• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Bazylea



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Swiss Indoors Basel – męski turniej tenisowy kategorii ATP World Tour 500 zaliczany do cyklu ATP World Tour. Rozgrywany na kortach twardych w hali w Bazylei.Alemanowie, Alamanowie – germański związek plemienny; od III wieku n.e. prowadzący najazdy na zachodnie prowincje cesarstwa rzymskiego.

    Bazylea (niem. Basel, fr. Bâle, wł. /retorom. Basilea, łac. Basilia) – miasto i gmina w Szwajcarii u styku granic trzech państw: Szwajcarii, Niemiec i Francji, nad rzeką Ren, u ujścia rzek Birs i Wiese. Miasto Bazylea tworzy razem z gminami Riehen i Bettingen kanton Bazylea-Miasto. Miasto dzieli się na Małą Bazyleę (Kleinbasel) na prawym i Wielką Bazyleę (Grossbasel) ze Wzgórzem Katedralnym na lewym brzegu Renu. Do miasta wcielono dawną osadę rybacką Kleinhüningen.

    Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po 1701, wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego. Terytorium Królestwa Prus obejmowało dwie trzecie całego obszaru Cesarstwa Niemieckiego.Nauki ekonomiczne – jedna z dziedzin naukowych w Polsce zgodnie z Uchwałą Centralnej Komisji do spraw Stopnii i Tytułów z dnia 23 czerwca 2003 roku w sprawie określania dziedzin nauki i dziedzin sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych (M.P. z 2003 r. Nr 40, poz. 586).

    Właściwym centrum miasta jest starówka w Wielkiej Bazylei wokół Rynku i ratusza z XIV w., która ze swoimi wąskimi uliczkami i zaułkami jest miejscem częstych przechadzek. Stare miasto w Wielkiej i Małej Bazylei oraz Most Środkowy, który łączy obie części starego miasta, są wolne od ruchu samochodowego. Zwiedzający dojeżdżają do centrum najczęściej tramwajem.

    Sztuka – dziedzina działalności ludzkiej uprawiana przez artystów. Nie istnieje jedna spójna, ogólnie przyjęta definicja sztuki, gdyż jej granice są redefiniowane w sposób ciągły, w każdej chwili może pojawić się dzieło, które w arbitralnie przyjętej, domkniętej definicji się nie mieści. Sztuka spełnia rozmaite funkcje, m.in. estetyczne, społeczne, dydaktyczne, terapeutyczne, jednak nie stanowią one o jej istocie.Miluza (franc., ang., wł. Mulhouse, niem. Mülhausen, alzacki Milhüsa) leży we wschodniej Francji i jest największym miastem departamentu Górny Ren i największym w Alzacji po Strasburgu. Leży nad rzekami Doller i Ill, dopływami Renu.

    Bazylea jest po Zurychu i Genewie trzecim co do wielkości miastem Szwajcarii oraz centrum szwajcarskiego przemysłu chemicznego i farmaceutycznego. Tworzy węzeł kolejowy wraz z jednym z największych dworców przeładunkowych Europy w sąsiednim Muttenz. Port towarowy regionu bazylejskiego, jedyny w Szwajcarii, stanowi połączenie przez Ren z Morzem Północnym. Port lotniczy EuroAirport Bazylea-Miluza-Fryburg jest obsługiwany wspólnie z sąsiednią Francją. Leży on na terytorium francuskim jednak dojazd do niego jest możliwy ze Szwajcarii drogą eksterytorialną (np. autobusem 50 z dworca SBB). Wewnątrz strefy lotniska przebiega granica celna.

    Trolejbus – pasażerski pojazd drogowy zaprojektowany do przewozu więcej niż dziewięciu osób (wliczając kierowcę), napędzany energią elektryczną pobieraną z sieci trakcyjnej i nie poruszający się po szynach. Ma dwa odbieraki prądu połączone z zawieszoną nad jezdnią parą przewodów. Stąd nazwa od angielskiego słowa „trolley” i końcówki „bus” od omnibus (po łacinie – dla wszystkich). W Polsce trolejbusy korzystają z prądu stałego o napięciu 600 V.Ratusz (niem. Rathaus, dosł. dom rady) – reprezentacyjny budynek użyteczności publicznej, zwykle tradycyjna siedziba samorządowych władz miejskich. Budowany był najczęściej na planie prostokąta i nadawano mu formę monumentalną.

