• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Beskidenverein



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Równica – szczyt górski o wysokości 885 m n.p.m. w odgałęzieniu Pasma Wiślańskiego w Beskidzie Śląskim położony pomiędzy dolinami Wisły i Brennicy.Klub Czechosłowackich Turystów (cz. Klub československých turistů, słow. Klub československých turistov, KČST) – nazwa, pod którą w latach 1920-1938 oraz 1947-1949 działał w ówczesnej Czechosłowacji Klub Czeskich Turystów.

    Beskidenverein, Beskiden-Verein, Beskiden Verein (pol. Towarzystwo Beskidzkie) – niemiecka organizacja turystyki górskiej założona w 1893. Była pierwszą organizacją działająca na terenie Beskidów należących – wtedy częściowo do Austro-Wegier, a częściowo do Niemiec – a obecnie do Polski; Polskie Towarzystwo Tatrzańskie założono w 1873, ale długo ograniczało swoją działalność do Tatr oraz do pasm beskidzkich położonych dzisiaj na Ukrainie, a czeska Pohorská jednota „Radhošť” aktywna była w Beskidach należących obecnie do Czech.

    Ostrawa (czes.: Ostrava, niem.: Ostrau) – miasto w Czechach na granicy Śląska Cieszyńskiego, Śląska Opawskiego i Moraw, u ujścia do Odry dwóch rzek: Opawy i Ostrawicy. Miasto leży przy północnym wejściu Bramy Morawskiej.Stożek Wielki (czes. Velký Stožek; 979 m n.p.m.) – szczyt górski w Paśmie Czantorii w Beskidzie Śląskim o charakterystycznym stożkowatym kształcie, porośnięty lasami bukowymi i iglastymi.

    Beskidenverein prowadziło szeroko zakrojoną działalność na rzecz propagowania turystyki masowej; było pionierem turystyki beskidzkiej w wielu dziedzinach. Działało oficjalnie do 1945 roku.

    Spis treści

  • 1 Początki oraz działalność do 1918
  • 1.1 Podział organizacyjny przed I wojną światową
  • 1.2 Liczba członków Beskidenverein w latach 1893–1909
  • 1.3 Działalność znakarska w Beskidach
  • 1.4 Działalność wydawnicza
  • 1.5 Schroniska Beskidenverein
  • 1.6 Organizacja wypoczynku dla dzieci
  • 1.7 Popularyzacja narciarstwa
  • 1.8 Współpraca z innymi organizacjami turystycznymi
  • 2 Podział Beskidenverein po I wojnie światowej
  • 3 Działalność Towarzystwa Beskidzkiego w niepodległej Polsce
  • 3.1 Próby porozumienia i konflikty z Polskim Towarzystwem Tatrzańskim
  • 3.2 Nowe schroniska w niepodległej Polsce
  • 4 Towarzystwo Beskidzkie w Czechosłowacji
  • 4.1 Współpraca z innymi niemieckimi organizacjami turystycznymi
  • 4.2 Schroniska BV w Czechosłowacji
  • 4.3 BV w przededniu wojny
  • 5 Towarzystwo Beskidzkie w Republice Weimarskiej
  • 6 Beskidenverein podczas II wojny światowej
  • 6.1 Utworzenie Głównego Związku Beskidzkiego
  • 6.2 Dawne polskie i czechosłowackie schroniska pod administracją niemiecką
  • 7 Koniec istnienia BV
  • 8 Przypisy
  • 9 Bibliografia
  • Początki oraz działalność do 1918[ | edytuj kod]

    Znaczek nalepiany na pocztówki z wizerunkami schronisk Beskidenverein. Sprzedaż takich pocztówek była jednym ze sposobów dofinansowania Towarzystwa

    Druga połowa XIX wieku to okres tworzenia pierwszych organizacji turystycznych i górskich w całej Europie. Na Śląsku austriackim jako pierwsze utworzono oddziały niemieckiego Morawsko-Śląskiego Sudeckiego Towarzystwa Górskiego (Mährisch-Schlesischer Sudetengebirgsverein, MSSGV) – sekcję w Opawie (1882), a następnie w Vitkowicach (obecnie dzielnica Ostrawy – 1884). W 1884 we Frenštácie pod Radhoštěm powstała czeska Jedność Górska Radhoszcz (Pohorská jednota „Radhošť”). Już wtedy pojawiły się głosy stworzenia niemieckiej organizacji turystycznej działającej tylko w Beskidach – aktywnymi tego propagatorem byli Karl Richter – polityk i prawnik oraz nauczyciel Johann Hadaszczok – obaj z Morawskiej Ostrawy. Ich marzenia spełniły się 28 lutego 1893 – we Frydku założono Beskidenverein. Wzorem była austriacka (a następnie ogólnoniemiecka) organizacja Alpenverein. Siedzibą główną miał zostać Frydek, ale ostatecznie ustanowiono ją w Morawskiej Ostrawie, a później przeniesiono ją do Cieszyna. Pierwszym przewodniczącym został Karl Richter. Na przełomie wieków najaktywniejszymi działaczami byli profesorowie niemieckich szkół średnich z Morawskiej Ostrawy (Josef Matzura), Cieszyna (Alois Steiner) i Bielska (Karl Kolbenheyer).

