• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Asilisaurus

    Przeczytaj także...
    Eucelofyz (Eucoelophysis) – rodzaj gada należącego do taksonu Dinosauriformes. Żył w późnym triasie (noryk) na terenie dzisiejszego stanu Nowy Meksyk w Stanach Zjednoczonych. Jego nazwa oznacza „prawdziwie wydrążona forma”.Kość ramienna (łac. humerus) – jedna z kości kończyny górnej, należy do kości długich. Wyróżnia się w niej koniec bliższy, trzon (łac. corpus humeri) i koniec dalszy.
    Pseudolagozuch (Pseudolagosuchus – „fałszywy lagozuch”) – rodzaj gada z grupy Dinosauromorpha, do której należały dinozaury i grupy blisko z nimi spokrewnione. Pseudolagozuch żył w środkowym triasie, około 240 milionów lat temu. Jego niekompletne szczątki odkryto na terenie obecnej Argentyny. Składały się na nie: kręgi, miednica, kość udowa i kość piszczelowa. Według niektórych badaczy (Bonaparte) skamieniałości te mogły w rzeczywistości należeć do żyjącego w tym samym czasie i na tym samym terenie innego archozauromorfa, lagozucha, od którego pseudolagozuch wziął swą nazwę. Zwierzę mierzyło prawdopodobnie około metra długości i 30 cm wysokości, przy masie ciała około 2 kg.

    Asilisaurusrodzaj dinozauromorfa z grupy Silesauridae żyjącego w środkowym triasie na obecnych terenach Afryki. Został opisany w 2010 roku przez Sterlinga Nesbitta i współpracowników w oparciu o przednią część kości zębowej wraz z zębami (NMT RB9) odkrytą w datowanych na anizyk osadach ogniwa Lifua w złożach Manda w pobliżu tanzańskiego miasta Litumba Ndyosi. Odnaleziono jednak izolowane szczątki należące do co najmniej czternastu osobników, składające się w sumie na niemal kompletny szkielet – jedynie niektóre części czaszki oraz nadgarstki pozostają nieznane. Według Nesbitta i współpracowników (2010) większość skamieniałości należała do osobników młodocianych, które osiągnęły 60–80% maksymalnych rozmiarów; na tej podstawie, oraz na podstawie porównań ze szkieletem silezaura, autorzy szacowali, że dorosli przedstawiciele gatunku A. kongwe osiągali około 2–3 m długości ciała. Czaszka ma podobne proporcje jak czaszka silezaura i podobnie jak u niego oraz u Sacisaurus kość zębowa jest ostro zakończona. Szacowana długość kości ramiennej i promieniowej sugeruje, że Asilisaurus miał wydłużone kończyny przednie, jak Silesaurus. Panewka stawu biodrowego była zamknięta, jak u wszystkich przedstawicieli Ornithodira nienależących do dinozaurów. Kość skokowa i kość piętowa to u Asilisaurus odrębne struktury, w przeciwieństwie do pterozaurów, teropodów i Lagerpetidae, u których były one na wpół skostniałe.

    Kość udowa (łac. femur) — kość kończyny dolnej będąca elementem wspierającym tkanki miękkie uda. Jest to kość długa, dlatego wyróżnić w niej można trzon i dwa końce: koniec bliższy i koniec dalszy. Jednocześnie jest to najcięższa i najdłuższa z kości długich organizmu; mierząc prawie dokładnie 26% długości ciała człowieka, jest pomocnym wskaźnikiem rekonstrukcji szkieletowych. Występuje u człowieka i zwierząt. U człowieka jest ustawiona pionowo, u zwierząt w kierunku przednio-dolnym.Lagerpetidae – klad bazalnych dinozauromorfów. W 1986 roku Andrea Arcucci ukuła nazwę „Lagerpetonidae” dla monotypowego taksonu o randze rodziny obejmującego gatunek Lagerpeton chanarensis. Nazwa ta nie była jednak stosowana przez większość innych autorów. W 2009 roku, w publikacji opisującej gatunek Dromomeron gregorii, Sterling Nesbitt i współpracownicy przekształcili „Lagerpetonidae” w Lagerpetidae i nadali tej nazwie definicję filogenetyczną, wedle której Lagerpetidae to klad obejmujący wszystkie zwierzęta bliżej spokrewnione z Lagerpeton chanarensis niż z Alligator mississippiensis, Eudimorphodon ranzii, Marasuchus lilloensis, Silesaurus opolensis, Triceratops horridus, Saltasaurus loricatus lub Passer domesticus. Klad ten jest wspierany siedmioma jednoznacznymi synapomorfiami.

