• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Athos



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Półwysep Chalcydycki albo Chalkidiki (gr. Χαλκιδική, łac. Chalcidice) – półwysep w Grecji, u północnych wybrzeży Morza Egejskiego, na południowy wschód od miasta Saloniki, historyczna kraina Chalkidyka. Powierzchnia półwyspu wynosi 2945 km².Uranupoli (gr. Ουρανούπολη Χαλκιδικής) - greckie miasteczko położone na Przylądku Athos tuż przy granicy z Autonomiczną Republiką Góry Athos. Uranupoli położone jest przy brzegu Morza Egejskiego. Ośrodek turystyczny i przystań promowa. Historia miasteczka sięga IV wieku przed Chrystusem.
    Góra Athos
    Jeden z klasztorów Athos – Simonos Petra

    Athos, także Święta Góra (nowogr. Άγιο Όρος, grec. staroż. Ἅγιον Ὄρος – Agion Oros) – dalsza od nasady część górzystego półwyspu Athos, w Grecji, posiadająca status okręgu autonomicznego, zamieszkiwanego wyłącznie przez mnichów prawosławnych. Bliższa nasady część półwyspu Athos stanowi terytorium o standardowym statusie administracyjnym. W 2011 r. republika liczyła 1811 mieszkańców.

    Towarzystwo Jezusowe, SJ (łac. Societas Iesu, SI), jezuici – męski papieski zakon apostolski Kościoła katolickiego, zatwierdzony przez papieża Pawła III 27 września 1540. Towarzystwo Jezusowe zostało założone w głównej mierze do walki z reformacją, by bronić i rozszerzać wiarę oraz naukę Kościoła katolickiego, przede wszystkim przez publiczne nauczanie, ćwiczenia duchowe, edukację i udzielanie sakramentów.IV wyprawa krzyżowa – wyprawa wojenna, która odbyła się w latach 1202-1204. Jej celem było wsparcie zbrojne państw łacińskich na Bliskim Wschodzie, jednak zakończyła się zdobyciem i złupieniem Konstantynopola, a następnie utworzeniem Cesarstwa Łacińskiego, które miało przetrwać do roku 1261.

    Athos stanowi wschodni cypel Półwyspu Chalcydyckiego, ze szczytem o tej samej nazwie.

    Charakterystyka[ | edytuj kod]

  • Długość ok. 50 km
  • Szerokość ok. 10 km
  • Powierzchnia 360 km²
  • Athos ma w obrębie Grecji status okręgu autonomicznego – oddzielnego departamentu, którego czołowi urzędnicy pobierają państwowe pensje, identyczne z tymi w pozostałych departamentach Grecji. Działa Poczta Grecka oraz kilka państwowych urzędów. Istnieją drogi publiczne (jednak o powierzchni niepokrytej asfaltem). Zarząd sprawowany jest przez zamieszkujących na miejscu mnichów. Athos oddzielony jest od reszty półwyspu granicą lądową, strzeżoną policyjnie. Wjazd odbywa się jedynie drogą morską, przez przystań promową w Uranupoli, pod zauważalnym nadzorem greckich służb specjalnych. Oficjalnym portem półwyspu jest miasteczko Dafni. Duża liczba przystani lokalnych dostępna jest tylko dla stałych mieszkańców.

    Roman I Lekapen, gr. Romanos Lakapēnos (ur. 870, zm. 15 czerwca 948) – cesarz bizantyński w latach 919-944, przez cały okres formalnie współcesarz z Konstantynem VII, a także z synami.Ikona (gr. εικων, eikón oznaczające obraz) – obraz sakralny, powstały w kręgu kultury bizantyńskiej wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne. Charakterystyczna dla chrześcijańskich Kościołów wschodnich, w tym prawosławnego i greckokatolickiego. Pierwowzorem ikon, były prawdopodobnie, ponieważ nie ma pewności wśród historyków sztuki portrety grobowe z Fajum bądź wczesnochrześcijańskie malarstwo katakumbowe.

    Turyści na terenie Athos mogą przebywać maksymalnie 3 dni. Po upływie tego czasu mogą ubiegać się o przedłużenie pobytu o dodatkowe kilka dni, w biurze w stolicy Athos – Karyes. Obowiązuje skromny, stonowany ubiór (w praktyce – klasyczna odzież turystyki kwalifikowanej). Pobyt ma charakter pielgrzymki religijnej. Poza akredytowanymi specjalistami, turyści nie mogą posiadać sprzętu fotograficznego. Wymagane są wizy pobytowe, które uzyskuje się bardzo szybko. Wniosek można złożyć na miejscu – w granicznym miasteczku Uranupoli, w Salonikach lub telefonicznie. Wyznawcy innych religii niż prawosławie mogą przebywać na Athos w liczbie łącznej nie większej niż 10 osób na dobę.

    Lista światowego dziedzictwa (ang. World Heritage List; fr. Liste du patrimoine mondial) – lista obiektów objętych szczególną ochroną międzynarodowej organizacji UNESCO, filii ONZ, ze względu na ich unikatową wartość kulturową bądź przyrodniczą dla ludzkości. Lista obejmuje (w czerwcu 2013) 981 obiektów w 160 krajach, w tym 759 obiektów dziedzictwa kulturowego (K), 193 przyrodniczego (P) i 29 mieszanych (K, P). O wpisaniu danego obiektu na listę decyduje Komitet Światowego Dziedzictwa w trakcie corocznej sesji, począwszy od 1977 r. Nominacje zgłaszane są przez poszczególne kraje. Jeżeli wniosek o wpisanie danego miejsca na listę nie zostanie uwzględniony, może być złożony ponownie.Klasztor Simonopetra, Simonos Petras (grec. Σιμωνόπετρα, co znaczy Skała Szymona), nazywany też klasztorem Szymona Piotra (grec. Μονή Σίμωνος Πέτρας) – jeden z klasztorów na Górze Athos. Położony jest w południowo-zachodniej części półwyspu. Zajmuje trzynaste miejsce w atoskiej hierarchii. Klasztor zbudowany został w XIII wieku na skale wznoszącej się 330 metrów n.m.p., przez Szymona Atoskiego jako rezultat jego wizji.

    Od 1060 na terenie półwyspu nie mogą przebywać kobiety (nawet zwierzęta hodowlane na półwyspie są tylko płci męskiej). Zakaz ten nosi nazwę grecką avaton. Statki i łodzie, na których pokładzie znajdują się kobiety (np. statki turystyczne, bazujące w Uranupoli), nie mogą zbliżyć się do linii brzegowej na odległość mniejszą niż 500 metrów.

