• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Bagaceratopidae

    Przeczytaj także...
    Gobiceratops – rodzaj ceratopsa z rodziny Bagaceratopidae. Żył w późnej kredzie na terenie dzisiejszej Azji. Jedyny gatunek włączany do tego rodzaju, Gobiceratops minutus, został opisany w oparciu o długą na 3,5 cm czaszkę młodocianego osobnika, odnalezioną w Khermin Tsav w formacji Barun Goyot w południowej Mongolii. Przypuszcza się, że Gobiceratops był blisko spokrewniony z bagaceratopsem i tak jak on należał do rodziny Bagaceratopidae.Filogeneza (gr. φυλη – gatunek, ród i γενεσις – pochodzenie) – droga rozwoju rodowego, pochodzenie i zmiany ewolucyjne grupy organizmów, zwykle gatunków. Termin wprowadzony w 1866 roku przez Ernsta Haeckla w Generelle Morphologie der Organismen.
    Ceratopsy (Ceratopsia) – grupa dinozaurów ptasiomiednicznych, której nazwa oznacza „rogate oblicza”. W pełni rozwinęły się w kredzie na terenach współczesnej Ameryki Północnej i Azji, jednak ich najstarsi przedstawiciele żyli już w jurze. Wcześni przedstawiciele tego kladu, tacy jak psitakozaur, byli niewielcy i dwunożni. Później rozwinęły się wielkie, słynne czworonożne formy, jak Triceratops czy centrozaur, mające rogi i rogowe kryzy wokół karku. Niegdyś twierdzono, że owe kryzy służyły wyłącznie do ochrony karku przed ugryzieniami drapieżników. Dzisiaj wiadomo, że większość kryz miała duże otwory, przez co nie były one zbyt skuteczne w tej roli. Mogły one służyć do termoregulacji, popisów godowych lub odstraszania napastników. Ceratopsy obejmowały bardzo zróżnicowane dinozaury od niewielkich mniej więcej metrowych i ważących ok. 23 kg form aż po wielkie, osiągające ponad sześć metrów długości i 5 t formy, Najsłynniejszym przedstawicielem tej grupy jest Triceratops. Większość jej członków ma w nazwie człon „ceratops”, jednak istnieją wyjątki od tej reguły (np. psitakozaur). Jednym z najwcześniejszym opisanych przedstawicieli Ceratopsia był Ceratops, który użyczył jej nazwy. Jednak obecnie uważa się go za nomen dubium z powodu nieobecności u niego jakichkolwiek cech mogących odróżnić go od innych ceratopsów.

    Bagaceratopidaerodzina dinozaurów z grupy ceratopsów (Ceratopsia). Została nazwana w 2003 roku przez Władimira Alifanowa, jednak nie przedstawił on jej definicji filogenetycznej, w związku z czym Sereno (2005) uznał Bagaceratopidae za takson nieaktywny. W 2003 Alifanow zaklasyfikował do Bagaceratopidae rodzaje Bagaceratops, Breviceratops, Lamaceratops i Platyceratops, a w publikacji z 2008 roku włączył do niej także Magnirostris oraz nowo opisany rodzaj Gobiceratops. Alifanow zasugerował, że w przeciwieństwie do innych rodzin neoceratopsów, Bagaceratopidae wyewoluowały w Paleoazji. Według Alifanowa Bagaceratopidae tworzą grupę monofiletyczną, obejmującą klad ((Bagaceratops + Gobiceratops) + (Breviceratops + Magnirostris) + (Platyceratops + Lamaceratops)) i stanowiącą takson siostrzany dla Protoceratopsidae, jednak nie przeprowadził on analiz kladystycznych mogących zweryfikować te teorie. W 2010 roku opisany został Ajkaceratops z późnej kredy Węgier, podobny do Magnirostris i bagaceratopsa i mogący również należeć do Bagaceratopidae (według Ősiego i współpracowników grupa ta jest jednak prawdopodobnie parafiletyczna). Jeśli tak jest, byłby on pierwszym znanym przedstawicielem tej grupy występującym w Europie.