    Schronisko "Biały Krzyż", Weisses Kreuz – nieistniejące już schronisko turystyczne na Przełęczy Salmopolskiej w Beskidzie Śląskim.Szyndzielnia (dawniej również Szędzielnia lub Gaciok; niem. Kamitzerplatte – od nazwy niemieckiej leżącej o podnóża góry Kamienicy, spotykane również Kamnitzerplatte, 1028 m n.p.m.) – szczyt w Beskidzie Śląskim, wznoszący się tuż na północ od Klimczoka, usytuowany pomiędzy dolinami Olszówki, Wapienicy i Białki w granicach administracyjnych miasta Bielska-Białej.

    Organizacyjnie BV składało się z samodzielnych sekcji, pomiędzy które podzielony został cały obszar zainteresowań. Członkami byli Niemcy mieszkający licznie na ówczesnym Śląsku austriackim oraz na północnych Morawach; celem było zagospodarowanie dla potrzeb turystycznych terenów od Łysej Góry na zachodzie po Babią Górę na wschodzie Beskidów: umożliwienie praktycznej realizacji celów (...) przez: znakowanie szlaków i poprawianie dróg, przez budowę i uruchamianie punktów oparcia w górach – ułatwianie poruszania się w Beskidach i zwiększanie chęci wędrowania (cytat ze statutu BV z 1893).

    Tatry (514.5, słow. Tatry, niem. Tatra, węg. Tátra) – najwyższe pasmo w łańcuchu Karpat, również najwyższe między Alpami a Uralem i Kaukazem. Są częścią Łańcucha Tatrzańskiego, w Centralnych Karpatach Zachodnich. Górny Śląsk (łac. Silesia Superior, śl. Gůrny Ślůnsk, czes. Horní Slezsko, śl-niem. Oberschläsing, niem. Oberschlesien) – kraina historyczna położona na terenie Polski i Czech w dorzeczu górnej Odry oraz początkowego biegu Wisły, południowo-wschodnia część Śląska.

    Głównym źródeł pozyskiwania funduszy (oprócz składek członkowskich) było wsparcie finansowe ze strony niemieckich właścicieli ziemskich, niemieckiego mieszczaństwa oraz fabrykantów. Związek wspierali również materialnie oraz politycznie książęta cieszyńscy z linii Habsburgów – arcyksiążę Albrecht, a po jego śmierci w 1895 arcyksiążę Fryderyk.

    Mała Babia Góra lub Cyl (słow. Malá Babia hora, 1517 m) – jeden z wierzchołków w masywie Babiej Góry. Według polskich geografów masyw ten należy do Beskidu Żywieckiego, według słowackich geografów są to Oravské Beskydy.Schronisko turystyczne na Soszowie Wielkim – górskie schronisko turystyczne w Beskidzie Śląskim, położone na Soszowie Wielkim, na wysokości 792 m n.p.m.

    Wśród turystów, którzy na przełomie XIX i XX wieku odwiedzali Beskid Śląski w liczbie kilkudziesięciu tysięcy osób rocznie około 90% stanowili Niemcy, pozostali to głównie Czesi. Liczbę Polaków przechadzających się po górskich szlakach szacowano zaledwie na 1%. Beskidenverein było organizacją Niemców i większość działań prowadzonych była poprzez pryzmat interesów tej grupy narodowościowej. Z tego też powodu pojawiały się konflikty z podobnymi organizacjami czeskimi i polskimi, które nasiliły się jeszcze w okresie międzywojennym, w zmienionych warunkach politycznych i gospodarczych.

    Orawa (słow. Orava, węg. Árva, niem. Arwa) – kraina historyczna w Europie Środkowej w dorzeczu rzeki Orawy. Przeważająca część Orawy znajduje się obecnie w granicach Słowacji, natomiast jej północno-wschodnia część należy do Polski. Otacza Tatry od zachodu i północnego zachodu, graniczy z Podhalem i Liptowem. Głównymi miejscowościami części polskiej są Jabłonka i Lipnica Wielka, zaś na Słowacji: Dolný Kubín, Trzciana, Námestovo, Twardoszyn, a także ośrodki wypoczynkowe: Zuberzec i Orawice.Eduard Emanuel Schnack (ur. 7 lutego 1853 w Opawie, zm. 22 grudnia 1941 w Bielsku) – austriacki mistrz kominiarski, botanik-samouk, kolekcjoner, muzealnik, działacz społeczny i filantrop. Od 1878 roku mieszkaniec Bielska.

    Podział organizacyjny przed I wojną światową[ | edytuj kod]

    W 1909 Towarzystwo liczyło już 13 sekcji – najsilniejsze w Bielsku (i Białej – Sektion Bielitz-Biala, także Beskiden Bielitz-Biala Verein), Cieszynie i Vítkovicach. Podział terytorialny wyglądał następująco: Śląsk austriacki – Bielsko, Cieszyn, Frydek, Bilovec (od 1901), Bogumin (od 1909); Morawy – Morawska Ostrawa, Mistek, Vitkovice, Frydlant nad Ostrawicą, Nowy Jiczyn; Górny Śląsk niemiecki: Racibórz (od 1897), Katowice (od 1898), Bytom (od 1906) i Mysłowice (od 1907). I wojna światowa nie spowolniła rozwoju Beskidenvereinu – w 1915 r. liczba sekcji wzrosła do 18 – przybyły kolejne sekcje z Niemiec – Pszczyna, Rybnik, Królewska Huta, a nawet odległa od Beskidów sekcja z Wrocławia.