    Ojcowie pustyni – pierwsi mnisi chrześcijańscy, którzy od końca III wieku prowadzili życie samotne albo w niewielkich zgromadzeniach na pustyniach egipskich, a następnie w Syrii i Palestynie.Kompania Katalońska – armia zaciężna utworzona przez Rogera de Flor po zakończeniu wojny nieszporowej o Sycylię w 1302 r., od 1303 roku na służbie cesarza bizantyńskiego Andronika II Paleologa. Po zdradzieckim zamordowaniu wodza przez Alanów i Turkopulów na dworze młodszego basileusa Michała IX dokonała odwetowego spustoszenia Tracji, Macedonii i Tesalii (tzw. wendetta katalońska, 1305-1309). Wynajęta przez księcia Aten Waltera z Brienne, przejęła kontrolę nad księstwem w wyniku bitwy pod Almirem i położyła fundamenty pod katalońskie państewko w Grecji centralnej, obejmujące także Neopatrię z Tebami (1311–1388).

    W Athos mnisi żyją w surowych warunkach, nierzadko w odosobnieniu. Trudnią się rolnictwem, handlem oraz konserwacją substancji materialnej swych bardzo rozległych klasztorów.

    Podobnie jak przed wiekami, niektóre z klasztorów to także poważni udziałowcy na krajowych i międzynarodowych rynkach finansowych (zwłaszcza znany jest w Grecji przykład klasztoru Vatopedi).

    Region uzyskuje też coroczną dotację z budżetu państwa. Do 2010 wynosiła ona 2,25 mln euro, następnie zmniejszona do 1,45 mln.

    Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.Rewolucja październikowa w Rosji (według terminologii sowieckiej Wielka Socjalistyczna Rewolucja Październikowa) – określenie, stosowane na:

    W przeszłości liczba mnichów sięgała 20 000 (XV wiek). Mnisi prawosławni na Athos bardzo gorliwie czczą Matkę Bożą.

    Historia[ | edytuj kod]

    Okoliczności powstania republiki mnichów[ | edytuj kod]

    Według legendy twórcą pierwszego klasztoru na Athos był Konstantyn Wielki, jednak nie istnieją żadne dokumenty, które potwierdzałyby istnienie życia monastycznego w tym miejscu już w tym okresie. Nie ma również jednoznacznych dowodów, jakoby mnisi mieszkali na półwyspie przed okresem ikonoklazmu. Najprawdopodobniej pierwsi asceci osiedlili się na tym obszarze pod koniec VIII stulecia, wykorzystując jego odosobnienie geograficzne. Bardziej zorganizowana wspólnota monastyczna uformowała się na Athos przed rokiem 843, w którym delegacja mnichów z Athos brała udział w uroczystości oficjalnego przywrócenia kultu ikon w Konstantynopolu. Czterdzieści lat później mnisi zostali zwolnieni z podatków na mocy dekretu cesarza Bazylego I. Ten sam dokument nadawał im wyłączną własność ziemi na półwyspie. W tym samym okresie uformowała się wspólna administracja klasztorów Athos – rada tworzona przez mnichów różnych, żyjących niezależnie od siebie wspólnot. W dekretach Leona VI i Romana I z 908 i 934 pojawiają się już odniesienia do starożytnej rady starców. W 985 w dokumentach klasztoru Iwiron znajduje się opis funkcjonowania rady mnichów, określanej jako wielki środek (gr. Megali Messi). Jej siedziba mieściła się w Karies, zaś przewodniczący nosił tytuł protosa. Podstawowym zadaniem rady było interweniowanie w razie sporów między monasterami.

    UNESCO (ang. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization;pol. Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury; łac. unesco – łączę się w jedno) – organizacja wyspecjalizowana ONZ, której podstawowym celem jest wspieranie współpracy międzynarodowej w dziedzinie kultury, sztuki i nauki, a także wzbudzanie szacunku dla praw człowieka, bez względu na kolor skóry, status społeczny i religię.Patriarchat Konstantynopolitański (Ekumeniczny) – starożytny Kościół, którego początki sięgają czasów apostolskich. Zgodnie z Tradycją, został założony przez apostoła Andrzeja, który głosił Ewangelię w Azji Mniejszej, w okolicach Morza Czarnego, Tracji i Achai. Z tego też powodu Patriarchat Ekumeniczny ustanowił dzień pamięci świętego (30 listopada, 13 grudnia) dniem Tronu Patriarszego. Apostolskość tego Kościoła jest również związana z osobą apostoła i ewangelisty Jana Teologa, który nauczał w Azji Mniejszej. Napisaną przez siebie Apokalipsę zaadresował on do „siedmiu kościołów w Azji”: w Efezie, Smyrnie, Pergamonie, Tiatyrze, Sardes, Filadelfii i Laodycei, które od IV wieku znajdują się w jurysdykcji Konstantynopola. W rzeczywistości początki tego Kościoła zbiegają się z ustanowieniem w Konstantynopolu stolicy cesarstwa rzymskiego w 330 roku. W tym też okresie wyłączono Konstantynopol z jurysdykcji metropolii Heraklei i przyznano jego biskupowi honorowe pierwszeństwo zaraz po Rzymie.

    Za początek zorganizowanego na większą skalę życia monastycznego na Athos uważa się powstanie w 963 Wielkiej Ławry (oryg. gr. Meghisti – największa). W pierwszych latach istnienia był to jedynie niewielki budynek z kilkoma celami i kaplicą. Z myślą o przyszłej wspólnocie monastycznej twórca Wielkiej Ławry, Atanazy z Athos, opracował zbiór reguł, porządkujących życie codzienne zakonników, które miało koncentrować się na pracy na roli oraz modlitwie.

    Matka Boża (skr. MB), Theotokos (gr. Θεοτόκος), pot. Matka Boska, Boża Rodzicielka, Bogurodzica a. Bogarodzica – jeden z dwóch (obok „Najświętsza Maryja Panna”) oficjalnych tytułów Marii z Nazaretu, matki Jezusa, używany m.in. w Kościele katolickim i Kościołach prawosławnych (cs. Boharodzica). W wersji współczesnej tytuł ten brzmiałby Matka Boga.Studion − klasztor w Konstantynopolu założony w 463 przez konsula Flawiusza Studiusa pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela na zachodnich obrzeżach miasta.

    Do maja 964 do Atanazego dołączyło 80 mnichów. Wówczas cesarz Nicefor II Fokas nadał Wielkiej Ławrze status najważniejszego klasztoru na górze, podlegającego jedynie sądownictwu cesarskiemu i otrzymującemu co roku wsparcie materialne w postaci zapasów ziarna oraz 244 złotych monet. Przywileje uzyskane przez klasztor Atanazego doprowadziły do sporu między nim a przełożonymi istniejących już wcześniej monasterów na górze. Zarzucili oni Atanazemu niszczenie pierwotnej tradycji klasztorów, które utrzymywały się z własnej pracy mnichów i – poprzez stosowanie surowej ascezy – ograniczały do minimum swoje wydatki. W celu zażegnania sporu cesarz Jan I Tzimiskes wysłał na Athos mnicha Eutymiusza z klasztoru Studion, który przez kolejne kilka miesięcy prowadził rozmowy łącznie z 56 przełożonymi działających na Athos wspólnot. Efektem rozmów było zawarcie porozumienia i opracowanie wspólnej reguły, jaką odtąd miały kierować się wszystkie monastery na górze, określonej jako Typikon. Stanowił on nie tylko szczegółowy opis zasad życia w poszczególnych wspólnotach, ale i regulował stosunki między nimi. Oryginał Typikonu, spisany na trzymetrowym pasie koziej skóry, jest do dnia dzisiejszego przechowywany w archiwach Athos, a jego postanowienia stanowią podstawę prawa obowiązującego w republice mnichów.

