• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Bacówka - pasterska



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Oscypek, oszczypek (słow. oštiepok) – twardy wędzony ser przygotowywany z mleka owczego, charakterystyczny dla polskich gór, szczególnie Podhala. Obecnie spopularyzowany ogólnie w Polsce oraz w innych krajach Europy.Gorce (513.52) – pasmo górskie leżące w Beskidach Zachodnich. Nazwa "Gorce" związana jest prawdopodobnie ze słowem "gorzeć" (palić się, płonąć) i pochodzi od sposobu uzyskiwania polan śródleśnych metodą żarową. Spotykana jest już w aktach z 1254 r. (item mons Gorcz nuncupatus), używał jej Jan Długosz w 1480 r. (in monten Gorcz). W innych źródłach można też spotkać nazwę Górce, która by mogła oznaczać niskie góry.
    Oryginalna bacówka na grzbiecie Piorunowca
    Zrekonstruowany szałas na Jankówkach
    Wnętrze części roboczej bacówki
    Niszczejąca bacówka na Jankówkach
    Przebudowana dawna bacówka na Gorcu Kamienickim
    Współczesna bacówka przy polanie Majerz w Pienińskim Parku Narodowym
    Spotkanie przy chacie pasterskiej w Szwecji. Miejsca przy współczesnych Bacówkach w Beskidach dla spotkań i turystów mogą być porównywalnie do zorganizowania widocznego na zdjęciu powyżej.

    Bacówka, szałas lub koleba – zazwyczaj drewniany budynek pasterski stawiany na halach pasterskich, w którym przez kilka miesięcy w roku, na czas wypasu, przebywa baca wraz z juhasami. Bacówka to nie tylko schronienie przed złą pogodą ale również miejsce, które służy pasterzom do przerabiania mleka owczego na ser (bundz), serwatkę (żętycę) czy też wędzone oscypki.

    Jaworzynka Gorcowska (1047 m n.p.m.), przez miejscową ludność nazywana Piorunowcem – szczyt Gorców znajdujący się w bocznym grzbiecie odbiegającym od Gorca ogólnie w południowym kierunku do doliny Ochotnicy. Grzbiet ten oddziela dolinę potoku Jamne od doliny Potoku Gorcowego. Na Jaworzynce grzbiet rozgałęzia się na dwa podrzędne grzbiety, pomiędzy nimi znajduje się dolina potoku Skrodne. W okolicy przełęczy po północnej stronie Jaworzynki znajduje się jaskinia Wietrzna Dziura.Szałasiska lub szałasisko – w gwarze podhalańskiej miejsce, w którym stał szałas lub szałasy. Na Słowacji to samo znaczenie ma słowo koszarzysko (w języku słowackim košarisko, w gwarze podhalańskiej kosarzýsko). Od słowa tego pochodzi wiele nazw geograficznych w Tatrach i na Podhalu.

    Spis treści

  • 1 Nazewnictwo
  • 2 Budowa
  • 3 Zabudowa szałasowa
  • 4 Bacówki obecnie
  • 5 Przypisy
  • 6 Bibliografia
  • 7 Linki zewnętrzne
  • Nazewnictwo[edytuj kod]

    Nie wszystkie budynki pasterskie nazywa się szałasami czyli bacówkami. W Tatrach i na Podtatrzu nazwą tą obejmowano tylko te, w których mieszkali pasterze owiec. Te budynki, które przeznaczone były do celów gospodarczych (np. do gromadzenia siana) nie nazywano bacówkami, lecz szopami. Pasterze krów i owiec mieszkali w szopach lub wolarniach. Teren przeznaczony na spęd owiec wokół szałasu (bacówki) nazywany jest szałasiskiem.

    Polana Adamówka (Jadamówka) – nieduża polana leżąca w Gorcach na północnych stokach Gorca Troszackiego. Znajduje się tu mocno zniszczony szałas gospodarczy. Z polany widoki na polanę Podskały oraz szczyty Beskidu Wyspowego. Polana znajduje się na obszarze Gorczańskiego Parku Narodowego.Juhas – młodszy pomocnik bacy podczas wypasu owiec w Tatrach. Słowo pochodzi z języka węgierskiego juhász – owczarz. Niewłaściwa jest forma żeńska juhaska – dziewczęta nigdy nie wypasały owiec w Tatrach, zaś te pasące krowy nazywane były pasterkami.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Gorc Kamienicki – polana na północnym grzbiecie Gorca, nieco poniżej jego wierzchołka, na wysokości 1120-1150 m n.p.m..
    Podtatrze - jest to kraina geograficzno-etnograficzna przylegająca bezpośrednio do Tatr. W skład Podtatrza wchodzi: Podhale, Orawa, Liptów i Spisz. W Polsce leży całość Podhala oraz część Spiszu i Orawy, pozostała część Podtatrza leży na Słowacji.
    Dranica – drewniany materiał do wykonywania pokryć dachowych. Ręcznie łupana deska z drewna iglastego. Wymiary dranicy:
    Pasterstwo – rodzaj gospodarki występujący na obszarach, gdzie uprawa roli jest niemożliwa lub nieopłacalna (głównie zaliczyć do nich można obszary górskie, stepowe, tundrę, itp.). Polega na ekstensywnym chowie zwierząt stadnych takich jak owce, bydło domowe, kozy, trzoda chlewna, bawoły, konie, jaki, lamy, osły, renifery, z wykorzystaniem naturalnych pastwisk, często sezonowych.
    Koleba, koliba, kolyba – słowo pochodzenia wołoskiego (por. rum. coliba "chata"), w nazewnictwie podhalańskim (a także innym) słowo to ma 2 znaczenia:
    Watra – słowo pochodzenia wołoskiego - duże ognisko nad którym rozstawiony jest wysoki drewniany trójnóg, z darów lasu. Nazwa spotykana szczególnie w Karpatach, ale także poza ich obszarem. Rozpalenie watry ma na celu przywołanie pamięci o ludziach, którzy odeszli, wspominanie dawnych czasów, obudzenie poczucia wspólnoty, przywołanie tradycji, zwołanie sąsiadów, a czasami po prostu wywołanie specyficznego nastroju. Częstym zwyczajem przy watrze był śpiew, opowieści i milczenie. Na trójnogu można przyrządzać posiłki, suszyć ubrania itd.
    Baca – kierownik zorganizowanej gospodarki szałaśniczo-pasterskiej (wypas owiec) w polskich Karpatach. Zazwyczaj był on jednym z bogatszych gospodarzy (gazdów), gdyż musiał swoim majątkiem gwarantować zobowiązania wobec właścicieli owiec. Ponadto by zostać bacą, musiał mieć poważanie wśród okolicznej ludności. W niektórych regionach, np. w Gorcach, dużą rolę odgrywało przekonanie o jego czarodziejskich zdolnościach. W Tatrach na jednej hali zazwyczaj był tylko jeden baca, czasami tylko dwóch lub więcej, wówczas każdy z nich kierował odrębnym zespołem pasterskim. Do obowiązków bacy należało rozliczanie się z właścicielami owiec (gazdami), wyrabianie sera i innych produktów mlecznych, nadzór nad juhasami oraz pilnowanie ogniska w bacówce.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.04 sek.