• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Artur Hazelius

    Przeczytaj także...
    Etnografia – dyscyplina naukowa zajmująca się całościowym opisem i analizą kultur ludowych różnych społeczności i grup etnicznych. Jej zakres obejmuje teorię kultury ludowej jak i badanie poszczególnych jej dziedzin i wytworów materialnych. W zależności od tradycji naukowej, pod pojęciem etnografia rozumie się wszystkie nauki etnologiczne, bądź też jedną z tych nauk.Wsparcie społeczne – pomoc dostępna jednostce w sytuacjach trudnych. Zachowania pomocne w zaspokajaniu potrzeb w trudnych sytuacjach oferowane przez osoby znaczące i grupy odniesienia danej osoby.
    Oskar II, Oscar Fryderyk (ur. 21 stycznia 1829 w Sztokholmie, zm. 8 grudnia 1907 tamże) – król Szwecji w latach 1872–1907 i Norwegii w latach 1872–1905, z dynastii Bernadotte.
    Artur Hazelius. Z Sveriges historia intill tjugonde seklet (1910).

    Artur Immanuel Hazelius (ur. 30 listopada 1833 w Sztokholmie, zm. 27 maja 1901) – szwedzki nauczyciel, badacz folkloru, twórca Muzeum Nordyckiego i pierwszego skansenu.

    Biografia[]

    Syn Johana Augusta Hazeliusa, oficera wojskowego, polityka i publicysty. W 1854 rozpoczął naukę na Uniwersytecie w Uppsali (doktorat 1860). Po studiach podjął pracę jako nauczyciel, jednocześnie biorąc udział w przygotowaniu kilku podręczników szkolnych oraz reformie języka. W 1869 pełnił funkcję sekretarza Szwedzkiej Sekcji Skandynawskiego Kongresu Ortograficznego w Sztokholmie (det nordiska rättstavningsmötet). Wnioski z kongresu opublikował w 1871, proponując radykalne zmiany w zasadach pisowni. Wywołało to sprzeciw Akademii Szwedzkiej, która wsparła oponenta Hazeliusa, Johana Erika Rydqvista (1800-1877) i doprowadziła do opublikowania pod jego redakcją zachowawczego, jednotomowego słownika ortograficznego (1874). Wiele z rozstrzygnięć pokongresowych Hazeliusa zostało jednak włączonych do szóstej edycji tegoż słownika w 1889 (e-ä, qv-kv), a także do reformy pisowni przeprowadzonej w szwedzkich szkołach przez Fridtjuva Berga (1851-1916).

    Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.Język szwedzki (szw. svenska språket, svenska) – język północnogermański wschodni (wschodnioskandynawski), używany głównie w Szwecji i częściach Finlandii, przez ok. 9 mln ludzi. W Finlandii język szwedzki jest, obok fińskiego, językiem urzędowym, z uwagi na 5% szwedzkojęzycznych obywateli Finlandii zamieszkałych głównie na wybrzeżach tego kraju. Szwedzki jest dość dobrze zrozumiały dla Norwegów i w mniejszym stopniu także dla Duńczyków. Język standardowy w Szwecji, tzw. rikssvenska (szwedzki państwowy) oparty jest na dialektach regionu sztokholmskiego.

    Zanikająca szwedzka kultura ludowa, szczególnie architektura, ale także kultura materialna pod wpływem uprzemysłowienia, migracji i innych procesów modernizacyjnych spowodowała, iż Hazelius zdecydował się w 1872 utworzyć muzeum szwedzkiej etnografii. Muzeum nazwane zostało Skandynawską kolekcją etnograficzną (Skandinavisk-etnografiska samlingen), a od 1880 działa pod nazwą Muzeum Nordyckie (Nordiska Museum). W 1891 Hazelius utworzył Skansen, muzeum w otwartej przestrzeni na wyspie Djurgården w Sztokholmie, które stało się wzorem dla wszystkich późniejszych obiektów tego typu. Jego inspiracją było pierwsze na świecie muzeum open air otwarte w pobliżu Oslo w 1881 przez króla Oskara II.

