• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Bhakti



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Madhwa Anandatirtha (dewanagari मध्वाचार्य, transliteracja madhvācārya, transkrypcja Madhwaćarja , (ur. 1238 w Padźaka k. Udupi, zm. 1318) – średniowieczny wisznuicki (hinduizm) święty i kaznodzieja słynący jako nieprzejednany przeciwnik monistycznej filozofii Śankary.Międzynarodowe Towarzystwo Świadomości Kryszny (ang. International Society for Krishna Consciousness, w skrócie ISKCON), powszechnie znane jako Hare Kryszna – to hinduistyczna tradycja religijna określana jako gaudija wisznuizm wywodząca się z Bengalu Zachodniego i nauk Ćajtanji Mahaprabhu. Na Zachodzie nurt został spopularyzowany przez Bhaktivedantę Swamiego Prabhupadę, pierwszy ośrodek misyjny poza Indiami założony został przez Bhaktivedantę Swamiego w Nowym Jorku w roku 1966 . W Polsce MTŚK zostało oficjalnie zarejestrowane i wpisane pod numerem 30 do "Rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych" Ministerstwa Spraw Wewnętrznych dnia 31 stycznia 1990.
    Obraz czczony podczas pudźy – popularnej bhaktyjskiej praktyki

    Bhakti (sanskr. bhakti – przywiązanie, miłość; termin zwykle oddawany jako pobożność) – forma religijności w hinduizmie przejawiająca się głębokim emocjonalnym i intelektualnym oddaniem bogu, której metaforą może być miłosny związek z bóstwem, a zarazem niezwykle silny, żywiołowy ruch religijno-społeczny. Osoba praktykująca bhakti nazywana jest bhaktą.

    Joga (sanskryt योग) – jeden z sześciu ortodoksyjnych (tzn. uznających autorytet Wed) systemów filozofii indyjskiej, zajmujący się związkami pomiędzy ciałem a umysłem (świadomością i duchem). Oznacza to, że poprzez odpowiedni trening ciała (w tym ascezę), dyscyplinę duchową (medytację) i przestrzeganie zasad etycznych, deklaruje ona możliwość przezwyciężenia prawa karmana i wyzwolenia praktykującego z kręgu wcieleń (sansara).Teologia (gr. θεος, theos, „Bóg”, + λογος, logos, „nauka”) – dyscyplina wiedzy posługująca się metodami filozoficznymi w wyjaśnianiu świata w jego relacji do Boga. Klasycznie uznawana za dziedzinę naukową, także w Polsce znajduje się na liście dziedzin naukowych, ustalonej przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów. Stanowi metodyczne studium prawd religijnych objawionych przez Boga, w myśl maksymy (łac.) fides quaerens intellectum – wiara szukająca zrozumienia. Współcześnie zasadność uznawania pytań o Boga za naukowe jest kwestionowana. Według części autorów teologia nie spełnia współczesnych wymagań stawianych nauce, chociażby poprzez brak weryfikowalności stawianych przez nią hipotez oraz oparcie na dogmatach jako punkcie wyjściowym swoich rozważań zamiast na metodzie naukowej, czy paradygmatach naukowych. Polemikę z tymi zarzutami przedstawił m.in. papież Benedykt XVI w Wykładzie ratyzbońskim.

    Nie należy myśleć o bhakti jako o jednorodnym, zwartym ruchu – poszczególne grupy zaangażowane w kulty pobożnościowe kierowały się ku różnym bóstwom (przede wszystkim ku Śiwie, Krysznie, Ramie i Kali) i przyjmowały odmienne stanowiska teologiczne. Dla wszystkich jednak kluczowe było uczestnictwo w Bogu, docieranie do niego i odnalezienie z nim bliskości.

