• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Białuty - województwo warmińsko-mazurskie

    Przeczytaj także...
    Niemieckie obozy nazistowskie – obozy i podobozy kierowane przez SA, a później SS, policję i Wehrmacht utworzone w latach 1933–1945 przez nazistowskie władze III Rzeszy. Obozy te, w liczbie przynajmniej 12 tysięcy, utworzone były na własnym terytorium III Rzeszy oraz na ziemiach państw okupowanych.Powiat mławski - powiat w Polsce (w północnej części województwa mazowieckiego), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Mława.
    Województwo ciechanowskie – polskie województwo ze stolicą w Ciechanowie istniejące w latach 1975–1998, jedno z 49 ówcześnie istniejących.

    Białutywieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie działdowskim, w gminie Iłowo-Osada. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

    Rys historyczny[edytuj kod]

    Wieś powstała przed 1371 rokiem. W wyniku działań właścicieli majątku w czasie reformacji ostała się tu parafia katolicka pw. św. Jakuba Apostoła (jedna z czterech w Prusach). Po mazowieckiej stronie granicy bardzo popularne były białuckie odpusty. Podczas jednego z nich 25 lipca 1709 roku przywleczona została do Prus cholera, która szalała na tych terenach przez następne 3 lata. W wyniku zarazy wymarła niemal cała wieś.

    Obóz koncentracyjny w Działdowie (niem. Soldau) – niemiecki obóz koncentracyjny istniejący w różnych formach podczas okupacji hitlerowskiej w Działdowie w l. 1939-1945. Przez obóz w Działdowie przeszło ok. 30 000 osób, a około 15 000 znalazło tu śmierć.Nekropola również nekropolia (gr. νεκρόπολις, nekropolis −− miasto umarłych) – starożytny lub wczesnochrześcijański cmentarz usytuowany w pobliżu miasta, lub też inny stary cmentarz o dużej powierzchni, zwłaszcza taki, na którym pochowani są członkowie znanych rodów i ludzie sławni.

    Wieś, podobnie jak okoliczne ziemie, leży na terenach granicznych, na których można dostrzec wpływy różnych kultur – mazowieckiej i pruskiej. Tereny te znajdowały się, w zależności od działań wojennych, raz po stronie Rzeczypospolitej, raz poza jej granicami. Niedaleko wsi można zauważyć jeszcze fragmenty XIV-wiecznego wału granicznego usypanego przez książąt mazowieckich.

    Fryderyk I Hohenzollern (ur. 11 lipca 1657 w Królewcu, zm. 25 lutego 1713 w Berlinie) – od 1688 roku elektor Brandenburgii (jako Fryderyk III) z dynastii Hohenzollernów, od 1701 roku pierwszy pruski król, jako "König in Preußen" (nieuznawany przez Rzeczpospolitą).Obóz koncentracyjny – miejsce przetrzymywania, zwykle bez wyroku sądu, dużej liczby osób uznawanych z różnych powodów za niewygodne dla władz. Służyć może różnym celom: od miejsca czasowego odosobnienia osób, wobec których zostaną podjęte później inne decyzje, poprzez obóz pracy przymusowej, czyli de facto niewolniczej, aż po miejsce fizycznej eksterminacji.

    Do połowy 1920 roku należała do powiatu nidzickiego, następnie 1920-56 do działdowskiego, 1956-72 do powiatu mławskiego, a od 1999 ponownie do działdowskiego.

    Relikty przeszłości i zabytki[edytuj kod]

  • Przy wjeździe do wsi stoją nieużywany kościół ewangelicki i dawna pastorówka – oba budynki z 1904 roku, wzniesione przy wsparciu funduszu utworzonego dla uczczenia 200-rocznicy koronacji Fryderyka I. Na wieży kościelnej zachowała się do dziś kamienna tablica upamiętniająca to wydarzenie. Kościół wzniesiono w stylu neogotyckim z czerwonej cegły, ściany częściowo otynkowano. Niestety, budynki pozbawione opieki popadają w ruinę.
  • Obiekt zabytkowy.svg Kościół katolicki wzniesiono w 1884 roku na miejscu poprzedniego drewnianego. Jest to również budowla z czerwonej cegły, w stylu neogotyckim – jednak dużo skromniejsza od kościoła ewangelickiego. We wnętrzu zachowało się wyposażenie z epoki. Obok świątyni znajdują się zabudowania probostwa.
  • Zobacz też[edytuj kod]

  • Parafia św. Jakuba Apostoła w Białutach.
  • Folwark – dawna własność rodziny Oehlrich, której cmentarz rodowy znajduje się w pobliskim lesie. Z nekropolii zachowała się neogotycka brama i resztki nagrobków.
  • Ruiny kościoła ewangelickiego z 1904 (wstęp wzbroniony - grozi zawaleniem)

    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.Parafia św. Jakuba Apostoła w Białutach – parafia rzymskokatolicka w diecezji toruńskiej, w dekanacie działdowskim, z siedzibą w Białutach.
  • Kamienna tablica upamiętniająca 200-rocznicę koronacji Fryderyka I

  • Wnętrze zrujnowanego kościoła ewangelickiego

  • Miejsca pamięci[edytuj kod]

    W Lesie Białuckim znajduje się pomnik ku czci pomordowanych w latach 1941-1945 ufundowany w dziesiątą rocznicę wyzwolenia. Obok znajdują się zbiorowe mogiły więźniów zamordowanych przez hitlerowców w niemieckim obozie koncentracyjnym Soldau (KL) w Działdowie.

