• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Badania eksperymentalne - medycyna

    Przeczytaj także...
    Medycyna oparta na faktach, medycyna oparta na dowodach (ang. Evidence-based medicine, EBM) – postępowanie kliniczne oparte na najlepszych dostępnych dowodach naukowych dotyczących skuteczności, efektywności i bezpieczeństwa. Dowodów takich dostarczają wyniki wiarygodnych badań eksperymentalnych (skuteczność i bezpieczeństwo) oraz badań obserwacyjnych (efektywność i bezpieczeństwo).Skala Jadada, znana także jako "oksfordzki system oceny jakości" – sposób niezależnego oceniania jakości klinicznych badań eksperymentalnych. Jest najpowszechniej stosowaną tego typu skalą na świecie, a do końca 2008 roku źródłowa publikacja opisująca skalę była cytowana w ponad 3000 publikacji naukowych.
    Badania naukowe – prace podejmowane przez badacza lub zespół badaczy w celu osiągnięcia postępu wiedzy naukowej, ustalenia nowych twierdzeń naukowych, tez, aksjomatów, uogólnień i definicji. Badania te mogą być podejmowane w 4 zasadniczych przypadkach:

    Badania eksperymentalne – obok badań obserwacyjnych należą do podstawowych lub stosowanych badań naukowych, których celem jest ustalenie związków między badaną interwencją kliniczną a miarami ilościowymi, wybranymi do opisu próby badanej (najczęściej ocena skuteczności i bezpieczeństwa badanej interwencji).

    PMID (ang. PubMed Identifier, PubMed Unique Identifier) – unikatowy identyfikator przypisany do każdego artykułu naukowego bazy PubMed.Badania obserwacyjne należą do podstawowych lub stosowanych badań naukowych, których celem jest opis lub analiza próby badanej z wykorzystaniem wybranych miar ilościowych.

    Interwencjami klinicznymi ocenianymi podczas badań eksperymentalnych mogą być np. technologie medyczne (leki, urządzenia medyczne, testy diagnostyczne, sprzęt szpitalny itp. – takie badania najczęściej określa się mianem eksperymentu klinicznego, są one przedmiotem szczegółowych regulacji prawnych), narzędzia stosowane przez psychologów klinicznych i psychiatrów (kwestionariusze i skale ocen, sposoby psychoterapii itp.), określone warunki środowiska (np. temperatura, wilgotność, cechy klimatu itp.), określone zachowania (np. dieta, aktywność fizyczna, edukacja), określone decyzje finansowe (np. dotyczące finansowania leku przez ubezpieczyciela) i inne.

    Technologia medyczna - w ujęciu szerokim to dowolny rodzaj wiedzy zaangażowanej w realizację zadań i osiąganie określonych rezultatów systemu opieki zdrowotnej. W ujęciu wąskim technologie medyczne to środki niematerialne (wiedza, umiejętności, procedury, rozwiązania organizacyjne) i materialne (leki, urządzenia) związane bezpośrednio lub pośrednio z udzielanymi świadczeniami opieki zdrowotnej i konkretnymi interwencjami (leczniczymi, diagnostycznymi, rehabilitacyjnymi bądź prewencyjnymi).Eksperyment kliniczny (kliniczne badanie interwencyjne, właściwe określenie: kliniczne badanie eksperymentalne) – badanie naukowe, którego zasadniczym celem jest określenie skuteczności oraz bezpieczeństwa stosowania produktu leczniczego (leku), wyrobu medycznego lub innej technologii medycznej (zabiegu, testu diagnostycznego).

    W przebiegu badania eksperymentalnego najczęściej przeprowadza się interwencję badacza w grupie badanej i bada skutki tej interwencji (punkty końcowe badania – wybrane przed badaniem miary ilościowe) w porównaniu z grupą kontrolną (w której nie stosowano interwencji).
    Do klinicznych badań eksperymentalnych należą m.in. badania kliniczne wyrobów medycznych, objęte szczegółowymi regulacjami prawnymi mającymi na celu ochronę pacjentów.

    Badania kliniczne wyrobów medycznych – badanie eksperymentalne z udziałem ludzi, mające na celu sprawdzenie skuteczności i bezpieczeństwa badanego wyrobu, najczęściej prowadzone na potrzeby dopuszczenia wyrobu do obrotu i oznakowaniu go znakiem CE.

    Ocena wiarygodności klinicznych badań eksperymentalnych[]

    Badania eksperymentalne są podstawowym narzędziem naukowej weryfikacji sposobów postępowania klinicznego, która jest podstawą medycyny opartej na dowodach. Do oceny jakości i wiarygodności badań eksperymentalnych służy m.in. skala Jadada, opracowana w latach 80. przez Aleksandra Jadada (w ocenie jakości badań obserwacyjnych najczęściej stosuje się kwestionariusz NOS).
    Ocena jakości i wiarygodności badań klinicznych stanowi standardowy element przygotowywania przeglądów systematycznych piśmiennictwa medycznego oraz opartych na nich ocen technologii medycznych.

    Przypisy

    1. David A. Bowers, Allan House, David Clinton Owens: Understanding clinical papers. Chichester: John Wiley & Sons, 2006. ISBN 978-0-470-09130-2.
    2. Jadad AR., Moore RA., Carroll D., Jenkinson C., Reynolds DJ., Gavaghan DJ., McQuay HJ. Assessing the quality of reports of randomized clinical trials: is blinding necessary?. „Controlled clinical trials”. 1 (17), s. 1–12, luty 1996. PMID: 8721797. 
    3. http://www.ohri.ca/programs/clinical_epidemiology/nosgen.pdf Newcastle-Ottawa Scale (plik pdf)
    4. http://www.ohri.ca/programs/clinical_epidemiology/oxford.htm Wells GA, et al. The Newcastle-Ottawa Scale (NOS) for asessing the quality of nonrandomized studies in meta-analyses.
    5. Wytyczne oceny technologii medycznych. AOTM 2009



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama