• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Barwa gleby

    Przeczytaj także...
    Minerały glebowe – nieorganiczna część substancji glebowych, produkty wietrzenia magmowych, metamorficznych lub osadowych skał macierzystych (minerały pierwotne) lub związki powstające w czasie powstawania gleby (minerały wtórne). Poza składnikami mineralnymi w strukturze gleby występują stałe cząstki organiczne (próchnica), organiczno-mineralne, roztwór glebowy, gazy (powietrze i para wodna) oraz organizmy żywe (edafon).Torf – skała osadowa powstała w wyniku zachodzących w szczególnych warunkach przemian obumarłych szczątków roślinnych, najmłodszy węgiel kopalny. Zawiera mniej niż 60% węgla.
    Barwa – wrażenie psychiczne wywoływane w mózgu ludzi i zwierząt, gdy oko odbiera promieniowanie elektromagnetyczne z zakresu światła. Główny wpływ na to wrażenie ma skład widmowy promieniowania świetlnego, w drugiej kolejności ilość energii świetlnej, jednak niebagatelny udział w odbiorze danej barwy ma również obecność innych barw w polu widzenia obserwatora, oraz jego cechy osobnicze, jak zdrowie, samopoczucie, nastrój, a nawet doświadczenie i wiedza w posługiwaniu się zmysłem wzroku.

    Barwa glebywrażenie psychiczne wywoływane, gdy oko odbiera odbite od gleby promieniowanie elektromagnetyczne z zakresu światła widzialnego. Barwa jest jedną z najważniejszych, najbardziej rzucających się w oczy cech morfologicznych gleby.

    Tradycyjne nazwy gleb w wielu regionach świata najczęściej wywodzą się od charakterystycznych kolorów poziomów glebowych, np. czarnoziemy, gleby brunatne, bielice, gleby cynamonowe, żółtoziemy, czerwonoziemy.

    Barwa gleby w większości klasyfikacji jest jednym z kryteriów identyfikacyjnych poziomów glebowych. Jest ona przesłanką do wnioskowana na temat składu mineralnego, składu chemicznego, urodzajności, stosunków powietrzno-wodnych, jakości siedliska itp. Albedo powierzchni ziemi, a przez to ilość pochłanianej energii słonecznej (a więc i temperatura powierzchniowej części gleb) jest w ścisłym związku z barwą powierzchni gleb, zwłaszcza na terenach nieporośniętych roślinnością. Przy kartografii gleb do wyznaczania zasięgów konturów jednostek glebowych wykorzystuje się m.in. różnice w zabarwieniu powierzchni gruntu.

    Systematyka gleb – klasyfikacja jednostek taksonomicznych gleb w oparciu o określone kryterium, najczęściej użytkowe lub przyrodnicze, w zależności od celu przeznaczenia.Gleba, pedosfera – biologicznie czynna powierzchniowa (do 2 m miąższości) warstwa skorupy ziemskiej, powstała w procesie glebotwórczym ze skały macierzystej pod wpływem czynników glebotwórczych. Gleba składa się z części mineralnej i organicznej. Częścią gleby są organizmy glebowe.

    Główne składniki gleby mające dominujący wpływ na jej zabarwienie:

  • Substancja organiczna
  • próchnica - nadaje barwy szare, brązowoszare, a nawet czarne. Na barwę wpływa nie tylko jej ilość, ale także typ próchnicy.
  • torf - zazwyczaj jest ciemno-brązowy. Torf lepiej rozłożony jest ciemniejszy.
  • mursz - nadaje barwę brunatnoczarną lub czarną
  • związki żelaza - spektrum barw zależy od stopnia utlenienia: utlenione Fe daje barwy od brązowych i czerwonych, przez rdzawe i pomarańczowe po żółte (w zależności od konkretnych warunków, procesów glebotwórczych i powstałych minerałów); zredukowane Fe daje barwy zielonkawe, niebieskawe i stalowoszare (charakterystyczne dla procesu glejowego).
  • związki manganu - dają barwy brunatne, brązowoczarne, a nawet czerwonofioletowe.
  • ziarna kwarcu - nadają najczęściej zabarwienie białe, które zazwyczaj uwidacznia się po pozbawieniu ich powłoczek koloidalnych (np. w procesie bielicowania).
  • okruchy kalcytu lub gipsu - zabarwiają materiał glebowy na biało.
  • Barwy dzielimy na:

