• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Bhagawadgita



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Joga (sanskryt योग) – jeden z sześciu ortodoksyjnych (tzn. uznających autorytet Wed) systemów filozofii indyjskiej, zajmujący się związkami pomiędzy ciałem a umysłem (świadomością i duchem). Oznacza to, że poprzez odpowiedni trening ciała (w tym ascezę), dyscyplinę duchową (medytację) i przestrzeganie zasad etycznych, deklaruje ona możliwość przezwyciężenia prawa karmana i wyzwolenia praktykującego z kręgu wcieleń (sansara).Święte księgi – pisma uznawane za źródła prawd religijnych przez pewne religie. Są zwykle napisane przez proroków danej religii lub ich uczniów. Często są uważane za podyktowane przez wyższe istoty.
    Treść[ | edytuj kod]

    Utwór jest pouczeniem w formie dialogu filozoficznego o tematyce etycznej.

    Rozmowę prowadzą książę Ardźuna, przywódca armii, która ma za chwilę stoczyć bitwę i woźnica jego rydwanu Bóg Kryszna (który wcielił się w wodza plemienia Jadawów). Starcie ma być ostatecznym rozstrzygnięciem długotrwałego konfliktu o sporne królestwo, pomiędzy zwaśnionymi ale spokrewnionymi rodami Kaurawów i Pandawów (motyw przewodni Mahabharaty). Ardźunę podczas ostatniej inspekcji wojsk ogarniają jednak wątpliwości. Grzechem i szaleństwem wydaje mu się walka z najbliższymi członkami rodziny nawet jeżeli postępują niegodnie (zawłaszczenie królestwa). Dla niego w tej wojnie nie będzie wygranych, a ze swoich rozterek zwierza się Krysznie.

    Radźas lub guna radźasu (dewanagari रजोगुण, transkrypcja radźoguna) – guna pasji, charakteryzuje ją wzajemny pociąg kobiety i mężczyzny. Kiedy ta guna wzrasta, rozwija się żądza przyjemności materialnych, czyli pragnienie zadowalania zmysłów.Uniwersytet Humboldta w Berlinie (niem. Humboldt-Universität zu Berlin, HU Berlin) – najstarszy, założony przez Wilhelma von Humboldta w 1809, uniwersytet w Berlinie, w latach 1828-1946 funkcjonował pod nazwą Friedrich-Wilhelms-Universität, od 1949 pod imieniem braci von Humboldt: Wilhelma i Aleksandra.

    Całość podzielona jest na osiemnaście pieśni (lekcji), w których Kryszna udziela Ardźunie wsparcia i rozwiewa jego wątpliwości. Co więcej nakazuje zagubionemu księciu wypełnić, wynikający z jego pozycji społecznej obowiązek (przeciwstawienia się złu) i nadaje takiej postawie znaczenie religijno-mistyczne. Sprawia to, iż utwór staje się tak naprawdę pierwszym traktatem w historii całkowicie poświęconym sankhji-jodze, a Kryszna wykorzystuje tylko zaistniałą sytuację do wyjaśnienia rozmówcy natury rzeczywistości i przedstawia ścieżki prowadzące do jej rozpoznania.

    Bóg lub bóstwo – istota nadprzyrodzona, której istnienie postuluje większość religii. Zajmuje się nim teologia i filozofia, gdzie jest ono uważane za zagadnienie metafizyczno-egzystencjalne. Ze względu na duże zróżnicowanie rozumienia tego pojęcia, trudno jest o jego jednoznaczną definicję (co dodatkowo utrudniają założenia teologiczne związane z tym zagadnieniem, pochodzące z poszczególnych religii). Jako najbardziej różniące się od siebie, należy wyodrębnić definicje używane przez religie politeistyczne i monoteistyczne, deizm, panteizm oraz panenteizm.Joanna Sachse (ur. 14 lutego 1948 r. we Wrocławiu) - polska filolog, specjalizująca się w filologii indyjskiej, filologii klasycznej i literaturoznawstwie; nauczyciel akademicki.

