• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Banówka - Tatry



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.Piarg – rodzaj rumowiska skalnego. Jest to nagromadzenie u podnóża stoku ostrokrawędzistych okruchów skalnych, które odpadły od stromego zbocza górskiego, głównie w wyniku procesów wietrzenia fizycznego. Piargi często występują w postaci stożka piargowego u wylotów żlebu. Słowo piarg pochodzi z gwary podhalańskiej. W taternictwie używa się określenia ruchomy piarg, oznaczającego taki piarg, który podczas chodzenia po nim obsuwa się pod stopami.
    Banówka

    Banówka (słow. Baníkov, 2178 m n.p.m.) – szczyt leżący w grani głównej Tatr Zachodnich. Znajduje się pomiędzy szczytem Pachoł (2167 m), oddzielony od niego Banikowską Przełęczą (2040 m), a Hrubą Kopą (2166 m), od której oddziela go Przełęcz nad Zawratami. Jest najwyższym szczytem Tatr Zachodnich leżącym w grani głównej oraz czwartym co do wysokości szczytem Tatr Zachodnich (ustępując Bystrej, Raczkowej Czubie i Barańcowi).

    Liptów (słow. Liptov, łac. Liptovium, niem. Liptau, węg. Liptó) - kraina historyczna (dawny komitat, żupa) w dawnych północnych (tzw. Górnych) Węgrzech i jednocześnie region, zajmujący środkowo-północną część obecnej Słowacji, w dorzeczu górnego Wagu.Tatry Wysokie (słow. Vysoké Tatry, niem. Hohe Tatra, węg. Magas-Tátra) – najwyższa część Tatr o charakterze alpejskim, rozciągająca się pomiędzy Tatrami Zachodnimi od strony zachodniej oraz Tatrami Bielskimi od strony północno-wschodniej. W linii prostej odległość między granicznymi przełęczami wynosi ok. 16,5 km, zaś ściśle wzdłuż grani głównej ok. 26 km. Tatry Wysokie zajmują obszar około 340 km² (czyli nieco mniej niż Tatry Zachodnie), z czego większość (260 km²) znajduje się na Słowacji.

    Północne stoki Banówki opadają bardzo stromą ścianą o 350 m wysokości do Doliny Spalonej. W dolnej części tych ścian znajdują się ogromne stożki piargowe. Zachodnia część grani Banówki łączy się granią z Jałowieckim Przysłopem i Rosochą. Ta grań o łącznej długości ok. 7 km oddziela Dolinę Parzychwost od Doliny Żarskiej. Bezpośrednio pod południowymi zboczami Banówki w górnym odcinku Doliny Żarskiej znajduje się polodowcowy kocioł zwany Banikowskim Kotłem.

    Goryczka przezroczysta (Gentiana frigida Haenke) – gatunek rośliny należący do rodziny goryczkowatych. Występuje w Karpatach, wschodnich Alpach oraz w górach Bułgarii. W Polsce występuje jedynie w Tatrach. Na Słowacji spotykana jest na obszarze Niżnych Tatr. Roślina rzadka. Łacińska nazwa gatunkowa „frigida” oznaczająca zimny wskazuje na występowanie rośliny w bardzo surowym, zimnym klimacie wysokogórskim.Dolina Spalona (słow. Spálená dolina) – boczne odgałęzienie Doliny Rohackiej w słowackich Tatrach Zachodnich. Dawniej nazywana była także Doliną Zieloną (Zelená dolina), a w literaturze polskiej również Doliną Banikowską i Zadnią Spaloną.

    Banówka zbudowana jest z krystalicznych skał (granodioryty rohackie) i swoim wyglądem przypomina Tatry Wysokie. We wschodnich jej zboczach znajduje się charakterystyczna skalna czuba i Igła w Banówce (Baníkovská ihlá).

