• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Benjamin Franklin



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Pocztmistrz generalny Stanów Zjednoczonych (ang. United States Postmaster General) – szef urzędu pocztowego w Stanach Zjednoczonych.The Royal Society, Towarzystwo Królewskie w Londynie, dokładniej The Royal Society of London for Improving Natural Knowledge – angielskie towarzystwo naukowe o ograniczonej liczbie członków (ok. 500 członków krajowych i ok. 50 członków zagranicznych) pełniące funkcję brytyjskiej akademii nauk. Skupia przedstawicieli nauk matematycznych i przyrodniczych.
    Benjamin Franklin jako poseł USA na audiencji w Wersalu 20 marca 1778
    Benjamin Franklin na banknocie 100-dolarowym

    Benjamin Franklin (ur. 6 stycznia/17 stycznia 1706 w Bostonie, zm. 17 kwietnia 1790 w Filadelfii) – amerykański polityk, drukarz, uczony, filozof i wolnomularz. Jeden z Ojców-założycieli Stanów Zjednoczonych.

    Szczepionka – preparat pochodzenia biologicznego, zawierający antygen, który stymuluje układ odpornościowy organizmu do rozpoznawania go jako obcy, niszczenia i utworzenia pamięci poszczepiennej. Dzięki tej pamięci, w przypadku kolejnego kontaktu z antygenem (infekcji), odpowiedź immunologiczna wykształca się szybciej i jest silniej wyrażona (odporność wtórna), co ma uniemożliwić naturalny przebieg choroby, wraz z wykształceniem się typowych dla niej objawów klinicznych. W skład szczepionki może wchodzić żywy, o osłabionej zjadliwości (atenuowany) lub zabity drobnoustrój, a także inne fragmenty jego struktury czy metabolity. Szczepionka może być skierowana przeciwko jednemu czynnikowi chorobotwórczemu (szczepionka monowalentna) lub skojarzona przeciwko kilku czynnikom jednocześnie (poliwalentna).Prezbiterianizm lub Kościół Prezbiteriański – część protestanckich kościołów reformowanych. Władze w kościołach sprawują wybierani przez wiernych starsi. Kościoły Prezbiteriańskie zaczęły rozprzestrzeniać się w XVI wieku, impulsem do tego była reformacja zapoczątkowana przez Marcina Lutra w 1517 roku. Głównym propagatorem był John Knox, który był Szkotem, studiował on z Janem Kalwinem w Genewie.

    Spis treści

  • 1 Biografia
  • 1.1 Dzieciństwo i młodość
  • 1.2 Praca jako drukarz
  • 1.3 Kariera polityczna
  • 1.4 Działalność naukowa
  • 1.5 Śmierć
  • 2 Wynalazki
  • 3 Światopogląd
  • 4 Życie prywatne
  • 5 Ciekawostki
  • 6 Zobacz też
  • 7 Uwagi
  • 8 Przypisy
  • 9 Bibliografia
  • Biografia[]

    Dzieciństwo i młodość[]

    Urodził się 17 stycznia 1706 w Bostonie jako dziesiąty syn w rodzinie siedemnaściorga dzieci. Jego ojcem był niezamożny wytwórca świec i mydła Josiah Franklin, pochodzący z Ecton w hrabstwie Northamptonshire (do USA przybył ok. 1683). Po śmierci pierwszej żony, Josiah poślubił Abiah Folger, która urodziła mu jeszcze dziesięcioro dzieci (w tym Benjamina) i zajmowała się domem. Młody Benjamin miał być początkowo przeznaczony do służby kościelnej. W wieku dwunastu lat, rozpoczął jednak pracę w zakładzie drukarskim swojego brata Jamesa, który od 1721 wydawał „New England Courant”. Pracując tam podrzucał potajemnie Jamesowi artykuły podpisane „Silence Dogood”, które potem ukazywały się w gazecie. Konflikty z bratem, który uciekał się nawet do przemocy, spowodowały, że w wieku siedemnastu lat Benjamin uciekł do Filadelfii.