    Bazylea jest w obiegowej opinii postrzegana jako część Romandii (zachodniej, francuskojęzycznej części Szwajcarii), czego przyczyną są podobne wyniki referendów (niemieckojęzyczna część kraju prezentuje poglądy raczej konserwatywne, a zachodnia część i Bazylea – raczej liberalnie) i w motcie miasta „Bazylea funkcjonuje inaczej” (Basel tickt anders). Przysłowiowy jest więc tradycyjny antagonizm między mieszkańcami Bazylei i Zurychu.

    Murat Yakın (ur. 15 września 1974 w Bazylei), były piłkarz szwajcarski grający na pozycji środkowego obrońcy lub defensywnego pomocnika, brat Hakana Yakına. Podczas kariery piłkarskiej mierzył 183 cm wzrostu, ważył 83 kg. Aktualnie trener FC Basel.Katedra w Bazylei (niem. Basler Münster) – kościół w Bazylei, powstały w kilku etapach między 1019 a 1500 rokiem w stylach romańskim i gotyckim.

    Położenie[ | edytuj kod]

    Dzielnice mieszkalne Bazylei[ | edytuj kod]

    Miasto Bazylea nie dzieli się formalnie na okręgi czy gminy, ale na dzielnice. W sumie istnieje 15 takich dzielnic, podzielonych na leżące na lewym i prawym brzegu Renu.

    Patty Schnyder (ur. 14 grudnia 1978 w Bazylei), szwajcarska tenisistka, półfinalistka wielkoszlemowego Australian Open 2004 w grze pojedynczej, półfinalistka dwóch turniejów wielkoszlemowych w grze podwójnej, reprezentantka Szwajcarii w Pucharze Federacji i na letnich igrzyskach olimpijskich. Tenisistka leworęczna z oburęcznym backhandem.Nauki przyrodnicze (w terminologii angielskiej zwane natural sciences) to mało precyzyjne określenie dziedzin nauki, które zajmują się badaniem różnych aspektów świata materialnego, ożywionego i nieożywionego, zazwyczaj z zastosowaniem aparatu matematycznego, jak również właściwej sobie metodologii.
  • Lewobrzeżne dzielnice: Stare Miasto (Wielka Bazylea), Vorstädte (Przedmieścia), Am Ring, Breite, St. Alban, Gundeldingen, Bruderholz, Bachletten, Gotthelf, Iselin, St. Johann.
  • Prawobrzeżne: Stare Miasto (Mała Bazylea), Clara, Wettstein, Hirzbrunnen, Rosental, Matthäus, Klybeck i od 1893 r. Kleinhüningen.
  • Dwie gminy miejskie Riehen i Bettingen leżą poza terenem miasta Bazylei.

    Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego (ang. Basel Committee on Banking Supervision) – instytucja powstała pod koniec 1974 roku przy Banku Rozrachunków Międzynarodowych w Bazylei, utworzona przez prezesów banków centralnych państw należących do Grupy Dziesięciu (G10). Opracowała zbiór zalecanych praktyk rynkowych w zakresie zarządzania ryzykiem finansowym w sektorze bankowym, bezpieczeństwa oraz poziomu kapitałów koniecznego do utrzymywania przez banki. Dokumenty wydawane przez komitet wprowadzane są nie tylko przez państwa będące jego członkami, lecz także przez państwa, w których funkcjonują banki międzynarodowe. Pierwsze opracowania w tym zakresie zostały opublikowane w 1988 roku i nazywane są Umową Kapitałową. Jej rozbudowana i uaktualniona wersja znana jest pod nazwą Basel II / Nowa Umowa Kapitałowa (NUK).Waldshut-Tiengen – miasto w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, w rejencji Fryburg, siedziba regionu Hochrhein-Bodensee, powiatu Waldshut, oraz wspólnoty administracyjnej Waldshut-Tiengen. Leży nad górnym Renem, na skraju południowego Schwarzwaldu, przy granicy ze Szwajcarią.

    Klimat[ | edytuj kod]

    Dzięki śródziemnomorskiemu powietrzu napływającemu przez Bramę Burgundzką, w Bazylei panuje nadzwyczaj łagodny i słoneczny klimat. Przeciętna temperatura roczna wynosi 9,4 °C, a opady roczne 785 l/m² (78,5 cm). Zimą Bazyleę pokrywa najczęściej tylko cienka warstwa śniegu, który zalega przeciętnie 30 dni w roku. Wiatry są względnie słabe i wieją przy dobrej pogodzie ze wschodu, przy słabej – z zachodu.

