• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Bóbr europejski



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Stanowisko archeologiczne - jest to każdy ślad materialnej działalności ludzkiej w przeszłości. Terminem tym określa się zwarty, oddzielony od innych podobnych wycinek przestrzeni w obrębie którego występują źródła archeologiczne wraz z otaczającym je kontekstem.Szeszupa (lit. Šešupė, ros. Шешупе, niem. Scheschuppe, Ostfluss) – rzeka w Polsce, na Litwie i w Rosji, lewy dopływ Niemna.

    Bóbr europejski, a także: bóbr zwyczajny, bóbr rzeczny, bóbr wschodni (Castor fiber) – gatunek ziemnowodnego gryzonia z rodziny bobrowatych (Castoridae). Uważa się go za największego gryzonia Eurazji: masa ciała dorosłego osobnika dochodzi do 29 kg, a długość ciała do 110 cm. Jest zwierzęciem silnie terytorialnym, rodzinnym i zasadniczo monogamicznym; wiedzie nocny tryb życia. Posiada szereg cech morfologicznych, które ułatwiają mu prowadzenie ziemnowodnego trybu życia – może przebywać pod wodą bez przerwy nawet do 15 minut. Bóbr należy do nielicznego grona gatunków, które potrafią przystosować środowisko do własnych potrzeb. Dzięki wyjątkowo silnym siekaczom bobry potrafią ściąć bardzo grube drzewa, o średnicy nawet do 1 m. Do najbardziej charakterystycznych śladów funkcjonowania bobrów w środowisku należą budowane przez nie tamy i żeremia.

    Brzoza niska (Betula humilis Schrank) – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny brzozowatych. Występuje w Europie i Azji. W Polsce roślina rzadka, występująca na rozproszonych stanowiskach na niżu. Najliczniej występuje na Pojezierzu Pomorskim, Mazurskim i Podlasiu, rzadziej na Białostocczyźnie i w Wielkopolsce.Tułów (łac. – truncus) – anatomiczny termin, określający centralną część ciała u wielu zwierząt, w tym u człowieka. Tułów obejmuje klatkę piersiowa oraz jamę brzuszną.

    W przeszłości zasięg występowania gatunku obejmował całą strefę umiarkowaną Europy i Azji, do czasów dzisiejszych wyginął w wielu regionach Europy. Można go spotkać w północnej części Eurazji: od Francji, przez Europę Środkową, Skandynawię, po Rosję, wraz z azjatycką jej częścią, a także w chińskim regionie Sinciang i w zachodniej Mongolii.

    Woroneż (ros. Воронеж) – miasto obwodowe w Rosji, nad rzeką Woroneż (dopływ Donu). Znajduje się 486 km na południe od Moskwy, na federalnej magistrali M4 „Don”. Aglomeracja woroneska liczy ponad 1,0 mln mieszkańców.Monogamia (stgr. μονογαμία, od μόνος monos "jedyny" i γάμος gámos "poślubienie") – system kojarzeń polegający na okresowym lub stałym współżyciu jednego samca z jedną samicą. U niektórych gatunków (np. niektóre ptaki, ssaki i ryby) monogamia jest stałą cechą wszystkich osobników (gatunek monogamiczny).

    W większości krajów europejskich Castor fiber podlega ochronie na podstawie dwóch aktów prawnych: Konwencji o ochronie gatunków dzikiej flory i fauny europejskiej oraz ich siedlisk oraz Dyrektywy Siedliskowej. W Polsce jest gatunkiem częściowo chronionym.