    Zaolzie (czes. Zaolší – rzadziej używana nazwa, Těšínsko – nazwa częściej używana, choć dwuznaczna, Českotěšínsko, niem. Olsa-Gebiet) – używana głównie w Polsce potoczna nazwa zachodniej części górnośląskiego Księstwa Cieszyńskiego, położonego na Śląsku Cieszyńskim, który według lokalnego porozumienia z dnia 5 listopada 1918 roku pomiędzy Radą Narodową Księstwa Cieszyńskiego a Zemským Národním Výborem pro Slezsko miał należeć do Polski, a na Konferencji w Spa w 1920 roku, po podziale Śląska Cieszyńskiego między Polskę i Czechosłowację, został przez mocarstwa przyznany Czechosłowacji (dziś Czechy). Zaolzie było zamieszkane głównie przez Polaków (123 tysięcy na Zaolziu; 139 tys. w całej czeskiej części Śląska Cieszyńskiego) z mniejszościami czeską (32 tys.) i niemiecką (22 tys.). Nazwa pochodzi od rzeki Olzy (po czesku do 1920 Olza, od 1920 Olše), stanowiącej w okolicach Cieszyna granicę pomiędzy Polską i Czechami.Beskid Śląski (czes. Slezské Beskydy, 513.45) – pasmo górskie, stanowiące część Beskidów Zachodnich. Jest mezoregionem wchodzącym w skład prowincji Karpat Zachodnich. Najwyższymi szczytami Beskidu Śląskiego są Skrzyczne (1257 m n.p.m.) i Barania Góra (1220 m n.p.m.), natomiast dla części czeskiej Czantoria Wielka (995 m n.p.m.).

    Najbardziej aktywna była „od zawsze” sekcja bielska – już w roku założenia liczyła 432 członków (w 1909 – 1210) i wyznaczyła szlaki na Szyndzielnię, Klimczok i Błatnią. Na przełomie wieków kierowali nią Paul Niepen i Robert Meinhardt.

    Walne zjazdy BV odbywały się każdorazowo w siedzibie innej sekcji, które brały udział w obradach poprzez swoich delegatów.

    Liczba członków Beskidenverein w latach 1893–1909[ | edytuj kod]

  • 1893 – 1534
  • 1895 – 1814
  • 1900 – 2835
  • 1905 – 3238
  • 1909 – 4618
  • W roku 1915 liczba członków Towarzystwa przekroczyła 5 tysięcy. Najwięcej z nich (ok. 40%) pochodziło z Rzeszy, nieco mniej ze Śląska austriackiego, a z Moraw ok. 25%.

    Mała Praszywa (cz. Malá Prašivá, 706 m n.p.m.) – szczyt w Beskidzie Śląsko-Morawskim, na Śląsku Cieszyńskim, w Czechach, na północno-zachodnim skraju pasma Ropicy, poniżej wyższej o 137 m Praszywej.Johann Hadaszczok (ur. 21 kwietnia 1858 we Frydku, zm. 23 września 1895 w Morawskiej Ostrawie) - niemiecki nauczyciel, przewodnik, działacz turystyczny z terenów Śląska austriackiego.

    Działalność znakarska w Beskidach[ | edytuj kod]

    Towarzystwo wytyczało i znakowało szlaki turystyczne. W roku powstania BV oznakowało pierwsze szlaki w Beskidach – okolice Klimczoka, Magury i Błatniej, nie wiadomo jednak w jakiej formie i jakie trasy; pierwszy dokładny opis szlaków dotyczy terenów w rejonie Babiej Góry. W sierpniu 1894 r. Wilhelm Schlesinger (członek bielskiego BV), Lajos Klein (poczmistrz z Orawskiej Półgóry) oraz dwóch innych działaczy oznaczyło szlak Oravská Polhora Slana Voda (zakład kąpielowy Słona woda w Orawskiej Półgórze) – polana Hucisko – Gajówka Hviezdoslava – Głodna Woda – Diablak. Kolor szlaku był czerwony. 11 czerwca 1895 r. Schlesinger po uzyskaniu zezwolenia z dyrekcji Dóbr Żywieckich (teren był własnością arcyksięcia Karola Stefana Habsburga z Żywca) wraz z zespołem wytyczył pierwszy dokładnie opisany szlak w Beskidach polskich na trasie Zawoja Widły – Gruba JodłaMarkowe Szczawiny – Dejakowe Szczawiny – Stary Groń – Widły. Pierwszy polski szlak pojawił się w tym rejonie (i zarazem w całych Beskidach Zachodnich) dopiero w 1906 r. Na tablicach drogowskazowych znajdowały się napisy tylko w języku niemieckim, m.in. na Brana (Cyl), Branasattel (przełęcz Brona) oraz Teufelspitze (Diablak).

    Nowy Bytom (niem. Beuthener Schwarzwald później Friedenshütte, dialekt śl. Frynsztad, Fryncita, Fryna – dzielnica Rudy Śląskiej.Magura (1109 m n.p.m.) – góra w Beskidzie Śląskim, 20 minut od szczytu Klimczoka. Szczyt leży w granicach dwóch gmin – Wilkowice i Szczyrk.

    Do roku 1908 BV wyznaczyło już 300 km szlaków, a system znakowania – kolorowy pasek pomiędzy dwoma białymi (ustalony w 1897, a formalnie zatwierdzony w 1899 r.) został później przyjęty w wielu krajach, zaczęło go również używać PTT.

    Działalność wydawnicza[ | edytuj kod]

    BV było pionierem w Beskidach w wielu dziedzinach – niezwykle istotna była działalność wydawnicza. Opublikowało liczne mapy, pierwsze przewodniki górskie, księgi jubileuszowe, sprawozdania i periodyki (m.in. Mitteilungen des Beskidenvereines, w latach 1904–1915, najpierw w Bielsku, później w Cieszynie; biuletyn ukazywał się 6 razy w roku, początkowy nakład wynosił 4 tys. egzemplarzy, a później wzrósł do 5,2 tys. egzemplarzy).

