• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Bartłomiej z Jasła

    Przeczytaj także...
    Kanonik (łac. canonicus) – wczesnośredniowieczna nazwa duchownych, żyjących według reguł kanonicznych przy kościołach biskupich (katedrach); obecnie kapłan uhonorowany tą godnością za szczególne zasługi dla Kościoła lokalnego, zobowiązany do sprawowania określonych obrzędów liturgicznych wraz z innymi kanonikami lub miejscowym biskupem.Mikołaj Kurowski herbu Szreniawa (ur.1355, zm. 1411) – biskup poznański, włocławski i arcybiskup gnieźnieński, kanclerz koronny. Występował również pod imieniem przybranym Mirosław
    Praga (czes. i słow. Praha, niem. Prag) – stolica i największe miasto Czech, położone w środkowej części kraju, nad Wełtawą. Jest miastem wydzielonym na prawach kraju, będąc jednocześnie stolicą kraju środkowoczeskiego.
    Tablica ku czci uczonego w Jaśle

    Bartłomiej z Jasła (ur. ok. 1360 w Jaśle, zm. 1407 w Krakowie) – filozof i teolog, prof. uniwersytetów w Pradze i Krakowie. Reformator Akademii Krakowskiej, gdzie wykładał sztuki wyzwolone i teologię. Nauczyciel m.in. arcybiskupa gnieźnieńskiego Mikołaja z Kurowa, Macieja Raciąża, kanonika gnieźnieńskiego Blizbora, oraz bliżej nieokreślonych Jana i Mikołaja z Lelowa (któremu w 1399 w Pradze nadaje bakalaureat).

    Biblioteka Jagiellońska (BJ, tzw. Jagiellonka) – główna biblioteka Uniwersytetu Jagiellońskiego, która wraz z Biblioteką Medyczną Collegium Medicum oraz bibliotekami wydziałowymi i instytutowymi tworzy system biblioteczno-informacyjny UJ. Stanowi jedną z największych bibliotek w Polsce, stąd też została uznana za część Narodowego Zasobu Bibliotecznego. Posiada status biblioteki narodowej – obowiązuje prawo o egzemplarzu obowiązkowym.Teolog – specjalizacja akademicka, której tematem jest systematyczne, wykorzystujące metody filozoficzne, historyczne i in., studium objawionych prawd religijnych dotyczących Boga oraz Jego relacji do świata, w myśl maksymy (łac.) fides quaerens intellectum - wiara szukająca zrozumienia. Najczęściej związana z chrześcijaństwem. Poprzez zapożyczenie, czasem teologami nazywa się nauczycieli innych religii, jak judaizm czy islam.

    Pochodził z rodziny mieszczańskiej. Wychowanek szkoły parafialnej w Jaśle. W 1382 uzyskał stopień bakałarza, a w 1384 magistra artium na uniwersytecie w Pradze. Od 1385, będąc profesorem na wydziale artium, studiował równocześnie prawo, ale nie uzyskał żadnego stopnia. Ok. 1390 powrócił do Polski, gdzie zaangażował się w prace nad wznowieniem działalności Akademii Krakowskiej, by prawdopodobnie 4 grudnia 1390 r. wygłosić kazanie na pierwszej mszy reaktywowanego uniwersytetu.

    Sentencje (dokł. Cztery księgi sentencji, łac. Libri Quattuor Sententiarum, lub Sententiae) – dzieło teologiczne Piotra Lombarda napisane ok. 1150 r. Sentencje były podstawowym podręcznikiem teologicznym aż do XVI w.Arcybiskup (gr. αρχή, arché - pierwszeństwo, gr. επίσκοπος, epískopos - nadzorca, biskup) – tytuł honorowy lub urząd nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezja), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa ("ad personam").

    Od stycznia 1394 był rektorem szkoły kolegiackiej w Sandomierzu, gdzie jego uczniem był m.in. Łukasz Jarosławczyk z Wielkiego Koźmina, późniejszy profesor teologii na Uniwersytecie Krakowskim. W 1399 Bartłomiej udał się ponownie do Pragi na studia teologiczne, skąd wrócił do Krakowa w 1400 lub 1401 z tytułem baccalarius sacrae paginae. Studia teologiczne kontynuował w Krakowie pod kierunkiem Jana Isnera. Był również członkiem komisji, która pod kierownictwem Stanisława ze Skarbimierza przygotowywała statuty uniwersyteckie.

    Stanisław ze Skarbimierza (obecnie Skalbmierz; ur. ok. 1365, zm. 9 stycznia 1431 w Krakowie) – pierwszy rektor odnowionej w 1400 roku Akademii Krakowskiej, prawnik, kanonik kapituły katedralnej na Wawelu.Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.