    Pieśni[ | edytuj kod]

  • Pieśń 1 to rozpacz Ardźuny stojącego ze swoim wojskiem na Polach Kuru w rozstrzygającej bitwie wojny domowej pomiędzy spokrewnionymi rodami Kaurawów i Pandawów. Ardźuna, jako wódz Pandawów, uważa, że taka wojna jest bratobójcza i niegodna wojownika. Uważa, że dla tronu i kawałka ziemi nie warto walczyć z krewnymi, gdyż zabijanie jest grzechem.
  • Pieśń 2 to pouczenie, które otrzymuje Ardźuna z ust Kryszny. Bóg upomina księcia i mówi mu, że jest kszatriją (wojownikiem) i jego obowiązkiem jest walka. Bowiem w filozofii krysznaickiej każdy stan i każdy człowiek ma do spełnienia swoją rolę od której nie może się uchylić. Przypomina zarazem, że śmierć w bitwie jest tylko przejściem do innego stanu i choć zginie ciało, to jednak duch przybierze inną postać.
  • Pieśń 3 to rozwinięcie poprzedniej pieśni. Ardźuna nadal ma wątpliwości i Kryszna bardziej szczegółowo tłumaczy mu jego powinności. a pieśń nosi tytuł „Joga czynu”. Kryszna mówi, że każdy człowiek ma do spełnienia swoją dharmę i każda dharma, choćby najtrudniejsza, ale własna, jest lepsza od cudzej. Dharmą Ardźuny jest czyn/działanie, ale tylko wtedy będzie ono miało sens zbawczy, jeśli zostanie spełniony bezinteresownie.
  • Pieśń 4 to „Joga wiedzy”. Kryszna objawia tutaj tajemnicę swoich awatarów, jak również ich kolejność i sens. Wiedza o charakterze gnostyckim w jego ujęciu staje się najwyższym celem człowieka na ziemi.
  • Pieśń 5 to przedstawienie pewnej sprzeczności polegającej na tym, że drogą człowieka w krysznaizmie jest zarówno „czyn” jak i „zaniechanie czynu”. Kryszna objaśnia w tej pieśni pozorną sprzeczność między tymi pojęciami.
  • Pieśń 6 to wskazówki dla medytacji. Kryszna poucza Ardźunę, iż ten kto zawsze medytuje o nim z wiarą i miłością jest najlepszym z joginów.
  • Pieśń 7 dotyczy kilku wątków dotyczących natury świata materii i świata ducha, ale przede wszystkim Kryszna wyjaśnia w niej, że ludzie o małej inteligencji dążą do bogactw tego świata uprawiając określony kult i nawet nie zdają sobie sprawy, że to on tak naprawdę obdarza nimi daną osobę. Takie osoby mogą traktować go jako bezosobowego nie znając jego wyższej natury, ale ci, którzy osiągnęli prawdziwą wiedzę poprzez wiele pobożnych żywotów, ostatecznie podporządkowują się Jemu jako przyczynie wszystkich przyczyn i w ten sposób poznają Go osobiście takim jakim jest..
  • Pieśń 8 – w niej Kryszna tłumaczy jak stan świadomości w chwili śmierci decyduje o dalszym przeznaczeniu żywej istoty. Wyjaśnia różnicę między naturą świata duchowego a materialnego. Opisana jest również praktyka doskonałego jogina mistyka.
  • Pieśń 9 to objawienie „królewskiej tajemnicy”. Kryszna objawia się jako władca wszechrzeczy, jako władca samsary. Tych, którzy tego nie dostrzegają nazywa „zaślepionymi”, a jedyna drogą do niego jest wzbudzenie w sobie bhakti, czyli miłości skierowanej wyłącznie do niego samego. Mówi, iż mniej inteligentni uznają go jako bezosobowego podczas gdy podobna ludzkiej forma jest oryginalnym przedstawieniem Jego transcendentalnej natury.
  • Pieśń 10 – według tradycji zawiera cztery wersety będące nasieniem całej Bhagawadgity: 10.08-10.11. W pierwszym z nich Kryszna mówi, że jest źródłem wszystkiego co jest, że wszystkie światy emanują z niego. W następnych opisuje szczęście swoich wielbicieli oraz sposób w jaki rozświetla ich serca wiedzą, która prowadzi ich do Niego.
  • Pieśń 11 – w niej następuje opis jak Kryszna daje wizję i objawia Ardźunie swoją oszałamiającą i przerażającą formę kosmiczną, która początkowo burzy Ardźuny inteligencję. Tłumaczy też jak w obliczu nieuniknionego przeznaczenia powinien działać Ardźuna.
  • Pieśń 12 to „joga miłości”. „Widzenie” znika, a Kryszna mówi, że jest źródłem i celem dharmy, przedmiotem medytacji i czci. Przedstawia się jako bóg osobowy, a drogą człowieka jest unikanie jakichkolwiek uczuć, zarówno pozytywnych jak i negatywnych w stosunku do kogokolwiek. Jednak z drugiej strony nakazuje wyzbyć się pychy jako czynnika negatywnego i posiąść cnotę cierpliwości, jako czynnika pozytywnego.
  • Pieśń 13 to wykład ontologii krysznaickiej . Kryszna przedstawia w nim 25 tattw – elementów z których składa się prakryti (materia, natura) i przeciwstawia im Puruszę, czyli ducha obecnego we wszystkim. Następnie rekapituluje swoje dotychczasowe zalecenia.
  • Pieśń 14 to rozwinięcie tez zawartych w poprzedniej pieśni, czyli wykład teorii trzech gun. Są to: sattwa, radźas i tamas, czyli: światło, pożądanie i zaślepienie. Wyjaśnia ich sens i mówi, że tylko wyzwolenie się z nich jest prawdziwą drogą do Niego.
  • Pieśń 15 to dalszy ciąg rozwinięcia Pieśni 13. W tej lekcji Kryszna mówi o puruszy, o tym, że jest to przejaw jego samego w świecie.
  • Pieśń 16 to wykład na temat różnic między „losem boskim” a „asurowym” (demonicznym). Losem boskim są wszystkie pozytywne według Krysznaitów cechy, takie jak: odwaga, czystość wewnętrzna, łagodność czy uczciwość, natomiast „losem asurowym” jest m.in.: pycha, próżność, pożądliwość, egoizm, gniew czy opryskliwość. Według Kryszny „potrójnymi wrotami piekieł” są: pragnienie, gniew i żądze.
  • Pieśń 17 to wykład ontologii wiary. Kryszna dzieli wiarę na trzy rodzaje: postawę ciała, postawę słowa i postawę umysłu, a następnie omawia każdą z nich.
  • Pieśń 18 to podsumowanie wszystkich rozważań. Kryszna powtarza jeszcze raz istotę jogi która polega na nieustannym myśleniu o nim i zostaniu jego wielbicielem. Konkludując mówi, aby bez lęku porzucić wszelkie rodzaje dharmy (obowiązków religijnych) i po prostu podporządkować się jemu, a wtedy będzie się uchronionym od wszelkich następstw grzechów i on osobiście wyzwoli taką osobę.
  • Bhagawadgita kończy się apostrofą do Kryszny oraz Ardźuny, wychwalającą ich wielkość.