    Paul Sereno (ur. 11 października 1957 w Aurorze w stanie Illinois w Stanach Zjednoczonych) – amerykański paleontolog, wykładowca w University of Chicago, współpracownik National Geographic. Jego specjalnością są dinozaury – odkrył i opisał wiele nowych rodzajów, m.in.: afrowenatora, deltadroma, jobarię, suchomima i eoraptora – jednego z dwóch najwcześniejszych znanych dinozaurów. Podczas wykopalisk prowadzonych w północnej Afryce, m.in. w Nigrze, odnalazł niemal kompletny szkielet sarkozucha i pierwszą dobrze zachowaną czaszkę karcharodontozaura, na podstawie której opisał nowy gatunek – Carcharodontosaurus iguidensis. 14 sierpnia 2008 ogłoszono, że w październiku 2000 Sereno odnalazł na Saharze duże cmentarzysko, które wraz z archeologami badał przez osiem lat. Prowadził również prace w Ameryce Południowej.Takson monofiletyczny – takson, który obejmuje wszystkich potomków wspólnego przodka, znanego lub hipotetycznego. Przykładami są ssaki lub gąbki.

    Przypisy

    1. Vladimir R. Alifanov. Two new dinosaurs of the Infraorder Neoceratopsia (Ornithischia) from the Upper Cretaceous of the Nemegt Depression, Mongolian People's Republic. „Paleontological Journal”. 37 (5), s. 524–535, 2003 (ang.). 
    2. Sereno, P. C. 2005. Bagaceratopidae. Stem Archosauria—TaxonSearch [version 1.0, 2005 November 7] (ang.) [dostęp 28 maja 2010]
    3. Vladimir R. Alifanov. The tiny horned dinosaur Gobiceratops minutus gen. et sp. nov. (Bagaceratopidae, Neoceratopsia) from the Upper Cretaceous of Mongolia. „Paleontological Journal”. 42 (6), s. 621–633, 2008. DOI: 10.1134/S0031030108060087 (ang.). 
    4. Attila Ősi, Richard J. Butler, David B. Weishampel. A Late Cretaceous ceratopsian dinosaur from Europe with Asian affinities. „Nature”. 465, s. 466–468, 2010. DOI: 10.1038/nature09019 (ang.). 
    (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Protoceratopsy (Protoceratopsidae) – rodzina ceratopsów, której nazwa oznacza „pierwsze rogate oblicza”. Pochodzi ona od nazwy najbardziej znanego jej przedstawiciela – protoceratopsa i jest fałszywa, gdyż są znane jeszcze starsze i prymitywniejsze ceratopsy. Ogólnie wyglądem przypominały przedstawicieli Ceratopsidae, ale były mniejsze i prymitywniejsze. Jak na razie przedstawiciele tej grupy znani są tylko z Azji.Ajkaceratops – rodzaj neoceratopsa należący prawdopodobnie do rodziny Bagaceratopidae. Żył w późnej kredzie na terenach Europy. Został opisany w 2010 roku przez Attilę Ősiego i współpracowników w oparciu o szczątki kilku osobników odkryte w datowanych na santon osadach stanowiska Iharkút w węgierskiej formacji Csehbánya. Holotypem są złączone kości przedszczękowe i dziobowe z fragmentami kości szczękowych (MTM V2009.139.1). Oprócz niego odkryto również cztery kości przedzębowe prawdopodobnie należące do przedstawicieli tego samego gatunku. Wieku największego z odnalezionych osobników nie można ustalić z całą pewnością, jednak prawdopodobnie był on dorosły, na co wskazuje złączenie kości dziobowych z przedszczękowymi, kości przedszczękowych ze sobą oraz bardzo silne zakrzywienie kości dziobowych, przedszczękowych i przedzębowych na całej ich długości. Ősi i współpracownicy ocenili jego długość na około 1 m, co dowodzi, że był znacznie mniejszy od prawdopodobnie blisko z nim spokrewnionych i współczesnych mu ceratopsów. Ajkaceratops należy do kladu Coronosauria (obejmującego ostatniego wspólnego przodka protoceratopsa i triceratopsa oraz wszystkich jego potomków), jednak jego dokładna pozycja filogenetyczna pozostaje niejasna – prawdopodobnie jest on najbliżej spokrewniony z ceratopsami z grupy Bagaceratopidae (zdaniem autorów prawdopodobnie parafiletycznej), takimi jak Magnirostris i Bagaceratops, której przedstawiciele znani byli wcześniej jedynie z górnokredowych osadów we wschodniej Azji. Ajkaceratops jest jednym z pierwszych ceratopsów, których szczątki odnaleziono w Europie, a jego odkrycie dowodzi, że ceratopsy co najmniej dwukrotnie niezależnie dotarły do Europy w późnej kredzie. Gatunkiem typowym tego rodzaju jest A. kozmai. Nazwa rodzajowa Ajkaceratops pochodzi od miasta Ajka, w pobliżu którego odkryto szczątki dinozaura, oraz greckiego słowa ceratops, oznaczającego „rogate oblicze”. Nazwa gatunkowa honoruje Károlya Kozmę.