• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Beocja

    Przeczytaj także...
    Zatoka Koryncka (nowogr.: Κορινθιακóς κóλπος, Korintiakos Kolpos) – głęboka, wąska zatoka, wschodnia odnoga Morza Jońskiego, od którego oddziela ją na zachodzie Zatoka Patraska. Położona wewnątrz Grecji, rozdziela Peloponez (na południu) od kontynentu (na północy). Rozciąga się od cieśniny Riońskiej na zachodzie, po Przesmyk Koryncki na wschodzie. Długość akwenu 130 km, szerokość 8,4–32,0 km, głębokość do 935 m. Wody zatoki bogate w ryby. Na północno-zachodnim skraju zatoki, miasto portowe Naupaktos, (dawniej nazywane Lepanto).Helikon (gr. klas. Ἑλικὼν Elikṓn, nowogr. Ελικώνας Elikṓnas, łac. Helicon) – wapienny masyw górski w krainie historycznej Beocji w Grecji. Położony na północ od Zatoki Korynckiej.
    Sparta (gr. Σπάρτη Spártē, Λακεδαίμων Lakedaímōn, Lacedemon) – starożytne miasto oraz terytorium polis w południowej Grecji, na półwyspie Peloponez, główny ośrodek miejski Lakonii.
    Współczesna Beocja na mapie Grecji
    Hegemonia Teb 371-362 p.n.e.
    Mapa Beocji starożytnej

    Beocja (gr. Βοιωτία,Boiotia, łac. Beotia) – kraina historyczna w środkowej starożytnej Grecji między Zatoką Koryncką a Zatoką Eubejską Północną i Południową oraz Cieśniną Ewripos.

    Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.Starożytność – okres w historii Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej nazywany też antykiem i obejmujący dzieje tych regionów od powstania pierwszych cywilizacji do około V wieku n.e.

    Od 2011 roku Beocja (Viotia) jest jednostką regionalną w Republice Greckiej w regionie administracyjnym Grecja Środkowa, ze stolicą w Liwadii. Graniczy z Attyką Zachodnią i Attyką Wschodnią (region Attyka) oraz Fokidą i Ftiotydą (Grecja Centralna). Powierzchnia Beocji wynosi 2952 km², zamieszkuje ją około 130,7 tys. ludzi (stan z 2005 roku).

    Plateje (stgr. Πλάταια, Plataja lub Πλαταιαί, Platajaj, nwgr. Πλαταιές, Platees) – miejscowość w Grecji, w administracji zdecentralizowanej Tesalia-Grecja Środkowa, w regionie Grecja Środkowa, w jednostce regionalnej Beocja, w gminie Teby, przy granicy z Attyką. W 2011 roku liczyła 944 mieszkańców.Plutarch z Cheronei (gr. Πλούταρχος ὁ Χαιρωνεύς, Plutarchos ho Chaironeus, ur. ok. 50 n.e., zm. ok. 125 n.e.) – jeden z największych pisarzy starożytnej Grecji, historyk, filozof-moralista oraz orator.

    Beocja w starożytności[edytuj kod]

     Osobny artykuł: Związek Beocki.

    W starożytności Beocja odgrywała ważną rolę. Jej głównym miastem były Teby. W południowej części Beocji znajdowały się dwa pasma górskie: Kiteron i Helikon (siedziba muz). Większość jej obszaru zajmowały jednak żyzne pola uprawne, zdatne też do hodowli.