    Bogumin (czes. Bohumín, niem. Oderberg) – położone przy ujściu Olzy do Odry miasto na Śląsku Cieszyńskim w Czechach, w kraju morawsko-śląskim przy granicy z Polską.Deklaracja polsko-niemiecka o niestosowaniu przemocy (zwana też niesłusznie deklaracją o nieagresji) − podpisana 26 stycznia 1934 w Berlinie przez Józefa Lipskiego i Konstantina von Neurath; doprowadziła do czasowej normalizacji i poprawy stosunków polsko-niemieckich w latach 1934–1939.

    Najsilniejsza sekcja bielska zaczęła wydawać własne roczniki (Jahresbericht der Sektion Bielitz-Biala des Beskiden-Vereines) w roku powstania organizacji i sekcji – 1893. Początkowo były to skromne, kilkustronicowe broszury w formie sprawozdawczej. Od 1900 r. zmieniono nazwę na Jahresbericht der Sektion Bielitz-Biala des Beskiden-Vereines i zwiększono objętość. Zaczęły się też pojawiać felietony i ambitniejsze teksty. Rocznik ukazywał się do 1911 r., potem nastąpiła długa przerwa aż do okresu międzywojennego. W 1927 r. wydano sprawozdanie za lata 1912-1925, podobnie jak w roku 1928 za lata 1926-1927. Kolejne numery ukazywały się nieregularnie, w formie krótkiej broszurki. Ostatnie wyszło w 1943 r. – jako sprawozdanie za poprzedni rok. Wówczas sekcja przygotowała też jubileuszową pozycję z okazji 50-lecia działalności – jak się okazało, był to ostatni aspekt aktywności wydawniczej Beskidenverein.

    Pohorská jednota „Radhošť” (pol. Związek Górski „Radhošť”) – pierwsza czeska organizacja sportowo-turystyczna, założona w Austro-Węgrzech w 1884. Jednymi z założycieli byli Štěpán Ježíšek (pierwszy prezes) i Eduard Parma (długoletnim prezes w latach 1886-1921). W roku założenia liczyła 242 członków, głównie z terenu północnych Moraw. Główna siedziba mieściła się w miejscowości Frenštát pod Radhoštěm, a najdalej położone oddziały to m.in. Praga, Bratysława i Brno.Arcyksiążę Albrecht Fryderyk Rudolf, niem. Albrecht von Österreich-Teschen (ur. 3 sierpnia 1817 w Wiedniu - zm. 2 lutego 1895 w Arco) – austriacki książę i wojskowy, generał feldmarszałek, książę cieszyński.

    Sekcja Bielsko miała również duży udział w przygotowywaniu map turystycznych i przewodników. Najważniejsze publikacje to:

  • Führer durch die Beskiden im Gebiete der Section Bielitz-Biala des Beskiden-Vereines – 1891, autorstwa Karla Kolbenheyera,
  • Illustrirter Führer durch die Beskiden und die agrenzenden Landschaften – 1891, Josefa Matzury,
  • Führer durch Bielitz-Biala und Umgebung – 1912,
  • Spezialkarte des schles.-gal. Beskiden – Wilhelma Schlesingera.
  • Z innych sekcji aktywna w działalności wydawniczej była m.in. sekcja z Frydka. Najważniejszą pozycją był przewodnik Führer durch die Beskiden autorstwa Johanna Hadaszczoka, kilkakrotnie wznawiany.

    Kozia Góra (niem. Ziegenbock, 683 m n.p.m.), zwana także Stefanką (od nazwiska dr. Karola Steffana, bielskiego burmistrza i prezesa Beskidenverein) – szczyt na terenie Bielska-Białej.III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945. Oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), od 1938 (po Anschlussie Austrii) używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

    Sekcja bielska założyła biblioteczkę, w której gromadziła księgozbiór związany z górami. W 1903 r. liczyła ona 55 tomów.

    Schroniska Beskidenverein[ | edytuj kod]

    Schronisko na Szyndzielni – ok. 1907
    Pocztówka z 1902, przedstawiająca schronisko na Łysej Górze i Białym Krzyżu
    Otwarcie schroniska pod Czantorią w 1904
    Hadaszczok – Hütte – pocztówka z 1907

    Beskidenverein propagowało zarówno turystykę górską, jak i narciarstwo, ale przede wszystkim budowało pierwsze prawdziwe schroniska w Beskidach (obiekty noclegowe istniały już w górach wcześniej, lecz nie były to typowe schroniska turystyczne – nie korzystali z nich turyści, lecz arystokracja i koła łowieckie). Przed I wojną światową otwarto je w następujących miejscach:

