Assos

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Świątynia Ateny w Assos

Assos (gr. Άσσος) – starożytne miasto greckie w północno-zachodniej Azji Mniejszej, na terenie Troady, obecnie w tureckiej prowincji Çanakkale. Współcześnie na jego terenie znajduje się wieś Behramkale. Ojczyzna filozofa stoickiego Kleantesa.

Stoicyzm – kierunek filozoficzny zapoczątkowany w III wieku przed n.e. w Atenach przez Zenona z Kition, doprowadzony do ostatecznej formy przez Chryzypa i kontynuowany przez całą starożytność. Wywarł znaczny wpływ na rozwój chrześcijaństwa, w pewnym stopniu oddziaływał na myśl średniowieczną, odżył w nowej formie w filozofii nowożytnej, np. u Justusa Lipsiusa. Modelem człowieka był mędrzec, który żył w zgodzie z naturą, kierujący się rozumem.Agora (gr. ἀγορά, dosł. miejsce zgromadzeń) – główny plac, rynek w miastach starożytnej Grecji. Centrum wokół którego toczyło się życie polityczne, religijne, a czasami także handlowe.
Teatr w Assos

Założone w VII wieku p.n.e. przez eolskich kolonistów z Mithymny na wyspie Lesbos. Na początku VI wieku p.n.e. podbite przez Lidię, a po jej upadku w 546 p.n.e. weszło w skład imperium perskiego. Odzyskało niezależność w trakcie wojen grecko-perskich i wstąpiło do Ateńskiego Związku Morskiego. W połowie IV wieku p.n.e. miastem władał eunuch Hermias, który zapragnął utworzyć w Assos szkołę filozoficzną. Na jego zaproszenie w latach 348-345 p.n.e. gościł w Assos Arystoteles, poślubiając pasierbicę Hermiasa. W 345 p.n.e. miasto zostało ponownie zajęte przez Persów, którzy władali nim aż do podbicia Azji Mniejszej przez Aleksandra Wielkiego. W epoce hellenistycznej wchodziło w skład monarchii Seleucydów, królestwa Pergamonu i od 133 p.n.e. państwa rzymskiego. Według Dziejów Apostolskich (Dz 20,13-14) Assos odwiedził św. Paweł podczas swojej trzeciej podróży misyjnej.

Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.Çanakkale – prowincja w Turcji w północno-zachodniej części kraju nad Morzem Marmara, Cieśniną Dardanele i Morzem Egejskim ze stolicą w Çanakkale. Zajmuje półwysep Gallipoli i większość terenów historycznej krainy Troada. Graniczy od zachodu z prowincją Balıkesir, a w części europejskiej (na północ od półwyspu Gallipoli) z prowincją Tekirdağ. Prowincja zajmuje powierzchnię 9.887 km. Zamieszkuje ją 464.975 osób.

Ruiny miasta zostały odkryte podczas prac przeprowadzonych przez amerykańskich archeologów w latach 1881-1883. Kolejne prace przeprowadziła na początku lat 80. XX wieku międzynarodowa ekipa pod kierunkiem tureckiego archeologa Ümita Serdaroğlu. Wzniesione na wzgórzu o wysokości 284 m Assos należy do najlepiej zachowanych miast starożytnych. Zajmujące obszar 55 ha miasto otoczone jest pochodzącymi z okresu hellenistycznego warownymi murami o wysokości 14 m i łącznej długości ponad 3 kilometrów. Poza murami ulokowana była nekropolia. W obrębie miasta zachowały się m.in. dorycka świątynia ku czci Ateny z VI wieku p.n.e., agora z dwoma portykami, gimnazjon i teatr. W Assos znajduje się także XIV-wieczny meczet, częściowo zbudowany na bazie bizantyjskiego kościoła z VI wieku.

Nekropola również nekropolia (gr. νεκρόπολις, nekropolis −− miasto umarłych) – starożytny lub wczesnochrześcijański cmentarz usytuowany w pobliżu miasta, lub też inny stary cmentarz o dużej powierzchni, zwłaszcza taki, na którym pochowani są członkowie znanych rodów i ludzie sławni.Eunuch (gr. strażnik łoża, od eune – łoże i echein – trzymać, mieć) – wykastrowany mężczyzna lub chłopiec. Inne dawne określenia to trzebieniec i rzezaniec.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Clyde E. Fant, Mitchell G. Reddish: A Guide to Biblical Sites in Greece and Turkey. Oxford: Oxford University Press, 2003, s. 161-163.


Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Trevor Bryce: The Routledge Handbook of the Peoples and Places of Ancient Western Asia. The Near East from the Early Bronze Age to the Fall of the Persian Empire. New York: Routledge, 2009.
  • Stoa (gr. στοά) – w architekturze greckiej była to wolno stojąca, wydłużona hala kolumnowa, którą zamykała z tyłu ściana, często zdobiona malowidłami. Stoy były miejscem handlu, ale służyły też do odpoczynku lub wykonywania zadań administracyjnych. Ich podstawowym przeznaczeniem było jednak zapewnienie mieszkańcom greckich miast osłony przed deszczem i żarem słonecznym w miejscach publicznych.Porządek dorycki (styl) – jeden z najbardziej znanych porządków architektonicznych czasów starożytnych. Charakteryzuje się on ciężkimi proporcjami, surowością i monumentalizmem. Walory artystyczne ustępowały w nim miejsca funkcjonalizmowi.




    Warto wiedzieć że... beta

    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Lesbos (gr. Λέσβος) – jedna z największych wysp na Morzu Egejskim. Należy do Grecji i wchodzi w skład prefektury Lesbos w regionie administracyjnym Wyspy Egejskie Północne. Wyspa położona jest w Azji (na azjatyckim szelfie kontynentalnym) u wybrzeży Turcji, od Azji Mniejszej oddzielają ją cieśniny Muslim na północy i Lesbijska na wschodzie. W południowo-zachodnie wybrzeże wcina się zatoka Kalonis. Stolicą i największym miastem wyspy i prefektury Lesbos jest Mitylena. W starożytności mieszkała tam Safona.
    Epoka hellenistyczna – okres w dziejach regionu Morza Śródziemnego i Bliskiego Wschodu (zwłaszcza obszarów znajdujących się pod greckim panowaniem), którego początek wyznacza śmierć Aleksandra Wielkiego w 323 roku p.n.e., a koniec rzymskie podboje zakończone zajęciem ptolemejskiego Egiptu w 30 roku p.n.e. Niekiedy zwany hellenizmem, lub epoką aleksandryjską.
    Miasteczko (łac. oppidum, niem. Städtlein, Städtchen, Markt, Flecken, jid. sztetl) – prawno-administracyjna jednostka osadnicza o charakterze przejściowym między miastem a wsią, z charakterystycznym handlowo-przemysłowym (dawniej rzemieślniczym) wyodrębnieniem specjalności i analogiczną morfologią i infrastrukturą co (małe) miasto.
    Teatr grecki – wywodzi się z tradycji obrzędów religijnych, zwłaszcza związanych z obchodami ku czci Dionizosa. Widowiska te musiały być łatwo dostępne dla ludności, pierwsze sztuki wystawiano więc na wytyczonym u stóp wzgórza placu zwanym orchestra, a na jego środku ustawiano ołtarz (thymele). Początkowo orchestra miała kształt zbliżony do prostokąta, koła albo elipsy, ostatecznie przyjął się kształt koła. Na placu (orchestrze) występował chór i odbywały się popisy taneczne. Widzowie zasiadali na zboczu góry, początkowo bezpośrednio na ziemi, później na drewnianych ławkach. Tak powstała widownia w kształcie dużego (większego od półkola) wycinka koła, czyli theatron.
    Eolowie (gr. Aioloi) – greckie plemiona, które po 2000 p.n.e. zasiedliły środkową Grecję, posługujące się dialektem eolskim, spokrewnionym z dialektem arkado-cypryjskim (Achajowie). Eolowie, jak i inne plemiona indoeuropejskie, mówiące językiem greckim, przybyli z terenów Europy południowo-wschodniej. Eolowie osiedlili się w Beocji, Tessalii, Lokrydzie i Fokidzie, skąd zostali wyparci lub zdominowani przez Tessalów i Beotów, którzy dotarli na te obszary w trakcie inwazji Dorów ok. 1200 p.n.e.. Najazd Dorów zmusił wiele plemion do szukania nowych terytoriów. Około 1130 p.n.e. część Eolów pod wodzą Penthilosa, syna Orestesa, przez wybrzeże trackie dotarła do północno-zachodnich krain Azji Mniejszej i sąsiednich wysp: Lesbos i Tenedos. Inni Eolowie założyli miasto Kyme. Eolowie wraz z Jonami byli twórcami polis - miasta-państwa.
    Gimnazjon (gr. γυμνάσιον gymnasion) – w starożytnej Grecji był to zespół tylko częściowo krytych budowli, które były przeznaczone do ćwiczeń fizycznych. Jego centralną część stanowił kompleks bieżni, boisk i portyków. W gimnazjonie znajdowały się też palestra i stadion. Plan gimnazjonu zrekonstruowano na podstawie wykopalisk prowadzonych w Delfach, na Delos, Epidauros, Aleksandrii i Olimpii.

    Reklama