• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Astrosejsmologia

    Przeczytaj także...
    Cefeidy (zwane też gwiazdami typu δ Cephei lub cefeidami klasycznymi od nazwy gwiazdozbioru Cefeusza) – gwiazdy zmienne pulsujące, nadolbrzymy, których jasność zmienia się z okresem od 1 do 150 dni.Diagram Hertzsprunga-Russella (H-R) – wykres klasyfikujący gwiazdy. Został skonstruowany w 1911 r. przez E. Hertzsprunga, a w 1913 r. udoskonalony przez H.N. Russella.
    Astrofizyka – dziedzina nauki leżąca na pograniczu fizyki i astronomii, zajmująca się badaniem procesów fizycznych w skali astronomicznej oraz budową i prawami rządzącymi obiektami astronomicznymi. Tematem badań astrofizyki są procesy fizyczne we Wszechświecie dotyczące takich obiektów jak gwiazdy, galaktyki, materia międzygwiezdna oraz ich wzajemne oddziaływanie.

    Asterosejsmologia (ἀστήρ, astēr, "gwiazda"; σεισμός, seismos, "trzęsienie ziemi"; oraz -λογία, -logia, "wiedza") – dziedzina astrofizyki zajmująca się badaniem pulsacji gwiazd i wnioskowaniem na temat ich budowy wewnętrznej. Asterosejsmologia Słońca nazywa się heliosejsmologią.

    Podkarły – gwiazdy należące do VI klasy jasności i II populacji ciągu głównego. Na diagramie Hertzsprunga-Russella leżą pomiędzy karłami dysku galaktycznego a białymi karłami. Ich jasność jest o 1,5 – 2 magnitudo mniejsza niż gwiazd ciągu głównego o identycznym typie widmowym. Charakteryzują się niską metalicznością.Konwekcja – proces przekazywania ciepła związany z makroskopowym ruchem materii w gazie, cieczy bądź plazmie, np. powietrzu, wodzie, plazmie gwiazdowej. Czasami przez konwekcję rozumie się również sam ruch materii związany z różnicami temperatur, który prowadzi do przenoszenia ciepła. Ruch ten precyzyjniej nazywa się prądem konwekcyjnym.

    Oscylacje gwiazd mogą być wzbudzane spontanicznie (niestabilność pulsacyjna) lub stochastycznie (turbulencja związana z konwekcją). Z pierwszym przypadkiem mamy do czynienia w przypadku klasycznych gwiazd pulsujących, znajdujących się w pasie niestabilności na diagramie Herzsprunga-Russela, takich jak cefeidy, gwiazdy RR Lyrae, a także gwiazdy Delta Scuti, gwiazdy Beta Cephei, oraz w niektórych białych karłach i podkarłach typu sdB. Drugi mechanizm występuje w Słońcu; podobne oscylacje odkryto też w licznych gwiazdach typu słonecznego, takich jak Alfa Centauri.

    Biały karzeł – niewielki (rzędu rozmiarów Ziemi) obiekt astronomiczny składający się ze zdegenerowanej materii, emitujący m.in. promieniowanie widzialne. Powstaje po ustaniu reakcji jądrowych w gwieździe o małej lub średniej masie. Mało masywne gwiazdy (od 0,08 do 0,4 M☉) nie osiągają w trakcie swojej ewolucji warunków wystarczających do zapłonu helu w reakcjach syntezy termojądrowej i powstają z nich białe karły helowe. Średnio masywne gwiazdy (od 0,4 do ok. 4 mas Słońca) spalają hel dając białe karły węglowe, lub węglowo-tlenowe. Pozostałością gwiazd o masach w zakresie 4-8 mas Słońca (na ciągu głównym) są białe karły z domieszką tlenu, neonu i magnezu.Pulsacja (częstość kołowa, częstość kątowa) - wielkość określająca, jak szybko powtarza się zjawisko okresowe. Pulsacja jest powiązana z częstotliwością (f) i okresem (T) poprzez następującą zależność:

    Oscylacje gwiazdowe dzielimy na trzy typy:

  • mody akustyczne (mody typu p), wywołane fluktuacjami ciśnienia wewnątrz gwiazdy,
  • mody grawitacyjne (mody typu g), wywołane przez siłę wyporu,
  • mody grawitacyjne powierzchniowe (mody typu f), podobne do fal na powierzchni oceanów.
  • W Słońcu występują liczne mody p i f, natomiast mody g spotyka się w białych karłach i podkarłach, a także w niektórych gwiazdach ciągu głównego.

