• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Belwederczycy

    Przeczytaj także...
    Karol Czesław Paszkiewicz (ur. 26 marca 1805 w Krzeczowie lub Budziatyczach na Wołyniu, zm. 11 lub 14 kwietnia 1885 w Roman) – powstaniec listopadowy, belwederczyk, żołnierz, działacz emigracyjny. Sprzysiężenie Wysockiego – powstały 15 grudnia 1828 roku związek kilkunastu wojskowych ze szkoły podchorążych Królestwa Kongresowego w Warszawie, zgrupowanych wokół osoby Piotra Wysockiego. Sprzysiężenie powstało na fali ożywienia narodowego wywołanego sądem sejmowym, a także porażkami Rosji w wojnie z Turcją.
    Konstanty Pawłowicz Romanow, właśc. Konstantin Pawłowicz Holstein-Gottorp-Romanow (ros. Константин Павлович Романов; ur. 27 kwietnia/8 maja 1779 w Carskim Siole (obecnie Puszkin), zm. 15 czerwca/27 czerwca 1831 k. Witebska) – wielki książę rosyjski z dynastii Romanowów, następca tronu rosyjskiego w latach 1801–1823, naczelny wódz armii Królestwa Polskiego pełniący obowiązki gubernatora wojskowego Królestwa Polskiego, generał–inspektor kawalerii rosyjskiej, naczelny dowódca korpusu litewskiego, sprawujący nadzór nad pięcioma guberniami zachodnimi od 1819 roku, deputowany na Sejm Królestwa Polskiego w 1818 z cyrkułu VIII Warszawy.

    Belwederczycy – grupa spiskowców, członków Sprzysiężenia Wysockiego, która 29 listopada 1830 zaatakowała Belweder, rozpoczynając powstanie listopadowe.

    Pomysł zamachu na wielkiego księcia Konstantego pojawił się w planach spiskowców na długo przed wybuchem powstania listopadowego, już na początku działalności Sprzysiężenia Podchorążych. Wielki książę prowadził stabilny i zaplanowany tryb życia, jego wysokie oczekiwania wobec oficerów polskich, wprowadzenie żelaznej dyscypliny i bezwzględne zwalczanie organizacji spiskowych i oznak niezadowolenia sprawiły, że był postacią niepopularną w Królestwie Kongresowym.

    Władysław Walenty Krosnowski (ur. w Krzyżanówku, zm. 15 sierpnia 1878 w Paryżu) – powstaniec listopadowy, belwederczyk, żołnierz, działacz emigracyjny. Powstanie listopadowe, wojna polsko-rosyjska 1830-1831 – polskie powstanie narodowe przeciw Rosji, które wybuchło w nocy z 29 listopada na 30 listopada 1830, a zakończyło się 21 października 1831. Zasięgiem swoim objęło Królestwo Polskie i część ziem zabranych (Litwę, Żmudź i Wołyń).

    W skład oddziału belwederczyków według planów miało wchodzić od 30 do 50 osób, ostatecznie w akcji pod Belwederem wzięło udział osiemnastu. Oddział zemsty narodowej był podzielony na grupę frontową i ogrodową, w skład których wchodzili:

  • Ludwik Nabielak
  • Seweryn Goszczyński
  • Ludwik Orpiszewski
  • Nikodem Rupniewski
  • Roch Rupniewski
  • Ludwik Jankowski
  • Walenty Nasierowski
  • Konstanty Trzaskowski
  • Zenon Niemojowski
  • Leonard Rettel
  • Edward Trzciński
  • Walenty Krosnowski
  • Aleksander Świętosławski
  • Edward Rottermund
  • Antoni Kosiński
  • Karol Kobylański
  • Karol Paszkiewicz
  • Stanisław Poniński
  • Zdecydowana większość z nich była absolwentami uniwersytetów lub studentami, kilku pozostałych było wojskowymi, głównie podchorążymi i oficerami w stopniu porucznika. Pierwotny plan przewidywał porwanie w. ks. Konstantego, ale na skutek mniejszej liczby spiskowców Nabielak zdecydował o próbie zamachu. Słaba znajomość pomieszczeń Belwederu sprawiła, że plan zamachu na Konstantego nie powiódł się. W czasie ataku zginęły 2-4 osoby, a kolejne 5 odniosło rany.

