• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Azdarchidy

    Przeczytaj także...
    Kecalkoatl (Quetzalcoatlus) – rodzaj olbrzymiego pterozaura z rodziny azdarchidów (Azhdarchidae) żyjącego w późnej kredzie na obecnych terenach Ameryki Północnej. Został opisany w 1975 roku przez Douglasa Lawsona w oparciu o skamieniałości pochodzące z datowanych na najpóźniejszą kredę lądowych osadów na zachodzie stanu Teksas. Nazwa Quetzalcoatlus pochodzi od imienia Quetzalcoatla, jednego z najważniejszych bogów plemion Mezoameryki, oznaczającego „pierzasty wąż”.Hatzegopteryx – rodzaj olbrzymiego pterozaura z rodziny azdarchidów (Azhdarchidae) żyjącego w późnej kredzie na terenie współczesnej Europy. Znany jest z niekompletnego szkieletu obejmującego fragment czaszki, niekompletną lewą kość ramienną oraz niezidentyfikowane kości należące do jednego osobnika. Holotyp (FGGUB R1083) odkryto w datowanych na późny mastrycht osadach formacji Densuş-Ciula na północnym zachodzie Basenu Haṭeg w Transylwanii. Nazwa rodzajowa pochodzi od miejsca znalezienia szczątków oraz greckiego słowa pteros, oznaczającego skrzydło, zaś gatunkowa gatunku typowego, Hatzegopteryx thambema – od greckiego słowa thambema („potwór”) i odnosi się do ogromnych rozmiarów pterozaura.
    Tapejara (Tapejara) (czyt. tapedżara) – rodzaj pterozaurów, o wielkim strojnym czubie na głowie i dziwacznym dziobie. Te cechy zapewne służyły do wabienie|wabienia samic i odstraszania rywali. Tak jak u innych pterozaurów ich skrzydła były pokryte błoną skórną rozpiętą pomiędzy nogami i krótkim ogonem a wydłużonym palcem czwartym.

    Azdarchy (Azhdarchidae) – rodzina pterozaurów, których nazwa wywodzi się od nazwy smoka w uzbeckiej mitologii. Zaliczały się do nich jedne z największych latających stworzeń, jakie kiedykolwiek zamieszkiwały naszą planetę.

    Miały one długie nogi i niezwykle długie szyje - zbudowane z wydłużonych kręgów, kolistych w przekroju. Większość gatunków z tej rodziny znana jest jedynie z tychże oryginalnych kręgów, nie zachowały one po sobie żadnych innych odkrytych pozostałości. Tylko kilka z nich pozostawiło po sobie dość dobrze zachowane szkielety, m.in. Zhejiangopterus i kecalkoatl – jeden z bardziej znanych pterozaurów, którego nazwa też wywodzi się z mitologii, tym razem indiańskiej. Dzięki temu wiemy, że gady te miały również pokaźne głowy oraz przypominające ostrza szczęki.

    Ryby – tradycyjna nazwa zmiennocieplnych kręgowców wodnych oddychających skrzelami i poruszających się za pomocą płetw. Obejmuje bezżuchwowe krągłouste (Cyclostomata) oraz mające szczęki ryby właściwe (Pisces).Rynchops – rodzaj ptaków z rodziny mew (Laridae), czasami zaliczany do monotypowej rodziny brzytwodziobów (Rynchopidae). Obejmuje gatunki zamieszkujące nadmorskie i nadrzewne bagna, ujścia i rozlewiska rzek w Ameryce Północnej, Środkowej i Południowej, w Afryce i w południowo-wschodniej Azji.

    Pożywienie[]

    Niegdyś sugerowano, iż stworzenia te pożywiały się tak, jak czynią to niektóre dzisiejsze ptaki, np. brzytwodzioby. Według tej hipotezy azdarchy mogły latać ze szczęką zanurzoną w wodzie, wyławiając z niej ryby, czy inne niewielkich rozmiarów zwierzęta. Późniejsze badania nie potwierdziły jej jednak, wskazując, że pterozaury te nie posiadały wystarczających przystosowań do polowania w taki sposób. Nogi i stopy azdarchidów były znacznie lepiej niż u innych pterozurów przystosowane do chodzenia po stałym lądzie. W Korei odnaleziono również tropy przypisywane przedstawicielom tej rodziny. Długie dzioby mogły służyć do chwytania niewielkich zwierząt, dlatego też obecnie uważa się, że azdarchidy prowadziły tryb życia podobny do dzisiejszych bocianów.