    Cały dorobek naukowy Bartłomiej rozproszony w różnych rękopisach znajdujących się dziś w Bibliotece Jagiellońskiej związany jest ściśle ze studiami i działalnością profesorską na uniwersytetach w Pradze i Krakowie. Ten dorobek tworzą: mowy promocyjne i wykłady wstępne wygłoszone na wydziale artium, kazania i mowy uniwersyteckie, kazania do kleru, traktat o ignorancji, rozmaite orzeczenia teologiczne, traktat Ad celebrantes missam, kilka pieśni łacińskich oraz komentarze do Sentencji Piotra Lombarda w postaci glosy. Wśród kolęd znajdują się m.in. "Buccinemus in hac die", z akrostychem "Bartholomeus de Jassel", oraz z zanotowaną melodią "Ab eterno preconceptam", "Mirans stupet en natura" i "Gaude mundi incola".

    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Piotr Lombard (ur. ok. 1100 r. w Novarze (albo w Lumello) we Włoszech, zm. ok. 1160-1164 r.) – teolog średniowieczny. Studiował najpierw w Bolonii, a później w Reims i w Paryżu. We Francji nawiązał kontakt ze św. Bernardem z Clairvaux. Był słuchaczem Piotra Abelarda. Następnie został mistrzem, prawdopodobnie w szkole katedralnej, a później biskupem Paryża, ale piastował krótko ten urząd, na którym w r. 1158 lub 1159 zastąpił go Maurice de Sully, budowniczy katedry Notre-Dame.

    W rodzinnym Jaśle znajduje się plac jego imienia, na którym w ramach obchodów 600-lecia Jasła w 1965 r. została wmurowana tablica pamiątkowa. Plac usytuowany jest na Osiedlu Śródmieście. Zwyczajowo określany jest jako tzw. "zielony rynek". W latach II wojny światowej znajdowała się tu część żydowskiego getta.

    Filozofia (gr. φιλοσοφία – umiłowanie mądrości) – rozważania na temat podstawowych problemów takich jak np. istnienie, umysł, poznanie, wartości, język.Glosa (z jęz. greckiego γλώσσα, glóssa, dosł. "język") – naukowy komentarz do orzeczenia sądowego zawierający jego analizę. Jedna z prawniczych form dialogu (obok m.in. publikowanych orzeczeń, artykułów, analiz, opracowań i komentarzy przepisów) między sądami a doktryną prawa. Pierwotnie termin "glosa" oznaczał przypis odnoszący się do poszczególnych słów lub fragmentów tekstu, wprowadzany przez kopistę manuskryptu lub czytelnika na marginesach stron książki.

    Bibliografia[edytuj kod]

    Wójcik K., Bartłomiej z Jasła, [w:] Encyklopedia katolicka, t. 2, Lublin 1985, kolumna 78.

    Linki zewnętrzne[edytuj kod]

  • Bartłomiej z Jasła w Powszechnej Encyklopedii Filozofii (pdf)



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Jan Isner (łac. Joannes Isnerus, ur. ok. 1345 w Raciborzu, zm. 25 maja 1411 w Krakowie) – teolog i pierwszy profesor katedry teologii na Uniwersytecie Krakowskim.
    Getto - odizolowana część miasta, przeznaczona dla zamieszkania mniejszości narodowej, etnicznej, kulturowej bądź religijnej, poza którą nie wolno tejże społeczności zamieszkiwać. Od średniowiecza do XX wieku przez getto rozumiano wydzielony obszar miasta, zamieszkany przez Żydów lub przedstawicieli innych narodów. W wielu europejskich miastach do XIX wieku getta pozostawały dla Żydów i innych mniejszości przymusowym miejscem osiedlania.
    Uniwersytet Jagielloński (historyczne nazwy: Akademia Krakowska, Szkoła Główna Koronna, Szkoła Główna Krakowska, Uniwersytet Krakowski; łac. Universitas Jagellonica Cracoviensis) – najstarsza polska szkoła wyższa, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie, mieszczący się w Krakowie.
    Bakalaureat, (łac. artium baccalaureus, w skrócie A.B.), znane też jako angielskie B.A. (ang. Bachelor of Arts) – niższy stopień wprowadzający otrzymującego go bakałarza do kariery naukowej.Najwcześniej stopnie te zaczęto przyznawać na wydziale teologicznym uniwersytetu w Paryżu na mocy dekretu papieża Grzegorza IX w roku 1234. Stosowany był już w średniowieczu powszechnie i nadal został zachowany w wielu systemach kształcenia np. w Stanach Zjednoczonych i w Kanadzie lub Kościele katolickim.Obecnie otrzymują ten tytuł absolwenci studiów zawodowych 3 letnich a we Francji też absolwenci szkół średnich po złożeniu egzaminu państwowego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.024 sek.