    Parafia (z łac. parochia), probostwo – podstawowa jednostka organizacyjna Kościoła katolickiego i wielu innych wyznań chrześcijańskich. Według koncepcji teologicznych to przede wszystkim określona wspólnota wiernych. Zwierzchnikiem parafii jest proboszcz, któremu mogą pomagać inni księża wikariusze, oraz kapelani czy rezydenci. Centralnym ośrodkiem życia parafii jest kościół parafialny (farny).Podział administracyjny Polski 1975–1998 – podział administracyjny obowiązujący od 1 czerwca 1975 do 31 grudnia 1998 (od reformy w 1975 do reformy w 1999). Został wprowadzony ustawą z dnia 28 maja 1975 o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych.
  • Drogowskaz do mogił zbiorowych

  • Pomnik ku czci pomordowanych

  • Pomnik ku czci pomordowanych (zbliżenie)

  • Drewniana kaplica w lesie białuckim koło pomnika

  • Rezerwat przyrody[edytuj kod]

    Przy miejscowym Leśnictwie Białuty (należącym do Nadleśnictwa Dwukoły) powstał rezerwat torfowiskowy "Świńskie Bagno". Przedmiotem ochrony są tu ekosystemy torfowiskowe i leśne.

  • Ciekawostki
  • Zaproszenie do zwiedzania Białut
  • Zobacz też[edytuj kod]

  • gmina Iłowo-Osada
  • Parafia św. Jakuba Apostoła w Białutach
  • Soldau (KL) (obóz hitlerowski w Działdowie)
  • Przypisy

    1. Dz.U.M.B.Dz.Pr. 1920 nr 33 poz. 292, Dz.U.M.B.Dz.Pr. 1921 nr 34 poz. 529
    2. Dz.U. 1955 nr 44 poz. 282
    3. Dz.U. 1955 nr 44 poz. 282

    Bibliografia[edytuj kod]

  • Wojciech Wółkowski, Działdowo i okolice. Przewodnik, 2006
  • materiały promocyjne gminy
  • Nadleśnictwo Dwukoły - jednostka organizacyjna Lasów Państwowych, podległa Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Olsztynie.Wieś (łac. pagus, rus) – jednostka osadnicza o zwartej, skupionej lub rozproszonej zabudowie i istniejących funkcjach rolniczych lub związanych z nimi usługowych lub turystycznych, nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta (art. 2 ustawy z 29 sierpnia 2003 o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Powiat działdowski – powiat w Polsce (województwo warmińsko-mazurskie) utworzony w 1999 w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Działdowo. Powiat jest najbardziej wysuniętym powiatem na południe w województwie warmińsko-mazurskim. Należy do Związku Powiatów Polskich
    Powiat nidzicki – powiat w Polsce (województwo warmińsko-mazurskie) utworzony w 1999 w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Nidzica.
    Działdowo (niem. Soldau, prus. Saldawa) – miasto i gmina w Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie działdowskim.
    Reformacja – ruch religijno-polityczno-społeczny zapoczątkowany przez Marcina Lutra w XVI wieku, mający na celu odnowę chrześcijaństwa. Był reakcją na negatywne zjawiska, które miały miejsce w katolickiej hierarchii kościelnej, a także stanowił opozycję do katolickiej doktryny dogmatycznej. Podwaliny pod wystąpienie Marcina Lutra położyła działalność Jana Husa na początku XV wieku – ruch husycki (husyci) odegrał ważną rolę w rozwoju reformacji.
    Województwo warmińsko-mazurskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw. Położone jest w północno-wschodniej części kraju. Siedzibą wojewody i władz samorządu województwa jest Olsztyn. Obejmuje obszar 24 173,47 km², a w 2012 r. miało 1,45 mln mieszkańców.
    Cholera (Cholerae) – ostra i zaraźliwa choroba zakaźna przewodu pokarmowego, której przyczyną jest spożycie pokarmu lub wody skażonej Gram-ujemną bakterią – szczepami przecinkowca cholery (Vibrio cholerae) produkującego enterotoksynę.
    Folwark (niem.: Vorwerk) – istniejący od XII wieku rodzaj wielkiego gospodarstwa rolnego, a od XIV wieku także rolno-hodowlanego, nastawionego na masową produkcję zboża przeznaczonego na zbyt, wykorzystującego pracę pańszczyźnianą chłopów.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.033 sek.