• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Biblia Leopolity

    Przeczytaj także...
    Biblia Jakuba Wujka – przekład Biblii na język polski wykonany przez jezuitę, ks. Jakuba Wujka, wydany w całości po raz pierwszy w roku 1599. Wujek pracował nad nią w latach 1584-1595.Uniwersytet Jagielloński (historyczne nazwy: Akademia Krakowska, Szkoła Główna Koronna, Szkoła Główna Krakowska, Uniwersytet Krakowski; łac. Universitas Jagellonica Cracoviensis) – najstarsza polska szkoła wyższa, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie, mieszczący się w Krakowie.
    Biblia królowej Zofii, Biblia szarospotacka, Biblia Szaroszpotacka, Biblia Szaroszpatacka – najstarsza zachowana próba przetłumaczenia Starego Testamentu na język polski. Została wykonana na zlecenie żony Władysława Jagiełły, królowej Zofii Holszańskiej. Przekład ukończony został w latach 1453-1455. Jednym z autorów tłumaczenia był kapelan królowej Andrzej z Jaszowic.

    Biblia Leopolity (Szarfenbergowska, Krakowska) – pierwszy drukowany polski przekład całej Biblii wydany w 1561 roku. Dokonano go na zlecenie Marka Szarffenberga i jego syna Stanisława, stąd też inna nazwa: Biblia Szarffenbergowska.

    Historia[]

    Początek 6 rozdziału Księgi Wyjścia w Biblii Leopolity z 1561. Widoczny brak podziału na wersety. Imię Boże oddane jako „Adonay"

    Przekład dedykowano Zygmuntowi Augustowi. Przez 38 lat, do czasu wydania Biblii Wujka, była drugim po Biblii królowej Zofii katolickim przekładem Pisma w języku polskim. Od 1556 znany był drukowany przekład Nowego Testamentu z tej Biblii, zwany Nowym Testamentem Scharffenberga. Dzieło zawierało nie tylko tekst samego Nowego Testamentu, ale również lekcje i proroctwa Starego Testamentu przeznaczone do odczytywania w niedziele i święta. Znane też są kolejne wydania pochodzące z lat 1564, 1566 i 1568.

    Tetragram – cztery hebrajskie litery będące zapisem imienia własnego Boga w Biblii: jod, he, waw, he (hebr. יהוה). Termin „tetragram” pochodzi z języka greckiego i składa się z członów tetra, „cztero-” lub „cztery”, i grámma, „litera”; dosłownie znaczy więc „czteroliterowy”. W Biblii hebrajskiej tetragram pojawia się ponad 6800 razy. Różne formy jego zapisu można spotkać w źródłach pozabiblijnych, niektórych rękopisach Septuaginty oraz rękopisach qumrańskich. Nie występuje w Nowym Testamencie, wspominają jednak o nim Ojcowie Kościoła.Jan Leopolita, znany też jako: Jan Nicz, Nicius, Kasprowicz, (ur. ok. 1523, zm. 7 kwietnia 1572) – profesor teologii Akademii Krakowskiej, kaznodzieja, wydawca i korektor katolickiego przekładu Biblii na język polski (tzw. Biblia Leopolity lub Szarffenberga).

    Biblia Leopolity ukazała się natomiast w roku 1561 a jej drugie wydanie w 1575. Źródłem przekładu była Wulgata. Nazwiska tłumacza nie podaje jednak ani pierwsze, ani drugie wydanie. Wiadomo, że przed drugim wydaniem poprawiał Biblię ks. Jan Nicz ze Lwowa (pseudonim Leopolita = „lwowianin"), wykładowca m.in. Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.

    Czesław Miłosz (ur. 30 czerwca 1911 w Szetejniach, zm. 14 sierpnia 2004 w Krakowie) – polski prawnik i dyplomata, poeta, prozaik, eseista, historyk literatury, tłumacz; w latach 1951–1989 na emigracji, do 1960 we Francji, następnie w Stanach Zjednoczonych; w Polsce do 1980 obłożony cenzurą; laureat Neustadt International Prize for Literature (1978) i Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1980); profesor Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley i Uniwersytetu Harvarda; w 1993 powrócił do kraju, członek Polskiej Akademii Umiejętności, Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, kawaler Orderu Orła Białego, wyróżniony tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata; pochowany w Krypcie Zasłużonych na Skałce; brat Andrzeja Miłosza.Internet Archive − instytucja znajdująca się na przedmieściach San Francisco (Kalifornia, Stany Zjednoczone), która zajmuje się gromadzeniem i udostępnianiem archiwum rozmaitych zasobów multimedialnych.

    Biblia Leopolity uchodzi za niezbyt udaną pod względem językowym. Pojawia się słownictwo (już wówczas) przestarzałe, gwarowe, występuje też pewna zależność od źródeł czeskich. Innego zdania był poeta i tłumacz Biblii, Czesław Miłosz, który stwierdzał: „[...] przestałem filologom wierzyć. Śliczny polski język, nawet dzisiaj nie bardziej niż u Wujka staroświecki, siła ekspresji, czego chcieć więcej?"

    Biblia, Pismo Święte (z greckiego βιβλίον, biblion – zwój papirusu, księga, l.m. βιβλία, biblia – księgi) – zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku (w formie koinè (gr. κοινὴ)), uznawanych przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga. Biblia i poszczególne jej części posiadają odmienne znaczenie religijne dla różnych wyznań. Na chrześcijańską Biblię składają się Stary Testament i Nowy Testament. Biblia hebrajska – Tanach obejmuje księgi Starego Testamentu. Poszczególne tradycje chrześcijańskie mają nieco inny kanon ksiąg biblijnych.Zygmunt II August (ur. 1 sierpnia 1520 w Krakowie, zm. 7 lipca 1572 w Knyszynie) – od 1529 wielki książę litewski, od 1530 król Polski (koregent), samodzielne rządy od 1548, od 1569 władca zjednoczonego państwa – Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

    W 1989 w ramach projektu Biblia Slavica wykonano reedycję tego przekładu.

    Uwagi

    1. Rajmund Pietkiewicz uważa, że wydanie z roku 1566 mogło przypadkowo zostać uznane jako inne wydanie podczas gdy jest to w rzeczywistości błąd kwerendy wydania z 1556.

    Przypisy

    1. Rajmund Pietkiewicz: Pismo Święte w języku polskim w latach 1518 -1638. Uniwersytet Wrocławski Wydział Filologiczny. Instytut Bibliotekoznawstwa, 2002, s. 207.
    2. Czesław Miłosz, Księga Hioba: Słowo wstępne tłumacza, Éditions du Dialogue, Paris 1981, s. 49

    Bibliografia[]

  • Biblijna.strona.pl (Internet Archive)
  • E. Belcarzowa, Polskie i czeskie źródła przekładu Biblii Leopolity, Kraków 2006
  • Linki zewnętrzne[]

  • Biblia Leopolity (1561), prezentacja ilustracji
  • Biblia Leopolity on-line ze zbiorów Polskiej Biblioteki Internetowej
  • Elżbieta Belcarzowa, Polskie i czeskie źródła przekładu Biblii Leopolity
  • Wulgata (od łac. versio vulgata, przekład rozpowszechniony, popularny) – przekład Biblii na łacinę dokonany przez św. Hieronima w latach 382–406 z języków oryginałów: hebrajskiego i greki. Przekład miał na celu dostarczenie Kościołowi jednolitego tekstu. Nowy Testament był rewizją tekstu starołacińskiego, a Stary Testament w większej części był nowym przekładem. Nie jest pewne w jakiej części Hieronim przetłumaczył Nowy Testament.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.167 sek.