    Filadelfia (ang. Philadelphia wymowa: /ˌfɪləˈdɛlfiə/) – miasto na północno-wschodnim wybrzeżu USA, w stanie Pensylwania, u ujścia rzeki Delaware do Atlantyku. Największe pod względem liczby ludności miasto w Pensylwanii i szóste w kraju.Johann Gottfried von Herder (ur. 25 sierpnia 1744 w Morągu, zm. 18 grudnia 1803 w Weimarze) – niemiecki filozof, pastor i pisarz, którego poglądy wpłynęły znacząco na późniejszy rozwój idei narodu (koncepcja Volk) oraz filozofii i historii kultury. Był jednym z klasyków weimarskich.

    Praca jako drukarz[]

    Początkowo pracował tam jako drukarz, jednak za zachętą ówczesnego gubernatora prowincji Pensylwania, Williama Keitha, usiłował założyć własne wydawnictwo. W tym celu, w 1724, wyjechał do Londynu, jednak został oszukany przez swojego protektora, gubernatora Keitha. Pomoc otrzymał wówczas od znajomego pasażera, z którym przypłynął – Denhama. Dzięki niemu, po dwóch latach pobytu, obaj wyruszyli w drogę powrotną do Filadelfii, gdzie Franklin rozpoczął pracę jako drukarz w Filadelfii. Wiosną 1727 obaj poważnie zachorowali (Franklin zapadł na zapalenie opłucnej), w wyniku czego Denham zmarł, pozostawiając Franklinowi niewielki spadek. Wówczas Benjamin Franklin założył dyskusyjny klub wzajemnego doskonalenia „Junto”, w którym współpracował m.in. z protestanckim teologiem, Cottonem Matherem, a dwa lata później napisał rozprawę „The Nature and Necessity of a Paper Currency”, która stała się przyczynkiem do rozwoju ekonomii. Od 1730 zaczął wydawać „The Pennsylvania Gazette”.

    Kolonializm – polityka państw rozwiniętych gospodarczo polegająca na utrzymywaniu w zależności politycznej i ekonomicznej krajów słabo rozwiniętych, wykorzystywaniu ich zasobów ludzkich i surowcowych. Zgodnie z zachodnią tradycją kolonializm datowany jest od epoki wielkich odkryć geograficznych, chociaż znany był już w czasach starożytności.Deizm – nurt religijno-filozoficzny, którego cechą wspólną jest przekonanie, że racjonalnie można uzasadnić istnienie jedynie Boga bezosobowego, będącego konstruktorem świata rozumianego jako mechanizm oraz źródłem praw, według których ten mechanizm świata działa. Tak rozumiany Bóg nie ingeruje w raz ustanowione prawa. Deizm nie jest zwartym systemem ani szkołą filozoficzną. Rozpowszechnił się głównie w Europie, a także w Ameryce Północnej.

    W latach 1732-1757 wydawał poczytny zbiór maksym i porad, zatytułowany „Almanach biednego Ryszarda”, który oprócz korzyści materialnych, przyniósł mu także popularność. Przez cały okres pracy jako drukarz, włączał się aktywnie w działalność na rzecz miasta – na jego wniosek utworzono m.in. ochotniczą straż pożarną, policję miejską i szpital. Ponadto, w 1731 założył wypożyczalnię książek, w 1743 – Amerykańskie Towarzystwo Filozoficzne. Jednak jego głównym celem było założenie Akademii dla uzdolnionej młodzieży. Wraz z członkami klubu Junto napisał projekt „Realting to the Education of Youth in Pensilvania”. W ciągu kilku tygodni, Fraklinowi udało się wynająć budynek, zatrudnić kadrę nauczycielską i podpisać dokumenty, dzięki czemu 7 stycznia 1751 otwarto Academy of Pennsylvania (z której powstał później University of Pennsylvania).

