• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Beskid Wyspowy



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Łyżka (803 m n.p.m., niektóre źródła podają też wysokość 774 m, 807 m) – wzniesienie na wschodnich obrzeżach Beskidu Wyspowego. Przez miejscową ludność często nazywane Wyszką. Znajduje się w paśmie wzgórz oddzielających dolinę Słomki od doliny jej dopływu – potoku Łukowica. W paśmie tym znajdują się kolejno Cisówka (564 m), Pępówka (774 m) i Łyżka, która wznosi się nad miejscowościami Roztoka i Przyszowa w gminie Łukowica.Męcina – wieś w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, w gminie Limanowa. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.
    Panorama Beskidu Wyspowego z Jasienia
    Szczyty Beskidu Wyspowego
    Beskid Wyspowy – panorama z Mogielicy
    Mogielica
    Ćwilin, typowy szczyt Beskidu Wyspowego
    Widok z Jasienia
    Widok z przełęczy Przysłopek na Mogielicę
    Pieninki Skrzydlańskie widok ze stoków Wierzbanowskiej Góry

    Beskid Wyspowy (513.49) – część Beskidów Zachodnich położona pomiędzy doliną Raby a Kotliną Sądecką. Charakterystyczną cechą tego regionu południowej Polski jest występowanie odosobnionych, pojedynczych szczytów, od czego pochodzi jego nazwa. Najwyższym szczytem jest Mogielica (1170 m).

    Retencja wodna - zdolność do gromadzenia zasobów wodnych i przetrzymywania ich przez dłuższy czas w środowisku biotycznym i abiotycznym. W lesie mamy do czynienia m.in. z retencją szaty roślinnej, retencją glebową i gruntową, śnieżną, depresyjną, zbiorników i cieków wodnych.Rezerwat przyrody Mogielica – faunistyczny rezerwat na szczycie i północnych stokach najwyższego szczytu Beskidu Wyspowego – Mogielicy (1171 m). Pod względem administracyjnym znajduje się w województwie małopolskim, powiecie limanowskim, na obszarze gminy Słopnice (miejscowość Słopnice) i gminy Dobra (miejscowości Chyszówki i Półrzeczki). Utworzony został 12 marca 2011 r. na podstawie zarządzenia 37/10 Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie z dnia 30 grudnia 2010, opublikowanego 25 lutego 2011.
    Beskid Wyspowy, widok z Pasierbieckiej Góry
    Beskid Wyspowy, widok z Pasierbieckiej Góry

    Pochodzenie nazwy[ | edytuj kod]

    Uważa się, że nazwa Beskid Wyspowy wprowadzona została do literatury przez Kazimierza Sosnowskiego, nauczyciela i pioniera turystyki górskiej w tym regionie. Podobno, gdy wraz z młodzieżą nocowali na szczycie Ćwilina, rankiem zobaczyli morze mgieł, z którego jak wyspy wyłaniały się szczyty gór. Sosnowski w swoich pracach nie używał jednak takiej nazwy, używał natomiast nazw: Gorce Limanowskie, Beskid Limanowsko-Myślenicki, Beskid Limanowsko-Makowski i Limanowsko-Myślenicki Beskid Wyspowy (ta ostatnia pojawiła się dopiero w 1924 r.). Według Dariusza Gacka, który przeprowadził badania dokumentów w tym zakresie, po raz pierwszy nazwy Beskid Wyspowy zaczął używać geograf Ludomir Sawicki – profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Pojawia się ona np. w opracowaniu Z fizyografii Karpat polskich wydanym w 1910 r. Nazwy szerzej zaczęto używać dopiero w połowie lat 30. XX wieku w czasopiśmie Wierchy i innych opracowaniach turystycznych, a rozpowszechniła się dopiero po II wojnie światowej.

    Wierzbanowska Przełęcz – położona na wysokości 596 m n.p.m. przełęcz w Beskidzie Wyspowym pomiędzy Wierzbanowską Górą (778 m), a Ciecieniem (829 m). Istnieją tutaj zasadnicze rozbieżności co do definicji tej przełęczy. Dawniej topografowie nazywali Wierzbanowską Przełęczą przełęcz pomiędzy Wierzbanowską Górą, a Pasmem Lubomira i Łysiny (obecnie jest to Przełęcz Jaworzyce).Raciborzany – przysiółek w Polsce położony w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, w gminie Jodłownik. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