    Ikonoklazm (gr. eikōn – „obraz"; klao – „łamać", „obrazoburstwo") – ruch szerzący się w VIII-IX wieku na terenach Bizancjum i państwa Franków oraz w Niderlandach w XVI w.Klasztor Esfigmenu (grec.: Μονή Εσφιγμένου) – jeden z klasztorów na Górze Athos. Położony jest w północno-wschodniej części półwyspu. Zajmuje osiemnaste miejsce w atoskiej hierarchii 20 samodzielnych monasterów. Jest to monaster cenobityczny.

    Rozwój monasterów między X a XII wiekiem[ | edytuj kod]

    Wzrost liczby mnichów osiedlających się na Athos w X wieku doprowadził do dalszego wzrostu liczby klasztorów. W latach 979–980, na skutek przekroczenia dopuszczalnej na mocy Typikonu liczby mieszkańców Wielkiej Ławry, dla mnichów pochodzących z Iberii powołano klasztor Iwiron. W momencie śmierci Atanazego kroniki athoskie mówią o 46 klasztorach o różnej liczebności. Jednak ze wspólnot, które uformowały się w tym okresie, nieprzerwaną działalność do dnia dzisiejszego prowadzą – oprócz Wielkiej Ławry – jedynie cztery: Iwiron, Watopedi, Esfigmentu i Kseropotamu. W XI stuleciu powstały natomiast klasztory Chilandar, Karakallu, Dochiariu i Ksenofontos. Po ich powołaniu liczba zakonników była szacowana na 6 tys. Mnisi żyli nie tylko w największych wspólnotach, ale również w tworzonych przy nich skitach lub też żyli jako anachoreci. Rozwój wspólnoty doprowadził w 1045 do opracowania zmienionej wersji Typikonu, czemu patronował cesarz Konstantyn IX Monomach. W dokumencie tym po raz pierwszy Athos została określona jako Święta Góra, która to nazwa jest używana, jako nieoficjalna, do dnia dzisiejszego. Cały XII wiek był dla Athos okresem stabilnego rozwoju. Dokumenty z początku XIII wieku mówią o uformowaniu się na górze 300 niezależnych klasztorów, jednak zdaniem K. Kokkasa są to informacje przesadzone.

    Lista światowego dziedzictwa UNESCO w Grecji – lista miejsc w Grecji wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO, ustanowionej na mocy Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego, przyjętej przez UNESCO na 17. sesji w Paryżu 16 listopada 1972 i ratyfikowanej przez Grecję 17 lipca 1981 roku. Iberia (zwana także Iberią kaukaską) – państwo istniejące na terenach wschodniej Gruzji między V wiekiem p.n.e. a VI wiekiem n.e. kiedy to zostało podbite przez Persję.

    Upadek i odbudowa świetności Athos[ | edytuj kod]

    Animacja trójwymiarowa szczytu Athos

    Po zdobyciu Konstantynopola przez uczestników IV krucjaty Górę Athos uznano za część królestwa Tesaloniki i podporządkowano kontroli katolickiego biskupa Sebasty. Z jego polecenia w sąsiedztwie góry został wzniesiony zamek, którego załoga dokonała szeregu samowolnych napaści na ziemie zamieszkane przez mnichów. Biskup Sebasty nakłaniał ich również do zbiorowego przejścia na katolicyzm. Zakonnicy zwrócili się ze skargą do papieża Innocentego III, który w kwietniu 1210 wydał kolejno dwie bulle w tej sprawie. Potępił w nich działalność żołnierzy finansowanych przez biskupa Sebasty i odebrał mu nadzór nad Athos. W lutym 1214 papież potwierdził dawne przywileje mnichów i wyraził podziw dla prowadzonego przez nich życia.

    Chrystodulos, imię świeckie Christos Paraskevaidis (ur. 17 stycznia 1939 w Ksanthi, zm. 28 stycznia 2008 w Psychiko) – grecki duchowny prawosławny, zwierzchnik Greckiego Kościoła Prawosławnego w latach 1998-2007.Wojna domowa w Grecji (gr. ο Eλληνικός Eμφύλιος Πόλεμος) – walki prowadzone od grudnia 1944 roku do stycznia 1945 roku (pierwsza faza) oraz w latach 1946–1949 (druga faza) na terenie Grecji pomiędzy rządowymi siłami zbrojnymi, wspierającymi monarchę i prawicę, wspomaganymi militarnie i logistycznie przez Wielką Brytanię oraz Stany Zjednoczone, a komunistycznymi siłami DSE (gr. ΔΣΕ, Dimokratikos Stratos Ellados – Demokratyczne Wojsko Grecji), wywodzącymi się spośród części kombatantów lewicowego ruchu oporu EAM-ELAS (gr. ΕΑΜ – ΕΛΑΣ), jednak znacznie mniej od nich licznymi. Komunistów z DSE popierali lewicowi macedońscy partyzanci z Frontu Wyzwolenia, z greckiej prowincji Macedonia. Po stronie rządowej, jeszcze w przed wybuchem wojny domowej, drogą nadzwyczajnego poboru, zmobilizowano do wojska, Gwardii Narodowej i więziennictwa byłych członków greckich formacji hitlerowskich.

    W 1274 mnisi z Athos weszli w otwarty konflikt z cesarzem Michałem VIII Paleologiem, który podpisał unię lyońską między Kościołami katolickim i prawosławnym. Jedynie monastery Wielka Ławra i Kseropotamu na pewien czas wyraziły poparcie dla cesarza, z czego zresztą ostatecznie się wycofały. Pozostałe klasztory od początku protestowały przeciwko decyzji władcy. Według tradycji ustnej przekazywanej na Athos, w odwecie wojska bizantyjskie dokonały najazdu na klasztory Zografu, Iwiron i Watopedi, zabijając co najmniej 26 mnichów. K. Kokkas uważa jednak, że planowych represji wobec Athos nie było, zaś grabieże klasztoru były efektem niesubordynacji niektórych oddziałów. Znacznie bardziej tragiczne okazały się dla klasztorów napady zbuntowanych najemników katalońskich, którzy wystąpili z opłacającej ich armii bizantyjskiej w 1305, zaś od 1307 do 1309 przeprowadzili szereg ataków o charakterze łupieżczym na monastery Athos. Efektem było całkowite zniszczenie szeregu wspólnot oraz masowy rabunek tych, które przetrwały. Częściowa odbudowa świetności Athos była możliwa dzięki wsparciu cesarza Andronika II, który opłacił renowację wielu zniszczonych monasterów. Cesarz ten podjął również decyzję o podporządkowaniu dotąd całkowicie autonomicznych wspólnot patriarsze Konstantynopola.

