• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Biblia Tysiąclecia



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Msza – w części wyznań chrześcijańskich porządek celebracji liturgicznej będącej odniesieniem do Ostatniej Wieczerzy Jezusa.Biblia warszawska, Nowy Przekład, potocznie: „Brytyjka” – współczesne protestanckie tłumaczenie Pisma Świętego Starego i Nowego Testamentu z języków oryginalnych (hebrajskiego, aramejskiego i greckiego) na język polski, opracowane przez Komisję Przekładu Pisma Świętego, z inicjatywy Brytyjskiego i Zagranicznego Towarzystwa Biblijnego w Warszawie. Jest to najpopularniejszy w Polsce protestancki przekład Pisma Świętego.

    Biblia Tysiąclecia (BT) – polski przekład Biblii z języków oryginalnych zainicjowany przez opactwo benedyktynów tynieckich z Krakowa, wydany przez Pallottinum po raz pierwszy w roku 1965. Było to pierwsze tłumaczenie całej Biblii na język polski w Kościele katolickim od ponad 350 lat, czyli od Biblii Jakuba Wujka. Zrywało z tradycyjnym językiem biblijnym, a po upływie kilkudziesięciu lat samo stworzyło wzorzec języka biblijnego.

    Nowy Testament w przekładzie Eugeniusza Dąbrowskiego to katolickie tłumaczenie, wydane po raz pierwszy w 1949, wielokrotnie wznawiane. Autorem jest biblista ks. Eugeniusz Dąbrowski.Ojcze nasz, Modlitwa Pańska, Modlitwa wzorcowa (łac. Oratio Dominica, Pater Noster) – najstarsza, a zarazem najważniejsza modlitwa chrześcijan, którą według Nowego Testamentu Jezus przekazał swoim uczniom. Jest to formuła chwaląca wspaniałość Boga, jednocześnie mająca formę błagalną. Według Ojców Kościoła stanowi ona wzór modlitwy chrześcijańskiej. Ojcze nasz jest często używanym narzędziem w językoznawstwie porównawczym.

    Biblia Tysiąclecia miała pięć głównych wydań. Pierwsze, krytykowane za niekonsekwencje i błędy tłumaczeń zostało w 1971 zastąpione przez wydanie drugie, które większość tych błędów korygowało. W latach 1980 i 1999 ukazywały się kolejne rewizje tekstu.

    Biblia Tysiąclecia przyjęta została jako przekład liturgiczny w Kościele katolickim w Polsce. Jej łączny nakład do 2003 wyniósł ponad 4 miliony egzemplarzy, pojawiały się też liczne kopie nieautoryzowane.

    Stanisław Karnkowski herbu Junosza (ur. 10 maja 1520 w Karnkowie, zm. 8 czerwca 1603 w Łowiczu) – biskup kujawski od 1567, arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski od 1581, sekretarz wielki koronny od 1563 roku, sekretarz królewski, pisarz polityczny i religijny, mówca.Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk – instytucja państwowa utworzona w 1946 (pierwotnie, od 19.01.1945, pod nazwą Centralne Biuro KPPiW), która zajmowała się kontrolą i weryfikacją publikacji prasowych, radiowych i telewizyjnych, wydawnictw książkowych, filmów, spektakli teatralnych, widowisk, wystaw itp. Jego centrala mieściła się w Warszawie, przy ulicy Mysiej.