    Bakonydraco – rodzaj pterozaura z rodziny azdarchidów (Azhdarchidae) żyjącego w późnej kredzie (santon) na terenie dzisiejszych Węgier. Nazwa rodzajowa pochodzi od Lasu Bakońskiego, gdzie odnaleziono jego szczątki, oraz łacińskiego słowa draco („smok”), zaś epitet gatunkowy gatunku typowego, galaczi, honoruje węgierskiego naukowca Andrása Galácza, który wsparł autorów naukowego opisu Bakonydraco w ich badaniach. Holotypem jest MTM 2007.110.1 (początkowo skatalogowany jako Gyn/3) – niemal kompletna żuchwa. Do Bakonydraco przypisano także fragmenty żuchwy innego osobnika oraz kości skrzydeł i kręgi szyjne innego azdarchida znalezione na tym samym terenie. W 2011 roku opisano kolejne szczątki czaszki, w tym przednią część kości przedszczękowej.Gady (Reptilia, od łac. repto – czołgać się) – parafiletyczna grupa zmiennocieplnych owodniowców. Współczesne gady są pozostałością po znacznie większej grupie zwierząt, której największy rozkwit przypadł na erę mezozoiczną. Obecnie żyją tylko cztery rzędy gadów, ich pozostałe znane linie ewolucyjne wymarły. Niektóre kopalne gady naczelne, czyli archozaury (takie jak pterozaury i dinozaury), były prawdopodobnie zwierzętami stałocieplnymi.

    Występowanie[]

    Zwierzęta te żyły w późnej kredzie na terenie dzisiejszej Azji, Ameryki Północnej oraz Afryki.

    Systematyka[]

    Pierwotnie umieszczone w rodzinie pteranodontów rodzaje azdarcho, kecalkoatl i titanopteryks (obecnie Arambourgiania) włączone zostały przez Nessowa najpierw do podrodziny Azhdarchinae, która dopiero później podniesiona została do rangi osobnej rodziny.

    Choć sugerowano, że najbliższymi ich krewnymi były ktenochasmatydy takie jak pterodaustro – dziś uważa się, że są one znacznie bliżej spokrewnione z takimi rodzajami jak tupuksuara czy Tapejara.

    Ameryka Północna – kontynent o powierzchni 24 242 000 km² (co stanowi 16,3% całkowitej powierzchni lądów na kuli ziemskiej), położony na półkulach: północnej i zachodniej. Do Ameryki Północnej należy Ameryka Środkowa.Azja (gr. Ἀσία Asía, łac. Asia) – część świata, razem z Europą tworząca Eurazję, największy kontynent na Ziemi. Z powodów historycznych i kulturowych sama Azja bywa również nazywana kontynentem (zob. alternatywne listy kontynentów).

    Rodzaje[]

  • Aralazhdarcho
  • Arambourgiania
  • Azhdarcho
  • Bakonydraco
  • Hatzegopteryx
  • Montanazhdarcho
  • Phosphatodraco
  • Quetzalcoatlus
  • Zhejiangopterus
  • W niektórych klasyfikacjach włączane są także rodzaje:

  • Bennettazhia
  • Bogolubovia
  • Dorathorynchus
  • Eoazhdarcho
  • Przypisy

    1. MP Witton, D. Naish. A Reappraisal of Azhdarchid Pterosaur Functional Morphology and Paleoecology. „PLoS One”. 3. 5, 2008 (ang.). 