    Cyryl V Karakallos, gr. Κύριλλος Ε΄ Καράκαλλος (zm. 27 lipca 1775) – ekumeniczny patriarcha Konstantynopola w latach 1748–1751 i 1752–1757. Katolicyzm – doktryna Kościoła chrześcijańskiego – jedna z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła prawosławnego, powstałych w wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim w 1054 (tzw. schizmy wschodniej). Jedna z największych grup wyznań chrześcijańskich, obok prawosławia i protestantyzmu oraz ogół zasad wiary i życia religijnego do których odwołuje się Kościół Kościół katolicki wraz z Kościołami wschodnimi pozostającymi z nim w pełnej jedności, wspólnoty tradycjonalistyczne, starokatolickie oraz część anglikańskich, liberalnych i niezależnych.

    W XIV wieku mnisi z Athos przyczynili się do rozpowszechnienia metody modlitewnej hezychazmu, związanej z tradycją ojców pustyni. Po dłuższych kontrowersjach w 1351 została ona przyjęta jako element duchowości prawosławnej. Rola mnichów z Athos w rozpowszechnieniu hezychazmu stała się jednym z fundamentów ponownego wzrostu prestiżu Świętej Góry.

    Klasztor św. Dionizego, Dionisiu (grec.: Μονή Διονυσίου) – jeden z klasztorów na Górze Athos, położony w północno-zachodniej części półwyspu. Zajmuje piąte miejsce w atoskiej hierarchii. Założony został w XIV wieku przez Dionizego z Korisos i nazwany został od jego imienia.Grecja (gr. Ελλάδα Elláda, IPA: [e̞ˈlaða] lub Ελλάς Ellás, IPA: [e̞ˈlas]), Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía, IPA: [e̞ˌliniˈci ðimo̞kraˈtiˌa]) – kraj położony w południowo-wschodniej części Europy, na południowym krańcu Półwyspu Bałkańskiego. Graniczy z czterema państwami: Albanią, Macedonią Północną i Bułgarią od północy oraz Turcją od wschodu. Ma dostęp do czterech mórz: Egejskiego i Kreteńskiego od wschodu, Jońskiego od zachodu oraz Śródziemnego od południa. Grecja ma dziesiątą pod względem długości linię brzegową na świecie, o długości 14880 km. Poza częścią kontynentalną, w skład Grecji wchodzi około 2500 wysp, w tym 165 zamieszkałych. Najważniejsze to Kreta, Dodekanez, Cyklady i Wyspy Jońskie. Najwyższym szczytem jest wysoki na 2918 m n.p.m. Mitikas w masywie Olimpu.

    Panowanie serbskie[ | edytuj kod]

    W 1345 półwysep Athos znalazł się pod kontrolą serbską. Natychmiast po tym fakcie król serbski Stefan Urosz IV Duszan ogłosił rozciągnięcie swojej władzy także na Athos, co miało wyrażać się w wymienianiu jego imienia w czasie tradycyjnej modlitwy za władze. Zgodził się w odpowiedzi na uznanie wcześniejszych przywilejów klasztorów oraz wolności osobistej zakonników. W 1347, już jako car, Stefan IV Duszan osobiście przyjechał na Athos, przekazując monasterom szereg cennych darów. Prestiż wizyty był tak wielki, że mnisi zgodzili się na czasowe uchylenie zakazu wstępu kobiet na górę i pozwolili, by carowi towarzyszyła jego żona Jelena. Serbowie zachowali częściowy patronat nad monasterami nawet po tym, gdy zostali wyparci z tych obszarów. Kolejni władcy Serbii opłacili powstanie klasztorów Simonopetra oraz Gregoriu, a także objęli stałą opieką już istniejący Chilandar; wszystkie te monastery były pierwotnie zdominowane przez mnichów serbskich.

    ELAS (gr. ΕΛΑΣ – Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός – Ellinikos Laikos Apeleftherotikos Stratos, wierny przekład: Greckie Ludowe Wyzwoleńcze Wojsko) – masowa formacja partyzancka, związana z Narodowym Frontem Wyzwoleńczym (EAM), czyli lewicową, republikańską siłą polityczną, powołaną w 1941 przez Komunistyczną Partię Grecji (KKE) i trzy inne, małe partie. Była to najsilniejsza i najbardziej aktywna formacja greckiego ruchu oporu, jedyna zdolna do samodzielnego działania niezależnie od pomocy aliantów.Grecki Kościół Prawosławny oficjalnie Kościół Grecji – jeden z kanonicznych autokefalicznych Kościołów prawosławnych tradycji greckiej. Jego obecnym (od 2008) zwierzchnikiem jest arcybiskup Aten i całej Grecji Hieronim II.

    Okres walk bizantyjsko–tureckich[ | edytuj kod]

    W 1350 Athos ponownie znalazł się w granicach Bizancjum. Po 33 latach obszar góry został z kolei podbity przez Turków, mimo podjętych wcześniej starań o obronę klasztorów (wznoszenie murów obronnych). Na zakonników nałożono wysoki okup, jednak władze tureckie nie ingerowały w ich życie. Powrót do Bizancjum nastąpił w 1402. Cesarz Manuel II Paleolog podjął natychmiastowe starania na rzecz poprawy sytuacji wspólnoty. W czerwcu 1406 opublikował nową, po raz kolejny zmodyfikowaną wersję Typikonu. Był to ostatni dokument dotyczący Athos, wydany przez władcę bizantyjskiego. W 1430, po zdobyciu przez Turków Tesalonik, mnisi uznali władzę sułtana.

    Kompleta (łac. Completorium, gr. apodeipnon, cs. powieczerije) – w Kościele katolickim ostatnia modlitwa liturgii godzin, odmawiana w nocy przed udaniem się na spoczynek.Klasztor Grigoriu (grec.: Μονή Οσίου Γρηγορίου) – jeden z klasztorów na Górze Athos. Położony jest w południowo-wschodniej części półwyspu, nad samym brzegiem morza. Zajmuje siedemnaste miejsce w atoskiej hierarchii. Klasztor zbudowany został w XIV wieku przez ascetę Grzegorza.