    Brahman (sanskryt ब्राह्मण) – w filozofii indyjskiej i hinduizmie bezosobowy aspekt Absolutu posiadający w pełni cechę wieczności (sat).Paśupatowie – jedna z sześciu głównych szkół śiwaizmu. Jest ona najstarszą śiwaicką sampradają. Składała się przeważnie z ascetów. Byli systemem monoteistycznym i dualistycznym. Dualistycznym, gdyż czynili rozróżnienie między trzema rodzajami bytu: Bogiem, duszami i materią.

    Ruchy bhakti zaowocowały nowymi formami jogi, m.in. powstaniem bhaktijogi. Najbardziej charakterystyczną praktyką średniowiecznego bhakti była poezja religijna, ceniona do tej pory ze względu na szczególne walory estetyczne (m.in. poezja krysznaicka oraz poezja ramaicka). Nauki bhakti miały też znaczący wpływ na sztukę indyjską, w szczególności na malarstwo miniaturowe w północnych Indiach.

    Kali (dewanagari काली, trl. Kālī, dosł. rodzaj żeński pojęcia "czas" trl. Kālā ,zwana również Maha Kali, trl. Mahā-Kālī) – hinduska bogini czasu i śmierci, pogromczyni demonów i sił zła; w oczach ludzi Zachodu najbardziej przerażająca ze wszystkich bogiń hinduistycznych. Jedna z czterech głównych postaci Śakti, żony Śiwy. Pierwsza z mandali dziesięciu głównych form małżonki boga Śiwy, władczyni cyklu reinkarnacyjnego.Alwarowie (tam: ஆழ்வார்கள் āḻvārkaḷ) – dwunastu tamilskich średniowiecznych poetów i świętych wisznuickich, tworzących w ramach tzw. ruchu bhakti. Zbiór utworzonych przez nich pieśni, Nalajira diwja prabandam (tam: நாலாயிர திவ்யப் பிரபந்தம் Nālāyira tivyap pirapantam, Cztery tysiące boskich kompozycji), stanowi święty kanon tamilskiego wisznuizmu.

    Historia[ | edytuj kod]

    Tradycje bhakti pojawiają się już w Rygwedzie (w pierwszym jej hymnie) oraz w innych Wedach i późniejszych świętych tekstach hinduizmu, szczególnie w Bhagawadgicie, a także w niektórych Puranach.

    Najanmarowie (tam: நாயன்மார்கள் nāyaṉmarkaḷ) – 63 tamilskich świętych śiwaickich, żyjących w VI-IX wieku, zaliczanych do przedstawicieli ruchu tamilskiego bhakti. Po raz pierwszy wyliczenie najanmarów pojawia się w utworze Arur Tiruttondattohej ((tam: ஆரூர் திருத்தொண்டத்தொகை Ārūr Tiruttoṇṭattokai, Zbiór świętych niewolników [objawiony/napisany w miejscowości] Arur) autorstwa Sundarara (tam: சுந்தரர் Cuntarar), tworzącego na przełomie VIII i IX w. Sundarar wylicza 62 najanmarów, późniejsi autorzy uznają go za 63. najanmara. Lista najanmarów zostaje ostatecznie zamknięta na przełomie XI i XII wieku, kiedy ma miejsce redakcja Tirumurej, tamilskiego kanonu śiwaickiego.Pudźa (dewanagari पूजा , trl. Pūjā, ang. Puja, wielbienie, ofiara, szacunek) – hinduistyczny obrzęd religijny, podczas którego składa się bóstwu ofiarę.

    Formę nurtu religijnego bhaktyzm przybrał najprawdopodobniej w I wieku p.n.e. – wówczas powstały dwa bhaktyjskie sampradaja: bhagawatowie (wisznuickie) i paśupatowie (śiwaickie). Jednak wówczas bhakti było rozumiane bardziej jako cześć niż jako miłość, oddanie.