    Gips − nazwa pochodzi od gr. gypsos (γύψος) (łac. gypsum) oznaczającego czynność gipsowania, a także kredę lub cement. Nazwa ta obejmuje dwa pokrewne pojęcia:Materia organiczna w glebie, organiczna część gleby składająca się z resztek roślinnych i zwierzęcych oraz organicznych produktów działalności życiowej organizmów glebowych (bakterii, grzybów, promieniowców, mezofauny glebowej), podlegająca procesom mineralizacji i humifikacji. W glebach mineralnych użytkowanych rolniczo próchnica stanowi 80-90% całej substancji organicznej gleby.
  • jednolite
  • niejednolite
  • plamiste - barwne plamy na tle przeważającej innej barwy
  • językowate - pionowe zacieki o innej barwie
  • smugowate - mniej lub bardziej poziome smugi różniące się barwą
  • marmurkowate - smugi (pionowe, poziome, ukośne) wzdłuż szczelin lub obumarłych korzeni roślin
  • Skala barw Munsella

    Żelazo (Fe, łac. ferrum) – metal z VIII grupy pobocznej o dużym znaczeniu gospodarczym, znane od czasów starożytnych.Mursz - brunatny lub czarny materiał organiczny, powstały z torfu, na skutek działalności organizmów żywych, w procesie murszenia zachodzącym w górnych poziomach gleb bagiennych.

    Ocena barwy jest dość subiektywna i zależy od uzdolnień i doświadczenia obserwatora. By uniknąć nieporozumień i ustandaryzować opis barwy stosuje się tabele barw wzorcowych. W gleboznawstwie standardem jest skala barw Munsella (Atlas kolorów Munsella, Munsell Soil Color Charts, Standard Soil Color Charts). Rzeczywiste barwy materiału (osobno w stanie suchym i wilgotnym) porównuje się z barwami na tablicach wzorcowych. Każdą barwę charakteryzują trzy parametry:

    Kolorymetria - technika analityczna określania stężenia roztworów barwnych za pomocą wizualnego porównania intensywności barwy roztworu badanego z intensywnością barwy wzorca. W kolorymetrii wykorzystuje się liniową zależność absorpcji promieniowania widzialnego od stężenia roztworu (prawo Lamberta-Beera). Uważana za metodę prostą, szybką i dokładną.Bielicowanie – proces glebotwórczy charakterystyczny dla mało aktywnych biologicznie, ubogich w składniki pokarmowe gleb piaskowych w borach klimatu wilgotnego, umiarkowanego i chłodnego. Bielicowanie polega na wypłukiwaniu z górnych części gleby (z poziom eluwialnego) niektórych produktów rozkładu minerałów glebowych, głównie tlenków i wodorotlenków glinu i żelaza, krzemionki, fosforu, manganu i in., przemieszczaniu ich w dół i wytrącaniu w środkowej części profilu (w poziomie iluwialnym). W rezultacie w górnych poziomach gleb bielicowych pozostaje biały kwarc (stąd polska nazwa procesu i typu gleby).
  • Hue - określa barwy podstawowe: czerwoną (R), żółtą (Y), zieloną (G), niebieską (B) i fioletową (P), a także barwy pośrednie i ich odcienie. Dla gleb Polski najpopularniejsze są karty: 7.5 YR; 10 YR; 2.5 Y.
  • Value - jasność, od najciemniejszej (1) do najjaśniejszej (8)
  • Chroma - nasycenie (natężenie), od najsłabszego (1) do najintensywniejszego (8)
  • Barwę gleby określa się symbolami najbliższego jej wzorca. Każda barwa ma też nazwę w języku angielskim: np 10YR 8/6 to yellow orange, barwa żółtopomarańczowa, a 7.5 YR 5/6 to bright brown barwa jasnobrązowa.