    Pierwsi amerykańscy reprezentanci w Londynie (John Adams, James Monroe) musieli znosić wiele szykan ze strony Brytyjczyków nie mogących przeboleć przegranej wojny z kolonistami (1776-1783). W 1814 wybuchła wojna brytyjsko-amerykańska, jednak do połowy XIX wieku oba kraje rozwiązały większość spornych spraw takich jak przebieg granicy USA z Kanadą.Uniwersytet Pensylwanii (ang. University of Pennsylvania, potocznie Penn lub UPenn) – prywatny uniwersytet w Stanach Zjednoczonych, działający w Filadelfii, w stanie Pensylwania, należący do tzw. Ligi Bluszczowej (Ivy League).

    Franklin miał bardzo rozległą wiedzę, jednak był w większości samoukiem – pomimo tego znał cztery języki obce: łacinę, francuski, włoski i hiszpański. Od momentu rozpoczęcia pracy drukarskiej przedstawiał się zawsze jako „Franklin-drukarz”.

    Kariera polityczna[]

    Pierwszy urząd państwowy, Franklin objął w 1736, kiedy to został członkiem zgromadzenia Pensylwanii. Od 1751 został wybrany do rady miejskiej Filadelfii, gdzie zasiadał 13 lat. W międzyczasie został mianowany na delegata stanu Pensylwania na kongres siedmiu kolonii w Albany – przedstawił na nim pierwszy pomysł utworzenia unii, który został odrzucony, zarówno przez delegatów, jak i Anglików. W 1757 wyjechał na pięć lat do Anglii, by reprezentować swój stan na procesach przeciwko właścicielom kolonii. Następnie powrócił na krótko do Stanów, jednak ponownie pojechał do Anglii, gdzie stał się nieoficjalnym reprezentantem kolonii, przemawiającym przeciwko arbitralnym opodatkowaniu. W czasie pobytu na Wyspach, jego poglądy, odnoszące się do kolonializmu, uległy znacznej radykalizacji – w 1770 roku zaprzeczył władzy Parlamentu Brytyjskiego nad Ameryką.

    Wiktor Osiatyński (ur. 6 lutego 1945 w Białymstoku) – polski pisarz i wykładowca, prawnik, a także działacz społeczny. Brat Jerzego Osiatyńskiego.Bóg lub bóstwo – istota nadprzyrodzona, której istnienie postuluje większość religii. Zajmuje się nim teologia i filozofia, gdzie jest ono uważane za zagadnienie metafizyczno-egzystencjalne. Ze względu na duże zróżnicowanie rozumienia tego pojęcia, trudno jest o jego jednoznaczną definicję (co dodatkowo utrudniają założenia teologiczne związane z tym zagadnieniem, pochodzące z poszczególnych religii). Jako najbardziej różniące się od siebie, należy wyodrębnić definicje używane przez religie politeistyczne i monoteistyczne, deizm, panteizm oraz panenteizm.