    Spis treści

  • 1 Dane historyczne
  • 1.1 Historia bobrów na ziemiach polskich
  • 2 Systematyka
  • 3 Kopalne ślady występowania bobra
  • 4 Genetyka
  • 5 Budowa ciała
  • 5.1 Uzębienie
  • 5.2 Przystosowanie do ziemnowodnego trybu życia
  • 6 Tryb życia
  • 6.1 Komunikacja
  • 6.2 Higiena
  • 6.3 Cykl życiowy
  • 6.3.1 Cykl dobowy
  • 6.3.2 Cykl roczny
  • 6.4 Struktura społeczna
  • 6.5 Głos
  • 6.6 Biologia wędrówek
  • 7 Rozmieszczenie geograficzne
  • 7.1 Powrót bobrów na ziemie polskie po II wojnie światowej
  • 7.1.1 Skuteczność przeprowadzanych reintrodukcji
  • 7.1.2 Dalsze przesiedlenia bobrów w drugiej połowie XX wieku
  • 7.2 Próby reintrodukcji bobrów w Szkocji
  • 8 Ekologia
  • 8.1 Pożywienie
  • 8.2 Wpływ budowli bobra na środowisko
  • 8.2.1 Szkody w gospodarce człowieka
  • 8.3 Wrogowie
  • 8.4 Pasożyty
  • 8.5 Siedlisko
  • 8.5.1 Budowle: nory, tamy i żeremia
  • 8.5.1.1 Nory
  • 8.5.1.2 Tamy
  • 8.5.1.3 Żeremia
  • 8.5.1.4 Ścinanie drzew
  • 8.5.2 Magazynowanie pożywienia
  • 9 Znaczenie gospodarcze
  • 10 Zagrożenia i ochrona
  • 10.1 Ochrona prawna
  • 10.2 Status C. fiber w „Czerwonej księdze gatunków zagrożonych” i księgach narodowych
  • 11 Obecność w kulturze
  • 11.1 Geografia
  • 11.2 Bóbr w przysłowiach
  • 11.3 Kinematografia
  • 11.4 Odniesienia w literaturze pięknej
  • 12 Przypisy
  • Iluminacja – średniowieczne zdobnictwo książkowe, pierwotnie w postaci ozdobnych linii i inicjałów oraz coraz bardziej skomplikowanych wzorów. Wraz z rozwojem iluminatorstwa pojawiają się złocenia, które mogły przejawiać się nawet w formie złotych liter (codex aureus) pisanych na barwionym purpurą pergaminie. Iluminacja, zwłaszcza w sztuce dojrzałego średniowiecza mogła przyjąć formę dekoracyjnych rysunków wykonywanych technikami malarskimi lub też mogła wykorzystywać malowane (często ilustracyjne) miniatury figuralne, umieszczane na kartach manuskryptów, a później także pierwszych druków. Iluminacje zasadniczo dotyczyły dwóch obszarów na karcie: rozbudowanych kompozycji inicjałowych, oraz wypełnienia marginesów (bordiur). Tworzono jednak również bogate, rozbudowane kompozycje tekstowo-graficzne, na których tekst i obraz funkcjonowały, co rzadkie dla sztuki średniowiecznej, wspólnie - zajmując całość karty, czego przykładem może być słynny ewangeliarz z Kells.Etnografia – dyscyplina naukowa zajmująca się całościowym opisem i analizą kultur ludowych różnych społeczności i grup etnicznych. Jej zakres obejmuje teorię kultury ludowej jak i badanie poszczególnych jej dziedzin i wytworów materialnych. W zależności od tradycji naukowej, pod pojęciem etnografia rozumie się wszystkie nauki etnologiczne, bądź też jedną z tych nauk.

    Dane historyczne[]

    Do najstarszych, starożytnych przekazów wspominających o bobrach należy jedna z bajek Ezopa. Przedstawiony w niej gryzoń zostaje osaczony przez myśliwych i w obawie o swoje życie postanawia odgryźć sobie (stosowane w medycynie) jądra, co ma sprawić, że w oczach polujących stanie się bezwartościowym łupem, a w rezultacie zabezpieczy go przed śmiercią. Sugestia, że bobry są zdolne do autokastracji była powtarzana przez wieki. Sam termin kastracja jest silnie wiązany z łacińskim określeniem bobra – „castor”. Uznawany jest za pochodną nazwy zwierząt, bądź – jak twierdził w VII w. Izydor z Sewilli – za jej źródłosłów (od: castrare). Izydor podawał także alternatywne nazwy dla bobrów: „fibri”, oraz „pies pontyjski”.