    Według badań Adama Kapturkiewicza, twórcą nazwy Beskid Wyspowy nie był Kazimierz Sosnowski ani Ludomir Sawicki. Kazimierz Sosnowski w czasopiśmie Wierchy przed II wojną światową nic nie pisze o terenie Beskidu Wyspowego. Sosnowski pisał o Beskidzie Śląskim, Żywieckim, Małym, Pieninach oraz o Łemkowszczyźnie. W artykule „Turystyka polska a Zachodnie Beskidy” w roczniku drugim Wierchów w 1924 r. pominął całkowicie teren Beskidu Wyspowego. Z Wierchów możemy dowiedzieć się, że Kazimierz Sosnowski szczególnym sentymentem darzył Beskid Żywiecki. Ludomir Sawicki w swojej twórczości opisuje góry wyspowe również na Węgrzech. Inni autorzy dopatrywali się gór wyspowych w Beskidzie Śląskim (Pawłowski). Zatem u wyżej wymienionych autorów określenie góry wyspowe odnosi się tylko do ukształtowania terenu i nie ma to nic wspólnego z nazwą Beskid Wyspowy.

    Stowarzyszenie Speleoklub Beskidzki (SSB) – organizacja zajmująca się eksploracją, inwentaryzacją oraz ochroną jaskiń Karpat fliszowych, Pienin i Roztocza, również za granicą (Słowacja, Ukraina). Członkowie klubu zinwentaryzowali dotąd ponad 500 jaskiń. SSB prowadzi również badania nietoperzy, m.in. monitoring zimowych i letnich kolonii. Wydaje czasopismo Jaskinie Beskidzkie. Organizuje cykliczne imprezy klubowe takie jak "Speleobozy" czy Spotkania Eksploratorów Jaskiń Beskidzkich, a także turystyczne wyjazdy w góry i jaskinie.Osuwisko - nagłe przemieszczenie się mas ziemnych, powierzchniowej zwietrzeliny i mas skalnych podłoża spowodowane siłami przyrody lub działalnością człowieka (podkopanie stoku lub jego znaczne obciążenie). Jest to rodzaj ruchów masowych, polegający na przesuwaniu się materiału skalnego lub zwietrzelinowego wzdłuż powierzchni poślizgu (na której nastąpiło ścięcie), połączone z obrotem. Ruch taki zachodzi pod wpływem siły ciężkości. Osuwiska są szczególnie częste w obszarach o sprzyjającej im budowie geologicznej, gdzie warstwy skał przepuszczalnych i nieprzepuszczalnych występują naprzemiennie. Miejsca występowania osuwisk to naturalne stoki i zbocza dolin i zbiorników wodnych, obszary źródłowe rzek (gdzie erozja wsteczna zwiększa spadek terenu), skarpy wykopów i nasypów oraz wyrobisk.

    Granice[ | edytuj kod]

    Beskid Wyspowy zajmuje powierzchnię ok. 1000 km² i położony jest pomiędzy Beskidem Makowskim, Kotliną Rabczańską, Gorcami, Kotliną Sądecką, a Pogórzem Wiśnickim od północy. Nie jest to jednak wystarczająco dokładne określenie i stąd przez różnych autorów różnie wytyczane są jego granice. Według Jerzego Kondrackiego granice przebiegają następująco:

    Krzczonówka – duży potok, lewy dopływ Raby. Powstaje z połączenia Bogdanówki z Łętówką, przy czym tę ostatnią uważa się za górny bieg Krzczonówki. Potoki te łączą się z sobą w miejscowości Tokarnia, pomiędzy masywem Zembalowej należącej do Beskidu Wyspowego, a wzniesieniami Beskidu Makowskiego. Od tego miejsca Krzczonówka spływa w północno-wschodnim, potem wschodnim kierunku, opływając masyw Zembalowej. Jej dolina oddziela Beskid Wyspowy od Beskidu Makowskiego. Krzczonówka przepływa przez miejscowości Tokarnia, Krzczonów i Pcim, w którym na wysokości 330 m n.p.m. uchodzi do Raby.Kamionka (620 m) – szczyt w Paśmie Lubomira i Łysiny, które według Jerzego Kondrackiego należy do Beskidu Wyspowego. Na mapach pasmo to czasami zaliczane jest do Beskidu Makowskiego.
  • granica zachodnia: od Myślenic w górę wzdłuż Raby i jej dopływu Krzczonówki do Łętowni, stąd przez Skomielną Białą i wzdłuż Skomielnianki do Raby w Rabce-Zdroju.
  • granica południowa: Rabą w dół, dalej rzeką Mszanką w górę na przełęcz Przysłop, stąd drogą w dół i potokiem Czerwonka na niską przełęcz po południowej stronie Magorzycy, z przełęczy potokiem Głębieniec i dalej wzdłuż rzeki Kamienica Gorczańska do Dunajca. Magorzyca, Wielki Wierch i Kiczora Kamienicka, mimo że znajdują się po południowej stronie Kamienicy Gorczańskiej, należą do Beskidu Wyspowego
  • granica wschodnia (uściślona przez Speleoklub Beskidzki): Dunajcem do Gołkowic, a stąd drogą przez Podegrodzie do Jeziora Rożnowskiego. Z Tęgoborza drogą do rzeki Łososiny, następnie Łososiną w dół do rzeki Białki.
  • granica północna: w górę Białką przez Wojakową na przełęcz między KobyłąRogozową. Z przełęczy doliną do Rajbrotu, stąd drogą przez Bytomsko do Żegociny. Dalej granica biegnie w górę doliną Sanki, podnóżami góry Kamionna przez Kamionną, przełęcz między Pasierbiecką Górą a Jaszczurówką, doliną Rybskiego Potoku w Rupniowie, Szyk, Kostrzę, Wilkowisko, Stróżę, Wolę Skrzydlańską. Dalej granica biegnie na północ wschodnimi i północnymi podnóżami pasma Cietnia i Grodziska, znów na południe doliną Krzyworzeki i podnóżami Pasma Lubomira i Łysiny na Przełęcz Zasańską, stąd do doliny Trzemeśnianki i pomiędzy Grodziskiem a Uklejną do Raby w Myślenicach.
  • Tatarzy (nazwa własna: Tatarlar / Татарлар) – grupa ludów tureckich z Europy wschodniej oraz północnej Azji.Pogórze Wiśnickie (513.34) – mezoregion fizycznogeograficzny stanowiący wschodnią część Pogórza Zachodniobeskidzkiego, położony między dolinami Raby i Dunajca. Od zachodu sąsiaduje z Pogórzem Wielickim, od wschodu z Pogórzem Rożnowskim, od południa z Beskidem Wyspowym.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]