    Barrett, Nesbitt i Peecook (2014) opisali niekompletną kość udową przedstawiciela rodziny Silesauridae oznaczoną NHMUK R16303, odkrytą w osadach ogniwa Lifua w złożach Manda, cechującą się znacznie większymi rozmiarami niż kości udowe osobników, które z pewnością można zaliczyć do gatunku A. kongwe; autorzy oszacowali całkowitą długość kości na 345 mm, podczas gdy długość kości udowych przedstawicieli A. kongwe wynosiła w zależności od osobnika od 74 do 144 mm. Według Barretta, Nesbitta i Peecooka długość ciała osobnika, do którego należała kość NHMUK R16303, wynosiła co najmniej 3 metry i jest on największym opisanym dotąd przedstawicielem Silesauridae. Na podstawie budowy kości autorzy nie byli w stanie stwierdzić, czy NHMUK R16303 należała do dużych rozmiarów przedstawiciela gatunku A. kongwe, czy też kość ta reprezentuje odrębny od A. kongwe gatunek z rodziny Silesauridae; przyjęcie pierwszej interpretacji oznaczałoby, że pozostałe opisane skamieniałości przedstawicieli A. kongwe należą do osobników młodszych niż pierwotnie zakładano, które przed śmiercią osiągnęły nie więcej niż połowę maksymalnych rozmiarów ciała.

    Suahili, swahili (nazwa w języku suahili: kiswahili) – język z rodziny bantu. Używany w Afryce Środkowej i Wschodniej (Kenia, Tanzania, Demokratyczna Republika Konga, Uganda), jest językiem kontaktowym. Zapisywany zarówno alfabetem łacińskim (obecnie) jak i arabskim (dawniej). Składa się z ok. 20 dialektów (kiamu, kimwita, kingwana i inne). Najczęściej używanym (tzw. standard swahili) jest dialekt unguja wywodzący się z Zanzibaru. Językiem suahili jako ojczystym posługuje się około 800 tysięcy ludzi.Filogeneza (gr. φυλη – gatunek, ród i γενεσις – pochodzenie) – droga rozwoju rodowego, pochodzenie i zmiany ewolucyjne grupy organizmów, zwykle gatunków. Termin wprowadzony w 1866 roku przez Ernsta Haeckla w Generelle Morphologie der Organismen.

    Asilisaurus jest najstarszym znanym przedstawicielem ptasiej linii archozaurów – Ornithodira (niektórzy naukowcy na jej określenie używają nazwy Avemetatarsalia). Analiza filogenetyczna przeprowadzona przez Nesbitta i współpracowników sugeruje, że należał on do kladu Silesauridae, będącego grupą siostrzaną wobec dinozaurów. Asilisaurus jest najbardziej bazalnym oprócz Lewisuchus (przypuszczalnie synonimicznego z pseudolagozuchem) przedstawicielem tego kladu. Bardziej zaawansowane od niego są Eucoelophysis, Silesaurus i Sacisaurus. Analiza wspiera hipotezę o ich bliskim pokrewieństwie z dinozaurami, jednak zaprzecza hipotezie, by były one bazalnymi dinozaurami ptasiomiednicznymi, co także sugerowano. Odkrycie Asilisaurus dowodzi, że radiacja ewolucyjna Ornithodira musiała rozpocząć się przed końcem środkowego triasu.