    Świerk pospolity (Picea abies (L.) H.Karst) – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Jest to jedyny gatunek świerka występujący naturalnie w Polsce. Rośnie głównie w północno-wschodniej części kraju, na południu Polski, w górach i na pogórzu. Nie występuje w sposób naturalny w centralnej i zachodniej Polsce (tzw. pas bezświerkowy). Zasięg tego gatunku rozciąga się na północy Europy od Norwegii do Rosji, występuje także w Alpach, Sudetach, Karpatach oraz na Bałkanach. Na wschodzie sięga Uralu, gdzie stopniowo wypiera go świerk syberyjski (Picea obovata). Północna granica występowania przebiega w Norwegii (70°N).Ulungur He (także Urungu, Bulgan gol; chiń. upr.: 乌伦古河; chiń. trad.: 烏倫古河; pinyin: Wūlúngǔ Hé; mong.: Булган гол, Bulgan gol, dosł. "rzeka sobolowa") – rzeka w północno-zachodnich Chinach (Sinciang) i południowo-zachodniej Mongolii. Liczy ok. 700 km (ok. 250 km na terytorium Mongolii) a powierzchnia jej dorzecza wynosi ok. 50 tys. km². Źródła znajdują się w Mongolii, w Ałtaju Mongolskim. W swoim górnym biegu płynie wąską, głęboką doliną w kierunku południowym. W okolicach miejscowości Bürenchajrchan, na przedgórzu Ałtaju Mongolskiego, zmienia swój kierunek i skręca na zachód, gdzie wpływa na terytorium Chin, przepływa północną część Kotliny Dżungarskiej i uchodzi do jeziora Ulungur Hu lub Jili Hu. Zimą zamarza. Wykorzystywana do nawadniania.
    Bóbr na karcie z Bestiariusza z Aberdeen (XII w.)
    Osaczony bóbr dokonuje autokastracji –
    iluminacja z Salisbury Bestiary (XIII w.)

    Do najstarszych pisanych informacji na temat bobrów należy zaliczyć skąpą, kilkuzdaniową wzmiankę Arystotelesa zawartą w „Historia animalium” w połowie IV w. p.n.e. Kilka wieków później Pliniusz Starszy powtarzał w swojej „Naturalis Historiae” informację na temat rzekomej autokastracji bobrów w sytuacji zagrożenia, ostrzegał przed ostrymi niczym nóż zębami, za pomocą których bóbr może ścinać drzewa i podawał wzmiankę o ogonie podobnym do ryby. Nieco później grecki medyk Pedanios Dioskurydes podawał w „De Materia Medica” opis możliwości stosowania castoreum w celach medycznych. Naukowe informacje na temat biotopu, behawioru i fizjologii bobrów podał dopiero Albert Wielki w wydanym w XIII wieku dziele „De animalibus”.

    Mierlo - miasto w Holandii, gminie Geldrop-Mierlo, prowincji Brabancja Północna. Położone w poblizu miast: Lierop, Geldrop, Eindhoven, Helmond i Someren. Okolice miasta stanowią lasy i wrzosowiska. Miasto liczy 10 174 mieszkańców (2003).Grobla – wał ziemny utrzymujący wodę w sztucznym zbiorniku (np. stawie, kanale itp.) lub chroniący przyległy teren przed wylewami na rzece.

    Na bobry polowano przede wszystkim dla skór i mięsa. Ceniony był także tak zwany „strój bobrowy”, czyli wydzielina gruczołów płciowych, której przypisywano cudowne właściwości lecznicze. Do XII wieku zasięg występowania gatunku C. fiber był ustabilizowany i nie zmieniał się w całej Europie. Bobry występowały niemal na całym kontynencie, z wyjątkiem Włoch, Grecji, Irlandii i Danii. Zamieszkiwały także tereny Pontu, o czym wspominał zarówno żyjący w I w. Pliniusz Starszy, jak i Bartholomeus Anglicus w wydanym w XIII w. „De proprietatibus rerum”. W Anglii i Walii bobry wyginęły w XIII wieku. W wieku XVI zostały wyniszczone w Transylwanii i Belgii. Na przestrzeni XVII wieku gatunek zniknął z Półwyspu Iberyjskiego i zachodniej Francji. Znacznie też zmniejszył się zasięg występowania w Finlandii. W XVIII wieku zmalała liczebność bobrów w Rosji i Europie zachodniej. Do początku XX wieku bobry wyginęły w Austrii, Szwecji, Szwajcarii, Finlandii, Armenii, Jugosławii, Mołdawii. Przyczyną tych zmian była intensywna gospodarka łowiecka i zmiany w ukształtowaniu terenu. W najbardziej kryzysowym okresie populacje bobrów na terenie Europy liczyły jedynie około 1200 osobników. Po II wojnie światowej liczebność populacji w Polsce wynosiła tylko około 130 osobników.