    Dharma (skt. धर्म; pali Dhamma धम्म; chiń. 法, pinyin fǎ; kor. pǒp 법, talma; jap. ホウ hō lub タツマ datsuma; wiet. pháp, đạt-ma; tyb. ལྷ་ཆོས།, Wylie lha chos) – wieloznaczny termin występujący w religiach dharmicznych, np. w buddyzmie i hinduizmie.Stanisław Franciszek Michalski podpisujący się także Stanisław Fr. Michalski-Iwieński, Franciszek Michalski – (ur. 29 stycznia 1881 w Tarnogrodzie, zm. 8 sierpnia 1961 w Łodzi), indolog, encyklopedysta, tłumacz (przekładał z sanskrytu i języka palijskiego), wydawca i pisarz, współautor wydawanej w okresie międzywojennym sześciotomowej Ilustrowanej Encyklopedii (wyd. Trzaski, Everta i Michalskiego), oraz jej wersji jednotomowej. Redaktor i wydawca Encyklopedii Powszechnej Ultima Thule. Tłumaczył na polski kluczowe dla hinduizmu teksty – fragmenty Rigwedy i Upaniszad oraz Bhagawadgitę, jak również teksty buddyjskie m.in. Dhammapadę (jako Ścieżki prawdy). Pisał też prace naukowe, głównie z egzegezy Rigwedy.

    Znaczenie[ | edytuj kod]

    Bhagawadgita jest świętą księgą wisznuitów, zyskała sobie jednak nabożny szacunek niemal wszystkich Hindusów. Jest też do dzisiaj najbardziej popularnym traktatem religijnym w Indiach. Fenomen ten przypisuje się swoistemu synkretyzmowi, dzięki któremu najbardziej przeciwstawne doktryny religijne subkontynentu zostały w niej bardzo udanie zunifikowane. Charakterystyczny dla hymnów wedyjskich nakaz wielbienia jednego Boga, spekulacje metafizyczne Upaniszad, dewocyjność ruchów bhakti oraz teorie i metody sankhji-jogi, znalazły w niej wielką ideową syntezę.