    Panowanie tureckie[ | edytuj kod]

    XVI–XVIII wiek[ | edytuj kod]

    Ugodowa postawa mnichów w stosunku do Turków skłoniła sułtana Murada II do potwierdzenia przywilejów, jakie klasztory otrzymały od cesarzy bizantyjskich. Również jego następca Mehmed II Zdobywca potwierdził pełną kontrolę zakonników nad półwyspem i wolność wyznawania przez nich prawosławia. Selim I Groźny rozszerzył nawet zakres przywilejów mnichów. Sułtani wycofali jedynie zwolnienie klasztorów z płacenia podatków. W XVI i XVII wieku stosunki między sułtanatem a Athos uległy jednak stopniowemu pogorszeniu. Podatki płacone przez zakonników zostały podniesione, zaś w 1568 klasztory Wielka Ławra, św. Dionizego, Watopedi, Filotheu, Kutlomusiu i Pantokrator musiały wykupić część ziemi użytkowanej do tej pory, co znacznie pogorszyło ich sytuację materialną. Wobec upadku wielkich monasterów wzrosła liczba mnichów żyjących indywidualnie, w pustelniach i utrzymujących się na własną rękę z uprawy wyznaczonych działek ziemi. Ponadto w 1574 mnisi zdecydowali podnieść znaczenie zgromadzeń zakonników w stosunku do władzy archimandrytów i ihumenów.

    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji. Klasztor Ksenofonta (grec.: Μονή Ξενοφώντος) – jeden z klasztorów na Górze Athos. Położony jest w zachodniej części półwyspu, pomiędzy klasztorami Dochiariu i św. Pantelejmona. Poświęcony został św. Grzegorzowi. Zajmuje szesnaste miejsce w atoskiej hierarchii. Klasztor zbudowany został w X albo XI wieku.

    W latach 1626–1647 Kościół łaciński podjął starania na rzecz zlokalizowania w kompleksie monasterów Athos jednego klasztoru katolickiego. W latach 1627–1628 na górze, za zgodą jej prawosławnych mieszkańców, przebywali dwaj mnisi katoliccy. Rokowania z radą mnichów Athos prowadził jezuita Izaak Aultry, który zajmował się też gromadzeniem funduszy na budowę nowego klasztoru. Według ogłoszonych w 1650 planów miał on zostać wzniesiony w sąsiedztwie Wielkiej Ławry. Śmierć Aultry'ego i sprzeciw rady mnichów Athos uniemożliwił jednak realizację tych zamiarów.

    Demokratyczna Armia Grecji (DSE) (Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας, ΔΣΕ – Dimokratikos Stratos Elladas – wierny przekład: Demokratyczne Wojsko Grecji) była największą organizacją zbrojną, związaną z Komunistyczną Partią Grecji (KKE) w trakcie wojny domowej w Grecji (1946–1949). Nazwę własną DSE równie wiernie i trafnie przetłumaczyć można też jako "Republikańskie Wojsko Grecji". Partyzanci byli przeciwnikami monarchii. Występowali przeciw dyskryminacjom, a na zajmowanych terenach organizowali własną administrację, bezpłatną służbę zdrowia, oświatę i życie kulturalne, uwzględniające też potrzeby słowiańskiej mniejszości językowej. Deklarowali walkę o usunięcie z życia publicznego praktyk faszyzmu, obecnych w Grecji od 1936, tj. od okresów dyktatur generała Metaksasa i Państwa Greckiego, przy czym brytyjski protektorat uznali za kolejną okupację. Dalekosiężnym celem DSE miało być suwerenne państwo, oparte na rzeczywistej demokracji ludowej. Przy rosnącym uzależnieniu od pomocy zagranicznej, od połowy 1948 r. zadeklarowano cel budowy państwa komunistycznego. Po okresie sukcesów, niedostatecznie uzbrojone powstanie zakończyło się klęską, wobec wsparcia udzielonego siłom królewskim przez Stany Zjednoczone. Decydujące dla zakończenia walk okazało się użycie dostarczonych z USA bomb napalmowych. Katolikon (gr. καθολικόν) – główna świątynia (kościół lub kaplica) monastyru w średniowiecznej Grecji.

    XVIII stulecie stało się okresem znaczącej poprawy sytuacji klasztorów Athos. Zaczęły one bowiem otrzymywać pomoc finansową ze strony carów rosyjskich oraz władców Mołdawii i Wołoszczyzny. W ciągu tego wieku mnisi otrzymali nie tylko wsparcie pieniężne umożliwiające im renowację podupadłych klasztorów, ale i liczne nadania ziemskie poza granicami Athos. Ponadto w połowie stulecia patriarcha Konstantynopola Cyryl V postanowił podjąć działania na rzecz podniesienia poziomu wykształcenia mnichów z Athos. W 1748 przy klasztorze Watopedi powstała Akademia, w której studenci uczyli się języka greckiego, logiki, filozofii oraz teologii. Początkowo otwarta jedynie dla mnichów, uczelnia z czasem dopuściła studentów świeckich. Akademia przestała jednak istnieć już w 1760, po pożarze jej zabudowań.

    Michał VIII Paleolog (ur. 1224/1225, zm. 11 grudnia 1282) – cesarz Nicei od 1259 roku; cesarz Bizancjum od 1261. Udało mu się odnowić Cesarstwo Bizantyńskie, od 1204 zajęte przez łacinników. Podczas swego panowania dążył do zbliżenia kościołów chrześcijańskich i skutecznie odpierał ataki na cesarstwo. Założył dynastię Paleologów, najdłużej panującą w historii CesarstwaZakon mniszy, zakon kontemplacyjny (z gr. μοναχός monachos – samotnik, z łac. contemplare – wpatrywać się) – katolicka i prawosławna forma życia zakonnego, polegająca w pierwotnej wersji na całkowitym odcięciu się od świata zewnętrznego i życie w całkowitym odosobnieniu lub w nielicznej zamkniętej wspólnocie, poświęcone prawie wyłącznie modlitwie i kontemplacji Boga.

    W latach 1780 i 1783 doszło do kolejnych zmian ustroju administracyjnego Athos. Gabriel IV w dwóch zmodyfikowanych Typikonach ograniczał wpływy największych klasztorów (Wielkiej Ławry, Watopedi oraz Iwironu) poprzez ustanowienie zasady reprezentacji wszystkich monasterów w organach zarządzających całym półwyspem: Świętej Komisji oraz Radzie Centralnej. W 1789 na Athos powstała pierwsza drukarnia.