    Spis treści

  • 1 Geneza przekładu
  • 2 Wydania
  • 2.1 Wydanie I (1965)
  • 2.1.1 Język i charakter tłumaczenia
  • 2.1.2 Ingerencje cenzury
  • 2.1.3 Przyjęcie I wydania
  • 2.1.4 Źródła przekładu
  • 2.1.5 Krytyka I wydania: Kompetencje zespołu
  • 2.1.6 Krytyka I wydania: „Biblia tysięcy błędów”
  • 2.2 Wydanie II (1971)
  • 2.3 Wydanie III (1980) i IV (1983)
  • 2.4 Wydanie V (1999)
  • 2.5 Inne wydania
  • 2.5.1 Przedruki w latach 80. XX w.
  • 2.5.2 Wydania okolicznościowe
  • 2.5.3 Wydania dźwiękowe
  • 2.5.4 Wydania elektroniczne
  • 2.5.5 Adaptacje językowe i gwarowe
  • 3 Tekst liturgiczny
  • 4 Znaczenie Biblii Tysiąclecia
  • 5 Przyszłość Biblii Tysiąclecia
  • 6 Spis ksiąg, sigla, tłumacze
  • 7 Zobacz też
  • 8 Uwagi
  • 9 Przypisy
  • 10 Bibliografia
  • 11 Linki zewnętrzne
  • Bożena Szczepińska (ur. 18 lipca 1940, zm. 2 października 2007) – polski filolog, doktor habilitowany nauk humanistycznych w zakresie językoznawstwa. Zajmowała się dialektologią, historią języka polskiego, onomastyką, polskim językiem religijnym, translatoryką biblijną. Pracowała w Instytucie Filologii na Wydziale Filologiczno-Historycznym Uniwersytetu Gdańskiego. Należała do Komisji Języka Religijnego Rady Języka Polskiego.Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II (KUL, łac. Catholica Universitas Lublinensis Ioannis Pauli II) – niepubliczny katolicki uniwersytet mieszczący się w Lublinie, posiadający pełne prawa uczelni publicznej i finansowany z budżetu państwa na zasadach uczelni publicznych. Założony w 1918, do 1928 pod nazwą Uniwersytet Lubelski, od 16 października 2005, na podstawie uchwały Senatu zatwierdzonej przez Episkopat Polski, uczelnia zmieniła nazwę na Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. W 1938 roku KUL uzyskał prawo do nadawania stopni naukowych.

    Geneza przekładu[]

    Między XVII i XIX wiekiem w polskim Kościele katolickim używano niemal wyłącznie Biblii Jakuba Wujka. Oparta była ona na tekście łacińskiej Wulgaty, będącej oficjalnym tekstem Biblii dla katolików. Nie dokonywano w tym czasie nowych, kompletnych przekładów, czego powodami były m.in. brak zapotrzebowania (przede wszystkim duszpasterskiego) i ograniczanie czytania Biblii w językach narodowych.

    Jerzy Zawieyski, do 1946 Henryk Nowicki (ur. 2 października 1902 w Radogoszczu, zm. 18 czerwca 1969 w Warszawie) – polski aktor, dramatopisarz, prozaik, eseista, redaktor "Tygodnika Powszechnego" i "Znaku"; katolicki działacz polityczny, poseł na Sejm PRL II, III i IV kadencji (1957–1969) z ramienia Znaku, członek Rady Państwa (1957–1968).Jan Stanisław Łoś (ur. 1890, zm. 1974) - polski historyk, polityk, dyplomata, publicysta związany ze środowiskami konserwatywnymi, znawca problematyki ukraińskiej.

    O potrzebie nowego przekładu Biblii na początku XX wieku zadecydowały następujące czynniki:

  • archaiczność języka Biblii Wujka, co czyniło ją pomnikiem literatury polskiej, ale utrudniało zrozumienie przekazu przez współczesnych czytelników
  • rozwój naukowej biblistyki
  • postępująca w Kościele katolickim (szczególnie od wydania w 1893 encykliki Providentissimus Deus) tendencja do uwzględniania w egzegezie języków oryginalnych; wprawdzie oficjalne czytania i wydania dla wiernych musiały być (od czasów Soboru Trydenckiego) oparte na tłumaczeniu z Wulgaty, brakowało jednak wydania do zastosowania przez egzegetów i badaczy.
  • Wśród polskich biblistów katolickich pierwszych dziesięcioleci XX wieku dominowały dwa podejścia – jedno: przekład wychodzący od Biblii Wujka; drugie: przekład całkowicie nowy i oparty na językach oryginalnych.