    Bytom (łac. Bitom, Bithom, niem. Beuthen, śl-niem. Beuthn, śląs. Bytůń) – miasto na prawach powiatu, położone w południowej Polsce, na Górnym Śląsku, w województwie śląskim, na Wyżynie Śląskiej, w centrum konurbacji górnośląskiej.Zawoja – wieś w Polsce największa pod względem powierzchni, uważana jest także za drugą najdłuższą (po Ochotnicy), położona w województwie małopolskim, w powiecie suskim, w gminie Zawoja.
  • Jaworowy (Jaworowy, Gross Jaworowy) – kwiecień 1895; wybudowała je sekcja cieszyńska. Było to pierwsze prawdziwe schronisko turystyczne na terenie Beskidów (Erzherzog – Friedrich – Schutzhaus ku czci arcyksięcia Fryderyka z cieszyńskiej linii Habsburgów), bardzo popularne wśród turystów (już osiem dni po otwarciu pojawił się tysięczny gość, a w ciągu roku przeciętnie obiekt odwiedzało 6 tysięcy osób).
  • Łysa Góra (Lysa – Berg, Kahlberg) – 1895 wspólnym wysiłkiem pięciu sekcji pod nazwą Erzherzog – Albrecht – Schutzhaus. Patronem został arcyksiążę Albrecht, który zmarł w tym roku. W 1908 na szlaku biegnącym w stronę szczytu otwarto Ostrauer Hütte, jako punkt wypoczynkowy dla mniej zaprawionych turystów. Obiekt na szczycie utrzymywany przez Zarząd Główny BV, natomiast Ostrauer Hütte przez sekcję z Morawskiej Ostrawy.
  • Szyndzielnia (Kamitzerplatte) – 1897. Było to pierwsze schronisko turystyczne (Schutzhaus auf dem Kamitzerplatte) na terenie Beskidów należących obecnie do Polski, istniejące po rozbudowie do dnia dzisiejszego. W 1907 z okazji 10-lecia powstania schroniska dobudowano drewniany domek w stylu szwajcarskim, który miał służyć jako dodatkowy schron. Grunt pod schroniskiem przeszedł na własność Towarzystwa dopiero w 1940, po długim okresie dzierżawy. Zarządzała nim sekcja z Bielska. W 1906 obok schroniska utworzono ogród botaniczny (alpinarium) zwany beskidzkim – miał ok. 400 m² i zasadzono w nim 350 roślin ze 120 gatunków. Pomysłodawcą był dr Edward Schnack, członek BV, muzealnik i przyrodnik. Ogród istnieje do dnia dzisiejszego.
  • Bílý Kříž (Weisses Kreuz) w paśmie Małego Połomu – w 1897 r. gospoda i schronisko Beskidenheim zostało wydzierżawione od czeskiego właściciela; w jego miejscu w 1902 r. sekcja vitkowicka otworzyła nowe, większe schronisko Schutzhütte Weisse Kreuz. W roku 1907 do dyspozycji turystów przekazano tzw. willę letnią nazwaną Josefinenheim na cześć żony wielkiego przyjaciela i darczyńcy BV Friedriecha Schustera.
  • Sławicz – 1898 lub 1899; powstaje niewielkie schronisko (Hadaszczok – Hütte), poświęcone pamięci Johanna Hadaszczoka, drugiego prezesa BV, który zmarł w 1895 r. bezpośrednio po wędrówce górskiej (miał duże problemy zdrowotne). Zarządzane przez sekcję z Vitkowic.
  • Magurka Wilkowicka (Josefsberg) – 1903, dwukrotnie spłonęło – 1907 i 1912, dwukrotnie odbudowywane pod nazwą Erzherzogin Maria Theresia – Schutzhaus auf dem Josefsberg. Istnieje do dzisiaj.
  • Czantoria Wielka (Großer Czantory-Berg) – 1904 jako Erzherzogin Isabella – Schutzhaus auf dem Großer Czantory-Berg (patronką była Isabella von Croy-Dülmen, żona arcyksięcia Fryderyka, ówczesnego księcia cieszyńskiego). Wybudowane i zarządzane przez sekcję cieszyńską. Istnieje do dzisiaj.
  • Babia Góra (Teufelspitze) – wybudowane w 1905 jako Schlesinger-Schutzhaus (od nazwiska bardzo zasłużonego dla Towarzystwa Beskidzkiego Wilhelma Schlesingera) – do lat 30. XX wieku było to najwyżej położone schronisko w Karpatach. Powstało na terenie Węgier, od 1920 po regulacji granicy na Orawie znalazło się w granicach Polski. W 1933 roku Dyrekcja Lasów Państwowych ze Lwowa zakwestionowała prawo BV do gruntu, na którym stało schronisko i po procesie sądowym odebrała je Niemcom w 1938 roku (faktycznie już w 1936 przekazano je Spółdzielni Lasów Państwowych „Leśnik” ze Lwowa). Do roku 1939 funkcjonowało jako schronisko polskie, popularnie zwane Leśnikiem. Obecnie nie istnieje – pozbawione gospodarza w 1948 r. uległo zniszczeniu z powodu pożaru, a ruiny rozebrano do fundamentów w 1980. W schronisku od 1905 znajdowała się również księga meldunkowa z odezwą w trzech językach – niemieckim, węgierskim i polskim. Wcześniej, bo w 1904, BV na szczycie Babiej Góry zainstalowało skrzynkę z księgą pamiątkową dla turystów, według której na przełomie XIX i XX wieku na szczyt przybywało średnio około 400 osób.
  • Na Klimczoku w latach 1894–1895 z inicjatywy Towarzystwa rozbudowano dotychczasowe drewniane schronisko z 1872 służące głównie myśliwym (Klementinenhütte od nazwiska właścicielki tych terenów – Klementyny von Primavesi). Niestety – obiekt trzykrotnie trawił pożar (w 1895 podczas otwarcia po rozbudowie, w 1910 i w 1913), w związku z tym z pomocą BV w 1914 wybudowano nowy – kamienny, który dotrwał do czasów współczesnych.