    W styczniu 1774, w Londynie, dotarła do Franklina wiadomość o tzw. herbatce bostońskiej, mającej miejsce miesiąc wcześniej. Dzięki jego staraniom, opublikowano listy Thomasa Hutchinsona, gubernatora prowincji Massachusetts, który zalecał użycie siły wobec kolonii. Kiedy Franklin chciał wystąpić z przemówieniem 30 stycznia, Alexander Wedderburn udaremnił jego wypowiedź, ponad godzinną przemową, obfitującą w inwektywy, mające na celu zdyskredytowanie roszczeń kolonii i upokorzenie Franklina. Parlament brytyjski przyjął wówczas tzw. Akty Represyjne, uderzające zwłaszcza w Nową Anglię. Z powodu tych wydarzeń Tajna Rada Wielkiej Brytanii pozbawiła Franklina godności zastępcy poczmistrza generalnego i odesłała do Ameryki. Po powrocie do Filadelfii, 5 maja 1775, został jednogłośnie wybrany delegatem na Drugi Kongres Kontynentalny. W początkowych sesjach (odbywających się w Filadelfii), pełnił on rolę przewodniczącego Tajnego Komitetu ds. Korespondencji Zagranicznej. Na tym kongresie przedstawiono projekt utworzenia unii, mianowano Franklina Poczmistrzem Generalnym Stanów Zjednoczonych, a także, 4 lipca 1776, uchwalona została Deklaracji Niepodległości, której był współautorem i sygnatariuszem (Komitet Pięciu). W grudniu tego samego roku, został wysłany do Francji, gdzie potajemnie uzyskał od ministra spraw zagranicznych Charles’a de Vergennes'a pomoc finansową dla kolonii. Dzięki dobrym stosunkom obu państw, 6 lutego 1778 podpisano francusko-amerykański traktat sojuszniczy, sygnowany przez Franklina, Silasa Deane'a i Arthura Lee. Wkrótce potem Deane został zastąpiony przez Johna Adamsa, jednak antagonizmy pomiędzy Franklinem i Lee, skłoniły do mianowania Franklina w początkach 1779 roku pełnoprawnym ministrem pełnomocnym USA we Francji. Lee kontynuował kampanię opozycyjną wobec Franklina w Kongresie, co zaowocowało rezygnacją Franklina z misji we Francji. Jednak nie została ona przyjęta, a zwycięstwo nad Brytyjczykami 17 października 1781 umożliwiło dalszą współpracę USA i Francji.

    Francusko-amerykański traktat sojuszniczy – pakt sojuszu pomiędzy USA a Francją z lutego 1778 roku, będącego podstawą wypowiedzenia wojny Wielkiej Brytanii przez Francję.Eustachy Białoborski (ur. 29 marca 1890 we Lwowie, zm. 9 lipca 1960 w Krakowie) – polski wynalazca i popularyzator nauki.

    Niebawem Franklin został wydelegowany, wraz z Henrym Laurensem, Johnem Jayem i Johnem Adamsem do negocjowania traktatu pokojowego z Anglią. Premierem Anglii był wówczas sympatyzujący z koloniami Lord Rockingham i m.in. dzięki temu, 20 stycznia 1783 podpisano wstępny traktat pokojowy z Anglią, przy udziale Francji i Hiszpanii. Ostatecznie, 3 września 1783 w Paryżu podpisano pokój wersalski, który zakończył wojnę o niepodległość USA.

    Uniwersytet w St Andrews (ang. University of St Andrews) – najstarszy szkocki uniwersytet (trzeci, po Oxford i Cambridge, w Wielkiej Brytanii). Został założony między 1410 i 1413 rokiem.Objawienie - pojęcie odnoszące się do religii objawionych. Dla wyznawców danej religii jest to przesłanie lub wydarzenia, poprzez które Bóg daje się poznać jednostkom lub grupom ludzi.

    Po odwołaniu z funkcji posła we Francji, we wrześniu 1785 powrócił do USA i ponownie zaangażował się w działalność polityczną – został przewodniczącym Najwyższej Rady Wykonawczej Stanu Pensylwania. W 1787 wziął aktywny udział w Konwencji Konstytucyjnej, gdzie większość z jego postulatów została odrzucona. Pomimo tego, Franklin gorąco zachęcał do przyjęcia projektu Konstytucji.

    Parafraza – swobodna przeróbka tekstu lub tłumaczenia, która rozwija lub modyfikuje treść oryginału, zachowując jednak jego zasadniczy sens. Przeciwieństwo metafrazy – literalnego przekazu słowo w słowo. Parafraza jest czytelna tylko wtedy, gdy odwołuje się do dzieła powszechnie znanego.Ekonomia – nauka społeczna analizująca oraz opisująca produkcję, dystrybucję oraz konsumpcję dóbr. Słowo „ekonomia” wywodzi się z języka greckiego i tłumaczy się jako oikos, co znaczy dom i nomos, czyli prawo, reguła. Starożytni Grecy stosowali tę definicję do określania efektywnych zasad funkcjonowania gospodarstwa domowego.

    Działalność naukowa[]

    Dorobek Franklina z elektryczności obejmuje teorię zjawisk elektrycznych, w których zakładał elektryzowanie dodatnie i ujemne, co udowodnił na przykładzie butelki lejdejskiej. Stwierdził, że ciała naelektryzowane jednakowo odpychają się, zaś naelektryzowane różnoimiennie – przyciągają się.

    Ochotnicza straż pożarna (OSP) – umundurowana, wyposażona w specjalistyczny sprzęt, organizacja społeczna, składająca się z grupy ochotników, przeznaczona w szczególności do walki z pożarami, klęskami żywiołowymi i innymi miejscowymi zagrożeniami.Naczelna Organizacja Techniczna Federacja Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych (dawniej zwana Naczelna Organizacja Techniczna (NOT) ) – związek stowarzyszeń naukowo-technicznych o tradycji zapoczątkowanej przez założone w 1835 w Paryżu Towarzystwo Politechniczne Polskie. Od 1905 posiada stałą siedzibę w Warszawie w Domu Technika w Warszawie przy ul. Czackiego 3/5.

    Franklin przeprowadził szereg doświadczeń z latawcami, udowadniając, że ładunki elektryczne spływające z chmur burzowych po wilgotnym sznurze mogą naładować butelkę lejdejską. To on wymyślił zabezpieczenie przed wyładowaniami elektrycznymi poprzez uziemienie. Uważany jest więc za wynalazcę piorunochronu, choć w podobnym czasie tego samego odkrycia dokonał w Europie czeski uczony Václav Prokop Diviš.

    Alexander Hamilton (ur. 11 stycznia 1755 lub 1757 w Charlestown, zm. 12 lipca 1804) – polityk amerykański, przywódca Federalistów, twórca dolara amerykańskiego.Doctor honoris causa (z łac. [doktor] dla zaszczytu) – akademicki tytuł honorowy nadawany przez uczelnie osobom szczególnie zasłużonym dla nauki i kultury. Nie wymaga posiadania formalnego wykształcenia, ale nadawany jest zazwyczaj osobom o wysokim statusie społecznym lub naukowym.

    Jego działalność naukowa zaowocowała otrzymaniem honorowych tytułów takich uczelni jak: Yale, Harvard (1753), College of William & Mary (1756), Uniwersytet w St Andrews (1759) i Oxford (1762).

    Opracowania Franklina, zarówno filozoficzne jak i wynalazcze, spotkały się z przychylnymi opiniami jemu współczesnych. Niemiecki filozof Johann Gottfried Herder stwierdził, że Franklin był „najszlachetniejszym pisarzem ludu”. Jego rozprawy ekonomiczne, przyciągnęły także uwagę Karola Marksa. Współpracował on także z naukowcami z innych krajów np. z Georgiem Wilhelmem Richmannen, Franzem Aepinusem czy Michaiłem Łomonosowem. Dzięki tym znajomościom Franklin został wyróżniony członkostwem honorowym Petersburskiej Akademii Nauk, Akademii Francuskiej i Royal Society. Otrzymał tytuł Master of Arts od Harvard University, jako pierwsza osoba, niebędąca pracownikiem akademickim. Takie samo odznaczenie otrzymał od Yale University, natomiast Royal Society przyznało mu Copley Medal.

    Indie Zachodnie (obecnie Karaiby) – najwcześniejsza z nazw używanych w odniesieniu do wysp położonych w basenie Morza Karaibskiego. Z upływem czasu zaczęto używać innych nazw, takich jak Antyle czy Karaiby. Dzisiaj nazwą Indie Zachodnie określa się jedynie wyspy należące do Małych Antyli i Bahamów.Jean Le Rond d’Alembert (ur. 16 listopada 1717 w Paryżu, zm. 29 października 1783 w Paryżu) – francuski filozof, fizyk i matematyk. Przedstawiciel epoki oświecenia.