    Czerwonoziemy (żółtoziemy, lateryty) – gleby powstałe na laterycie występujące przede wszystkim w okołorównikowych strefach klimatycznych, w klimacie gorącym i wilgotnym. Czerwony kolor zawdzięczają dużej domieszce związków żelaza. Są to gleby o minimalnej zawartości próchnicy (ok. 1%), gdyż mimo, że rozkład organizmów żywych jest szybki z powodu wysokiej temperatury, to spora ilość opadów wymywa tworzącą się warstwę próchniczą. W związku z tym, gleby tego typu są mało przydatne do upraw rolnych. Duże opady atmosferyczne powodują, że w glebach tych obserwujemy intensywne przemywanie, w wyniku którego dochodzi do dekoncentracji wodorotlenków glinu i żelaza w górnych poziomach. Z nich powstają minerały wtórne, które nadają glebie barwę zależną od stopnia ich uwodnienia.Urodzajność gleby – zdolność gleby do zaspokajania potrzeb roślin i wydawania plonu. Jest to wypadkowa żyzności i zastosowanych przez rolnika zabiegów agrotechnicznych. Urodzajność jest cechą określającą wartość produkcyjną gleby.

    Literatura[ | edytuj kod]

  • Bednarek Renata, Dziadowiec Helena, Pokojska Urszula, Prusinkiewicz Zbigniew: Badania ekologiczno-gleboznawcze. Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004, s. 71-73.
  • Komornicki Tomasz, Oleksynowa Krystyna, Jakubiec Józef, Miechówka Anna: Przewodnik do ćwiczeń z gleboznawstwa i geologii. Cz. III Systematyka gleb i gleboznawstwo terenowe. Kraków, Akademia Rolnicza im. H. Kołłątaja w Krakowie, 1998, s. 90.
  • Kuźnicki Franciszek, Białołusz Stanisław, Skłodowski Piotr: Podstawy gleboznawstwa z elementami kartografii i ochrony gleb. Warszawa, PWN, 1979, s. 90-92.
  • Wrażenie – pierwotny i najbardziej podstawowy proces poznawczy człowieka. Powstaje na skutek bezpośredniego działania bodźców ze świata zewnętrznego lub z wnętrza organizmu na zakończenia nerwowe (receptory), wywołując reakcję psychiczną. Jeden obiekt może jednocześnie działać na kilka rodzajów narządów zmysłowych, przez co jednocześnie można odczuwać kilka rodzajów wrażeń.Morfologia gleb - dział nauki o glebie zajmujący się jej budową zewnętrzną. Morfologię dzieli się na makromorfologię i mikromorfologię.




    Warto wiedzieć że... beta

    Poziom genetyczny, poziom glebowy - to warstwa mineralna, organiczna lub organiczno-mineralna, znajdująca się w obrębie profilu glebowego, mniej więcej równoległa do powierzchni gleby, przekształcona pod wpływem czynników glebotwórczych. Poszczególne poziomy genetyczne różnią się między sobą barwą, zawartością próchnicy, składem mineralogicznym i chemicznym, strukturą i innymi właściwościami. Rodzaj i układ poziomów genetycznych w profilu glebowym są charakterystyczne dla poszczególnych typów gleb .
    Gleby brunatnoziemne – powstają w klimacie umiarkowanym, przede wszystkim pod roślinnością lasów liściastych i mieszanych. Powstają z utworów różnego pochodzenia geologicznego i uziarnienia, zasobnych w zasady lub skał kwaśnych (np. zwietrzeliny granitów, gnejsów), a także utworów pyłowych (lessów i utworów lessopodobnych). Odczyn tych gleb jest silnie kwaśny lub kwaśny.
    Czarnoziemy – bardzo żyzne gleby powstałe na podłożach lessowych i lessopodobnych, czasem na glinach marglistych, bogatych w związki wapnia (w warstwie ornej często obecny jest węglan wapnia) i magnezu.
    Mangan (Mn, łac. manganum) – pierwiastek chemiczny należący w układzie okresowym do grupy metali przejściowych.
    Żółtoziemy – gleby wykształcone w strefie klimatu równikowego, bogate w składniki mineralne jednak przy uprawie szybko ulegają wyjałowieniu.
    Proces glebotwórczy – proces przekształcania skały macierzystej w glebę oraz dalszy rozwój gleby. Zachodzi pod wpływem czynników glebotwórczych.
    Oglejenie, proces glejowy – proces będący wynikiem reakcji redoks w glebie przejawiający się barwnymi zmianami materiału glebowego. Jego efektem jest oglejenie (zjawisko glejowe), które jest cechą morfologiczną gleby obserwowaną podczas opisu odkrywki glebowej. Objawia się ono występowaniem barw glejowych: sino-niebieskich, często w towarzystwie rdzawych wytrąceń.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.015 sek.