    Karpaty (51-54) (węg. Kárpátok; rum. Carpaţi; ukr. i serb. Карпати; czes. i słow. Karpaty) – łańcuch górski w środkowej Europie (jeden z największych w tej części świata), ciągnący się łukiem przez terytoria Austrii, Czech, Polski, Słowacji, Węgier, Ukrainy, Serbii i Rumunii. Najwyższy szczyt Gerlach ma wysokość 2655 m n.p.m.Beskidy Zachodnie (513.4-5, słow. Západné Beskydy) – makroregion położony w obrębie Zewnętrznych Karpat Zachodnich, którego średnie wysokości nad poziomem morza oscylują pomiędzy 600 a 1400 m n.p.m. (wyjątek to masyw Pilska i masyw Babiej Góry, które przekraczają 1500 m n.p.m.).

    Wszystkie wymienione schroniska posiadały restauracje, noclegi były możliwe w osobnych pokojach „dla pań” oraz „dla panów”. Na początku XX wieku nocleg kosztował 1,60 korony, natomiast na materacu 60 halerzy. Z wyjątkiem Hadaszczok – Hütte obiekty były czynne przez cały rok.

    W 1894 na stokach Dębowca (Seniorberg) w dawnej gajówce książąt Sułkowskich Związek otworzył gospodę (Baumgärtel), jednak nie było to typowe schronisko turystyczne i w początkowych latach służyło jedynie jako miejsce odpoczynku dla turystów zmierzających z Bielska na Szyndzielnię. Dopiero w późniejszym okresie zaczęło udzielaċ noclegów. Nadal istnieje i służy turystom (jako obiekt gastronomiczny).

    Austro-Węgry (t. Monarchia Austro-Węgierska; niem. Österreich-Ungarn, węg. Osztrák-Magyar Monarchia) – państwo związkowe w Europie Środkowej. Austro-Węgry były wielonarodową monarchią konstytucyjną i jednym z największych mocarstw w tamtym czasie. Państwo istniało 51 lat, od 1867 aż do rozpadu w 1918 roku i zakończenia I wojny światowej.Śląsk Austriacki (niem. Österreichisch Schlesien, czes. Rakouské Slezsko, oficjalnie Herzogtum Ober- und Niederschlesien, Księstwo Górnego i Dolnego Śląska, czes. Vévodství Horní a Dolní Slezsko lub w skrócie Herzogtum Schlesien, Księstwo Śląska) – prowincja utworzona w 1742 roku z pozostałej w monarchii Habsburgów części Śląska: Księstwa Cieszyńskiego, państw stanowych: bielskiego, frydeckiego, frysztackiego, bogumińskiego, Niemiecka Lutynia oraz części dawnych księstw opawskiego, karniowskiego i nyskiego.

    Wybudowano także drewniany schron na Romance (tzw. Ski-hütte), przeznaczony dla narciarzy, zniszczony podczas I wojny światowej przez górali.

    Już w tym okresie rodziły się konflikty pomiędzy Towarzystwem a organizacjami polskimi i czeskimi – Niemcy na swoich tabliczkach, znakach oraz w schroniskach używali głównie języka niemieckiego (był on obowiązujący członków BV; na Babiej Górze były jednak również napisy węgierskie, a sporadycznie zdarzały się polskie i czeskie). Polacy i Czesi domagali się nazw dwujęzycznych, na co Niemcy nie chcieli się zgodzić, argumentując, że na szlakach znaczną większość stanowią turyści niemieckojęzyczni.

    Nowy Jiczyn (czes. Nový Jičín, niem. Neutitschein) – miasto powiatowe w Czechach w południowo-zachodniej części kraju morawsko-śląskiego. Liczba mieszkańców: ok. 23 tys., a powierzchnia ok. 44 km². Jest częścią przemysłowej aglomeracji ostrawsko-frydeckiej. Gospodarka to przede wszystkim przemysł lekki i rolnictwo.Tatrzańskie Towarzystwo Narciarzy – organizacja społeczna, działająca w latach 1910–1951, mająca na celu popularyzację sportu (w szczególności narciarstwa oraz turystyki).

    Organizacja wypoczynku dla dzieci[ | edytuj kod]

    Podobnie jak inne niemieckie organizacje turystyczne także Beskidenverein postanowiło organizować kolonie dla dzieci, aby w ten sposób propagować aktywną turystykę od najmłodszych lat. Sekcja z Morawskiej Ostrawy od 1901 wysyłała dzieci do Jabłonkowa, a od 1903 do Poruby. W 1908 przekazała organizację kolonii niezależnemu towarzystwu Fereinheim.

    Hala Miziowa – rozległa polana na północnym stoku Pilska w Beskidzie Żywieckim na wysokości ok. 1230–1310 m n.p.m. Lwów (dawna nazwa form. Królewskie Stołeczne Miasto Lwów), ukr. Львів (Lwiw), ros. Львов (Lwow), niem. Lemberg, łac. Leopolis, jidysz לעמבערג ,לעמבעריק (Lemberg, Lemberik), orm. Լվով (Lwow) – miasto na Ukrainie, ośrodek administracyjny obwodu lwowskiego.

    Oprócz organizowania kolonii BV zapoczątkowało pod koniec XIX wieku świąteczne akcje charytatywne wśród miejscowych biednych dzieci niemieckich lub góralskich. Rozdawano odzież, obuwie i słodycze.