    Alfa Centauri (inne nazwy: Rigil Kent, Rigil Kentaurus, Toliman) – gwiazda wielokrotna w gwiazdozbiorze Centaura, trzecia najjaśniejsza gwiazda widoczna na nocnym niebie. Układ alfa Centauri zawiera gwiazdy położone najbliżej Ziemi, nie licząc Słońca; znana jest jedna planeta pozasłoneczna znajdująca się w tym układzie.Gwiazdy typu RR Lyrae – typ pulsujących gwiazd zmiennych, będących olbrzymami o typie widmowym od A do F, o okresach pulsacji od 0,2 do 1,2 dnia i amplitudach zmian blasku od 0,2 do 1,5 wielkości gwiazdowych. Gwiazdy typu RR Lyrae należą do II populacji, występują w gromadach kulistych i w halo galaktycznym. Ich wiek wynosi ponad dziesięć miliardów lat.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Radosław Smolec: Asterosejsmologia – sondowanie wnętrza gwiazd. [dostęp 2011-09-30].

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Andrzej Pigulski: Asterosejsmologia: jak to działa ?. [dostęp 2011-09-30].
  • Słów kilka o asterosejsmologii. [dostęp 2011-09-30].
  • Gwiazda – kuliste ciało niebieskie stanowiące skupisko powiązanej grawitacyjnie materii w stanie plazmy bądź zdegenerowanej. Przynajmniej przez część swojego istnienia gwiazda w sposób stabilny emituje powstającą w jej jądrze w wyniku procesów syntezy jądrowej atomów wodoru energię w postaci promieniowania elektromagnetycznego, w szczególności światło widzialne. Gwiazdy zbudowane są głównie z wodoru i helu, prawie wszystkie atomy innych cięższych pierwiastków znajdujące się we Wszechświecie powstały w efekcie zachodzących w nich przemian jądrowych lub podczas wieńczących ich istnienie wybuchów.Prawo Archimedesa – podstawowe prawo hydro- i aerostatyki określające siłę wyporu. Nazwa prawa wywodzi się od jego odkrywcy Archimedesa z Syrakuz.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Heliosejsmologia – nauka zajmująca się badaniem wnętrza Słońca poprzez spektroskopowe obserwacje drgań powierzchni, np. poprzez orbitalne obserwatorium słoneczne SOlar and Heliospheric Observatory (w skrócie SOHO). Heliosejsmologia jest jedną z najmłodszych gałęzi astrofizyki. Pierwsze badania przeprowadzono pod koniec lat 60. XX wieku, gdy Robert Leighton zaobserwował na powierzchni Słońca drgania materii, wówczas niezrozumiałe, a które określano jako "oscylacje pola prędkości" plazmy słonecznej.
    Słońce (łac. Sol, Helius, gr. Ἥλιος Hḗlios) – gwiazda centralna Układu Słonecznego, wokół której krąży Ziemia, inne planety tego układu, planety karłowate oraz małe ciała Układu Słonecznego. Słońce to najjaśniejszy obiekt na niebie i główne źródło energii docierającej do Ziemi.
    Gwiazdy typu beta Cephei – gwiazdy zmienne pulsujące, których nazwa pochodzi od gwiazdy beta Cephei z gwiazdozbioru Cefeusza, która jest prototypem dla tych gwiazd zmiennych.
    Ciąg główny na diagramie Hertzsprunga-Russella przedstawia krzywą, wzdłuż której zgrupowana jest większość gwiazd z okolic Słońca. Gwiazdy na niej położone nazywa się gwiazdami ciągu głównego lub karłami. Najzimniejsze z nich to czerwone karły.
    Gwiazdy typu delta Scuti (nazywane też cefeidami karłowatymi) – gwiazdy zmienne typu pulsacyjnego typów widmowych od A do wczesnych F (klasy jasności od III do V). Pulsują radialnie i nieradialnie w modzie p (prawdopodobnie także w modzie g) z okresem pomiędzy 30 minut a 8 godzin. Ich jasność zmienia się o mniej niż 1. Im amplituda zmian jest mniejsza, tym więcej gwiazd tego typu jest znajdowanych. Z dotychczasowych badań wynika, że około 30% gwiazd typów widmowych od A2 do F0, znajdujących się na ciągu głównym diagramu Hertzsprunga-Russella (HR), to gwiazdy pulsujące.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.013 sek.