• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Auctoritas

    Przeczytaj także...
    Imperium – zakres władzy wojskowej, cywilnej i religijnej wyższych urzędników w starożytnym Rzymie. Imperium posiadali następujący urzędnicy: dyktator, konsulowie i pretorzy. W przypadku dyktatora było to summum imperium czyli władza nieograniczona, konsul dysponował tzw. imperium maius (władza większa), natomiast pretos posiadał tzw imperium minus (władza mniejsza). Osoby posiadające imperium miały prawo do zasiadania na krześle kurulnym i korzystania z eskorty liktorów. Liczba liktorów i trzymane przez nich rózgi wskazywały na zakres władzy danego urzędnika.Teokracja (gr. theokratía, od theós – bóg, krátos – władza) – doktryna polityczna, według której władzę w państwie sprawuje kapłan lub kapłani i w której duchowni decydują o sprawach cywilnych i religijnych. Sprawujący władzę w państwie są powoływani przez Boga lub bogów, który sprawuje w nim rzeczywistą władzę. Celem władzy ziemskiej jest realizacja nadrzędnej woli, władzy boskiej i urzeczywistnienie uniwersalnych zasad ustanowionych przez Boga lub bogów.
    Zasiedzenie – sposób nabycia określonego prawa wskutek upływu czasu, jedna z instytucji dawności. Funkcją zasiedzenia jest uzgodnienie stanu prawnego i stanu posiadania, instytucją prawną, która może działać przeciwstawnie do zasiedzenia, jest tzw. rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych. Swoistym odstępstwem prawnym są obydwa te uregulowania.

    Auctoritas – słowo łacińskie i źródłosłów polskiego słowa „autorytet”. W starożytnym Rzymie, auctoritas odnosiło się do stopnia ogólnego poważania, jaki dana osoba posiadała w rzymskim społeczeństwie. A w konsekwencji jej siłę przebicia, wpływy i możliwość gromadzenia poparcia wokół czyjejś woli.

    Etymologia, źródłosłów – dział językoznawstwa badający pochodzenie wyrazów, zmiany ich znaczenia i formy w miarę upływu czasu. Jednocześnie wyraz ten oznacza objaśnienie pochodzenia konkretnego wyrazu i jego znaczenia.Princeps (l.mn. principes) – łaciński termin oznaczający „ten, który zajmuje pierwsze miejsce, pierwszy”, używany w różnych okresach historycznych w odniesieniu do sprawujących władzę.

    Pochodzenie i etymologia[ | edytuj kod]

    Według francuskiego lingwisty Émile Benveniste, auctor (od którego pochodzi także polskie „autor”) wywodzi się od łacińskiego augeō („powiększać”, „ zwiększać”, „mnożyć”). Auctor to is qui auget – ten kto zwiększa moc czynu, bądź poprawia prawną sytuację osoby.

    Autorytet (łac. auctoritas - powaga, znaczenie) – pojęcie mające kilka odmiennych, choć nakładających się często znaczeń.Potestas - w prawie publicznym antycznego Rzymu był to termin określający władzę niższą (cywilną) od imperium. W czasach republiki potestas posiadali niżsi urzędnicy rzymscy: edylowie, trybuni ludowi (tribunicia potestas).

    Auctor w znaczeniu „autor”, pochodzi od auctor jako założyciel, lub „plantator-hodowca”. Podobnie, auctoritas odnosi się do prawowitego posiadania, opartego na tym, że ktoś „wyprodukował”, lub wytworzył przedmiot własności, o której mowa – raczej w znaczeniu: „ufundował”, czy „nabył”, niż „zrobił”. To auctoritas będzie się – na przykład – przeciwstawiało zasiedzeniu źle zdobytej lub porzuconej własności.

    Władza – możliwość wywierania przez jednostkę bądź grupę rzeczywistego wpływu na istotne okoliczności życia przez ukierunkowywanie własnego postępowania (władza nad sobą - indywidualna) lub postępowania innych osób (władza nad innymi - społeczna). Władza społeczna jest zdolnością ukierunkowywania zachowań innych ludzi niezależnie od tego, czy jest to zgodne z ich interesem i wolą. Tam, gdzie przeważa zgodność interesów i woli współzależnych osobników, zbędne są stosunki władcze.Christian Matthias Theodor Mommsen (ur. 30 listopada 1817 w Garding, zm. 1 listopada 1903 w Charlottenburgu) – historyk, poeta oraz prawnik niemiecki, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1902.

    W sferze prywatnej, osoby pod znajdujące kuratelą (opieką) – takie jak kobiety i nieletni – były zobowiązane zwracać się o pozwolenie ich „kuratorów” („opiekunów”) przy pewnych działaniach. Tak auctoritas charakteryzuje będącego auctor: pater familias „autoryzuje” – to znaczy, zatwierdza i uprawomocnia – małżeństwo syna. W ten sposób, auctoritas może działać jako rodzaj „biernej porady”, jak i – na przykład – uczonego autorytetu.

    Marcus Tullius Cicero (ur. 3 stycznia 106 p.n.e., zm. 7 grudnia 43 p.n.e.) – mówca rzymski, popularyzator filozofii greckiej, polityk, słynny ze stłumienia spisku Katyliny. Stronnik optymatów. Zamordowany wraz z bratem Kwintusem na polecenie Marka Antoniusza, który zemścił się w ten sposób za wygłoszone przeciw niemu Filipiki.Lucjusz Sergiusz Katylina, łac. Lucius Sergius Catilina (ur. 109 p.n.e. zm. 62 p.n.e.) – rzymski polityk i awanturnik.