    Pedagogika – zespół nauk o wychowaniu, istocie, celach, treściach, metodach, środkach i formach organizacji procesów wychowawczych. Pedagogika jako nauka o edukacji (nauczaniu i kształceniu), należy do nauk społecznych (humanistycznych) i zajmuje się rozwojem i zmianami mechanizmów wychowania oraz uczenia się, przez całe życie człowieka.Święte Cesarstwo Rzymskie (łac. Sacrum Romanum Imperium lub Sacrum Imperium Romanum (S.I.R.) od 1254, niem. Heiliges Römisches Reich, potocznie (od 1441) łac. Sacrum Romanum Imperium Nationis Germanicae, niem. Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation) – nazwa państwa stanowiącego kontynuację cesarstwa zachodniorzymskiego, odwołująca się zarówno do idei jak i kształtu politycznego średniowiecznej i wczesnonowożytnej Europy. Składało się formalnie z rdzenia którym było Królestwo Niemieckie oraz z równoprawnych mu formalnie Królestwa Włoch (de facto do 1648) i Królestwa Burgundii (od 1032, de facto do 1378).

    Herb[ | edytuj kod]

    Herb Bazylei z Baselstab (pastorałem)

    Herbem zarówno miasta Bazylei, jak i kantonu Bazylea-Miasto jest na lewo skierowany pastorał (laska biskupia) na białym polu zwany Baselstab. Pastorał jest przecięty trzema belkami poprzecznymi, rozszerza się na dole i kończy się trzema „zębami”. Symbolizuje to zakrzywiony pastorał biskupi. Herb podtrzymywany jest przez lwy, dzikusów, anioły i od XV w. także bazyliszki (smoki z głową koguta i ogonem węża).

    Lucerna (niem. Luzern; nieoficjalnie: fr. Lucerne, wł. Lucerna) – miasto (61 tys. mieszkańców) w Szwajcarii, na zachodnim brzegu Jeziora Czterech Kantonów, nad zatoką, po obu stronach rzeki Reuss, u stóp góry Pilatus. Stolica kantonu Lucerna. Ośrodek turystyczno-wypoczynkowy o międzynarodowej sławie.Medycyna (łac. medicina „sztuka lekarska”) – nauka empiryczna (oparta na doświadczeniu) obejmująca całość wiedzy o zdrowiu i chorobach człowieka oraz sposobach ich zapobiegania, oraz ich leczenia. Medycyna weterynaryjna rozszerza zakres zainteresowań medycyny na stan zdrowia zwierząt. Za prekursora medycyny starożytnej uważa się Hipokratesa, a nowożytnej Paracelsusa. W czasach najnowszych wprowadza się zasady medycyny opartej na faktach.

    Historia[ | edytuj kod]