    Ludwik Nabielak (ur. 16 grudnia 1804 w Stobiernej niedaleko Rzeszowa, zm. 14 grudnia 1883 w Paryżu) – działacz polityczny, poeta, krytyk literacki, historyk, inżynier górnictwa.Roch Rupniewski (ur. 1802 lub 1804 w Turku, zm. 26 lub 30 grudnia 1876 w Liverpoolu) – powstaniec listopadowy, belwederczyk, działacz emigracyjny, inżynier, poeta, wolnomularz.

    W czasie powstania listopadowego wielu belwederczyków dołączyło do oddziałów ochotniczych. Odznaczyli się w boju, mianowani na stopnie oficerskie, m.in. Seweryn Goszczyński i Leonard Rettel (kapitanowie), Walenty Nasierowski (porucznik). Po powstaniu listopadowym wielu belwederczyków opuściło kraj i działało na Wielkiej Emigracji.

    Ludwik Orpiszewski herbu Junosza (ur. 1810 w Roszkowej Woli, zm. 1875 w Szwajcarii) – polski pisarz, poeta, dramaturg i tłumacz, działacz Wielkiej Emigracji.Antoni Józef Kosiński (ur. 18 września 1899 w Gąsocinie koło Ciechanowa, zm. 11 czerwca 1979 w Legnicy) – polski leśnik.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • R. Bielecki Belwederczycy i podchorążowie, KAW, Warszawa 1989
  • A. Chwalba Historia Polski 1795-1914, PWN, Warszawa 2015




  • Warto wiedzieć że... beta

    Atak na Belweder – atak grupy cywilnych spiskowych (belwederczyków) na siedzibę wielkiego księcia Konstantego w Warszawie, przeprowadzony wieczorem 29 listopada 1830 roku. Jego celem było zabicie lub pojmanie – jako zakładnika – wielkiego księcia. Belwederczycy nie zdołali zrealizować zamierzonego planu, jednak w następstwie ataku oraz dalszego rozwoju ruchów powstańczych wielki książę na zawsze opuścił Belweder, a następnie Warszawę i Królestwo Polskie. W wyniku ataku zginęły dwie do czterech osób, co najmniej pięć odniosło rany.
    Stanisław Kostka Antoni Feliks Poniński herbu Łodzia (ur. 13 listopada 1781, zm. 4 listopada 1847) – właściciel ziemski, pułkownik.
    Wielka Emigracja – ruch emigracyjny polskiej ludności w pierwszej połowie XIX wieku. Emigracja miała podłoże patriotyczno-polityczne, a bezpośrednią przyczyną był upadek powstania listopadowego.
    Ludwik Janowski (ur. 7 sierpnia 1878 w Mławie, zm. 18 listopada 1921 w Wilnie) – historyk kultury i oświaty. Studiował na Uniwersytecie Kijowskim, nastepnie na UJ pod kierunkiem Józefa Tretiaka. Doktorat w 1909. Od 1912 docent, od 1913 profesor literatury ruskiej na UJ (w tym samym roku ustąpił z katedry). Od 1919 roku profesor Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. Zajmował się dziejami kultury polskiej na Wschodnich Kresach Rzeczypospolitej. Był też historykiem dziejów Uniwersytetu Wileńskiego.
    Seweryn Goszczyński (ur. 4 listopada 1801 w Ilińcach koło Humania, zm. 25 lutego 1876 we Lwowie) – polski działacz społeczny, rewolucjonista, pisarz i poeta polskiego romantyzmu. Zasłynął jako autor wierszy patriotycznych oraz jeden z czołowych członków grona mesjanistycznego Andrzeja Towiańskiego. Współcześnie znany zwłaszcza dzięki powieści poetyckiej Zamek kaniowski oraz powieści gotyckiej Król zamczyska. Obok Antoniego Malczewskiego i Józefa Bohdana Zaleskiego zaliczany do „szkoły ukraińskiej” polskiego romantyzmu.
    Walenty Nasierowski (ur. 10 listopada 1802 w Mącznikach, zm. 27 października 1888 w Poznaniu) – powstaniec listopadowy, ostatni belwederczyk, działacz emigracyjny, wolnomularz.
    Aleksander Świętosławski (ur. 1811, zm. 1835) - działacz polityczny, student UW, uczestnik ataku na Belweder 30 listopada 1830 i powstania listopadowego (1830-1831), po którego upadku wyemigrował do Francji. Współtwórca Towarzystwa Demokratycznego Polskiego (TDP, 1832).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.617 sek.