    Szlak turystyczny jest miejscami mocno eksponowany, prowadzi po dużych blokach i płytach skalnych i wymaga, zwłaszcza w czasie deszczu, dużej ostrożności. Trasa od strony Przełęczy nad Zawratami jest uważana za jeden z najtrudniejszych odcinków szlaków turystycznych w Tatrach. Banówka tworzy długą i prawie poziomą grań ze słabo wyodrębnionymi wierzchołkami. Z jej grani i wierzchołka rozległa panorama. Kazimierz Paszucha, który wraz z Czesławem Łapińskim trawersował tę grań 24 kwietnia 1948 r., tak ją opisywał: „Ze szczytu bajkowy widok ośnieżonych Niżnich Tatr, a popod nimi całą doliną wije się srebrna nić Wagu, na zachód widać pasmo gór odcinających się jasnymi poświatami – wszystko w słońcu, śniegu i ciemnej zieleni. Po północnej stronie Babia Góra i Pilsko. Widok ciekawy i niezapomniany.”

    Bufet Rohacki (słow. bývalá Ťatliakova chata) – obsługujący turystów bufet położony na wysokości 1380 m n.p.m. w Dolinie Rohackiej (Roháčska dolina) w słowackich Tatrach Zachodnich. Czynny jest w sezonie letnim. Znajduje się przy końcu asfaltowej drogi prowadzącej tą doliną (zamkniętej dla ruchu samochodowego). Czas przejścia do bufetu: do góry – 1:15 h od Zwierówki, lub 50 min od parkingu. Obok bufetu znajdują się WC, plac, ławki i stoły dla turystów oraz obelisk upamiętniający Jána Ťatliaka – pioniera turystyki górskiej. Również słowacka nazwa bufetu nawiązuje do tego zasłużonego dla turystyki słowackiej działacza. Obok bufetu położony jest płytki staw, Czarna Młaka (Ťatliakove pleso).Jałowiecka Przełęcz (słow. Jalovecké sedlo) – położona na wysokości 1858 m przełęcz w Grani Rosochy w słowackich Tatrach Zachodnich. Znajduje się w tej grani pomiędzy Jałowiecką Kopą (1938 m) a Jałowieckim Przysłopem (2142 m). Pomiędzy Jałowiecką Przełęczą a Jałowieckim Przysłopem znajduje się jeszcze słabo wyróżniający się wierzchołek Pośredniego Przysłopu. Jałowiecka Przełęcz jest najniższym punktem w tej grani. Stoki spod trawiastej przełęczy opadają z jednej strony do Doliny Żarskiej, z drugiej do doliny Parzychwost, która jest boczną odnogą Doliny Jałowieckiej i od nazwy tej doliny pochodzi nazwa przełęczy. Żlebami spod Jałowieckiej Przełęczy na obydwu jej stokach spływają niewielkie potoczki, a zimą zsuwają się lawiny.

    Na Banówce znajdują się siedliska rzadkich roślin alpejskich. Na jej północnych, stromych ścianach rośnie m.in. goryczka przezroczysta, skalnica mchowata, jaskier alpejski i lodnikowy.

    Polska nazwa szczytu pochodzi od gwarowej liptowskiej nazwy Banovka, ta zaś od słowa bania, oznaczającego dawniej kopalnię. W XVIII w. bowiem u podnóża Banówki, jak zresztą w wielu innych miejscach Tatr poszukiwano rud żelaza, jednak z mizernym skutkiem.

    Szlaki turystyczne[]