    Popularyzacja narciarstwa[ | edytuj kod]

    W 1907 sekcja Bielska założyła Zimowy klub sportowy (Wintersportclub Bielitz-Biala des Beskidensvereines) propagujący sporty zimowe, głównie narciarstwo – działalność prowadził wśród śląskich i małopolskich Niemców; po I wojnie światowej brał on udział w założeniu Polskiego Związku Narciarskiego. Najlepszy narciarz Wintersportclubu Teodor Winschenk (Weinschenck) był w okresie międzywojennym trzykrotnym mistrzem Polski, a ponadto reprezentował Polskę w konkurencjach alpejskich na olimpiadzie w Garmisch-Partenkirchen. Sekcja ta dość szybko odłączyła się od macierzystej organizacji i jej historia biegła odtąd osobną drogą.

    Narciarstwo – jedna z dyscyplin sportowych polegająca na przemieszczaniu się lub wykonywaniu ewolucji za pomocą sprzętu narciarskiego – nart, a także kijków. Narty mocowane są do butów narciarza za pomocą specjalnych wiązań.Frenštát pod Radhoštěm (niem. Frankstadt, pol. Frensztat pod Radhoszczem) - miasto w Czechach, w kraju morawsko-śląskim. Według danych z 31 grudnia 2003 powierzchnia miasta wynosiła 1 144 ha, a liczba jego mieszkańców 11 334 osób.

    W styczniu 1906, jeszcze przed założeniem Wintersportclub, 6 narciarzy z Zabrza, należących do BV jako pierwsi stanęli na szczycie Diablaka. Trasę, w trudnych warunkach atmosferycznych, zaczęli w Jeleśni, następnie skierowali się na Przełęcz Jałowiecką, a po zdobyciu „Królowej Beskidów” nocowali w schronisku pod Babią Górą (które wówczas normalnie zimą było zamknięte).

    Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.Szczyrk (niem. Schirk) – miasto i gmina w województwie śląskim, w powiecie bielskim. Miejscowość o charakterze turystyczno-wypoczynkowym.

    Pierwsze zawody narciarskie pod patronatem BV odbyły się w 1907 na stokach Łysej Góry i wzięło w nich udział 32 zawodników. Właśnie m.in. dla potrzeb narciarzy wybudowano Ostrauer Hütte oraz schrony narciarskie na Romance (w roku 1912) i Skrzycznem (w roku 1924).

    Częste zawody oraz kursy szkoleniowe organizowano również na podszczytowych polanach Magurki Wilkowickiej.

    Opawa (czes.: Opava, niem.: Troppau, śl.: Uopawa, staropol.: Tropawa) – miasto w kraju morawsko-ślaskim, na Śląsku Czeskim przy granicy z Polską na Płaskowyżu Głubczyckim nad rzeką Opawą. Okolice miasta zwane są Śląskiem Opawskim.Przełęcz Salmopolska (Przełęcz Salmopol, Biały Krzyż) – przełęcz położona na wysokości 934 m n.p.m. w paśmie Baraniej Góry zwanym także Wiślańskim, w Beskidzie Śląskim. Jest obok przełęczy Kubalonka istotną przełęczą komunikacyjną w tym paśmie – przebiega przez nią droga wojewódzka 942 z Wisły do Szczyrku i dalej do Bielska-Białej.

    Współpraca z innymi organizacjami turystycznymi[ | edytuj kod]

    Kartka korespondencyjna ze schroniska na Szyndzielni (1897 rok)

    Władze BV zdawały sobie sprawę, że współpraca między organizacjami górskimi będzie bardzo ważna dla propagowania turystyki. Na terenie Rzeszy Niemieckiej i Austro-Węgier działało bardzo wiele podobnych organizacji, głównie niemieckich, które skupiały swą działalność na różnych pasmach górskich.

    Leszno (łac. Lessna Polonorum, niem. Lissa) – miasto na prawach powiatu w województwie wielkopolskim, położone w zachodniej części Polski, pomiędzy dwoma dużymi centrami gospodarczymi – Poznaniem i Wrocławiem. Zamieszkuje je 64 722 mieszkańców, na powierzchni 31,86 km²; co daje miastu siódmą lokatę pod względem wielkości w województwie.Partia Młodoniemiecka w Polsce (niem. Jungdeutsche Partei in Polen, skrót JDP) – założona w 1931 r. w Bielsku narodowosocjalistyczna partia mniejszości niemieckiej działająca w granicach II Rzeczypospolitej. Działała w latach 1931-1939. W połowie lat 30. XX wieku liczyła w Polsce ok. 50 tysięcy członków.

    W 1895 zorganizowano w Cieszynie wystawę, która ilustrowała dotychczasową działalność BV oraz podkreślała piękno Beskidów – do udziału w niej zaproszono również towarzystwa z innych pasm górskich.

    W 1899 sekcja bielska BV zaproponowała Morawsko-Śląskiemu Sudeckiemu Towarzystwu Górskiemu wymianę zniżek – członkowie MSSGV mieli uzyskać zniżki w schronisku na Szyndzielni, którym administrowała sekcja bielska, w zamian za zniżki w schroniskach sudeckich. Zarząd Główny MSSGV przyjął propozycję przychylnie, ale ostatecznie ją odrzucił, uchwalając, że wymiana zniżek może nastąpić tylko między organizacjami a nie z jedną sekcją.

    Hala Boracza – hala pasterska położona w Beskidzie Żywieckim w Grupie Lipowskiego Wierchu i Romanki, na przełęczy o wysokości około 860 m, pomiędzy szczytem Prusowa (1010 m) a wierzchołkiem 998 m na północno-zachodnim grzbiecie Redykalnego Wierchu. Hala zajmuje siodło tej przełęczy, opada też dość nisko w północno-wschodnim kierunku do doliny Żabniczanki i w zachodnim do doliny Milowskiego Potoku.Brenna (dawniej Brina, Brena) – wieś w południowej Polsce, na Śląsku Cieszyńskim, położona w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim, siedziba gminy Brenna, obejmującej również Górki Wielkie i Górki Małe. Miejscowość zamieszkuje 5994 osób.