    Dinozaury ptasiomiedniczne (Ornithischia) – rząd dinozaurów, u których budowa miednicy była podobna do budowy miednicy u ptaków, gdzie część kości łonowej biegnie ukośnie do tyłu, równolegle do kości kulszowej czyli inaczej niż u innych gadów.Kość piętowa (łac. calcaneus) – największa kość stępu. Leży w jego tylno-dolnej części pod kością skokową.

    Nazwa Asilisaurus pochodzi od słowa asili, oznaczającego „przodka” w suahili, oraz greckiego słowa sauros („jaszczur”). Nazwa gatunkowa gatunku typowego, kongwe, w suahili oznacza „pradawny”.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Sterling J. Nesbitt, Christian A. Sidor, Randall B. Irmis, Kenneth D. Angielczyk, Roger M. H. Smith, Linda A. Tsuji. Ecologically distinct dinosaurian sister group shows early diversification of Ornithodira. „Nature”. 464, s. 95–98, 2010. DOI: 10.1038/nature08718 (ang.). 
    2. Paul M. Barrett, Sterling J. Nesbitt i Brandon R. Peecook. A large-bodied silesaurid from the Lifua Member of the Manda beds (Middle Triassic) of Tanzania and its implications for body-size evolution in Dinosauromorpha. „Gondwana Research”, 2014. DOI: 10.1016/j.gr.2013.12.015 (ang.). 
    3. Michael J. Benton. Scleromochlus taylori and the origin of dinosaurs and pterosaurs. „Philosophical Transactions of the Royal Society of London B”. 354, s. 1423–1446, 1999. DOI: 10.1098/rstb.1999.0489 (ang.). 
    4. Jerzy Dzik, Tomasz Sulej. A review of the early Late Triassic Krasiejów biota from Silesia, Poland. „Palaeontologia Polonica”. 64, s. 3–27, 2007 (ang.). 

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Asilisaurus w Encyklopedii Dinozaury.com! (pol.)
  • Kość skokowa (talus, astragalus) – kość stępu (tarsus), na której opiera się u góry piszczel (tibia), u dołu łącząca się z kością piętową, po bokach z kostkami goleni, a z przodu z kością łódkowatą. Ze względu na połączenia pomiędzy tymi kośćmi kość skokowa przekazuje całą wagę ciała na stopę.Avemetatarsalia, awemetatarsale ("ptasie śródstopia") – klad archozaurów (Archosauria) obejmujący m.in. dinozaury.




