• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Beginki i begardzi

    Przeczytaj także...
    Inkwizycja, Inquisitio haeretica pravitatis, Sanctum officium (łac. Inquisitio – śledztwo, badanie) – nazwa systemu śledczo-sądowniczego Kościoła katolickiego działającego od XIII do XIX wieku, utworzonego w celu wyszukiwania, nawracania i karania heretyków w oparciu o postanowienia ujęte w dokumentach soborowych, synodalnych oraz bullach papieskich.Małgorzata Porete, Marguerite Porete lub też Marguerite Porète/Porrette/Poirette/Marguerite z Hainaut (ur. ok.1260 - zm. 1 czerwca 1310 w Paryżu), francuska mistyczka należąca do beginek, autorka dzieła Zwierciadło dusz prostych czyli Speculum simplicium animarum (znane też jako Zwierciadło dusz unicestwionych). Prześladowana i skazana na śmierć przez Inkwizycję. Wykonanie wroku (spalenie na stosie) przekazano władzom świeckim.
    Śluby zakonne (profesja zakonna) – w Kościele katolickim – zobowiązanie członka danej wspólnoty do przestrzegania rad ewangelicznych: czystości, ubóstwa i posłuszeństwa (wobec przełożonych zakonnych oraz papieża).
    Beginka, rycina z Tańca śmierci, Lubeka, 1489

    Beginki i begardzi (beginat) – ruch religijny i społeczny wywodzący się z franciszkanizmu, głoszący że człowiek może osiągnąć doskonałość bez pośrednictwa Kościoła, propagujący życie proste i ubogie.

    Historia[ | edytuj kod]

    Laickie stowarzyszenia religijne kobiet (beginki) i mężczyzn (begardzi) powstały na początku XII wieku na zachodzie Europy, głównie na terenie obecnej Belgii i Holandii (Niderlandy). Przypuszcza się, że inspiratorem ruchu beginek i begardów był ksiądz Lambert le Bège z Liège, który w 1170 głosił potrzebę ustanowienia stowarzyszenia kobiet poświęconych życiu religijnemu i działalności dobroczynnej, nie związanych ślubami zakonnymi, a więc nie będących zakonnicami, które dobrowolnie mogły swobodnie opuścić wspólnotę (beginat). Inna hipoteza wiąże nazwę stowarzyszenia ze św. Begą.

    Kaszczorek - część miasta Torunia położona we wschodniej części miasta, przy jego południowo-wschodniej granicy administracyjnej. Od południa (przez rzekę Drwęca) graniczy z wsią Złotoria.Jan XXII (łac. Ioannes XXII, właśc. Jacques Duèse; ur. ok. 1244 w Cahors, zm. 4 grudnia 1334 w Awinionie) – papież w okresie od 7 sierpnia 1316 do 4 grudnia 1334.

    Czasy wypraw krzyżowych spowodowały, że wiele kobiet w Zachodniej Europie zostało wdowami lub samotnicami. W ruchu beginek odnalazły swoje miejsce i pomysł na życie. Begardzi zajmowali się głównie pracą rzemieślniczą, a beginki dziełami miłosierdzia, pielęgnowaniem chorych w szpitalach, nauczaniem dzieci. Wspólnoty beginek i begardów były autonomiczne i rządziły się własnymi, specyficznymi dla danej wspólnoty prawami, posiadały swojego przełożonego domu, utrzymywały się z własnej pracy, posiadały wspólną kasę, budynki (beginaty lub beginaże), wspólne posiłki i nabożeństwa. Niektóre wspólnoty znalazły się pod wpływem potępionych przez Kościół myśli albigensów oraz tzw. Herezji Wolnego Ducha. Wiele beginatów przeszło na tercjarstwo franciszkańskie i przyjęło regułę trzeciego zakonu św. Franciszka z Asyżu jako prawo własne w swojej wspólnocie oraz duchową opiekę franciszkanów. Inne znalazły się pod opieką duchową dominikanów, przyjmując tercjarstwo dominikańskie lub karmelitów. Wspólnoty pozostające pod wpływem biczowników zostały ostatecznie uznane przez kościół katolicki za heretyckie. W 1311 Klemens V oskarżył ruch beginek o rozprzestrzenianie herezji (p. Małgorzata Porete). Sam zaś ruch i jego pierwotne idee, został zrehabilitowany przez Eugeniusza IV w XV wieku.

    Eugeniusz IV (łac. Eugenius IV, właśc. Gabriele Condulmaro OSA; ur. między 24 lutego 1383 a 23 lutego 1384 w Wenecji, zm. 23 lutego 1447 w Rzymie) – papież w okresie od 3 marca 1431 do 23 lutego 1447.Śląsk (śl. Ślunsk, Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Dzieli się na Dolny i Górny Śląsk. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.

    Największy rozkwit beginatów nastąpił w XIV wieku. Najbardziej znane beginaty, które liczyły nieraz tysiące członków: Mechlin, powstałe w 1207, Bruksela w 1245, Leuven ok. 1232, Antwerpia w 1234, Brugia w 1244, Lier, Kortrijk, Gandawa, Amsterdam (słynny Begijnhof). Beginat z Amsterdamu znacząco wpłynął na rozwój tego miasta. W następnych wiekach ich zgromadzenia zostały w większości rozwiązane w ramach ruchów reformacji. Niektóre beginki, które przeszły na protestantyzm, zostały diakonisami.