    Biblia Hebraica Stuttgartensia (BHS) – tekst Biblii hebrajskiej wydany w Stuttgarcie przez Deutsche Bibelgesellschaft, pod redakcją K. Elliger i W. Rudolph. BHS jest czwartą edycją Biblia Hebraica (BH), a zarazem gruntownie przepracowaną wersją Biblia Hebraica Kittel (BHK), opracowaną przez Rudolfa Kittela. BHS jest najbardziej rozpowszechnionym współcześnie wydaniem tekstu masoreckiego ST, według wersji zachowanej w Kodeksie Leningradzkim.Na mapach: 52°24′29,844″N 16°53′15,198″E/52,408290 16,887555 Pallottinum – wydawnictwo i drukarnia założone w 1948 w Poznaniu, prowadzone przez pallotynów. Budynki wydawnictwa mieszczą się w przy ulicy Przybyszewskiego 30. Najbardziej znane z wydawania Biblii Tysiąclecia, a także dokumentów Kościoła, ksiąg liturgicznych i podręczników do nauki teologii (m.in. z serii AMATECA).

    Biblia Wujka przechodziła zatem modernizacje językowe, np. wydanie przez Antoniego Szlagowskiego Nowego Testamentu z 1900 roku. W okresie międzywojennym przygotowane zostały dwie modernizacje tekstu Wujka, wraz ze współczesnym komentarzem naukowym. Były to tzw. Biblia poznańska (1926–1932; nie należy mylić z wydaną w 1975 roku Biblią poznańską), oraz Biblia krakowska (1935); nazwy obu edycji pochodziły od środowisk naukowych, w których powstały inicjatywy modernizacji.

    Andrzej Turowicz OSB (ur. 28 października 1904 w Przeworsku, zm. 25 listopada 1989 w Tyńcu) – polski matematyk oraz zakonnik benedyktyn (przyjął imię Bernard) i kapłan katolicki. W 1946 otrzymał stopień doktora filozofii na Uniwersytecie Jagiellońskim, na podstawie rozprawy O funkcjonałach multiplikatywnych ciągłych ("Annales Polonici Mathematici", XX, 1947). W 1963 uzyskał stopień doktora habilitowanego, w 1969 zostaje profesorem nadzwyczajnym w Instytucie Matematycznym PAN. Publikował prace dotyczące równań różniczkowych, analizy funkcjonalnej, algebry, teorii sterowania i teorii automatycznej regulacji, rachunku prawdopodobieństwa, logiki matematycznej, teorii gier i analizy numerycznej.Kazimierz Romaniuk (ur. 21 sierpnia 1927 w Hołowienkach) – polski biskup rzymskokatolicki, profesor nauk biblijnych, biskup pomocniczy warszawski w latach 1982–1992, biskup diecezjalny warszawsko-praski w latach 1992–2004, od 2004 biskup senior diecezji warszawsko-praskiej.

    Modernizacje Wujka zostały uznane za niewystarczające, gdyż obradujący w 1937 roku I Zjazd Biblistów Polskich zadecydował o stworzeniu całkowicie nowego przekładu z języków oryginalnych. Przedsięwzięciu temu przeszkodziła II wojna światowa, ale według Mariana Wolniewicza, zjazd zamknął epokę Biblii Wujkowej.

    Bezpośrednio po wojnie nie podjęto próby tłumaczeń całej Biblii, czego powodem była śmierć wielu biblistów oraz to, że brakowało w Polsce wystarczająco dużej liczby specjalistów, którzy mogliby się podjąć przekładu, zwłaszcza z języka hebrajskiego. Ukazywały się jednak przekłady Nowego Testamentu, m.in. Eugeniusza Dąbrowskiego (1947), który w ciągu następnych dwudziestu lat sprzedał się w liczbie 2 milionów egzemplarzy.