    Bolesław I Chrobry (Wielki) (ur. 967, zm. 17 czerwca 1025) – pierwszy koronowany król Polski (od 1025 roku) z dynastii Piastów, w latach 1003-1004 także książę Czech jako Bolesław IV, książę Polski od 992 roku.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
    Polowanie na bobry – miedzioryt z 1695 roku

    Historia bobrów na ziemiach polskich[]

    Badania archeologiczne wykazały, że już 10-7 tys. lat temu ludy zamieszkujące ziemie polskie ceniły sobie możliwość pozyskiwania bobrowych skór i mięsa. W średniowiecznej Polsce bobry były rozpowszechnione na terenie całego kraju. Słowo bóbr było obecne w języku polskim już od XIII wieku. Bóbr stanowił obiekt szczególnej troski królów i książąt polskich. Na początku XI wieku Bolesław Chrobry zabronił polowania na bobry na podległych mu terenach łowieckich. Ustanowił urząd bobrowniczego, który sprawował opiekę nad bobrami żyjącymi na podległym mu obszarze. Królowie utrzymywali straż bobrowniczą i dbali o bobry, gdyż były one własnością królewską, ich eksploatacjamonopolem, a skóry miały wartość obiegową w handlu wymiennym. Podatki oraz kary płacono nawiązką skór bobrowych. W XIII wieku liczebność tych zwierząt zaczęła spadać.

    Puszcza Białowieska – kompleks leśny położony na terenie Polski i Białorusi, odznaczający się dużymi walorami przyrodniczymi i historycznymi. W Puszczy Białowieskiej zachowały się ostatnie fragmenty lasu o charakterze pierwotnym. Tutaj mieszka największa populacja wolnego żubra na świecie.Bestiariusz z Aberdeen – bogato iluminowany średniowieczny bestiariusz, wykonany w Anglii około 1200 roku. Znajduje się w zbiorach biblioteki University of Aberdeen (sygnatura Univ Lib. MS 24).

    „W ubiorach przodków naszych futra bobrowe były wysoko cenione i powszechnie przez możnych na kołnierze i kołpaki używane. Za doby Piastów był urząd bobrowniczego, do którego należała hodowla i opieka nad bobrami w obrębie ziem jego księcia. Dozorca żeremi, czyli miejsc w których bobry mieszkały gromadnie w swoich chatach, zwanych gonami, nazywał się bobrownikiem. Od osad takich bobrowników powstały istniejące dotąd nazwy podobne wsi i miasteczek. Ludzie ci uwalniani byli spod władzy wojewodów, kasztelanów i innych, aby nie mieli przeszkód w spełnianiu swoich obowiązków, zależąc wyłącznie od króla lub książąt panujących. Czacki przytacza rejestr, podany w 1229 r. przez Jaśka z Makowa księciu Konradowi mazowieckiemu, z którego widać, jak starannie prowadzona była hodowla bobrów na Mazowszu w XIII wieku, jak baczono na maść przy rozmnażaniu się bobrów, aby była jednakowa i ciemna. Gdzieś nad Narwią za Pułtuskiem było obliczonych 251 nigricini castores, z których wzięto na dwór książęcy 101, a na sprzedaż 50. Ogół dochodu z bobrów ks. Ziemowita mazow. wynosił w jednym roku na późniejszą monetę złp. 1300. Donosi także Jaśko bobrownik, że drzewa im klonowego wiele zostawił, którego będą miały zasób na przezimowanie. W Krakowskiem znane były żeremia bobrowe nad Nidą, w Wielkopolsce nad Notecią, w Lubelskiem nad Wieprzem, ale podobno najliczniejsze były na Podlasiu nad górną Narwią i Biebrzą, którą dawniej nazywano Bobrą od obfitości tych zwierząt” (Zygmunt Gloger – „Encyklopedja staropolska ilustrowana”).

    Perfumy (fr. "per fumée" - przez dym) – łączna nazwa kosmetyków, których jedynym zadaniem jest nadawanie różnym obiektom (zwykle ciału człowieka) przyjemnego i długo utrzymującego się zapachu. Z definicji tej wyłączone są wszystkie produkty, których aplikacja wymaga użycia gazów pędnych (m. in. dezodorant).Odbyt (łac. anus) – w anatomii końcowy otwór przewodu pokarmowego. Odbyt zamykany jest przez wieniec silnych mięśni tworzących zwieracz odbytu. Podstawową funkcją odbytu jest opróżnianie przewodu pokarmowego z kału w procesie defekacji.