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Kreda – ostatni okres ery mezozoicznej, trwający około 80 milionów lat (od 145,0 ± 0,8 do 66,0 mln lat temu). Kreda dzieli się na dwie epoki: wczesną kredę i późną kredę. W sensie chronostratygraficznym kreda to system, który dzieli się na dwa oddziały: kredę dolną i kredę górną.
    Afryka – drugi pod względem wielkości kontynent na Ziemi. Ma 30,37 mln km² powierzchni, czyli ponad 20,3% ogólnej powierzchni lądowej naszego globu. Przechodzi przez niego południk 0°, obydwa zwrotniki i równik.
    Pterodaustro – rodzaj pterozaura z rodziny Ctenochasmatidae żyjącego we wczesnej kredzie na obecnych terenach Ameryki Południowej. Jest znany z setek osobników reprezentujących różne stadia ontogenetyczne pochodzących z datowanych na apt osadów formacji Lagarcito w prowincji San Luis w środkowej Argentynie. Na ich podstawie wiadomo, że Pterodaustro dorastało do około 2,5 m rozpiętości skrzydeł. W 2010 roku na podstawie cyfrowych trójwymiarowych modeli Pterodaustro Donald Henderson obliczył jego masę na około 590 g. Pterozaur ten jest znany ze skamieniałości osobników znacznie różniących się wielkością, czym bardziej przypomina niewielkie jurajskie pterozaury, takie jak Rhamphorhynchus i Pterodactylus, niż duże kredowe pterodaktyle, jak Nyctosaurus i Pteranodon, wśród których występowały stosunkowo niewielkie różnice rozmiarów pomiędzy młodymi i dorosłymi. Dojrzałość płciową Pterodaustro osiągało prawdopodobnie po około dwóch latach, a wzrastanie kontynuowało przez kolejne trzy-cztery lata. Aktywne reprodukcyjnie samice przypuszczalnie odkładały tkankę rdzenną służącą im jako źródło wapnia do produkcji skorupki jaja podczas jajeczkowania. Jedną z charakterystycznych cech Pterodaustro były jego przypominające szczecinki zęby, którymi odfiltrowywał z wody drobne bezkręgowce – niektórzy naukowcy sugerowali, że są one zbudowane ze zrogowaciałej tkanki przypominającej fiszbin, jednak analiza Luisa Chiappego i Anusuyi Chinsamy wykazała, że są to prawdziwe zęby.
    Zwierzęta (Animalia) – królestwo obejmujące wielokomórkowe organizmy cudzożywne o komórkach eukariotycznych, bez ściany komórkowej, w większości zdolne do aktywnego poruszania się. Są największym i najbardziej zróżnicowanym gatunkowo królestwem organizmów. Największą grupę zwierząt stanowią bezkręgowce, a wśród nich owady. Drugą, obok bezkręgowców, grupą zwierząt są kręgowce. Wśród nich tradycyjnie wyróżnia się ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki, do których należy również człowiek.
    Bennettazhia ("azdarch Bennetta") – rodzaj pterozaura zaliczanego poporzednio do znanego rodzaju Pteranodon jako Pteranodon oregonensis (Gilmore, 1928). Fragment kręgu z tułowia odsłoniony został z dolnokredowych pokłądów w Wheeler County w stanie Oregon w USA. Zwierzę prawdopodobnie wyglądem i budową przypominało Nyctosaurus, będąc od niego większe. W 1991 Nessov przeniósł je z Pteranodontidae do Azhdarchidae. Bennett natomiast, od którego wzięła się nazwa stworzenia, upatrywał dla niego miejsca w Dsungeripteridae. Wellnhofer (1991), Peters (1997), Kellner (2003) i Unwin (2003) pozostawili zwierzę w podrzędzie pterodaktyli uznając je za incertae sedis.
    Pterozaury, gady latające (Pterosauria, z gr. pteron – skrzydło + sauros – jaszczur) – rząd latających archozauromorfów, prawdopodobnie archozaurów (gadów naczelnych), żyjących od późnego triasu do końca kredy (230 do 65,5 mln lat temu). Najczęściej klasyfikowane jako archozaury z kladu Avemetatarsalia (obejmującego ptaki i archozaury bliżej spokrewnione z nimi niż z krokodylami) blisko spokrewnione z dinozauromorfami; z niektórych analiz kladystycznych wynika jednak, że mogły być przedstawicielami kladu Archosauriformes nienależącymi do archozaurów lub nawet archozauromorfami nienależącymi do Archosauriformes.
    Aralazhdarcho – rodzaj pterozaura. Jego nazwa pochodzi od miasta Aral oraz od podobieństwa do innego, blisko spokrewnionego z tym rodzajem Azhdarcho. Gad ten datowany jest na santon i wczesny kampan w późnej kredzie. Jego nieliczne pozostałości odnaleziono w Kazachstanie. Był to fragmenty kręgów szyjnych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.032 sek.