    Wzgórze katedralne Bazylei widziane z prawego brzegu Renu
  • od 500 r. p.n.e. – celtyckie plemię Rauryków osiedliło się nad kolanem Renu
  • 44 – założenie miasta Augusta Raurica (Kaiseraugst) ok. 10 km w górę Renu przez Rzymian. Budowa zamku na Wzgórzu Katedralnym (Münsterhügel)
  • 374 – pierwsza udokumentowana wzmianka nazwy miejscowości Basilia
  • ok. 450 – upadek Cesarstwa Rzymskiego, Alemanowie osiedlili się w Bazylei pod koniec V w. – Bazylea przypada Frankom
  • 740 – Bazylea została siedzibą biskupstwa
  • 912 – Bazylea przeszła pod panowanie Burgundii
  • 917 – zniszczenie miasta przez Węgrów
  • 1000 – Bazylea stała się wolnym miastem
  • 1019 – początek budowy katedry przez cesarza Henryka II
  • 1032 – Bazylea należała do Świętego Cesarstwa Rzymskiego
  • 1080 – budowa pierwszych murów miejskich (dalsza rozbudowa ok. 1230 r. i w XIV w.)
  • 1225-1226 – Budowa pierwszego mostu przez Ren przez biskupa Henryka z Thun i założenie miasta Mała Bazylea dla ochrony mostu
  • 1291 – założenie Konfederacji Szwajcarskiej
  • 1348 – połowa mieszkańców zginęło podczas epidemii dżumy
  • 1356 – bazylejskie trzęsienie ziemi, dotychczas najsilniejsze trzęsienie ziemi w tej części Europy
  • 1392 – mieszkańcy Wielkiej Bazylei nabyli od biskupa Fryderyka z Blankhenheim Małą Bazyleę za sumę 29 800 guldenów
  • 1397 – wygnanie Żydów z miasta
  • XIV wiek – miasto zrzuciło panowanie biskupa, zachowuje jednak pastorał w herbie jako Baselstab
  • 1431-1449 – Sobór w Bazylei (1439 wybór antypapieża Feliksa V)
  • ok. 1433 - Początek produkcji papieru w Bazylei
  • 1440 – Bazyliszek staje się elementem godła Bazylei
  • 1444 – Bitwa pod St. Jakob nad rzeką Birs – Konfederaci (Szwajcarzy) zostali pokonani przez wojska francusko-austriackie
  • 1460 – założenie uniwersytetu przez papieża Piusa II, Bazylea posiada w ten sposób najstarszy uniwersytet w Szwajcarii; Wprowadzenie druku; Oprócz humanistów (m.in. Erazma z Rotterdamu) przebywają w Bazylei Paracelsus i Hans Holbein młodszy
  • 1471 – Cesarz Fryderyk III nadał miastu przywilej organizowania targów
  • Spalentor
    Most Wettsteinbrücke nad Renem
    1499 – Wojna Szwabska znana też jako Wojna Szwajcarska; Bazylea odłączyła się od Świętego Cesarstwa Rzymskiego i przyłącza się do Konfederacji Szwajcarskiej
  • 1500 – budowa katedry ukończona
  • 1501 – 13 lipca Bazylea wraz z okolicznymi ziemiami przystąpiła do Konfederacji Szwajcarskiej tworząc 11. kanton – Bazyleę; budowa ratusza
  • 1529 – przystąpienie miasta do reformacji po powstaniu gildii
  • 1543 – w Bazylei ukazał się pierwszy podręcznik anatomii De Humanis Corporis Fabrica (O budowie ciała ludzkiego) autorstwa Andreasa Vesaliusa (1514 – 1564)
  • 1563-1564 – dżuma, „Grosser Sterbendt” (wielkie konanie; ok. 4000 ofiar wśród 12 000 mieszkańców)
  • 1576-1578 – dżuma (ok. 800 ofiar)
  • 1582-1583 – dżuma (ok. 1200 ofiar)
  • 1589 – założenie gimnazjum czyli miejskiej szkoły łacińskiej (dziś: Gimnazjum na Placu Katedralnym)
  • 1593-1594 – dżuma (ok. 900 ofiar)
  • 1609-1611 – wielka epidemia dżumy (ok. 3600 ofiar)
  • 1758 – założenie Izby Handlowej Johann Rudolf Geigy
  • 1795 – Pokój w Bazylei (5 kwietnia 1795) kończący wojnę pomiędzy Francją i Prusami, oraz drugi Pokój w Bazylei (22 lipca 1795) między Francją a Hiszpanią. Francja zgodziła się na III rozbiór Polski w zamian za kontrolę nad zachodnim brzegiem Renu.
  • 1815 – kongres wiedeński uznał wieczną uzbrojoną neutralność Szwajcarii; kanton Jura przeszedł spod posiadania biskupa Bazylei do kantonu Berno
  • 1833 – podział kantonu Bazylea po wojnie domowej; gminy wiejskie opierając się dominacji miasta zjednoczyły się tworząc własny półkanton Bazylea-Okręg, a miasto – Bazylea-Miasto
  • 1844 – pierwsza linia kolejowa w Szwajcarii powstaje w Bazylei
  • 1849 – budowa muzeów przy Augustinergasse
