• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Biała Woda - dopływ Grajcarka

    Przeczytaj także...
    Jodła (Abies Miller 1756) – rodzaj zimozielonych drzew z rodziny sosnowatych obejmujący blisko 50 gatunków, które występują na półkuli północnej.Kociubylska Skała – wybitna skała w Dolinie Biała Woda w Małych Pieninach. Znajduje się na terenie składającego się z 4 oddzielnych fragmentów rezerwatu przyrody Biała Woda. Kociubylska Skała znajduje się w trzecim fragmencie tego rezerwatu (licząc od wylotu doliny w górę), po północnej stronie potoku Biała Woda, który przy skale zakręca w północnym kierunku, opływając skałę z dwóch stron. Naprzeciwko skały ujście Brysztańskiego Potoku i niewielkie rozszerzenie terenu wykorzystywane jako skład drzewa. Można dostrzec jeszcze resztki podmurówki po zabudowaniach dawnej, zamieszkiwanej przez Łemków wsi Biała Woda. Duże osiedle tej wsi, tzw. Kornaje znajdowało się na północnych zboczach doliny na zachód od Kociubylskiej Skały.
    Jałowiec pospolity (Juniperus communis L.) – gatunek zawsze zielonego krzewu lub drzewa należący do rodziny cyprysowatych. Występuje na półkuli północnej od obszaru okołobiegunowego po obszary górskie w południowej Europie, Azji i Ameryce Północnej.
    Jedna z kaskad na potoku Biała Woda w obrębie rezerwatu
    Wąwóz Międzyskały

    Biała Wodapotok w Pieninach (w ich części zwanej Małymi Pieninami) i w Beskidzie Sądeckim. Najwyżej położone jego źródła znajdują się na wysokości ok. 990 m n.p.m. pod Małym Rogaczem (potok Rogacz). Zasilają go też strugi spływające ze zboczy Ruskiego Wierchu, Pokrywiska, Gromadzkiej Przełęczy, Hurcałek i Szczoba. Początkowo spływa w południowo-zachodnim kierunku, ale przy Kociubylskiej Skale ostro zakręca i zmienia kierunek na północno-zachodni. Na odcinku od Kociubylskiej skały do ujścia Biała Woda zasilana jest przez kilka innych potoków: Brysztański Potok, Potok Zimna Studnia i potok Pod Jasielnik. W miejscowości Jaworki, na wysokości 570 m n.p.m. Biała Woda łączy się z potokiem Czarna Woda, tworząc Grajcarek i stanowiąc zarazem jego orograficznie lewy dopływ. Potok ma długość 7,5 km i spadek 5,6%, a jego zlewnia ma powierzchnię 11 km².

    Róża (Rosa L.) – rodzaj krzewów należących do rodziny różowatych (Rosaceae). Znanych jest 150–200 gatunków występujących na półkuli północnej, czasem podaje się nawet dwukrotnie większą liczbę, co wynika z różnego traktowania taksonów. Większość ozdobnych odmian róży rozmnaża się przez okulizację na podkładkach z dzikich róż.Porzeczka alpejska (Ribes alpinum L.) – gatunek krzewu należący do rodziny agrestowatych (Grossulariaceae). Występuje w stanie dzikim w Europie (na południu kontynentu tylko w górach), na części obszaru Azji (Kaukaz i Turcja) oraz w Maroku.

    Dolina Białej Wody stanowi granicę między Małymi Pieninami i Beskidem Sądeckim. Od nazwy potoku pochodziła nazwa nieistniejącej już wsi Biała Woda, która przed 1947 r. położona była w jego dolinie. Obecnie w dolinie potoku istnieje utworzony w 1963 r. rezerwat przyrody Biała Woda. Potok miejscami płynie ciasnym wąwozem skalnym (Wąwóz Międzyskały).

