• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Autor nazwy - botanika



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Et (ang. ampersand, niem. Kaufmanns-Und), czyli & – znak pisarski, będący daleko przetworzonym symbolem łacińskiego spójnika „et” czyli polskiego „i” – stąd potoczna polska nazwa tego znaku – „etka”. Norma PN-I-06000 określa ten znak jako „handlowe i” (dosł. tłumaczenie z niem.). „Et” jest popularnym znakiem samodzielnym, choć teoretycznie można potraktować go jako bardzo nietypową ligaturę.Większość wymienionych terminów pochodzi z języka łacińskiego, jeśli jest inaczej zostało to zaznaczone w tekście. Sortowanie alfabetyczne przyciskami w nagłówkach kolumn

    Autor nazwy naukowej taksonu w nomenklaturze botanicznej i mikologicznej – osoba lub osoby, które jako pierwsze opublikują w publikacji naukowej diagnozę taksonomiczną dla danego taksonu spełniającą określone warunki formalne zawarte w Międzynarodowym Kodeksie Nomenklatury Botanicznej. Wskazywanie autora nazwy naukowej, zwykle w zapisie skróconym, nazywane jest "cytowaniem" i stosowane jest zwłaszcza w odniesieniu do taksonów rangi rodzaju i niższych. Cytowanie pozwala na dokładne ustalenie co oznacza dana nazwa, bowiem w taksonomii nierzadko te same nazwy używane były w różnych kombinacjach i znaczeniu.

    Alfabetyczna lista skrótów niektórych nazwisk botaników i mykologów umieszczanych w nazwach naukowych roślin. Najczęściej są to autorzy, którzy w publikacjach jako pierwsi ważnie opisali dany takson i nadali mu nazwę systematyczną. Wykaz standardowych skrótów autorów diagnoz taksonomicznych jest publikowany przez Królewskie Ogrody Botaniczne w Kew (Authors of Plant Names).Międzynarodowy Kodeks Nomenklatury Botanicznej (ang. International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants – ICN, dawniej International Code of Botanical Nomenclature – ICBN) – zespół zasad i zaleceń dotyczących tworzenia nazw naukowych (systematycznych) roślin stosowanych w botanice, stanowiących nomenklaturę botaniczną.

    Regulacje dotyczące podawania autora nazwy naukowej zawarte są w sekcji 3 rozdziału IV kodeksu nomenklatury botanicznej.

    Forma cytowania[ | edytuj kod]

    Informacja o autorze lub autorach nazwy naukowej podawana jest w formie skróconej. W celu ujednolicenia zapisów i uniknięcia nieporozumień i niejednoznaczności kodeks nomenklatoryczny rekomenduje jako źródło skrótów publikację Brummitta i Powella pt. Authors of plant names (1992). Skróty podawane są też w internetowych bazach danych, z których rekomendację kodeksu posiada International Plant Names Index oraz Index Fungorum.

    Autor nazwy naukowej taksonu w nomenklaturze zoologicznej to osoba lub osoby, które jako pierwsze opublikują w publikacji naukowej nazwę dla danego taksonu spełniającą określone warunki formalne.Typ nomenklatoryczny – w systematyce biologicznej organizm wiązany z określonym taksonem i określający zakres jego stosowania. Typem nomenklatorycznym gatunku oraz taksonu wewnątrzgatunkowego jest pojedynczy okaz (typ) (np. okaz zielnikowy rośliny), ew. ilustracja. Typem nomenklatorycznym rodzaju i wszystkich taksonów pomocniczych o randze pośredniej między rodzajem i gatunkiem jest gatunek typowy. Typem dla rodziny i taksonów pomocniczych o randze pośredniej między rodziną i rodzajem jest rodzaj typowy.

    Jeśli jest dwóch autorów nazwy naukowej, podaje się skróty ich obu nazwisk połączone łacińskim spójnikiem "et" lub odpowiadającym mu znakiem pisarskim – &. Jeśli jest więcej autorów, wymienia się pierwszego z dopiskiem "et al." lub "& al."

    Kluczową rolę w ustaleniu autorstwa nazwy odgrywa nie tylko jej pierwsze opublikowanie, ale też odpowiednie opisanie taksonomiczne taksonu. Jeśli nazwa została opublikowana przez jednego autora bez opisu taksonomicznego, a inny opublikował ją wraz z pełną diagnozą taksonomiczną, wówczas podaje się skrót nazwiska drugiego autora, ew. poprzedzony skrótem pierwszego i "ex".