    Warto wiedzieć że... beta

    Podegrodzie – wieś gminna, położona w południowej Polsce, w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, siedziba gminy Podegrodzie.
    Rezerwat przyrody Białowodzka Góra nad Dunajcem – leśny rezerwat przyrody w gminie Łososina Dolna, w powiecie nowosądeckim, w województwie małopolskim.
    Tatry (514.5, słow. Tatry, niem. Tatra, węg. Tátra) – najwyższe pasmo w łańcuchu Karpat, również najwyższe między Alpami a Uralem i Kaukazem. Są częścią Łańcucha Tatrzańskiego, w Centralnych Karpatach Zachodnich.
    Pieninki Skrzydlańskie – kilka wzniesień Beskidu Wyspowego znajdujących się po północnej stronie Śnieżnicy (1006 m). Są to niewysokie wzniesienia na granicy z Pogórzem Wiśnickim, ale zachowują jeszcze typowy dla tego Beskidu „wyspowy” charakter; głębokie przełęcze oddzielające je od siebie. Do bardziej wybitnych i mających własne nazwy należą:
    Przełęcz Wielki Drogi – znajdująca się na wysokości 569 m n.p.m. przełęcz w Beskidzie Wyspowym pomiędzy Wierzbanowską Górą (770 m), a niewybitnym szczytem Szklarnia (586 m). Przez przełęcz biegnie droga wojewódzka nr 964. Południowo-wschodnie zbocza pod przełęczą opadają do wsi Kasina Wielka, po przeciwnej stronie do wsi Wierzbanowa i Przenosza. W rejonie przełęczy i od strony Kasiny Wielkiej las dochodzi do samej drogi, ograniczając widoki, od północnej strony pola uprawne odsłaniają widoki. Szczególnie dobrze widać stąd pobliski Ciecień, Pieninki Skrzydlańskie i leżącą w kotlinie Skrzydlną. Na dalszym planie widoczna jest Kostrza, Kamionna i zarys Pasma Łososińskiego. Na przełęczy skrzyżowanie szlaków turystycznych.
    Gorce (513.52) – pasmo górskie leżące w Beskidach Zachodnich. Nazwa "Gorce" związana jest prawdopodobnie ze słowem "gorzeć" (palić się, płonąć) i pochodzi od sposobu uzyskiwania polan śródleśnych metodą żarową. Spotykana jest już w aktach z 1254 r. (item mons Gorcz nuncupatus), używał jej Jan Długosz w 1480 r. (in monten Gorcz). W innych źródłach można też spotkać nazwę Górce, która by mogła oznaczać niskie góry.
    Grodzisko – najbardziej na północ wysunięte wzniesienie Beskidu Wyspowego. Wchodzi w skład niewielkiego pasma górskiego Ciecienia, w którym wyróżnia się trzy szczyty (trzeci to Księża Góra). Grodzisko (618 m n.p.m.) znajduje się na północnym przedłużeniu grzbietu biegnącego od Ciecienia i dość stromo wznosi się ponad ten grzbiet i ponad dolinami Krzyworzeki (po zachodniej stronie) i Stradomki (po wschodniej stronie).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.179 sek.