    Saṅsāra lub saṃsāra (pali, sans.: संसार, tel.: సంసారం; chiń.: trad. 輪迴, upr. 轮回, pinyin lún huí, jap.: 輪廻 rinne) – w hinduizmie, dźinizmie i buddyzmie termin dosłownie oznacza nieustanne wędrowanie, czyli kołowrót narodzin i śmierci, cykl reinkarnacji, któremu od niezmierzonego okresu podlegają wszystkie żywe istoty włącznie z istotami boskimi (dewy). Po każdym kolejnym wcieleniu następne jest wybierane w zależności od nagromadzonej karmy. W buddyzmie wyzwolenie z sansary następuje dzięki kroczeniu szlachetną ośmioraką ścieżką, która prowadzi do nirwany.Bhakti (sanskr. bhakti – przywiązanie, miłość; termin zwykle oddawany jako pobożność) – forma religijności w hinduizmie przejawiająca się głębokim emocjonalnym i intelektualnym oddaniem Bogu, której metaforą może być miłosny związek z bóstwem, a zarazem niezwykle silny, żywiołowy ruch religijno-społeczny. Osoba praktykująca bhakti nazywana jest bhaktą.

    Ogromną zasługą Bhagawadgity jest również fakt, iż wskazuje drogę osobistego wyzwolenia skierowaną do przeciętnego, religijnego człowieka. Wiąże się to z załagodzeniem tak charakterystycznego dla całego hinduizmu rozdźwięku pomiędzy odwiecznie przeciwstawianymi sobie postawami, życia w świecie (samwritti) i porzucenia doczesności (niwritti). W tym celu codzienne działanie zwykłego, pobożnego Hindusa i asceza świętych mężów (sadhu), zostały w Gicie przedstawione jako równoważne. Wyzwolenie jest według jej autorów dostępne każdemu, ponieważ można je osiągnąć na różne sposoby (różne rodzaje jogi).

    Wisznuizm (nazywany czasami niepoprawnie spolszczoną nazwą wajsznawizm) – gałąź hinduizmu, w której Wisznu lub jeden z jego awatarów wielbiony jest jako Bóg. Najpopularniejszą religią wisznuicką jest krysznaizm.Wanda Dynowska (także: Umadevi, czyli Bogini Uma, Świetlista Dusza) (ur. 30 czerwca 1888 w Petersburgu, zm. 20 marca 1971 w Mysore) – polska pisarka, tłumaczka, działaczka społeczna, popularyzatorka teologii i filozofii hinduizmu w Polsce. Ambasadorka kultury indyjskiej i polskiej, karma jogini, założycielka i organizatorka Biblioteki Polsko-Indyjskiej.

    Joga w Bhagawadgicie rozumiana jest jednak inaczej niż w późniejszych Jogasutrach Patańdżalego i ma znaczenie szersze. To nacechowane mistycyzmem dokładne wypełnianie swoich powinności, przy jednoczesnym braku przywiązania do przeznaczonego człowiekowi działania (oraz jego owoców). Ma to umożliwić wywiązanie się z ziemskich zobowiązań przy jednoczesnym przerwaniu przyczynowo-skutkowego prawa karmana, co z w ostatecznym założeniu ma prowadzić do zespolenia z bóstwem.

    J. Robert Oppenheimer (ur. 22 kwietnia 1904 w Nowym Jorku, zm. 18 lutego 1967 w Princeton) – amerykański fizyk, profesor na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley, dyrektor naukowy Projektu Manhattan – trwającego w czasie II wojny światowej przedsięwzięcia mającego na celu opracowanie pierwszej broni atomowej. Z tego powodu jest nazywany ojcem bomby atomowej.Sattwa lub guna satwy ( dewanagari सत्त्वगुण , transkrypcja sattwaguna ) – guna dobroci. Efektem jej wpływu jest rozwijanie cechy dobroci, także osiągnięcie mądrości.