    Dopiero w 1902 Beskidenverein przystąpiło do wielostronnej umowy o współpracy i wymianie zniżek – oprócz MSSGV podpisały ją liczne sekcje z Niemieckiego i Austriackiego Towarzystwa Alpejskiego (Deutscher und Oesterreichischer Alpenverein, DuÖAV), Towarzystwo Niemieckich Turystów z Brna (Verein deutscher Touristen in Brünn) oraz kilka innych, mniejszych organizacji (w sumie ponad 50 sekcji i ponad 100 schronisk). Umowę zerwano w 1906 (z przyczyn finansowych nie była ona korzystna dla towarzystw alpejskich, których członkowie rzadko zaglądali w Beskidy lub Sudety). W 1913 członkowie BV ponownie uzyskali zniżki w schroniskach MSSGV, a od 1914 schroniska Beskidenverein stosowały takie same ulgi wobec członków towarzystwa Morawsko-Śląskiego.

    Czeski Cieszyn (czes. Český Těšín, niem. Tschechisch Teschen) – miasto we wschodniej części Czech, w kraju morawsko-śląskim, siedziba gminy z rozszerzonymi uprawnieniami. Leży na Pogórzu Śląskim, nad Olzą. Współczesne administracyjne pojęcie „miasto Czeski Cieszyn” odnosi się do lewobrzeżnej części, stanowiącego pod względem przestrzennym i społecznym jedną całość, ośrodka miejskiego, którego część prawobrzeżna należy do Polski i nosi oficjalną nazwę „Cieszyn”.Cieszyn (czes. Těšín, niem. Teschen, łac. Tessin) – miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim, którego władz jest siedzibą. Leży na Pogórzu Śląskim, nad Olzą. Współczesne administracyjne pojęcie „miasto Cieszyn” odnosi się do prawobrzeżnej części, stanowiącego pod względem przestrzennym i społecznym jedną całość, ośrodka miejskiego, którego część lewobrzeżna należy do Czech i nosi oficjalną nazwę „Czeski Cieszyn”.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Kopřivnice (niem. Nesselsdorf, pol. Koprzywnica) - miasto w Czechach, w kraju morawsko-śląskim, nad rzeką Lubiną będącą prawym dopływem Odry. Geograficznie i historycznie leży na Morawach. Według danych z 2006 roku powierzchnia miasta wynosiła 2 748 ha, a liczba jego mieszkańców 23 642 osób.
    Bielsko (śl. Biylsko, czes. Bílsko, niem. Bielitz) – dawne miasto na Śląsku Cieszyńskim, które 1 stycznia 1951 r. zostało połączone z małopolską Białą Krakowską w jeden organizm pod nazwą Bielsko-Biała.
    Wielka Racza (słow. Veľká Rača, 1236 m n.p.m.) – najwyższy szczyt grupy Wielkiej Raczy w Beskidzie Żywieckim (na Słowacji są to Beskidy Kysuckie)
    Felieton (fr. feuilleton – zeszycik, odcinek powieści) – specyficzny rodzaj publicystyki, krótki utwór dziennikarski (prasowy, radiowy, telewizyjny) utrzymany w osobistym tonie, lekki w formie, wyrażający - często skrajnie złośliwie - osobisty punkt widzenia autora. Charakterystyczne jest częste i sprawne "prześlizgiwanie" się po temacie. Gatunek ten wprowadzony został w XIX wieku na łamach francuskiego "Journal des Débats". Felieton jest zwykle umieszczany na stałej kolumnie (tzn. stronie gazety lub czasopisma - stąd po angielsku stały felietonista to columnist), zwanej kolumną felietonową.
    Dekrety Beneša (także: Dekrety Benesza, w jęz. czes. oficjalnie: Dekrety presidenta republiky, potocznie: Benešovy dekrety) – seria aktów prawnych wydanych przez rząd Republiki Czechosłowackiej na uchodźstwie w latach 1940-1945, w okresie niestnienia parlamentu podczas okupacji niemieckiej w okresie II wojny światowej. Wszystkie dekrety otrzymywały kontrasygnatę prezydenta republiki Edvarda Beneša i stąd też powszechnie nazywane są Dekretami Benesza.
    Soła – rzeka w południowej Polsce. Przepływa kolejno przez: Kotlinę Żywiecką, Beskid Mały i Pogórze Śląskie i jest pierwszym dużym prawobrzeżnym dopływem Wisły. Długość 88,9 km, powierzchnia dorzecza 1,4 tys. km². Średni przepływ 18,8 m³ na sekundę, przepływ minimalny 1 m³/s, przepływ maksymalny zarejestrowany w 1958 roku w Tresnej 1382 m³/s. Potencjał powodziowy Soły jest bardzo poważny i zajmuje ona drugie miejsce po Dunajcu wśród karpackich dopływów Wisły.
    Malinowska Skała (1152 m n.p.m.) – zwornikowy szczyt w głównym grzbiecie pasma Baraniej Góry w Beskidzie Śląskim. Ku północnemu zachodowi biegnie od tej kulminacji grzbiet przez Malinów ku Przełęczy Salmopolskiej, ku południu – grzbiet ku Baraniej Górze. Na północ odchodzi od Malinowskiej Skały grzbiet ku Skrzycznemu, zaś ku wschodowi wybiega krótki grzbiecik Kościelca.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.11 sek.