    Gabriel IV, gr. Γαβριήλ Δ΄ (zm. 29 czerwca 1785) – ekumeniczny patriarcha Konstantynopola w latach 1780–1785. Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

    XIX wiek i okres dominacji rosyjskiej[ | edytuj kod]

    Zakonnicy Athos spontanicznie poparli wybuch wojny o niepodległość Grecji, a kilkuset z nich porzuciło klasztory, by dołączyć do oddziałów greckich. W związku z tym od 1822 Turcy rozpoczęli ekspedycje karne przeciwko Athos. W samym roku 1822 spalone zostały klasztory Esfigmenu i Wielka Ławra, zaś pozostałe monastery – splądrowane. Na terenie półwyspu zlokalizowano trzytysięczny stały garnizon, którego żołnierze pozostawali w monasterach do 1830, żyjąc na koszt mnichów. Dodatkowo podatki, które płaciły klasztory, zostały podwojone. Do wycofania się wojsk tureckich wielu zakonników uciekło z Athos razem ze szczególnie cennymi ikonami i relikwiami. Dopiero po 1830 zakonnicy zaczęli powracać na górę. Od 1833 odnotowano również znaczący wzrost ilości mnichów narodowości serbskiej, bułgarskiej oraz rosyjskiej.

    Wojna o niepodległość Grecji (1821–1832) – wojna narodowo-wyzwoleńcza toczona przez Greków, przeciw Turkom. Ostatecznie, dzięki poparciu Francji, Wielkiej Brytanii i Rosji Grecja uzyskała niepodległość w roku 1830. Każdy z krajów pomagających Grecji miał w tym swój cel. Anglia chciała mieć lepszy dostęp do swoich ziem w Afryce i lepszy dostęp do południowej części Europy. Ponadto interwencja brytyjska była okazją do osłabienia Egiptu, którego sułtan brał udział w wojnie przeciw Grecji od 1825 roku. Nadmierny wzrost potęgi Egiptu mógłby zagrozić brytyjskim posiadłościom w Indiach. Rosji chodziło również o osłabienie Turcji, którą mocarstwa europejskie – Wielka Brytania i Francja – uważały za przeciwwagę dla Rosji na Bałkanach.Konstantyn I Wielki łac. Gaius Flavius Valerius Constantinus (ur. 27 lutego ok. 272 w Niszu w dzisiejszej Serbii, zm. 22 maja 337) – cesarz rzymski od 306 roku, święty Kościoła prawosławnego.

    Na dalszy rozwój monasterów Athos szczególny wpływ miała ta ostatnia grupa, której wzrost liczebny był inspirowany przez władze carskie. Rosjanie od 1829 posiadali nieograniczony dostęp do półwyspu na mocy traktatu w Andrianopolu. W związku z tym carowie traktowali zdobycie kontroli nad Athos jako środek dla zdobycia stałej bazy w basenie Morza Śródziemnego. Nakłady finansowe władz carskich, przeznaczane na remonty istniejących monasterów i budowę nowych pozwoliły na znaczącą rozbudowę rosyjskiego (pierwotnie greckiego) klasztoru św. Pantelejmona oraz otwarcie skitów rosyjskich: św. Andrzeja, Nea Thebais oraz Chromitsa. Wsparcie rosyjskie było tym istotniejsze dla funkcjonowania Athos, że od 1863 mnisi stracili majątki ziemskie w Mołdawii i na Wołoszczyźnie. W związku z szybkim rozwojem klasztoru św. Pantelejmona mnisi rosyjscy otrzymali w 1875 r. 1 głos w dwudziestoosobowym Świętym Zgromadzeniu, zarządzającym całą górą. Powstanie nowych monasterów o charakterze rosyjskim blokował jednak typikon Athos, według którego nie należało zwiększać liczby istniejących 20 klasztorów głównych. W związku z tym działania władz carskich były ukierunkowane na jak największy wzrost prestiżu klasztoru św. Pantelejmona oraz skitów rosyjskich. Symbolicznym tego wyrazem było zlokalizowanie skitu św. Andrzeja w bezpośrednim sąsiedztwie stolicy półwyspu tak, by jego wieże górowały nad siedzibą Świętego Zgromadzenia.

    Klasztor Zografu (bułg.: Зографски манастир, Zografski manastir; grec.: Μονή Ζωγράφου, Moní Zográphou) – jeden z klasztorów na Górze Athos. Położony jest w południowo-wschodniej części półwyspu. Zajmuje dziewiąte miejsce w atoskiej hierarchii. Klasztor założony został w końcu IX, bądź na początku X wieku. Nazwa klasztoru pochodzi od św. Jerzego.WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.

    Mnisi rosyjscy na Athos stale podkreślali swoją odrębność narodową od zakonników greckich oraz wierność Imperium Rosyjskiemu. W 1895 ich łączna liczba wynosiła 1000, w 1902 już 3469, co dawało Rosjanom przewagę liczebną nad Grekami (3276 mnichów). W momencie wyzwolenia Tesalonik i wcielenia Athos do Grecji 2 listopada 1912, na 3207 zakonników greckich przypadało 3615 Rosjan. W związku z liczebną dominacją Rosjan wysunęli oni w 1913 żądanie przekazania im klasztoru Iwiron (powstałego jako gruziński). Jeszcze w 1914 rosyjski Świątobliwy Synod Rządzący bezskutecznie negocjował z patriarchą konstantynopolitańskim Joachimem III w sprawie możliwości nadania trzem rosyjskim skitom statusu monasterów.

    Andrzej Apostoł, cs. Apostoł Andrej Pierwozwannyj (zm. ok. 62 - 70) – jeden z dwunastu apostołów, według świadectwa Ewangelii Pierwszy Powołany (cs. Первозванный) spośród apostołów, rodzony brat św. Piotra, męczennik, święty Kościoła katolickiego, anglikańskiego, ewangelickiego, ormiańskiego, koptyjskiego i prawosławnego. Święty ten wymieniany jest w Modlitwie Eucharystycznej (Communicantes) Kanonu rzymskiego.Bazyli I Macedończyk, Bazyli I Macedoński, Bazyli I Kefalas, Bazyli I Głowacz (ur. 811, zm. 29 sierpnia 886) – cesarz bizantyjski od 867, pierwszy cesarz z dynastii macedońskiej.

    Tendencję do dalszego wzrostu wpływów Rosjan na Athos odwrócił dopiero upadek caratu i rewolucja październikowa, która oznaczała koniec finansowania przez rząd rosyjski wszelkich inicjatyw prawosławnych za granicą. Według danych z 2010 liczba mnichów rosyjskich na Athos spadła w ciągu XX wieku do ok. 100. Rosyjski Kościół Prawosławny ponownie wyraża jednak chęć wzmocnienia swojej obecności w klasztorach Świętej Góry.

    Andronik II Paleolog zwany Starszym (ur. 25 marca 1259 w Konstantynopolu; zm. 13 lutego 1332 w Konstantynopolu) – cesarz bizantyński, najstarszy syn Michała VIII Paleologa i Teodory Doukainy Watatziny, wnuczki cesarza Jana III Watatzesa. Mąż Anny Węgierskiej - córki Stefana V króla Węgier. Po śmierci Anny żonaty z Jolantą z Montferratu.Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.

    Od 1902 rozpoczęto częściową elektryfikację klasztorów Athos, rozpoczętą przez monaster Watopedi.