    Statuty litewskie z 1529 roku uwzględniały ochronę bobrów, wprowadzając zasady ochrony żeremi i samych zwierząt, a także ustanawiając kary za ich nieprzestrzeganie: „kiedy kto ma w czyjej ziemi bobrowe gony, ma prawo żądać, aby właściciel tego gruntu, ani sam, ani ludziom nie pozwalał podorać pole albo karczować sianożęć w odległości jednego rzucenia kija od tego żeremia”. Tak zdefiniowana ochrona obejmowała bobry aż do 1840 roku, ale nie ustanawiała ona żadnej kontroli nad odłowem. W 1881 roku Józef Łoziński, autor monografii bobra, napisał: ... czy i gdzie on dzisiaj u nas istnieje, nie wiadomo. Zdaje się, że należy do zwierząt zupełnie wytępionych, nigdzie bowiem o nim wzmianki nie znajdujemy. Mimo wczesnego wprowadzenia takich form ochrony bobry prawie wyginęły.

    Bóbr (biał. Бобр, Bobr) – rzeka w środkowej Białorusi, lewy dopływ Berezyny w zlewisku Morza Czarnego. Jej długość wynosi 124 km, powierzchnia zlewni – 2190 km², średni przepływ u ujścia – 14,9 m³/s, maksymalny przepływ – 540 m³/s, spadek – 69,4 m, nachylenie – 0,56%.Roztocze (Acari) – liczny (ok. 30 tys. gatunków, wiele gatunków nadal nieopisanych) rząd pajęczaków, obejmujący zwierzęta od mikroskopijnych do 3-centymetrowych. Roztocze są saprofagiczne (jak np. mechowce), ale także są wśród nich pasożyty (głównie ektopasożyty) i drapieżniki. Niektóre mogą przenosić choroby lub być szkodnikami magazynowymi. Zamieszkują wszystkie strefy klimatyczne, również obszary polarne. Dostosowały się do różnych środowisk: żyją w glebie, kurzu domowym (Roztocze kurzu domowego), w strefie przybrzeżnej środowisk słodkowodnych (tzw. wodopójki) a nawet w gorących źródłach.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Pedanius Dioskurydes (ok. 40 w Anazarbus, Cylicja – ok. 90) – grecki lekarz, farmakolog i botanik, który żył i pracował w Rzymie w czasach cesarza Nerona. Podróżował i poszukiwał leków w całym Basenie Morza Śródziemnego.
    Nora – podziemna kryjówka zwierzęca, jama mająca zaspokoić elementarną potrzebę schronienia, będącą biologicznie ukształtowanym warunkiem rozwoju organizmów. Określenie nora jest używane głównie do określenia kryjówek zwierząt lądowych np. borsuka, lisa, lecz stanowi także określenie na miejsca schronienia zwierząt wodnych oraz ptaków gniazdujących w jamach wykopanych w ziemi. Zazwyczaj nory są tworzone przez dane zwierzęta, lecz czasem utworzone przez jedno zwierzę bywa wykorzystywane przez przedstawicieli innego gatunku. W ten sposób lisy wykorzystują nory borsuków.
    Gaius Plinius Secundus zwany Starszym (Maior) (ur. 23 r. n.e. w Comum Novum, dzisiaj Como we Włoszech, zm. 25 sierpnia 79 n.e. w Stabiach, dzisiaj Castellammare di Stabia) – historyk i pisarz rzymski.
    Reintrodukcja – w biologii termin określający ponowne wprowadzenie na stare miejsca bytowania rodzimych gatunków zwierząt i roślin, kiedyś tam żyjących, lecz wcześniej wytępionych. Reintrodukcja jest środkiem do restytucji gatunku, tj. odbudowania jego populacji.
    Głowa (łac. caput) – część ciała zwierząt, zajmująca u człowieka i u innych ssaków szczytowe umiejscowienie (ewentualnie przednie). Szyja (collum) stanowi podporę dla głowy oraz drogę łączącą ją z tułowiem i kończyną górną.
    II wojna czeczeńska – konflikt zbrojny prowadzony w latach 1999-2009 między Federacją Rosyjską, a separatystami czeczeńskimi. Do dziś trwają walki partyzanckie.
    Zgryz – pojęcie dynamiczne określające stosunek łuków zębowych szczęki i żuchwy w każdej pozycji żuchwy, jest indywidualny dla każdego osobnika.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.208 sek.