    Grajcarek – rzeka u podnóża Małych Pienin, powstaje w Jaworkach z połączenia Białej i Czarnej Wody. Płynie przez Jaworki, Szlachtową i uchodzi do Dunajca w Szczawnicy, tuż powyżej charakterystycznej skały Kotuńka, na wysokości 430 m n.p.m. Zaraz za skrzyżowaniem dróg jest most, pod którym płynie Grajcarek, a za mostem zaczyna się Droga Pienińska.Potok – niewielki ciek wodny o wartkim nurcie, płynący w terenie o znacznych deniwelacjach. Jest wodą płynącą, zwykle w korycie wyerodowanym w skałach. Charakteryzują go duże spadki zwierciadła wody i burzliwy nurt. W Polsce potokami nazywane są przeważnie cieki płynące w górach i na wyżynach. Cechą potoków górskich są spadki koryt od 5% do 30%, a potoków wysokogórskich nawet do 80% i więcej. Na wyżynach, potoki charakteryzują się spadkami od 5% do 10%. Zlewnia potoku zwykle nie przekracza 100 km². Podłoże w potokach wysokogórskich stanowią lite skały, niżej głazy, następnie kamienie przemieszane ze żwirem, a jeszcze niżej żwir i wreszcie piasek i muł.

    Potok płynąc w wapiennych skałach i łupkach wyrzeźbił w nich koryto z licznymi progami, wodospadami, baniorami (miejsca pod progiem, w których spadająca woda wybiła w dnie głęboką dziurę), bystrzami i dużymi skałami. Wzdłuż potoku znajduje się droga (w obrębie rezerwatu zamknięta dla ruchu pojazdów zmechanizowanych), którą prowadzi szlak turystyczny, a przy nim ławki dla turystów. Przez potok przejścia drewnianymi mostkami. W sąsiedztwie potoku dochodzące do 120 metrów wysokości skały wapienne z florą naskalnych roślin wapieniolubnych: Smolegowa Skała, Czubata, Kociubylska Skała, Czerwona Skałka zwana też Skałą Sfinks.

    Klon jawor, jawor, klon jaworowy (Acer pseudoplatanus L.) – gatunek drzewa z rodziny mydleńcowatych (Sapindaceae). Występuje naturalnie w środkowej Europie i północnym Kaukazie, poza tym zawleczony.Gromadzka Przełęcz (938 m) – szeroka, mało wyraźna przełęcz położona w Beskidzie Sądeckim. Znajduje się w grzbiecie łączącym Wielkiego Rogacza z Eliaszówką, na granicy polsko-słowackiej. Nie jest to przełęcz zwornikowa, jak podają niektóre przewodniki. Istotnie, w jej rejonie znajduje się zwornik dla grzbietu, który odbiega na południe do przełęczy Rozdziela, a następnie przechodzi w Małe Pieniny, jednak znajduje się on nieco na północny zachód od przełęczy. Ponieważ jednak zwornik ten znajduje się na niemal płaskim w tym miejscu grzbiecie, w terenie trudne jest dokładne zlokalizowanie Gromadzkiej Przełęczy i tegoż zwornika. Aby zaakcentować, że zwornik dla grzbietu do przełęczy Rozdziela nie znajduje się na Gromadzkiej Przełęczy, na nowych mapach wprowadzono wcześniej nie wyróżnianą i również zupełnie niewybitną Przełęcz Obidza po zachodniej stronie tegoż zwornika.

    W obrębie dawnego osiedla Głębokie potok tworzy wodospad. Woda spadająca z progu skalnego wybiła w dnie głęboką wnękę wypełnioną wodą. W XVII w. znajdował się tutaj niewielki zakład hutniczy, wykorzystujący wodę do napędu maszyn, poszukiwano także kruszców: "W tejże Białowodzie, powyżej wody, która na dół spada, wykowano na pół łokcia ścianę kamienną ad instar angołu, chcąc sztolnię robić, że się od wierzchu, to jest od gory, prpmyk pokazał na miedziankę, nie mając żadnego duktu, a na dół nie masz nic. Widząc tedy, ze się ta robota na nic nie przyda, zaniechano robić."

    Czubata Skała lub Czubata – duża wapienna skała w rezerwacie przyrody Biała Woda w Małych Pieninach. Znajduje się w pierwszym odcinku tego rezerwatu, tuż za punktem sprzedaży biletów wstępu, po północnej stronie potoku Biała Woda, przy drodze. Porośnięta jest jałowcami i murawami naskalnymi z ciekawą florą roślin wapieniolubnych. Wznosi się na wysokość 675 m n.p.m. Naprzeciwko niej, po drugiej stronie potoku znajduje się jeszcze wyższa Smolegowa Skała (715 m). Obydwie te skały, oraz inne jeszcze tworzą krótki Wąwóz Międzyskały.Modrzew europejski (Larix decidua Mill.) – gatunek drzewa iglastego należący do rodziny sosnowatych. Pierwotnym miejscem jego występowania były góry środkowej Europy (Alpy, Karpaty), ale został rozpowszechniony na innych terenach w wyniku nasadzeń. W Polsce na naturalnych siedliskach rośnie tylko w Tatrach. Poza tym jest sadzony powszechnie na terenie całego kraju.

    Brzegi potoku obrośnięte wielogatunkowym drzewostanem, w którym dominują buk, świerk i jawor, ale występują także: jodła, jesion wyniosły, wierzba krucha, wierzba siwa, jarzębina, olcha szara, lipa drobnolistna, modrzew europejski. Spotkać można także zdziczałe drzewa owocowe – pozostałość po wysiedlonej w ramach Akcji Wisła wsi. Z krzewów występuje licznie jałowiec pospolity, a ponadto: leszczyna pospolita, bez koralowy, porzeczka alpejska, kruszyna pospolita, głóg, dzika róża. Woda potoku w obrębie rezerwatu jest kryształowo czysta (brak osiedli ludzkich innych źródeł jej zanieczyszczenia).

    Smolegowa Skała – wybitna skała wapienna w Dolinie Białej Wody w Małych Pieninach. Znajduje się tuż za wejściem do tej doliny, po południowej stronie potoku Biała Woda płynącego u jej podnóża. Jest chroniona prawnie, wchodzi w skład rezerwatu Przyrody Biała Woda. Wznosi się na wysokość ok. 715 m n.p.m., jej wysokość względna ponad dno doliny wynosi ok. 80 m. Zbudowana jest z białych wapieni krynoidowych serii czorsztyńskiej.Lipa drobnolistna (Tilia cordata Mill.) – gatunek drzewa, należący do rodziny lipowatych (według systemu Reveala). Pochodzi z Europy i Azji Zachodniej. W Polsce występuje pospolicie na terytorium całego kraju. Występuje w stanie naturalnym, ale jest także bardzo często sadzona przy domach, w parkach i przy drogach, jako roślina ozdobna i użyteczna. Status gatunku we florze Polski: gatunek rodzimy lub zadomowiony.

    Zobacz też[]

  • Rezerwat przyrody Biała Woda
  • Bibliografia[]