    W granicach Grecji[ | edytuj kod]

    Kształtowanie się sytuacji prawnej Athos[ | edytuj kod]

    Po zajęciu Świętej Góry przez flotę grecką przedmiotem dyskusji stał się przyszły status obszaru zamieszkanego przez mnichów. Rosja wysunęła propozycję uczynienia Athos strefą neutralną pod honorową opieką krajów, w których prawosławie było religią dominującą. Koncepcja ta została jednak odrzucona przez rząd grecki, pragnący zachować grecki charakter Athos. W 1913 na mocy traktatu w Bukareszcie została uznana grecka dominacja na górze, zaś 3 października 1913 Święte Zgromadzenie zaakceptowało przyszły status Athos jako niezależnej prowincji na terytorium Grecji.

    Murad II (ur. w czerwcu 1404 w Amasyi, zm. 3 lutego 1451 w Edirne) – sułtan z dynastii Osmanów, panujący w latach 1421-1444 i 1446-1451.Nicefor II Fokas (gr. Νικηφόρος Β΄ Φωκάς, Nikēphoros II Phōkas) (ur. ok. 912, zm. 11 grudnia 969) – cesarz bizantyjski od 963, jeden z najwybitniejszych bizantyjskich władców X w., zasłużony dla odbudowy militarnej potęgi państwa.

    W latach 1916–1919 obszar Athos, podobnie jak cała Grecja północna, znajdował się pod kontrolą angielsko-francuską jako strefa neutralna. W styczniu 1917 doszło do ataku oddziału francusko-rosyjskiego na monastery Watopedi, św. Pantelejmona oraz Zografu, uzasadnionego podejrzeniem o współpracę zakonników z Niemcami. Część mnichów została zmuszona do opuszczenia półwyspu, zaś żołnierze opieczętowali skarbiec Athos. Ostatecznie państwo greckie odzyskało kontrolę nad górą na mocy traktatów w Neuilly i Sevrès. W 1927 konstytucja Grecji uszczegółowiła status prawny wspólnoty.

    Boska Liturgia – nazwa celebracji eucharystycznej stosowana w Kościołach wschodnich, głównie w Cerkwi Prawosławnej i w Kościele Greckokatolickim. Sens i struktura Boskiej Liturgii odpowiada zachodniej Mszy Świętej.Klasztor Kastamonitu nazywany również Konstamonitou (grec.: Μονή Κωνσταμονίτου) – jeden z klasztorów na górze Athos, położony w południowo-wschodniej części półwyspu, nad brzegiem morza. Zajmuje dwudzieste miejsce w atoskiej hierarchii. Klasztor zbudowany został w XI w. i poświęcony jest św. Szczepanowi. Posiada 5 kaplic wewnątrz i cztery na zewnątrz. W klasztorze mieszka dziś około 20 mnichów.

    II wojna światowa i wojna domowa[ | edytuj kod]

    W kwietniu 1941, po niemieckiej inwazji na Grecję, Athos znalazł się pod osobistą opieką Adolfa Hitlera, do którego zakonnicy wystosowali prośbę o uszanowanie szczególnego statusu góry. W rezultacie wojska niemieckie nigdy nie weszły na półwysep poza punkt obserwacyjny, założony na jego południowo-wschodnim krańcu. Niemiecka protekcja uchroniła Athos przed przymusową bułgaryzacją. Po zakończeniu wojny grupa mnichów bułgarskich i rosyjskich została skazana na rok więzienia za współpracę z hitlerowcami.

    Manuel II Paleolog (gr. Μανουήλ Β΄ Παλαιολόγος ) (27 czerwca 1350 - 21 lipca 1425) – drugi syn Jana V Paleologa, cesarz bizantyjski w latach 1391-1425.Ekumenizm lub ruch ekumeniczny (z gr. οικουμένη – oikumene- zamieszkała ziemia) – ruch w obrębie chrześcijaństwa dążący do przywrócenia pierwotnej jedności pomiędzy rozlicznymi wyznaniami chrześcijańskimi w ramach jednego, świętego, powszechnego i apostolskiego Kościoła. Głównym narzędziem ekumenizmu jest dialog i wspólna modlitwa, które nie mają na celu pochopnego zacierania różnic, lecz odkrycie jedności opartej na prawdzie i miłości Chrystusa.

    W kwietniu 1944, po wyparciu Niemców z regionu, Athos zajęli partyzanci z ELAS, którzy wycofali się z półwyspu po pięciu miesiącach. W czasie greckiej wojny domowej, głównie w roku 1948, kilka klasztorów doznało szkód ze strony oddziałów Demokratycznej Armii Grecji (DSE). Partyzanci wielokrotnie atakowali chroniące Athos posterunki policji, by następnie rekwirować klasztorom zapasy żywności, odzieży, materiałów medycznych, sprzęt łączności itp. W rok później góra oficjalnie przeszła ponownie pod zarząd rządowy.

    Klasztor Stawronikita (grec. Μονή Σταυρονικήτα) – jeden z klasztorów na Górze Athos. Położony jest we wschodniej części półwyspu. Położony jest pomiędzy klasztorami Iviron i Pantokratoros. Zajmuje piętnaste miejsce w atoskiej hierarchii. Klasztor zbudowany został na początku X wieku. Klasztor poświęcony został Mikołajowi z Miry.Góra – wypukła forma ukształtowania terenu o silnie urozmaiconej rzeźbie, wysokościach względnych w stosunku do najbliższych den dolinnych powyżej 300 m i dużym nachyleniu stoków. Ze względu na wysokości względne i stromość stoków wyróżnia się góry niskie, średnie i wysokie. Ze względu na sposób powstania wyróżnia się góry fałdowe, zrębowe, wulkaniczne i ostańce.

    II poł. XX i XXI w.[ | edytuj kod]

    W 1950 klasztory Athos zamieszkiwało 1950 zakonników, co skłaniało wielu obserwatorów do pesymistycznej oceny przyszłości republiki mnichów. W 1963 miały miejsce uroczyste obchody tysiąclecia istnienia Athos. Mimo ogromnego prestiżu uroczystości, jeszcze do 1971 utrzymał się malejący wskaźnik ilości powołań. W 1968 na górze stale przebywało 1268 osób. W 2005 liczba ta była szacowana na 1400 zakonników. Spis ludności Athos z 2001 wymienia 2262 stałych mieszkańców góry, nie wskazując jednak, ilu z nich było mnichami, ilu zaś – pracownikami świeckimi. W 2011 liczba ta spadła do 1830 osób.

    Skit – odosobniona budowla, pustelnia dla mnichów, pragnących prowadzić surowsze, niż w monastyrach, życie. Określenie nawiązuje do gr.: Sketis lub Sketes – nazwy egipskiej kolebki życia monastycznego – Wadi an-Natrun.Świątobliwy Synod Rządzący (ros. Святейший Правительствующий Синод) – organ kierowniczy Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, wprowadzony w 1721 roku, w wyniku reform cara Piotra I Wielkiego.