    Naukową i polityczną działalność Franklina streszcza łaciński napis na jego popiersiu w Paryżu autorstwa Jeana d'Alemberta: erupuit coelo fulmen, mox sceptra tyrannis („grom wydarł niebu, a berła tyranom”) cytowany czasem jako erupuit coelo fulmen sceptrumque tyrannis.

    Śmierć[]

    W podeszłym wieku cierpiał na kamicę pęcherza moczowego, z powodu której odczuwał silne bólu i zażywał opium. Pod koniec życia zaangażował się w akcję dążącą do zniesienia niewolnictwa. Benjamin Franklin zmarł 17 kwietnia 1790 w Filadelfii.

    Okulary dwuogniskowe - okulary korekcyjne, w których soczewki zawierają dwa obszary o różnych mocach optycznych. Używane są głównie do korekcji starczowzroczności. Ich działanie jest analogiczne do okularów progresywnych, ale zmiana mocy optycznej zachodzi skokowo.Wolnomularstwo, inaczej masoneria lub sztuka królewska – międzynarodowy ruch, mający na celu duchowe doskonalenie jednostki i braterstwo ludzi różnych religii, narodowości i poglądów. Ruch ten charakteryzuje się istnieniem trójkątów masońskich, lóż wolnomularskich, obediencji oraz rozbudowanej symboliki i rytuałów. Masoneria to także zespół bractw o charakterze elitarnym i dyskretnym. Inną cechą wolnomularstwa są legendy i teorie spiskowe na jej temat. Nauka badająca historię wolnomularską i idee wolnomularskie nazywa się masonologią.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Lojaliści, zwani także torysami – obok patriotów jedna z dwóch dominujących opcji politycznych w okresie narastającego napięcia pomiędzy koloniami brytyjskimi w Ameryce Północnej a Wielką Brytanią w okresie poprzedzającym rewolucję amerykańską jak i w czasie wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Lojaliści stali na pozycjach utrzymania brytyjskiej kontroli nad koloniami. Jednym z najbardziej aktywnych lojalistów był William Franklin, były królewski gubernator New Jersey, syn Benjamina.
    Żywot własny – autobiografia Benjamina Franklina. Powstawała w latach 1771-1784. Podzielona na cztery części; pierwszą część autor dedykował swojemu synowi Williamowi.
    Podstawę do nawiązania stosunków dyplomatycznych Francji i USA stanowiły francusko-amerykański traktat sojuszniczy i i francusko-amerykański traktat o przyjaźni i handlu. Conrad-Alexandre Gérard został w tym roku pierwszym ambasadorem Francji w USA, a Benjamin Franklin pierwszym ambasadorem USA we Francji.
    Państwowy Instytut Wydawniczy (PIW) – polskie wydawnictwo założone w 1946 w Warszawie; od 2005 dyrektorem wydawnictwa jest Rafał Skąpski.
    Protestantyzm – jedna z głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok katolicyzmu i prawosławia, na którą składają się wyznania religijne powstałe na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych wystąpieniem Marcina Lutra w XVI wieku oraz ruchów przebudzeniowych w łonie macierzystych wyznań protestanckich w kolejnych stuleciach.
    Komitet Pięciu (ang. Committee of Five) – pięcioosobowa komisja, powołana przez II Kongres Kontynentalny do opracowania Deklaracji Niepodległości Stanów Zjednoczonych. W jej skład wchodzili: Thomas Jefferson, John Adams, Robert R. Livingston, Roger Sherman i Benjamin Franklin.
    Zapalenie opłucnej (łac. pleuritis) – stan zapalny opłucnej, który rzadko występuje samoistnie na ogół towarzysząc innym chorobom.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.048 sek.