    Bhakti jako religijność emocjonalna zaczęła się rozwijać później – w pierwszym millenium ery chrześcijańskiej. Bhaktyzm obejmuje cały wisznuizm (tam bhakti było kierowane do Wisznu, a dokładniej najczęściej do któregoś z jego Awatar – z reguły do Kryszny). Część szkół śiwaickich również klasyfikujemy jako bhaktyzm – paśupatowie, śiwaizm tamilski, kalamukhowie. Tradycje bhaktyzmu wyraźne są także w smartyzmie – sam Adi Śankara (na którego naukach opiera się smartyzm) jest autorem kilku dewocyjnych hymnów do Śiwy. Wśród śaktów też są silne tendencje bhaktyjskie – szczególnie w Bengalu, gdzie obiektem bhakti jest Kali.

    Bóg lub bóstwo – istota nadprzyrodzona, której istnienie postuluje większość religii. Zajmuje się nim teologia i filozofia, gdzie jest ono uważane za zagadnienie metafizyczno-egzystencjalne. Ze względu na duże zróżnicowanie rozumienia tego pojęcia, trudno jest o jego jednoznaczną definicję (co dodatkowo utrudniają założenia teologiczne związane z tym zagadnieniem, pochodzące z poszczególnych religii). Jako najbardziej różniące się od siebie, należy wyodrębnić definicje używane przez religie politeistyczne i monoteistyczne, deizm, panteizm oraz panenteizm.Purany (dewanagari पुराण, trl. purāṇa) – gatunek literacki świętych pism hinduizmu. Poruszają tematy takie jak: historia, religia, tradycja. Niektóre z nich zawierają opowieści z mitologii indyjskiej.

    Bhakti (jako emocjonalne oddanie) najsilniej i najwcześniej kwitło na południu Indii, w Tamil Nadu. Najintensywniejszy okres ich rozwoju na tych terenach przypada na VII-IX w. Wówczas rozwijała się poezja bhaktyjska tworzona w językach południowoindyjskich. Jej autorami byli wybitni poeci: dwunastu alwarów (wisznuickich poetów czczących Wisznu, a szczególnie dwie z jego inkarnacji: Krysznę i Ramę) oraz sześćdziesięciu trzech najanmarów (śiwaickich poetów sławiących Śiwę). Pojawiły się także przekłady świętych tekstów hinduizmu (dotychczas dostępnych jedynie w sanskrycie) na indyjskie języki lokalne. Później ruchy bhakti pojawiły się na Dekanie i wreszcie dotarły do Indii Północnych, gdzie rozwijały się od ok. XII do XVII w. Szczególnie przejawiały się w postaci literatury dewocyjnej tworzonej przez osoby takie jak np. Mira Bai.

    Saṅsāra lub saṃsāra (pali, sans.: संसार, tel.: సంసారం; chiń.: trad. 輪迴, upr. 轮回, pinyin lún huí, jap.: 輪廻 rinne) – w hinduizmie, dźinizmie i buddyzmie termin dosłownie oznacza nieustanne wędrowanie, czyli kołowrót narodzin i śmierci, cykl reinkarnacji, któremu od niezmierzonego okresu podlegają wszystkie żywe istoty włącznie z istotami boskimi (dewy). Po każdym kolejnym wcieleniu następne jest wybierane w zależności od nagromadzonej karmy. W buddyzmie wyzwolenie z sansary następuje dzięki kroczeniu szlachetną ośmioraką ścieżką, która prowadzi do nirwany.Adi Śankara (dewanagari आदि शङ्कर, czyli Pierwszy z Śankarów oraz आदि शंकराचार्य (Adi Śankaraćarja); także Śankara Bhagawatpadaćarja , czyli Nauczyciel u Stóp Boga; malajalam ആദി ശങ്കരന്; ang. Adi Shankara) (daty urodzenia i śmierci niepewne, jednak większość naukowców jest zgodna co do tego, że żył prawdopodobnie w VIII wieku) – indyjski mędrzec, myśliciel i reformator tradycji wedyjskiej oraz bramińskiej, założyciel największej i najbardziej wpływowej szkoły filozofii indyjskiej – adwajtawedanty. Esencją nauczania Adi Śankary była jedność atmana i bezpostaciowego Brahmana. Śankarę uważano w smartyzmie za częściowego awatara Śiwy. Słowo śankara w sanskrycie oznacza pokój czyniący.