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Grupa siostrzana (ang. sister–group) – w systematyce kladystycznej grupa organizmów powstała z jednej linii ewolucyjnej (grupy macierzystej) po jej rozszczepieniu. Dwie grupy siostrzane wraz ze swym wspólnym przodkiem stanowią grupę monofiletyczną. Gatunki należące do grupy siostrzanej charakteryzują się pewnymi specyficznymi, wspólnymi cechami (synapomorfiami), które nie występują jednak w grupie macierzystej (są ewolucyjnie nowe).
    Magnirostris to niewielki ceratops, którego szczątki odkryto w datowanych na późny kampan osadach Bayan Mandahu na terenach Mongolii Wewnętrznej w Chinach (Azja). Znany wyłącznie z prawie kompletnej czaszki pozbawionej jednak kryzy odkrytej przez uczestników projektu chińsko-kanadyjskich dinozaurów. Najbardziej charakterystyczną cechą tego dinozaura jest mocno rozwinięta kość rostralna, tworząca duży dziób do którego odnosi się nazwa rodzajowa Magnirostris. Pochodzi ona od łacińskich słów magnus wielki i rostrum - dziób, tymczasem epitet gatunkowy (dodsoni) honoruje Petera Dodsona - amerykańskiego paleontologa, który opisał między innymi awaceratopsa. Na kościach nosowych występuje dobrze rozwinięty grzebień. Widać także zaczątki rogów nadoczodołowych, które mogą okazać się jednak uszkodzeniami skamieliny. Być może Magnirostris jest naprawdę młodszym synonimem bagaceratopsa Podobnie jak inne ceratopsy Magnirostris był roślinożercą, który do swojej diety mógł włączać paprocie, sagowce i igły drzew iglastych.
    Dinozaury (Dinosauria – z stgr. δεινός deinos – straszny, potężny + σαῦρος sauros – jaszczur) – grupa archozaurów (gadów naczelnych), które zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie. Pod koniec okresu kredy, około 65,5 mln lat temu, katastrofalne wymieranie skończyło ich dominację na lądzie na wszystkich kontynentach. Jedna grupa dinozaurów przeżyła do dnia dzisiejszego: większość taksonomów uważa, że współczesne ptaki są dinozaurami z grupy teropodów. Dinosauria obejmuje dwa rzędy: Saurischia (gadziomiedniczne) oraz Ornithischia (ptasiomiedniczne).
    Takson – jednostka zdefiniowana w systematyce organizmów jako grupa organizmów (populacja lub grupa populacji) zwykle uznawanych za filogenetycznie spokrewnione, wyróżniających się konkretną cechą różniącą je od innych jednostek taksonomicznych. Takson obejmuje wszystkie zawarte w nim taksony niższego poziomu. Kryterium pokrewieństwa stosowane jest w systemach filogenetycznych, mimo że taksonem w zasadzie może być dowolna grupa organizmów.
    Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.
    Kladystyka, systematyka filogenetyczna – metoda klasyfikacji grupująca obiekty w zhierarchizowane jednostki, spośród których mniej obszerne należą do obszerniejszych. Kladystykę można wykorzystać do uporządkowania jakichkolwiek danych porównawczych – stosowana jest najpowszechniej w systematyce biologicznej, jednak wykorzystuje się ją również m.in. w archeologii i językoznawstwie.
    DOI (ang. digital object identifier – cyfrowy identyfikator dokumentu elektronicznego) – identyfikator dokumentu elektronicznego, który w odróżnieniu od identyfikatorów URL nie zależy od fizycznej lokalizacji dokumentu, lecz jest do niego na stałe przypisany.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.05 sek.