    Nomenklatura botaniczna – zbiór zasad obowiązujących przy tworzeniu i stosowaniu nazw naukowych taksonów roślin, uznawanych także za wiążące w taksonomii grzybów i zwykle także protistów roślinopodobnych oraz sinic. Dotyczy zarówno organizmów współczesnych jak i kopalnych. Zasady zebrane są w Międzynarodowym Kodeksie Nomenklatury Botanicznej (ang. International Code of Botanical Nomenclature, ICBN), przy czym nazewnictwo roślin uprawnych w zakresie tworzenia i stosowania nazw kultywarów określane jest w Międzynarodowy Kodeks Nomenklatury Roślin Uprawnych (ang. International Code of Nomenclature for Cultivated Plants). Celem kodyfikacji nazewnictwa naukowego jest ustalenie jednej akceptowanej i stosowanej nazwy odnoszącej się do określonego taksonu roślinnego. Umożliwia to powszechne zrozumienie informacji odnoszących się do roślin, zwyczajowo noszących bardzo różnorodne nazwy i różnorodnie ujmowanych w różnych regionach świata. Przykładowo nazwa naukowa Bellis perennis jest w całym świecie rozumiana jako określenie gatunku znanego w wielu krajach pod wieloma nazwami zwyczajowymi (w języku polskim znana zwykle pod nazwą stokrotka pospolita, choć posiada też szereg innych określeń ludowych). Kodyfikacja nomenklatury botanicznej ma na celu uporządkowanie nazewnictwa, także poprzez usunięcie z użycia nazw mogących wprowadzać w błąd i wprowadzenie formalnych warunków ograniczających dowolne tworzenie nazw naukowych. Dodatkowo częścią zasad nomenklatorycznych jest zbiór szczegółowych ustaleń gramatycznych, redakcyjnych i stylistycznych.Taksonomia roślin – dział systematyki roślin obejmujący teorię i praktykę klasyfikowania organizmów roślinnych, zajmujący się techniką wyróżniania i opisywania taksonów roślinnych, a więc ich klasyfikacją, nazewnictwem i hierarchizacją. Rozdzielenie systematyki biologicznej na roślinną i zwierzęcą jest zaszłością historyczną pochodzącą jeszcze od Linneusza, ale ze względu na konserwatyzm środowiska naukowego wciąż jeszcze ma wpływ na stan aktualny. Taksonomia roślin (także glonów i grzybów) regulowana jest zasadami określonymi w Międzynarodowym Kodeksie Nomenklatury Botanicznej.
    Przykład: Pinaceae Spreng. ex F. Rudolphi = Pinaceae F. Rudolphi

    Jeżeli takson jest dzielony w wyniku zmiany ujęcia systematycznego, część powstała w wyniku podziału, której dotyczy dotychczasowy typ nomenklatoryczny, zachowuje dotychczasową nazwę i autora. Dla oznaczenia zmiany tego rodzaju po nazwisku autora nazwy taksonu dodaje się słowo "emendavit" w formie skróconej "emend." i skrótem autora poprawki, ew. ze skrótem wskazującym rodzaj zmiany ujęcia taksonomicznego ("mutatis characteribus" (mut. char.), "pro parte" (p. p.), "excluso genere" or "exclusis generibus" (excl. gen.), "exclusa specie" or "exclusis speciebus" (excl. sp.), "exclusa varietate" or "exclusis varietatibus" (excl. var.), "sensu amplo" (s. ampl.), "sensu lato" (s. l.), "sensu stricto" (s. str.) itp.).

    Takson – jednostka zdefiniowana w systematyce organizmów jako grupa organizmów (populacja lub grupa populacji) zwykle uznawanych za filogenetycznie spokrewnione, wyróżniających się konkretną cechą różniącą je od innych jednostek taksonomicznych. Takson obejmuje wszystkie zawarte w nim taksony niższego poziomu. Kryterium pokrewieństwa stosowane jest w systemach filogenetycznych, mimo że taksonem w zasadzie może być dowolna grupa organizmów.International Plant Names Index (IPNI) (ang. Międzynarodowy spis nazw roślin) to dostępna przez Internet baza danych naukowych (łacińskich) nazw roślin i związanych z nimi cytacji. Obejmuje rośliny nasienne i paprotniki.
    Przykład: Phyllanthus L. emend. Müll. Arg.; Globularia cordifolia L. excl. var. (emend. Lam.).