    Bruksela (fr. Bruxelles, nid. Brussel, niem. Brüssel) – miasto i stolica Belgii oraz Unii Europejskiej, położone w środkowej części kraju nad rzeką Senne.Karmelici (pełna nazwa po łac. Ordo fratrum Beatae Virginis Mariae de monte Carmel) – katolicki zakon kontemplacyjny Marii Panny z góry Karmel o surowej regule.

    Beginki mieszkały na Śląsku, w XIV wieku były zwalczone przez inkwizycję np. we wrześniu 1332 inkwizytor Jan Schwenkenfeld wytoczył tam proces 20 beginkom.

    Między 1293 a 1300 rokiem włocławski biskup Wisław osadził w swoich dobrach pięciu begardów. Wznieśli oni jedyny na ziemiach polskich kościół i klasztor, od którego powstała nazwa miejscowości Kaszczorek (dziś dzielnica Torunia). Po potępieniu begardów na soborze w Vienne następca Wisława Gerward podjął starania o usunięcie begardów z Kaszczorka, co udało mu się zrealizować po zatwierdzeniu wyroku sądowego przez postanowienie papieża Jana XXII z 23 stycznia 1321 roku. Gerward przeniósł begardów do swoich dóbr w Dobrzejewicach, gdzie przebywali do śmierci. Znane są imiona trzech z nich: Rudolf, Henryk, Jan.

    Świeccy Dominikanie, również Trzeci Zakon Dominikański zwany obecnie Zakonem Dominikanów Świeckich, OPs - jedna z gałęzi Zakonu Kaznodziejskiego, obok braci i mniszek dominikańskich. Żyją w codziennych warunkach osób świeckich, a życie dominikańskie prowadzą zgodnie z Regułą Fraterni Świeckich św. Dominika Guzmána.Franciszkański Zakon Świeckich (Bracia i Siostry od Pokuty, Bracia i Siostry od Pokuty św. Franciszka, Trzeci Zakon św. Franciszka, Tercjarze Franciszkańscy, Franciszkanie świeccy) – mający swoje korzenie w średniowiecznym franciszkańskim ruchu pokutniczym. Katolickie międzynarodowe stowarzyszenie publiczne, którego członkowie uczestniczą w duchu Zakonu Franciszkańskiego, prowadząc życie apostolskie i zdążając do doskonałości chrześcijańskiej pod wyższym kierownictwem tegoż zakonu. Za inspiratora i pierwotnego założyciela tego zakonu uważany jest św. Franciszek z Asyżu.

    Ostatnia na świecie beginka – Marcella Pattyn – zmarła w Belgii 14 kwietnia 2013 roku, w wieku 91 lat.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Mirosław Korolko, Leksykon kultury religijnej w Polsce. Warszawa 1999, s.56.
    2. Średniowieczne herezje w Świdnicy. W: Encyklopedia (część V) [on-line]. um.swidnica.pl. [dostęp 2018-04-17].
    3. Po śmierci ostatniej beginki gaśnie 800-letnia tradycja. 2013-04-16. [dostęp 2013-04-19].

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Ogórek M.: Beginki i waldensi na Śląsku i Morawach do końca XIV wieku. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Informacyjna WAW Grzegorz Wawoczny, 2012, s. 291. ISBN 978-83-62608-28-7.
  • Wyrozumski Jerzy. Beginki i begardzi w Polsce. „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego Pracowni Historycznej”. z. 35 (1971). s. 8-22. 
  • Simons Walter: Cities of Ladies: Beguine Communities in the Medieval Low Countries, 1200-1565. Philadelphia: University of Philadelphia Press, 2001.
  • J. Maciejewski, Likwidacja Bractwa Begardów w Kaszczorku w świetle ugody z biskupem włocławskim z 1320 roku, Nasza Przeszłość, t. 84: 1995
  • Amsterdam – największe miasto Holandii i jej stolica konstytucyjna. Wszystkie instytucje rządowe oraz przedstawicielstwa obcych państw znajdują się w Hadze.Wierni świeccy (laikat) – wszyscy wierni, którzy nie są kapłanami bądź zakonnikami, niemający święceń kapłańskich.




    Warto wiedzieć że... beta

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
    Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), ONZ oraz NATO.
    Klemens V (łac. Clemens V, właśc. Bertrand de Got; ur. ok. 1260 w Villandraut, zm. 20 kwietnia 1314 w Roquemaure) – papież w okresie od 5 czerwca 1305 do 20 kwietnia 1314.
    Protestantyzm – jedna z głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok katolicyzmu i prawosławia, na którą składają się wyznania religijne powstałe na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych wystąpieniem Marcina Lutra w XVI wieku oraz ruchów przebudzeniowych w łonie macierzystych wyznań protestanckich w kolejnych stuleciach.
    Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Kortrijk (fr. Courtrai) – miasto w Belgii w prowincji Flandria Zachodnia, nad rzeką Leie. Leży przy ujściu rzeki Leie (fr. Lys), przez kanał Kortrijk-Bossuit ma dostęp do Morza Północnego. Gminy tworzące Kortrijk to: Kortrijk-Centrum, Marke, Bissegem, Aalbeke, Kooigem, Bellegem, Rollegem i Heule.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.031 sek.