    Znaczenie polityczne w starożytnym Rzymie[ | edytuj kod]

    Przedstawienie posiedzenie rzymskiego Senatu: Cyceron atakuje Katylinę (fresk z XIX w.)

    Polityczne, auctoritas wiązał się z władzą rzymskiego Senatu (auctoritas patrum) i był przeciwstawiany potestas lub imperium (władzy), którą posiadała magistratura, lub lud. W kontekście tym, auctoritas można opisać jako prawną władzę zatwierdzania jakiegoś innego czynu.

    Starożytny Rzym – cywilizacja rozwijająca się w basenie Morza Śródziemnego i części Europy. Jej kolebką było miasto Rzym leżące w Italii, które w pewnym momencie swoich dziejów rozpoczęło ekspansję, rozszerzając swoje panowanie na znaczne obszary i wchłaniając m.in. kulturę starożytnej Grecji. Cywilizacja rzymska, nazywana też niekiedy grecko-rzymską, razem z pochodzącą z Bliskiego Wschodu religią – chrześcijaństwem, stworzyła podstawy późniejszej cywilizacji europejskiej. Miasto Rzym zaczęło kształtować się w VIII wieku p.n.e., natomiast kres stworzonego przez nie państwa nastąpił formalnie w 1453 roku n.e. (wraz z upadkiem Konstantynopola i tym samym Cesarstwa bizantyńskiego), choć dosyć często jako koniec starożytnego Rzymu przyjmuje się rok 476 n.e., w którym upadło Cesarstwo zachodniorzymskie.Posiadanie – instytucja prawa rzeczowego oznaczająca stan faktyczny, polegający na władaniu określoną rzeczą przez posiadacza. Stan ten pozostaje pod ochroną prawa, jak również niesie za sobą szereg skutków o zróżnicowanym charakterze prawnym. Może się wiązać z przysługującym posiadaczowi tytułem prawnym do rzeczy.

    XIX wieczny klasyk Theodor Mommsen opisuje „siłę” auctoritas, jako „więcej niż rada i mniej niż rozkaz – taką radę, której nie można bez obaw zignorować.” Cyceron mówi o władzy i autorytecie: „Cum potestas In populo auctoritas In senatu sit.” (Choć władzę posiada lud, autorytet spoczywa w Senacie)

    Autor - osoba, która stworzyła dzieło (utwór w rozumieniu prawa autorskiego). W znaczeniu potocznym twórca dzieła pisanego. Oprócz autora wyróżnia się również współautorów w sensie osób, jakie przyczyniły się do stworzenia utworu (współtworzyły utwór), a także twórców wykonawców, jakim przysługują prawa pokrewne.Émile Benveniste (ur. 27 maja 1902 w Aleppo w Syrii, zm. 3 października 1976 w Paryżu) – francuski lingwista, autor prac z zakresu gramatyki porównawczej języków indoeuropejskich i lingwistyki ogólnej.

    Popularne tłumaczenie to: ‘możliwość sprawiania, by ludzie robili to co zechcesz, tylko z powodu, tego, kim jesteś.’

    Auctoritas principis[ | edytuj kod]

    Po upadku Republiki rzymskiej, w czasach Imperium rzymskiego Imperator posiadał tytuł princeps („pierwszego obywatela” Rzymu) i posiadał auctoritas principia – najwyższy autorytet moralny – w połączeniu z imperium i potestas: władzę wojskową, sądowniczą i administracyjną.

    Senat rzymski łac. Senatus (od senex, starzec – dosłownie rada starszych) – jedna z najważniejszych i najtrwalszych instytucji politycznych starożytnego Rzymu, przechodząca na przestrzeni wieków liczne przemiany. Zgodnie z tradycją senat został ustanowiony przez Romulusa w 753 p.n.e., jego największe znaczenie przypadło na czasy republiki, a zanik na początek VII wieku n.e.Cesarstwo rzymskie – starożytne państwo obejmujące obszary basenu Morza Śródziemnego, powstałe z przekształcenia republiki rzymskiej w system monarchiczny. Przyjmuje się, że początkiem cesarstwa był rok 27 p.n.e., kiedy Gajusz Oktawiusz otrzymał od senatu tytuł augusta (wywyższony przez bogów). Potwierdzało to pozycję Oktawiana jako najważniejszej osoby w państwie i przyniosło definitywny koniec republice rzymskiej.

    Średniowiecze[ | edytuj kod]

    Pojęcie auctoritas było często przywoływane w średniowieczu przez papiestwo, w celu zabezpieczenia „doczesnej władzy” Papieża. Najsłynniejsze było przywołanie auctoritas przez papieża Innocentego III, z intencją zdyskredytowania władzy królów i cesarzy i ustanowienia papieskiej teokracji.

    Republika rzymska – państwo powstałe w starożytnym Rzymie, istniejące w latach 509 p.n.e.–27 p.n.e., które rozwinęło się z niewielkiego, monarchicznego państwa-miasta Lacjum w środkowej części Półwyspu Apenińskiego do największej potęgi świata antycznego kontrolującej cały basen Morza Śródziemnego, by następnie przekształcić się w cesarstwo rzymskie.Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. J.B. Greenough disputes this etymology of auctor – but not the sense of foundation and augmentation – in „Latin Etymologies”, Harvard Studies in Classical Philology, Vol. 4, 1893.




    Warto wiedzieć że... beta

    Pater familias (łac. ojciec rodziny) – głowa rodziny agnatycznej w starożytnym Rzymie. Ojcem rodziny mógł być jedynie męski obywatel rzymski, bez względu na wiek, niepodlegający władzy ojcowskiej innego pater familias – był zatem osobą sui iuris.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.017 sek.