    Orchomenos (nwgr. Ορχομενός) – miasto w greckiej Beocji leżące na północnym brzegu jeziora Kopais, do którego wpadała rzeka Kefissos.Związek Beocki - konfederacja miast beockich, która powstała w VI wieku p.n.e. w obliczu zagrożenia tesalską ekspansją w Grecji Środkowej. Do poleis założycielskich związku, którym udało się odeprzeć Tesalię, należały: Teby (dysponujące ok. 2/5 powierzchni Beocji), Tanagra, Haliartos, Koroneja, Tespie, Akraifnia. Miasta te od ok. 525 roku p.n.e. biły monetę związkową z charakterystyczną tarczą beocką z wcięciami na brzegach na awersie. Prawdopodobnie początkowo w związku nie znalazło się Orchomenos - rywal Teb posiadający ok. 1/5 powierzchni równiny beockiej, ale już ok. 500 roku p.n.e. członkami były wszystkie poleis Beocji z wyjątkiem Platei będącej w sojuszu z Atenami. Związek był kilka razy rozwiązywany przez wrogów, jego problemami były też z jednej strony dążenia Teb do przewodnictwa w konfederacji, z drugiej próby usamodzielnienia się niektórych miast, jednak jego pozycja w Grecji z biegiem czasu rosła. Kiedy zimą 379/378 roku p.n.e. Tebańczycy pod wodzą Pelopidasa zrzucili jarzmo spartańskie i w wyniku walk ponownie powołali do życia sojusz (bez Orchomenos - sojusznika Sparty), stał się on bazą Teb dla ich próby zdobycia hegemonii w całej Grecji. Związek tego okresu był organizacją przypominającą polis - istniało zgromadzenie wszystkich obywateli Beocji (zbierało się w Tebach), kolegium siedmiu tzw. beotarchów (czterech pochodziło z Teb) dysponowało szerokimi uprawnieniami politycznymi i władzą wojskową. W 371 p.n.e. wojska związku dowodzone przez beotarchę Epaminondasa rozbiły armię Sparty pod Leuktrami, a później wkroczyły na Peloponez, gdzie kolejnymi zwycięstwami poważnie osłabiły pozycję Spartan na półwyspie. W 370 roku p.n.e. do sojuszu dołączyło Orchomenos, w 364 Teby podporządkowały sobie Tesalię, ale za cenę śmierci Pelopidasa. W tym samym roku zniszczyły Orchomenos pod pretekstem antydemoktratycznego spisku. Hegemonia Teb w Grecji zakończyła się w 362 p.n.e. wraz ze śmiercią Epaminondasa w bitwie pod Mantineją.

    W VII wieku p.n.e. powstał Związek Beocki, skupiające polis z tej krainy z Tebami na czele. W wojnie peloponeskiej Związek początkowo opowiedział się po stronie Sparty, odnosząc ważne zwycięstwo w bitwie pod Delion. Beocja odgrywała największą rolę w IV wieku p.n.e. pod rządami Epaminondasa. Po bitwie pod Leuktrami w 371 p.n.e. Beoci odebrali Sparcie hegemonię w Grecji.

    Leuktry (Léuktra, dziś Parapungia) - miasto w Beocji, na południe od Tespiów, leżące na drodze do Platej, znane ze zwycięstwa jakie odniósł tam w roku 371 p.n.e. Epaminondas nad wojskami spartańskimi.Cheroneja, Cheronea (gr. Χαιρώνεια, łac. Chaeronea) – miasto w Beocji położone między rzeką Kefisos, a górą Turion na urwisku skalnym.

    Kres złotej epoce Beocji położyła przegrana z Macedonią w 338 p.n.e.

    Ludzie związani ze starożytną Beocją[edytuj kod]

    Z Beocji pochodzili:

  • Hezjod
  • Pelopidas
  • Pindar
  • Plutarch
  • Myron
  • Ważne starożytne miasta[edytuj kod]

    Ważnymi ośrodkami miejskimi na terenie Beocji były w starożytności:

  • Teby
  • Orchomenos
  • Cheronea
  • Leuktry
  • Plateje
  • Attyka (starogr. Ἀττική Attikḗ, nowogr. Αττική Attikí łac. Attica) – kraina historyczna we wschodniej starożytnej Grecji, granicząca z Beocją oraz Megarą. Aktualnie Megarę zalicza się do Attyki. Obecnie Attyka to region administracyjny (nowogr. περιφέρεια periféria) w Republice Greckiej, graniczący z regionem Grecja Środkowa i regionem Peloponez.Kraina historyczna – region rozwijający się od setek lub tysięcy lat, obejmujący obszary powiązane wspólną historią i kulturą, niekiedy także więzami gospodarczymi. Bardzo często podział kraju na krainy historyczne staje się podstawą wydzielenia współczesnych jednostek podziału administracyjnego.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Muzy (lm gr. Μοῦσαι Moûsai, łac. Musae, lp. gr. Μούσα Moúsa, łac. Musa) – w mitologii greckiej boginie sztuki i nauki. Ośrodkami kultu muz były Delfy, Parnas i Helikon w Beocji.
    Jednostka regionalna Beocja (nwgr.: Περιφερειακή ενότητα Βοιωτίας) - jednostka administracyjna Grecji powołana do życia 1 stycznia 2011.
    Polis (gr. πόλις l.mn. πόλεις poleis, pierwotnie „miejsce warowne”) – forma państwa w starożytnej Grecji. Słowo to przyjęło się tłumaczyć jako miasto-państwo, jest to jednak wybór niezbyt precyzyjny, gdyż sugeruje istnienie państwowego aparatu władzy oraz wskazuje na niewielki zajmowany obszar (miasto) jako cechę charakterystyczną. Tymczasem istotą polis (w formie dojrzałej występującej w epoce klasycznej) jest sposób sprawowania władzy – to niezależna wspólnota obywateli, którzy rządzą się sami, nie tworząc oderwanych od społeczeństwa struktur państwowych (brak jest reprezentacji politycznej). Wspólnota ta zamieszkiwała określony obszar (zwykle składający się z ośrodka miejskiego i okolicznych terenów wiejskich), połączona była językiem, pielęgnowanymi kultami religijnymi i wyznawanymi wartościami moralnymi.
    Starożytna Macedonia – antyczne królestwo na Półwyspie Bałkańskim, zamieszkałe przez lud grecki z plemienia Dorów, którego historyczne centrum znajdowało się na terytorium obecnej północno-środkowej Grecji.
    Ftiotyda (gr. klas. Φθιώτις, gr. Φθιώτιδα) – kraina historyczna w Grecji, obecnie prefektura w regionie administracyjnym Grecja Środkowa ze stolicą w Lamii. Graniczy od północy z prefekturami Magnezja, Larisa i Karditsa w regionie administracyjnym Tesalia, od zachodu z prefekturą Eurytania z regionu Grecja Środkowa oraz z prefekturą Etolia i Akarnania (region Grecja Zachodnia), od południa z Fokidą i Beocją (Grecja Środkowa). Od wschodu prefektura ma dostęp do Morza Egejskiego poprzez Zatokę Eubejską Północną, oddzielającą stały ląd od wyspy Eubei. Współczesna prefektura Ftiotyda zajmuje powierzchnię 4441 km², zamieszkuje ją 181 383 (stan z roku 2005).
    Zatoka Eubejska Południowa (gr. Νότιος Ευβοϊκός κόλπος, Notios Ewoikos Kolpos) – zatoka Morza Egejskiego, oddzielająca wyspę Eubeę od stałego lądu Grecji. Na północnym zachodzie łączy się przez wąską cieśninę Ewripos z Zatoką Eubejską Północną. W obrębie zatoki leżą grupy wysepek Petalii i Stironisia, a także wysepka Kawalliani.
    Region Grecja Środkowa (nwgr. Στερεά Ελλάδα, trl. Stereá Elláda) – jeden z 13 regionów administracyjnych Grecji położony w centralnej części kraju, na południowym krańcu Półwyspu Bałkańskiego. Obejmuje swoim obszarem krainę historyczną Grecja Środkowa z wyłączeniem jej zachodniej części. Do regionu przynależy również duża wyspa Eubea u jego wschodnich wybrzeży. Region graniczy od południowego wschodu z regionem Attyka, od północy z regionem Tesalia, od zachodu z Grecją Zachodnią. Od południa ograniczony jest Zatoką Koryncką, od wschodu Morzem Egejskim.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.013 sek.