    Szlak czerwony – czerwony szlak biegnący granią główną Tatr Zachodnich na odcinku od Smutnej Przełęczy do Banikowskiej Przełęczy przez Trzy Kopy, Hrubą Kopę i Banówkę.
  • Czas przejścia ze Smutnej Przełęczy na Banówkę: 2 h, z powrotem tyle samo
  • Czas przejścia z Banówki na Banikowską Przełęcz: 30 min, ↑ 30 min
  • Szlak zielony – zielony szlak z bufetu Rohackiego obok Rohackich Stawów przez Banikowską Przełęcz na szczyt (odcinek od przełęczy razem ze szlakiem czerwonym), a z niego przez Jałowiecki Przysłop i Jałowiecką Przełęcz do Schroniska Żarskiego w Dolinie Żarskiej.
  • Czas przejścia z bufetu na Banówkę: 3:50 h, ↓ 2:50 h
  • Czas przejścia ze szczytu do schroniska: 2 h, ↑ 3 h
  • Pachoł, Pachola (słow. Pachoľa) – znajdujący się w grani głównej Tatr Zachodnich szczyt o wysokości 2167 m. Położony jest w tej grani pomiędzy Banówką (2178 m), od której oddziela go Banikowska Przełęcz (2040 m), a Spaloną Kopą (2083 m), od której oddziela go niewielka Spalona Przełęcz (2055 m). Wznosi się ponad dziką, wypełnioną rumowiskiem skalnym Doliną Spaloną, doliną Parzychwost i polodowcowym kotłem Głęboki Worek w Dolinie Głębokiej. Na Pachole następuje załamanie grani głównej, zmienia ona tu kierunek z południowego wschodu na północny wschód. Pachoł jest też zwornikiem. W zachodnim kierunku odchodzi od niego krótka grańka, zakończona kulminacją Płaczliwego rozgałęziającą się na dwie odnogi: południowo-zachodnią Zawraty i zachodnią z lekkim odchyleniem na południe. Pomiędzy nimi znajduje się Głęboki Żleb.Bania – w gwarze podhalańskiej kopalnia rudy lub kruszcu. Nazwa pochodzi z języka węgierskiego (banyá). W południowej Polsce istnieje wiele nazw geograficznych pochodzących od słowa bania. Indeks nazw geograficznych Polski wymienia ich 67. Są to góry, łąki, lasy, części wsi, uroczyska i inne. W Tatrach, zarówno w polskich, jak i słowackich istnieje wiele nazw wywodzących się od słowa bania – wszystkie związane są z dawniej prowadzonymi w nich pracami górniczymi, np. Baniste, Banisty Żleb, Żleb pod Banie, Banista Przełęcz, Podbańska. Zachowały się jeszcze niektóre z dawnych kopalni, np. Krywańskie Banie.


    Podstrony: 1 [2] [3]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Czesław Łapiński (ur. 29 listopada 1912 r. w Nowym Jorku, zm. 24 lipca 1989 r. w Krakowie) – taternik, alpinista, ratownik tatrzański i wieloletni kierownik schroniska nad Morskim Okiem.
    Skalnica mchowata (Saxifraga bryoides) – gatunek rośliny należący do rodziny skalnicowatych. Występuje w górach środkowej Europy, w Polsce wyłącznie w Tatrach (roślina tatrzańska).
    Smutna Przełęcz (słow. Smutné sedlo) – położona na wysokości 1963 m n.p.m. przełęcz w słowackich Tatrach Zachodnich. Znajduje się w grani głównej, pomiędzy Rohaczem Płaczliwym (2125 m) a Przednią Kopą (pierwszy ze szczytów Trzech Kop, 2136 m). Z przełęczy widoki na dwa zaskakująco odmienne krajobrazy.
    Granodioryt – kwaśna skała magmowa typu głębinowego o strukturze drobnokrystalicznej lub średniokrystalicznej i barwie szarej. Na diagramie klasyfikacyjnym QAPF granodioryt zajmuje pole 4.
    Schronisko Żarskie (słow. Žiarska chata, chata v Žiarskej doline) – schronisko turystyczne w słowackich Tatrach Zachodnich, położone na wysokości 1280 m w Dolinie Żarskiej. Schronisko dysponuje 40 miejscami noclegowymi w pokojach 2- i 4-osobowych. W schronisku są jadalnia, bufet, oświetlenie elektryczne.
    Jaskier alpejski (Ranunculus alpestris L.) – gatunek roślin z rodziny jaskrowatych. Typowy gatunek górski. Występuje w górach południowej i środkowej Europy. W Polsce rośnie tylko w Tatrach i to w niewielu miejscach.
    Przełęcz nad Zawratami – przełęcz w słowackich Tatrach Zachodnich, pomiędzy Banówką (2178 m) a Hrubą Kopą (2166 m). Znajduje się w grani głównej Tatr Zachodnich, na wysokości ok. 2050 m n.p.m. Jest to niegłęboka przełęcz, ale położona na ostrej grani. Od strony północnej jej stoki opadają przepaścistą ścianą o wysokości ok. 200 m do Doliny Spalonej, od południowej strony bardziej łagodne, trawiasto-kamieniste zbocza spod przełęczy opadają do Wielkich Zawratów – górnego piętra Doliny Żarskiej. W kierunku Banówki zaraz za przełęczą znajduje się skalna czuba (wejście ubezpieczone łańcuchem) i charakterystyczna Igła w Banówce, którą szlak turystyczny omija po południowej stronie.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.126 sek.