    Jeżeli dokonuje się zmiana pozycji systematycznej taksonu w randze rodzaju lub niższej, opisanego wcześniej prawidłową nazwą naukową – wówczas skrót nazwiska pierwszego autora diagnozy systematycznej podaje się w nawiasach, a następnie skrót nazwiska autora nowego ujęcia. Dla taksonów o randze wyższej od rodzaju podaje się zawsze tylko autora określonego ujęcia systematycznego.

    Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.Skrót – skrócony zapis wyrazu lub wyrażenia, zbudowany z jednej lub kilku liter (inna nazwa to: abrewiatura). Skróty zapisuje się stosownie do obowiązujących dla danego języka norm ortograficznych, przyjętych zwyczajowo konwencji pisowni dla konkretnych skrótów (różne znaczenia, wyjątki) lub w sposób swoisty dla skrótów nazw własnych – szczególnie jeśli są to skróty stosowane w odniesieniu do podmiotów gospodarczych i instytucji.
    Przykład: Odmiana Medicago polymorpha var. orbicularis L. (1753) po podniesieniu do rangi gatunku: M. orbicularis (L.) Bartal. (1776)

    Jeżeli autor opisał gatunek, który okazał się mieszańcem, pierwotna nazwa ulega zmianie polegającej na dodaniu znaku mnożenia przed nazwą gatunkową i skrótu "pro. sp." w nawiasach po nazwisku autora nazwy. Jeśli sytuacja jest odwrotna, wówczas po nazwisku autora dodaje się w nawiasach skrót "pro hybr.".

    Spójnik — wyraz łączący dwa zdania, równoważniki zdań lub wyrażenia w jedno zdanie złożone. W języku polskim spójniki wyróżniane są zwykle jako osobna, nieodmienna część mowy. Przeważnie występują na granicy pomiędzy wypowiedziami składowymi, choć niektóre spójniki mogą być używane wewnątrz drugiej z nich. W funkcji spójników mogą także występować dwu- lub kilkuwyrazowe połączenia zawierające inne części mowy (są to tzw. spójniki zestawione).Międzynarodowy Kodeks Nomenklatury Zoologicznej (ang. International Code of Zoological Nomenclature) – zbiór zasad i zaleceń mających za zadanie promować stabilność i uniwersalność nomenklatury zoologicznej oraz zapewnić odrębność nazw wszystkich taksonów, opracowany przez Międzynarodową Komisję Nomenklatury Zoologicznej. Pierwsza oficjalna edycja pochodzi z 1961, jakkolwiek początki wydawania tego typu zbioru sięgają 1842 roku. Obecna edycja pochodzi z 1999 roku i jest czwartą w kolejności (obowiązuje od 1 stycznia 2000), jednak przygotowywane jest nowe wydanie Kodeksu.
    Przykład: Takson opisany jako gatunek Stachys ambigua Sm. (1809) w zapisie wskazującym na jego mieszańcowy charakter: Stachys ×ambigua Sm. (pro sp.).

    Pełne cytowanie nazwy taksonu obejmuje nie tylko skrót nazwiska, ale także dodatkowe informacje o miejscu i czasie opublikowania diagnozy taksonomicznej. Stosowane jest w publikacjach taksonomicznych. Przykład:

    Publikacja naukowa – artykuł w czasopiśmie naukowym lub w formie książki, spełniający określone, ostre kryteria poprawności, opisujący oryginalne badania naukowe i wynikające z nich wnioski, lub zbierający w formie przeglądu wnioski z wcześniej opublikowanych prac. Publikacje naukowe są zazwyczaj naukowym źródłem pierwotnym.Mieszaniec, inaczej krzyżówka, hybryda, hybryd (łac. hybrida) – osobnik powstały w wyniku skrzyżowania dwóch organizmów rodzicielskich należących do innych ras, odmian, podgatunków, gatunków lub rodzajów. Mieszańce uzyskiwane są na drodze rozmnażania płciowego lub wegetatywnego.
  • Sequoia sempervirens (D.Don) Endl., Syn. Conif. 198 (1847)
  • Skrót D.Don wskazuje na to, że David Don opublikował jako pierwszy nazwę gatunkową (jako Taxodium sempervirens D.Don). Następnie jednak Stephan Endlicher dokonał zmiany ujęcia taksonomicznego i umieścił gatunek w obrębie rodzaju Sequoia. Ta diagnoza opublikowana została na stronie 198 dzieła Synopsis Coniferarum z 1847 r.
    Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Reklama

    Czas generowania strony: 0.014 sek.