    W średniowieczu (w drugim milenium ery chrześcijańskiej) bhakti otrzymało podbudowę filozoficzną, a to głównie za sprawą filozofów i teologów takich jak Ramanudźa, Madhwa Anandatirtha, Nimbarka, Wallabha, Ćajtanja Mahaprabhu.

    Bhakti rozwija się do dziś, jest ważnym elementem życie większości Hindusów. Jego impet nie jest jednak tak silny jak w wiekach XII – XVII. Zdobywa też popularność na Zachodzie, na przykład za sprawą organizacji takich jak Międzynarodowe Towarzystwo Świadomości Kryszny.

    Wisznu (hindi: विष्णु) – jeden z najpopularniejszych dewów w hinduizmie, Bóg jedyny w wisznuizmie (największym wyznaniu hinduistycznym). Jeden z Trimurti (trójcy hinduistycznej) tworzonej wraz z Brahmą i Śiwą. Symbolizuje utrzymujący aspekt Boga, najczęściej identyfikowany z dwoma swoimi Awatarami: Kryszną i Ramą.Dekan (ang. Deccan Plateau; hindi दक्कन का पठार, Dakkan ka Pathar; kannada ದಖ್ಖನ್ ಪೀಠಭೂಮಿ, Dakhkhan Pithabhumi; malajalam ഡെക്കാൺ പീഠഭൂമി, Dekkan Pithabhumi; marathi दख्खनचे पठार, Dakhkhanaće Pathar; tamil. தக்காணப் பீடபூமி, Dakkanap Pitabumi; telugu దక్కన్ పీఠభూమి, Dakkan Pithabhumi) – znacznych rozmiarów wyżyna w środkowej i południowej części Półwyspu Indyjskiego, na terytorium Indii. Nazwa wywodzi się od sanskryckiego słowa dakṣiṇa, oznaczającego „południe”.


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Madhwa Anandatirtha (dewanagari मध्वाचार्य, transliteracja madhvācārya, transkrypcja Madhwaćarja , (ur. 1238 w Padźaka k. Udupi, zm. 1318) – średniowieczny wisznuicki (hinduizm) święty i kaznodzieja słynący jako nieprzejednany przeciwnik monistycznej filozofii Śankary.
    Wisznuizm (nazywany czasami niepoprawnie spolszczoną nazwą wajsznawizm) – gałąź hinduizmu, w której Wisznu lub jeden z jego awatarów wielbiony jest jako Bóg. Najpopularniejszą religią wisznuicką jest krysznaizm.
    Smartyzm, (lub Smarta Sampradaja, czyli Tradycja Smarty), to jeden z odłamów hinduizmu (obok wisznuizmu, śiwaizmu i śaktyzmu), cechujący się kultowym henoteizmem i katenoteizmem (zdania na ten temat są jednak podzielone i część osób uważa to za kierunek monistyczny).
    Bhakta (też: bhaktijogin) – w hinduizmie, a szczególnie w śiwaizmie i wisznuizmie, osoba praktykująca bhaktijogę.
    Klasyczne tańce indyjskie – tańce religijne pochodzące z terytorium Indii, dzielą się na siedem podstawowych stylów, z których: cztery pochodzą z południa kraju:
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
    Moksza (dewanagari मोक्ष ) – w hinduizmie, jodze i dźinizmie - ostateczne wyjście poza krąg samsary i tym samym zaprzestanie przyjmowania kolejnych wcieleń po śmierci (reinkarnacji). Jest to doświadczenie za życia, jakie towarzyszy całkowitemu rozpadowi identyfikacji z ego. W tym sensie moksza może być rozumiana jako stan jedności z Bogiem.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.035 sek.