  • 1860 – wyburzenie murów miejskich; tylko niektóre z większych bram jak np. Spalentor pozostały
  • 1866-1869 – budowa bazylejskiej synagogi
  • 1897 – 26 – 29 sierpnia Theodor Herzl zorganizował pierwszy syjonistyczny kongres światowy w Bazylei. Na kongresie wysunięto wniosek „utworzenia publicznej i prawnie chronionej ojczyzny dla narodu żydowskiego na obszarze Palestyny”. W tym celu założono fundusz oraz bank żydowski.
  • 1901 – renowacja i rozbudowa ratusza
  • 1945 – 4 marca miejscowy dworzec towarowy został omyłkowo zbombardowany przez amerykańskie samoloty
  • 1953 – uroczyste otwarcie pierwszego dwunarodowego lotniska świata: Bazylea-Miluza
  • 1960 – Bazylea obchodziła jubileusz 2000 lat istnienia
  • 1963 – założenie Regio Basiliensis (Regionu Bazylejskiego) dla współpracy ponad granicami
  • 1966 – kobiety otrzymały kantonalne prawo głosu
  • 1969 – referendum w sprawie połączenia półkantonów Bazylea-Miasto i Bazylea-Okręg zostało odrzucone głosami mieszkańców Bazylei-Okręgu
  • 1989 – Układ Bazylejski w sprawie kontroli międzynarodowej gospodarki odpadami ostatecznie podpisany w Bazylei
  • 1993 – port lotniczy Bazylea-Miluza stał się trójnarodowym lotniskiem Bazylea-Miluza-Fryburg
  • lata 90. XX wieku – koncerny Sandoz i Ciba-Geigy dokonują fuzji tworząc Novartis; również Schweizerischer Bankverein (Związek Banków Szwajcarskich – SBV) i Schweizerischer Bankgesellschaft (Szwajcarska Spółka Bankowa) stworzyły UBS; nastała era biotechnologii
  • 2001 – Bazylea-Miasto i Bazylea-Okręg świętowały 500 lat przynależności do Konfederacji Szwajcarskiej
  • 2004 – rządy w Bazylei obejmuje koalicja czerwono-zielona. Po raz pierwszy od 1950 roku doszła do rządów lewica.
  • Roche Holding AG - szwajcarski koncern medyczny złożony z producenta farmaceutyków Hoffmann-La Roche oraz dostawcy aparatury medycznej Roche Diagnostics. Siedziba główna przedsiębiorstwa mieści się w Bazylei.Wiese jest 4. co do wielkości rzeką w Schwarzwaldzie (Niemcy). Wypływa spod szczytu Feldberg na wysokości 1200 m n.p.m. i płynie na południe, co jest rzadkie wśród rzek w Niemczech. Po przepłynięciu 55 km wpada po prawej stronie do Renu w Bazylei na wysokości 244 m n.p.m. Średni spadek 17 m/km jest największy wśród niemieckich rzek.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    XIII Mistrzostwa Europy w piłce nożnej w 2008 roku odbyły się w Austrii i w Szwajcarii. Mistrzostwa rozpoczęły się 7 czerwca i trwały do 29 czerwca 2008 roku. Mistrzostwo po raz drugi w historii zdobyła reprezentacja Hiszpanii (pierwszy raz w 1964 roku), która reprezentowała Europę podczas Pucharu Konfederacji 2009 w RPA. Pierwszy raz w historii żaden z gospodarzy nie zakwalifikował się do Fazy Pucharowej.
    Gimnazjada – multidyscyplinarne międzynarodowe zawody sportowe organizowane obecnie co 4 lata, których pierwsza edycja odbyła się w roku 1974.
    Roger Federer (ur. 8 sierpnia 1981 w Bazylei) – szwajcarski tenisista, najwyżej sklasyfikowany szwajcarski tenisista, zajmujący obecnie 6. miejsce w rankingu ATP, wicemistrz olimpijski w grze pojedynczej z Londynu (2012), mistrz olimpijski w grze podwójnej z Pekinu (2008).
    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.
    Szwajcarski Bank Narodowy (niem. Schweizerische Nationalbank (SNB), franc. Banque Nationale Suisse (BNS), wł. Banca Nazionale Svizzera (BNS), retoroman. Banca Naziunala Svizra (BNS)) – bank centralny Szwajcarii. Jest odpowiedzialny za politykę pieniężną i emisję franka szwajcarskiego.
    Saint-Louis – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Alzacja-Szampania-Ardeny-Lotaryngia, w departamencie Górny Ren.
    Bruksela (fr. Bruxelles, nid. Brussel, niem. Brüssel) – miasto i stolica Belgii oraz Unii Europejskiej, położone w środkowej części kraju nad rzeką Senne.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.069 sek.