    Księgi deuterokanoniczne (wtórnokanoniczne) – termin używany w katolicyzmie i prawosławiu na określenie tych spośród ksiąg Pisma Świętego Starego Testamentu funkcjonujących w kanonie tych wyznań, których nie zawiera Biblia hebrajska. Samo określenie deuterokanoniczne nawiązuje do kwestionowania kanoniczności tychże ksiąg w odróżnieniu od ksiąg protokanonicznych, które uznaje za natchnione zarówno judaizm, jak i całe chrześcijaństwo.Pius XII (łac. Pius XII, właśc. Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli; ur. 2 marca 1876 w Rzymie, zm. 9 października 1958 w Castel Gandolfo) – papież i 2. Suweren Państwa Miasto Watykan w okresie od 2 marca 1939 do 9 października 1958.

    Rosnąca popularność przekładów Nowego Testamentu (w 1957 roku ukazał się też popularny przekład Seweryna Kowalskiego) była odbiciem kolejnego etapu biblijnej odnowy w Kościele katolickim. Datowała się ona od wydanej w 1942 roku encykliki Divino afflante Spiritu, w której Pius XII kontynuował zachętę do korzystania z Pisma Świętego w językach oryginalnych. Od 1948 zaczęła się ukazywać francuska Biblia Jerozolimska, będąca przekładem nowoczesnym i stawianym za wzór wśród publikacji katolickich.

    Przedruk (ang. reprint) – dosłowne lub tylko nieznacznie zmienione, ponowne opublikowanie utworu. Z reguły przedruk jest objętościowo większy niż cytat, i obejmuje cały utwór lub z niewielkimi skrótami. W formie przedruku publikowane są książki lub całe artykuły, także artykuły internetowe. Czasem przedruk artykułu polega na jego przetłumaczeniu i wydaniu w innym języku. W przypadku przedruku konieczne jest zamieszczenie nazwiska autora (autorów) oraz danych pierwotnego druku (nazwa czasopisma, i inne dane bibliograficzne). W odróżnieniu od cytatu, prawo przedruku skierowane jest wyłącznie do prasy, radia i telewizji. Jeżeli z tego uprawnienia będzie chciał skorzystać inny podmiot, konieczne jest uzyskanie zgody wydawcy (lub samego autora).W przeciwnym razie twórcy przysługuje prawo do wynagrodzenia. Niektóre wydawnictwa i czasopisma automatycznie zezwalają na bezpłatne przedruki, z różnymi zastrzeżeniami technicznymi lub formalnymi.Jerzy Trela (ur. 14 marca 1942 w Leńczach) – polski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny, członek Narodowej Rady Kultury i Rady Konsultacyjnej przy Przewodniczącym Rady Państwa PRL (1986–1989), poseł na Sejm PRL IX kadencji (1985–1989).
    Opactwo benedyktynów w Tyńcu

    O planach stworzenia Biblii Tysiąclecia poinformował we wrześniu 1958 roku na odbywającym się w Lublinie zjeździe teologicznym benedyktyn Augustyn Jankowski. Ponieważ środowisko naukowe KUL nie zdecydowało się na własne tłumaczenie, opactwo tynieckie podjęło samodzielnie realizację projektu. Jankowski został redaktorem naukowym wydania.

    Jerzy Chmiel (ur. 5 października 1935) – ksiądz katolicki, biblista, członek Polskiej Akademii Nauk. W latach 1953-1958 studiował w Krakowskim Seminarium Duchownym. Święcenia kapłańskie otrzymał w 1958 roku z rąk abp. Eugeniusza Baziaka. W latach 1961-1968 studiował w Rzymie m.in. w Papieskim Instytucie Biblijnym i na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim. Wykładowca Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie od 1968 roku, a od 1975 kierownik katedry Hermeneutyki Biblijnej i Judaizmu. Wielokrotnie sprawował funkcję dziekana wydziału teologii PAT. Od 1997 prorektor tej uczelni. Od 1982 redaktor kwartalnika "Ruch Biblijny i Liturgiczny". Założyciel Studium Syndonologicznego przy Polskim Towarzystwie Teologicznym. Autor około 400 prac z teologii biblijnej.Stefan Wyszyński (ur. 3 sierpnia 1901 w Zuzeli, zm. 28 maja 1981 w Warszawie) – polski biskup rzymskokatolicki, biskup diecezjalny lubelski w latach 1946–1948, arcybiskup metropolita gnieźnieński i warszawski oraz prymas Polski w latach 1948–1981, kardynał prezbiter od 1953. Zwany Prymasem Tysiąclecia, sługa Boży Kościoła katolickiego.