    Warto wiedzieć że... beta

    Język grecki klasyczny, greka klasyczna – stadium rozwojowe języka greckiego, używanego w okresie klasycznym (500 r. p.n.e. - 350 r. p.n.e.) starożytnej Grecji. Był to jeden z ważniejszych języków starożytności, rozpowszechniony na znacznych obszarach Półwyspu Bałkańskiego i Azji Mniejszej oraz na Cyprze. Dzisiaj ten język można studiować na filologii klasycznej. Był to język bogatej literatury, w okresie klasycznym działali Tukidydes, Arystofanes, Platon, mówcy ateńscy.
    Anizyk – w stratygrafii piętro środkowego triasu w eratemie mezozoicznym trwające w zależności od przyjmowanego podziału triasu od około 5 do około 8 milionów lat. Dokładny czas jego trwania jest przedmiotem sporów. Do 2012 roku Międzynarodowa Komisja Stratygrafii przyjmowała, że anizyk rozpoczął się około 245,9 mln lat temu a zakończył 237 ± 2,0 mln lat temu; w roku 2012 Komisja poprawiła datowanie na od 247,2 do ok. 242 mln lat temu. Młodsze piętro od oleneku a starsze od ladynu. Nazwa pochodzi od rzeki Anisus w Alpach Austriackich.
    Panewka stawu biodrowego (łac. acetabulum) – struktura antomiczna w kości miednicznej tworząca powierzchnię stawową w stawie biodrowym (articulatio coxae). Obejmuje kość udową (femur).
    Sterling J. Nesbitt (ur. 25 marca 1982 w Mesie) – amerykański paleontolog specjalizujący się w badaniu wczesnych archozaurów. Nesbitt urodził się i wychował w Mesie w stanie Arizona. W okolicy znajdują się liczne tereny obfitujące w skamieniałości, więc Nesbitt w młodym wieku zaczął prowadzić poszukiwania szczątków wymarłych zwierząt. Mając 15 lat odnalazł ciosy i kości nogi mamuta. Na studiach na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley pod kierunkiem Kevina Padiana wypreparował i opisał szkielet środkowotriasowego archozaura z rodzaju Arizonasaurus, co było jego pracą magisterską. W 2009 roku doktoryzował się na Columbia University, a obecnie (2010) pracuje w Jackson School of Geosciences, będącej częścią University of Texas at Austin. Nesbitt opisał kilka gatunków dinozaurów, takich jak Kol ghuva, Limusaurus inextricabilis i Tawa hallae, a także bazalne dinozauromorfy dromomerona i Asilisaurus.
    Klad bazalny – w filogenetyce jest to najwcześniejsza gałąź ewolucyjna większego kladu, stanowiąca grupę zewnętrzną pozostałych przedstawicieli kladu.
    Grupa siostrzana (ang. sister–group) – w systematyce kladystycznej grupa organizmów powstała z jednej linii ewolucyjnej (grupy macierzystej) po jej rozszczepieniu. Dwie grupy siostrzane wraz ze swym wspólnym przodkiem stanowią grupę monofiletyczną. Gatunki należące do grupy siostrzanej charakteryzują się pewnymi specyficznymi, wspólnymi cechami (synapomorfiami), które nie występują jednak w grupie macierzystej (są ewolucyjnie nowe).
    Silesauridae – klad archozaurów z grupy Dinosauriformes. Według definicji filogenetycznej przedstawionej przez Maxa Langera i współpracowników w 2010 roku obejmuje wszystkie archozaury spokrewnione bliżej z Silesaurus opolensis niż z Heterodontosaurus tucki lub Marasuchus lilloensis, natomiast według definicji zaproponowanej przez Nesbitta i współautorów (2010) do Silesauridae należałyby wszystkie zwierzęta bliżej spokrewnione z Silesaurus opolensis niż z wróblem zwyczajnym, Triceratops horridus lub aligatorem amerykańskim. Mimo iż grupę nazwano formalnie w 2010 roku, termin „silezaurydy” (ang. silesaurids) był używany nieformalnie już we wcześniejszych pracach. Najlepiej poznanym przedstawicielem Silesauridae jest silezaur z karniku Polski, do grupy tej wstępnie zaliczano też pseudolagozucha i Lewisuchus z ladynu Argentyny oraz formy noryckie, takie jak eucelofyz z obecnych terenów zachodnich Stanów Zjednoczonych i Sacisaurus z Brazylii. Najstarszymi znanymi przedstawicielami Silesauridae – jak również całej ptasiej linii archozaurów, Ornithodira – są: Asilisaurus, którego skamieniałości odkryto w środkowotriasowych (anizyk) osadach formacji Manda w Tanzanii, oraz współczesny mu Lutungutali, którego skamieniałości odkryto w osadach formacji Ntawere w Zambii. Langer i współpracownicy stwierdzili, że grupa Silesauridae może obejmować tylko silezaura i formy wykazujące zbliżone cechy uzębienia i szczęk, takie jak Sacisaurus i Technosaurus, jednak nie wykluczyli przynależności do niej również eucelofyza, pseudolagozucha i Lewisuchus. Według analizy filogenetycznej przeprowadzonej przez Sterlinga Nesbitta i in. do Silesauridae należą Lewisuchus (przypuszczalnie synonimiczny z pseudolagozuchem), Asilisaurus, Eucoelophysis, Silesaurus i Sacisaurus.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.038 sek.