaczęły powstawać biblioteki mieszczańskie. Okres reformacji bardzo wyraźnie natomiast wpłynął na rozwój bibliotek miejskich. W XVII–XVIII wieku niektóre biblioteki np. możnowładców stawały się bibliotekami publicznymi, były szerzej dostępne i ogólnonarodowe (b. fundacyjne). W Oświeceniu przy instytucjach naukowych zaczęły powstawać pierwsze biblioteki specjalne. Wraz z sekularyzacją zakonów księgozbiory, które się tam znajdowały, zasiliły biblioteki świeckie.

    Biblioteka publiczna – biblioteka służąca zaspokajaniu potrzeb oświatowych, kulturalnych i informacyjnych ogółu społeczeństwa oraz uczestnicząca w upowszechnianiu wiedzy i kultury. Miejska Biblioteka Publiczna im. prof. Władysława Studenckiego w Bytomiu – samorządowa, gminna instytucja kultury o charakterze publicznym, działająca na terenie Bytomia. Została powołana w celu rozwijania i zaspokajania potrzeb czytelniczych i informacyjnych mieszkańców gminy oraz upowszechnianiu wiedzy i rozwojowi kultury.

    W XVIII–XIX wieku, kiedy nastąpił gwałtowny rozwój nauki, zaczęły powstawać biblioteki towarzystw naukowych. W XIX wieku i początku XX wraz z upowszechnieniem się nauki biblioteki uzyskały rangę instytucji społeczno-kulturalnych o charakterze publicznym. Biblioteki i ich funkcje stawały się coraz bardziej zróżnicowane. Powstały i rozwijały się biblioteki powszechne. Organizowano biblioteki narodowe, parlamentarne, władz i urzędów. Powstają nowe typy bibliotek specjalnych:

    Biblioteka Jagiellońska (BJ, tzw. Jagiellonka) – główna biblioteka Uniwersytetu Jagiellońskiego, która wraz z Biblioteką Medyczną Collegium Medicum oraz bibliotekami wydziałowymi i instytutowymi tworzy system biblioteczno-informacyjny UJ. Stanowi jedną z największych bibliotek w Polsce, stąd też została uznana za część Narodowego Zasobu Bibliotecznego. Posiada status biblioteki narodowej – obowiązuje prawo o egzemplarzu obowiązkowym.Biblioteka Publiczna w Dzielnicy Bemowo m.st. Warszawy – biblioteka miejska, instytucja kultury posiadającą osobowość prawną.
  • biblioteki dla niewidomych
  • biblioteki szpitalne
  • biblioteki dla dzieci
  • Gwałtowny rozwój nauki, techniki, szkolnictwa, wzrost produkcji wydawniczej – to wszystko spowodowało gwałtowny rozwój bibliotek i usług bibliotecznych. Wzrasta stan zbiorów i ich wykorzystanie. Rozwijają się biblioteki szkół wyższych-naukowe i fachowe. Działalność bibliotek w zakresie udostępniania i udzielania informacji rozszerza się, wprowadza się wypożyczanie międzybiblioteczne oraz wolny dostęp do magazynów. Z rozwojem usług bibliotecznych wiąże się rozwój bibliotekarstwa.

    Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.Bruksela (fr. Bruxelles, nid. Brussel, niem. Brüssel) – miasto i stolica Belgii oraz Unii Europejskiej, położone w środkowej części kraju nad rzeką Senne.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]




    Warto wiedzieć że... beta

    Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka im. Gdańskiej Macierzy Szkolnej w Gdańsku obejmuje swym obszarem działania województwo pomorskie. Ma specjalistyczny charakter i kontynuuje tradycje przedwojennych bibliotek dla nauczycieli, powstałych po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku. Służy przede wszystkim potrzebom kształcących się nauczycieli, studentów przygotowujących się do wykonywania zawodu nauczyciela, ale jest otwarta dla wszystkich chętnych do korzystania z jej zbiorów. Biblioteka gromadzi, opracowuje i udostępnia różne rodzaje zbiorów. Szczegółowe informacje o jej zasobach znajdują się w katalogach komputerowych. Czytelnik do dyspozycji ma cztery bazy informacji o zbiorach, obejmujące: książki, artykuły z czasopism, zbiory multimedialne, zbiory muzealne dotyczące historii oświaty pomorskiej. Biblioteka prowadzi działalność edukacyjną. W każdym roku szkolnym przygotowywana jest w bibliotece oferta edukacyjna skierowana do szkół, znajdujących się na terenie działania instytucji. Obejmuje ona warsztaty dla nauczycieli, lekcje biblioteczne, lekcje muzealne, lekcje regionalne, zajęcia z edukacji filmowej, zajęcia z zakresu promocji czytelnictwa. Co najmniej raz w roku organizowane są sesje metodyczne dla nauczycieli. Co roku w ramach Tygodnia Bibliotek prowadzone są różnego rodzaju działania popularyzujące czytelnictwo. Od 10 lat organizowane są imprezy popularyzujące wiedzę w ramach Bałtyckiego Festiwalu Nauki. Jednostka macierzysta i filie prowadzą szeroką działalność kulturalną i oświatową, organizują różnego rodzaju spotkania, konkursy, koncerty. Stałym elementem są wystawy (ekspozycje stale i okolicznościowe). Biblioteka wydaje własne czasopismo „Exempli Gratia" (ISSN 1897-5348) o charakterze bibliotekarskim i oświatowym. PBW w Gdańsku jest jedną z instytucji tworzących zasoby Pomorskiej Biblioteki Cyfrowej.
    Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu - biblioteka publiczna i zarazem instytucja promująca rozwój kultury z siedzibą w Poznaniu, będąca następcą prawnym dawnej Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Poznaniu, istniejącej od 1948 r.
    Biblioteka Uniwersytetu Łódzkiego (potocznie: BUŁA) – biblioteka uniwersytecka powstała w roku powołania Uniwersytetu Łódzkiego – 11 lutego 1945.
    Miejska Biblioteka Publiczna im. Adama Próchnika w Piotrkowie Trybunalskim – działająca od 1923 roku w Piotrkowie Trybunalskim biblioteka publiczna, udostępniająca swoje zbiory mieszkańcom Piotrkowa Trybunalskiego. Obecnie mieści się przy ul. Jerozolimskiej 29, w budynku dawnej Wielkiej Synagogi w Piotrkowie Trybunalskim.
    Biblioteka Główna Politechniki Śląskiej - biblioteka uczelniana Politechniki Śląskiej, gromadząca literaturę naukowo-techniczną związaną z obecnymi na uczelni dyscyplinami naukowymi.
    Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej – uczelnia niepubliczna z siedzibą w Warszawie utworzona w 1996 roku. Prowadzi wydziały zamiejscowe w Katowicach, Poznaniu, Sopocie i Wrocławiu. Posiada uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora w dyscyplinach: psychologia (w Warszawie i Wrocławiu), kulturoznawstwo, socjologia i prawo oraz stopnia doktora habilitowanego w dyscyplinach psychologia (w Warszawie i Wrocławiu) i kulturoznawstwo.
    Samos (gr. Σάμος) – grecka wyspa na Morzu Egejskim u wybrzeży Azji Mniejszej oraz prefektura w regionie administracyjnym Wyspy Egejskie Północne. Prefektura obejmuje samą wyspę Samos i kilka pomniejszych wysp w tym rejonie. Stolicą prefektury i głównym ośrodkiem miejskim wyspy jest miasto Samos.

    Reklama