    Tłumaczenie nazwano początkowo Biblią Tyniecką, ze względu na źródło inicjatywy, którym był zakon benedyktynów z Tyńca. Ponieważ ukazało się na rok przed milenijną rocznicą chrztu Polski, określono je ostatecznie jako Biblia Tysiąclecia.

    Inicjatorzy przekładu zdecydowali się na rekrutację dużego grona tłumaczy, przede wszystkim ze względu na postulowaną szybkość tłumaczenia. Większość biblistów zaproszonych do projektu odpowiedziała pozytywnie. Jako jeden z niewielu odmówił (według własnej relacji) Eugeniusz Dąbrowski, który uważał, że nie ma w Polsce wystarczającego zespołu hebraistów, mogących sprostać zadaniu tłumaczenia Starego Testamentu. Pierwsze maszynopisy zaczęły nadchodzić do Tyńca jesienią 1959 roku, ale cała praca trwała kilka lat, a przekład został opublikowany ostatecznie w roku 1965.

    Divino afflante Spiritu (o właściwym rozwoju studiów biblijnych) – encyklika papieża Piusa XII opublikowana 30 września 1943.Księga Psalmów [Ps] (hebr. תְהִלִּים tehillim; gr. Ψαλμοί Psalmoi) – wchodząca w skład Biblii (Stary Testament) księga zawierająca zbiór 150 utworów poetyckich w języku hebrajskim. Samodzielne tłumaczenie bądź parafraza Księgi Psalmów, czasem w średniowieczu zawierające dodatkowe kantyki i hymny, to psałterz.

    Redaktorem wydania ze strony wydawnictwa Pallotinium był Kazimierz Dynarski, który blisko współpracował z Jankowskim, a wspólnie podejmowali główne decyzje dotyczące publikacji.

    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Tadeusz Żychiewicz (ur. 12 stycznia 1922 w Bratkowicach, zm. 11 listopada 1994 w Krakowie), dziennikarz, historyk sztuki, publicysta religijny, teolog i redaktor Tygodnika Powszechnego. Walczył w Armii Krajowej.
    Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu. Kościół katolicki jest jednym z trzech głównych nurtów chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.
    Stanisław Mędala CM (ur. 5 kwietnia 1935 w Szarwarku) – polski zakonnik, członek Zgromadzenia Misjonarzy św. Wincentego à Paulo, biblista, tłumacz Pisma Świętego.
    Chrzest Polski – zwyczajowa nazwa początku procesu chrystianizacji państwa polskiego. Proces ten został zapoczątkowany przez osobisty chrzest Mieszka I w 966 r. (najczęściej podawaną datą jest 14 kwietnia 966 r., ponieważ zgodnie z ówczesnym zwyczajem ceremonia odbywała się w Wielką Sobotę). Następnym ważnym posunięciem była budowa organizacji kościelnej na przełomie X i XI w.
    Tekst masorecki – ujednolicony i uznany za oficjalny tekst Biblii hebrajskiej zapisany przy pomocy spółgłosek oraz systemu znaków samogłoskowych w postaci kropek i kresek umieszczanych nad lub pod spółgłoskami a opracowanego przez masoretów. W opracowaniach krytycznych oznaczany symbolem TM.
    Biblia Jakuba Wujka – przekład Biblii na język polski wykonany przez jezuitę, ks. Jakuba Wujka, wydany w całości po raz pierwszy w roku 1599. Wujek pracował nad nią w latach 1584-1595.
    Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.11 sek.