    1. Józef Nyka: Pieniny. Przewodnik. Wyd. IX. Latchorzew: Wyd. Trawers, 2006. ISBN 83-915859-4-8.
    2. Pieniny polskie i słowackie. Mapa turystyczna 1:25 000. Piwniczna: Agencja Wydawnicza „WiT” s.c, 2008. ISBN 978-83-907671-3-9.
    Małe Pieniny – wschodnia część pasma Pienin, ciągnąca się od Przełomu Dunajca do miejscowości Jarzębina na Słowacji. Nazwa pojawiła się dopiero w połowie XIX wieku, w dokumentach z XVIII w. występowała nazwa Szlachtowskie Góry.Wierzba siwa (Salix eleagnos) – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny wierzbowatych. Występuje naturalnie w środkowej Europie i w Azji Mniejszej. W Polsce tylko w Karpatach. Czasami można spotkać formy zdziczałe, pochodzące z uprawy (ergazjofigofity) także poza Karpatami.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Pod Jasielnik – potok, dopływ Białej Wody. Spływa ze stoków Pasma Radziejowej w Beskidzie Sądeckim. Ma źródła na wysokości około 870 m n.p.m. w północnych stokach Jasielnika (886 m). Spływa w południowo-zachodnim kierunku i uchodzi do Białej Wody na wysokości 640 m w miejscu o współrzędnych 49°24′22,3″N 20°33′57,5″E/49,406194 20,565972. W pobliżu ujściu potoku znajduje się parking i jest to najdalsze miejsce w dolinie Białej Wody, do którego można dojechać samochodem (dalej obowiązuje zakaz wjazdu). Orograficznie prawe zbocza doliny potoku Pod Jasielnik tworzy Rusinowski Wierch, zbocza lewe Jasielnik i Flader.
    Wąwóz Międzyskały – niewielki wąwóz znajdujący się w rezerwacie przyrody Biała Woda w Małych Pieninach. Jego dnem płynie potok Biała Woda. Wąwóz rozpoczyna się tuż za wejściem do tego rezerwatu, za bramką wejściową i tablicami informacyjnymi. Zaraz po lewej stronie duża Czubata Skała, a nieco wyżej, po drugiej stronie (południowej) potoku wybitna Smolegowa Skała, która widziana z góry swoim kształtem przypomina grzbiet dinozaura. Na jej stromych, opadających do potoku ścianach reliktowe stanowisko 4 gatunków roślin wysokogórskich, z których 3 (dębik ośmiopłatkowy, konietlica alpejska i pępawa Jacguina) występują w Polsce tylko w Tatrach i właśnie tutaj. Naprzeciwko Smolegowej Skały, po drugiej stronie potoku inne, mniejsze, ale również strome skały, wybarwione miejscowo na czerwony kolor. W tym miejscu ścieżka przekracza potok wygodnym drewnianym mostkiem. Przy Smolegowej Skale koryto potoku zwężone w ciasny wąwóz.
    Świerk (Picea A. Dietr.) – rodzaj wiecznie zielonych drzew z rodziny sosnowatych (Pinaceae), który obejmuje około 35 gatunków. Występuje na obszarach chłodnych i umiarkowanych półkuli północnej. Gatunkiem typowym jest Picea rubra A. Dietrich.
    Roślina wapieniolubna, kalcyfit – roślina, która najlepiej rozwija się na podłożu bogatym w jony wapnia. Rośliny te szczególnie często spotyka się na glebach wapiennych, takich, jak rędziny kredowe i inne. Z reguły rośliny te są również roślinami zasadolubnymi. Wyróżnia się wśród nich rośliny umiarkowanie wapieniolubne, oraz wybitnie wapieniolubne. Gatunki roślin wapieniolubnych mogą być roślinami wskaźnikowymi gleb bogatych w wapń.
    Czerwona Skałka – czerwono wybarwiona wapienna skała w Dolinie Biała Woda w Małych Pieninach. Znajduje się naprzeciwko ujścia potoku Zimna Studnia do płynącego dnem doliny potoku Biała Woda, na niewielkim zboczu po północnej stronie. Przy Czerwonej Skałce prowadząca doliną ścieżka turystyczna przekracza potok drewnianym mostkiem. Z powodu kształtu przypominającego sfinksa zwana jest także Skałą Sfinks, a z racji swojego położenia na dawnym osiedlu Kornaje nieistniejącej już łemkowskiej wsi Biała Woda także Kornajowską Skałą. Obecnie jest to teren rezerwatu przyrody Biała Woda.
    Kruszyna pospolita (Frangula alnus Mill.) – gatunek krzewu należący do rodziny szakłakowatych (Rhamnaceae). W Polsce występuje pospolicie na całym niżu i w niższych położeniach górskich. Inne nazwy: szakłak kruszyna, troszczyna, wilczyna. Status gatunku we florze Polski: gatunek rodzimy.
    Józef Nyka (ur. 5 grudnia 1924 w Łysininie k. Żnina) – alpinista, taternik, popularyzator alpinizmu i turystyki górskiej, autor wielu przewodników turystycznych po polskich górach. Ma na koncie szereg najwyższej klasy przejść dróg i pierwszych przejść w Tatrach oraz w Dolomitach. Członek honorowy prestiżowych międzynarodowych organizacji alpinistycznych i górskich, między innymi Polskiego Związku Alpinizmu.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.035 sek.