    Według danych z początku XXI w. zauważalny jest spadek liczby mnichów żyjących w 20 głównych monasterach Athos, gdyż zakonnicy przenoszą się do mniejszych, podległych im wspólnot, nierzadko doprowadzając do reaktywacji tych, które były od pewnego czasu porzucone. Napływający do klasztorów nowi kandydaci na mnichów pochodzą nie tylko z krajów tradycyjnie prawosławnych, mających związki ze Świętą Górą (Grecja, Serbia, Bułgaria, Rosja), ale i z obszarów, gdzie prawosławie jest religią mniejszości narodowych lub konwertytów oraz gdzie działają misje tego wyznania: Wielkiej Brytanii, Francji, Holandii, Niemiec, Peru, krajów afrykańskich. W 2007 ponad 1/4 wszystkich zakonników Athos posiadała wykształcenie wyższe, zaś tylko niecałe dwa procent nie ukończyło żadnej szkoły.

    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.Klasztor Pantokratora (grec. Μονή Παντοκράτορος) – jeden z klasztorów na Górze Athos. Położony jest w północno-wschodniej części półwyspu. Zajmuje siódme miejsce w atoskiej hierarchii. Klasztor założony został w 1363 roku przez stratopedarchesa Aleksego i primiceriusa Jana. Poświęcony został Przemienieniu Pańskiemu.

    Ostatnia wersja konstytucji greckiej z 1975 w wyczerpujący sposób reguluje status Athos jako obszaru autonomicznego pod władzą rządu Grecji i jurysdykcją religijną patriarchy Konstantynopola (nie zaś autokefalicznego prawosławnego Kościoła Grecji). Półwyspem zarządzają organy powoływane przez 20 autonomicznych klasztorów; zabroniona jest wszelka modyfikacja ich liczby oraz relacji między nimi (hierarchiczna kolejność monasterów). Wszyscy mnisi podejmujący życie na Athos są automatycznie uznawani za osoby narodowości greckiej. Nie ma natomiast możliwości zamieszkania na półwyspie dla osób niebędących wyznawcami prawosławia. Szczególny status Athos reguluje artykuł 105 konstytucji Grecji.

    Atanazy z Athosu, Atanazy z góry Athos, gr. Αθανάσιος ο Αθωνίτης [Athanasios o Athonitis], cs. Prepodobnyj Afanasij Afonskij, imię świeckie: Abraham (ur. ok. 920 w Trabzonie w Kapadocji, zm. 1000 lub 1003) – święty mnich prawosławny, twórca Wielkiej Ławry w kompleksie Góry Athos, święty Kościoła katolickiego.Selim I Groźny (Okrutny) (ur. 10 października 1470, zm. 22 września 1520) – sułtan z dynastii Osmanów, panujący w latach 1512-1520. Nazywany Yavuz, co znaczy odważny. Syn sułtana Bajazyda II. Ojciec Sulejmana Wspaniałego.

    Athos nie jest podłączony do krajowej sieci energetycznej, jednak w monasterach są wykorzystywane urządzenia elektryczne, na ograniczoną skalę również samochody, łodzie motorowe oraz komputery. Od 1997 na terenie półwyspu znajduje się antena telefonii komórkowej. Stopień wprowadzania na Athos nowych urządzeń technicznych pozostaje jednak przedmiotem dyskusji we wspólnocie.

    Stefan Uroš IV Dušan (serbski: Цар Стефан Душан Силни) (ok. 1308 – 20 grudnia 1355) – król Serbii w okresie 8 września 1331 – 1346. Od roku 1346 był pierwszym carem Serbii.Klasztor Filoteu (grec.: Μονή Φιλοθέου) – jeden z klasztorów na Górze Athos. Położony jest w półonocno-wschodniej części półwyspu. Zajmuje dwunaste miejsce w atoskiej hierarchii. Klasztor założony został przez błogosławionego Filetosa – od którego imienia otrzymał swoją nazwę – na początku X wieku.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Monaster św. Pantelejmona (grec. Άγιος Παντελεήμων, Aghios Panteleimon; ros. Пантелеймонов, nazywany również Ρωσσικόν, Rossikon – ruski) – jeden z monasterów na Górze Athos. Położony jest w południowo-zachodniej części półwyspu. Zajmuje dziewiętnaste miejsce w atoskiej honorowej hierarchii monasterów.
    Jego Świątobliwość Atenagoras I, Arcybiskup Konstantynopola Nowego Rzymu i Ekumeniczny Patriarcha (gr.: Πατριάρχης Αθηναγόρας, urodzony jako Aristokles Spyrou) (ur. 25 marca 1886, zm. 6 lipca/7 lipca 1972) był 268. Patriarchą Konstantynopola od 1948 do 1972. Urodził się we wsi Vasilikón w Epirze, w rodzinie wiejskiego lekarza, z pochodzenia był Arumunem. Zapoczątkował dialog katolicko – prawosławny. Spotkał się z papieżem Pawłem VI w Jerozolimie, Stambule i Watykanie podczas trwania II Soboru Watykańskiego. Patriarcha i papież zdjęli z siebie ekskomuniki i rozpoczęli współpracę w celu przyszłego zjednoczenia Kościołów katolickiego i prawosławnego. Spotkał się też z arcybiskupem Canterbury, który jest prymasem "całej Anglii" i pierwszym biskupem Wspólnoty Anglikańskiej.
    Joachim, imię świeckie Christos Dewedzis (ur. 18 stycznia 1832 w Wafiochori, zm. 13 listopada 1912 w Konstantynopolu) – grecki biskup prawosławny, patriarcha Konstantynopola w latach 1878–1883 i ponownie od 1901 do śmierci w 1912.
    Konstantyn IX Monomach (1000 - 11 stycznia 1055) – cesarz Bizancjum od 11 czerwca 1042. Trzeci i ostatni mąż cesarzowej Zoe.
    Mehmed II Zdobywca (ur. 30 marca 1432 w Adrianopolu (dzisiejsze Edirne), zm. 3 maja 1481), محمد الفاتح (Mehmed al-Fatih) – sułtan z dynastii Osmanów, panujący w latach 1444-1446 i 1451-1481. Zasłynął jako zdobywca Konstantynopola. Odbudował miasto i uczynił je stolicą imperium osmańskiego.
    Klasztor Chilandar (serbski: Хиландар; grecki: Χιλανδαρίου) – klasztor położony w północno-zachodniej części półwyspu Athos. Zajmuje czwarte miejsce w atoskiej hierarchii.
    SUDOC (fr. Système Universitaire de Documentation, pol. Uniwersytecki System Dokumentacji) – centralny katalog informacji bibliograficznej francuskiego szkolnictwa wyższego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.088 sek.