    Odbiór poza Indiami[ | edytuj kod]

    Poemat stał się bardzo znany również poza subkontynentem. Już w XI wieku perski uczony i podróżnik Al-Biruni, który spędził w Indiach dużą część swojego życia, szczycił się znajomością Bhagawadgity i bardzo ją cenił. W Europie pierwszego przekładu na język angielski dokonał Charles Wilkins w 1785 roku. W 1823 August Wilhelm Schlegel przetłumaczył Gitę na łacinę, dzięki czemu z jej tekstem zapoznał się Wilhelm von Humboldt (w rok później zachwycony poematem wygłosił poświęconą mu dysertację na Uniwersytecie Berlińskim, wtedy jeszcze Akademii). W późniejszym czasie za pośrednictwem tłumaczenia Schlegela Bhagawadgita została przetłumaczona na większość języków europejskich.

    Pandawowie (dewanagari पाण्डव) – pięciu opisanych w Mahabharacie synów Pandu (dewanagari पांडु} i jego dwóch żon (Kunti i Madri):Abhaj Ćaranarawinda Bhaktiwedanta Swami Prabhupada (Sanskryt अभयचरणारविन्द भक्तिवेदान्त स्वामीप्रभुपाद, trl. abhaya-caraṇāravinda bhakti-vedānta svāmī prabhupāda, bengali অভয়চরনাবিন্দ ভক্তিবেদান্ত স্বামীপ্রভুপাদ, ang. Abhay Charanaravinda Bhaktivedanta Swami Prabhupada ) (ur. 1 września 1896, zm. 14 listopada 1977) – założyciel i aćarja Międzynarodowego Towarzystwa Świadomości Kryszny, pierwszej grupy wisznuickiej, której udało się działać (zdobywać wyznawców, zakładać ośrodki itp.) na szeroką skalę na Zachodzie.

    Cytatem z Bhagawadgity – słowami Kryszny: I stałem się śmiercią, niszczycielem światów – posłużył się Robert Oppenheimer dyrektor naukowy Projektu Manhattan, relacjonując obserwację pierwszej (próbnej) eksplozji jądrowej na poligonie, w stanie Nowy Meksyk (lipiec 1945). Prof. Oppenheimer twierdził również, że bezpośrednio po pierwszym rozbłysku przyszedł mu na myśl kolejny z wersów: Na kształt tysięcy słońc, nagle wśród niebios rozbłysłych, rozjarzyła się chwała najwyższego Pana (Pieśń XI, wers 12 w przekładzie Wandy Dynowskiej).

    Fryderyk Wilhelm Christian Karol Ferdynand von Humboldt ur. 22 czerwca 1767 w Poczdamie, zm. 8 kwietnia 1835 w Tegel, koło Berlina) – niemiecki filozof, językoznawca. Brat Aleksandra.Abu Rajhan Muhammad al-Biruni, (arab. أبو الريحان البيروني) - (ur. 15 września 973 w Chorezmie, zm. 13 grudnia 1048 w Ghazni) - wszechstronny uczony pochodzenia chorezmijskiego, wychowany w kulturze arabskiej.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Gita – Pieśń – gatunek literacki w hinduizmie. Charakteryzuje się formą dialogu, którego przedmiotem rozważań jest wyzwolenie.
    Tapas – w sanskrycie dosłownie "żar", w religii wedyjskiej typ bardzo archaicznej praktyki ascetycznej polegającej na wznieceniu "wewnętrznego ognia" . Tapas pojmowano trojako, jako posty, kontrolę oddychania i recytację wedyjskich hymnów .
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Sankhja – dualistyczny, ortodoksyjny, to znaczy uznający autorytet wed system filozofii indyjskiej. Według Sankhji świat powstał w wyniku współdziałania dwóch zasad: ducha - purusza i materii - prakryti Istotą jak każdego klasycznego systemu indyjskiego jest nauka o wyzwoleniu. Kierunek ten określa kondycje człowieka i naucza w jaki sposób zdobyć zrozumienie wyzwalające.
    Prakryti ( pra - przed + kr - tworzyć, produkować, ang. Prakrti ) – oznacza początkową, pierwotną substancję stworzenia (natura). W hinduizmie występuje obok puruszy – tego, kto raduje się tą naturą.
    Pieśń – gatunek literacki poezji lirycznej, o genezie związanej z obrzędami i muzyką (pieśni ludowe, pieśni średniowieczne), od której stopniowo się uwolnił, stając się samodzielną formą wyrazu.
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.037 sek.