    Architektura (gr. αρχιτεκτονική architektonike) – nauka i sztuka projektowania, konstruowania i wykonywania budynków oraz innych budowli przestrzennych.Nordisk familjebok – szwedzka encyklopedia, publikowana w latach 1876-1957. Pierwsze wydanie składające się z 20 tomów zostało opublikowane w latach 1876-1899. Pierwsza edycja jest znana jako "edycja Idunn" ze względu na obraz Idunny na okładce. Drugie wydanie składające się z 38 tomów zostało opublikowane w latach 1904- 1926 i jest tym samym najobszerniejszą encyklopedią opublikowaną w języku szwedzkim. Ta edycja znana jest jako Uggleupplagan (sowa), ponieważ na okładce znajduje się sowa. Dwie kolejne edycje zostały opublikowane przed 1957 roku. Prawa autorskie wygasły do dwóch pierwszych edycji i są one teraz dostępne w domenie publicznej.

    Meble, stroje ludowe, zabawki i inne obiekty pochodzące ze Szwecji i pozostałych krajów skandynawskich kupował sam lub otrzymywał od darczyńców. Był przede wszystkim zainteresowany kulturą chłopską, ale następcy i kontynuatorzy jego pracy rozszerzyli kolekcje o obiekty związane z kulturą burżuazyjną i miejską. Dla muzeum pozyskiwano całe budynki oraz farmy. Choć jego projekt nie cieszył się początkowo zainteresowaniem władz, Hazelius otrzymał szerokie wsparcie społeczne (w 1898 "Towarzystwo promocji Nordiska Museum" Samfundet för Nordiska Museets främjande liczyło 4525 członków). Szwedzki parlament przeznaczył pierwsze pieniądze dla muzeum w 1891 i sumę tę podwoił w 1900 - na rok przed śmiercią Hazeliusa. Ostatnie lata życia spędził w jednym ze starych budynków skansenu. Tam też pochowano jego ciało, niemal rok po śmierci, 4 lutego 1902.

    Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych (ang.: Library of Congress) – największa biblioteka świata. Gromadzi ponad 142 mln różnego rodzaju dokumentów, ponad 29 mln książek, 58 mln rękopisów, 4,8 mln map i atlasów, 12 mln fotografii, 6 mln mikrofilmów, 3,5 mln dokumentów muzycznych, 500.000 filmów; wszystko w ponad 460 językach. 7% zbiorów to dokumenty w językach słowiańskich, w tym największy w USA zbiór polskich książek. Całość zajmuje 856 km półek. Biblioteka dysponuje (w 3 budynkach) 22 czytelniami ogólnymi, 3 wydzielonymi czytelniami dla kongresmenów oraz biblioteką sztuki (John F. Kennedy Center). Zatrudnia 5 tysięcy pracowników. Wyposażona jest w system komputerowy o pojemności 13 mln rekordów oraz w 3000 terminali. Pełni funkcję biblioteki narodowej.Skansen – pierwszy w Szwecji skansen i ogród zoologiczny, ulokowane na wyspie Djurgården w Sztokholmie. Zostały założone w 1891 przez Artura Hazeliusa (1833-1901), aby ukazać sposób życia w różnych rejonach Szwecji przed epoką industrialną.

    Hazelius był mężem Sofii Elisabeth Grafström, córki Andersa Abrahama Grafströma, poety i członka Akademii Szwedzkiej. Jego jedyny syn, Gunnar Hazelius (1874-1905) przejął opiekę nad muzeum po śmierci ojca. Córka Gunnara, Gunnel Hazelius-Berg stała się później opiekunką kolekcji strojów, a jej mąż, profesor Gösta Berg, pełnił funkcję dyrektora muzeum.

    Kultura ludowa – kultura niższych warstw społeczeństw narodowych istniejąca od średniowiecza aż do połowy XX wieku, kiedy zakończył się proces jej stopniowego zaniku. W węższym znaczeniu pojęcie to oznacza sumę wytworów wiejskich społeczności lokalnych.Teoria modernizacji – ogólna nazwa teorii rozwoju społecznego, opisujących rozwój społeczeństw w kierunku społeczeństwa nowoczesnego. Teorie modernizacji są jedną z postaci ewolucjonizmu.

    Linki zewnętrzne[]

  • Nordiska museet Strona oficjalna Muzeum Nordyckiego (szw.)
  • Strona oficjalna Skansenu (szw.)
  • Biografia Artura Hazeliusa (szw.) z Svenskt biografiskt handlexikon, Vol. I (1906), p. 467f.
  • Biografia Artura Hazeliusa (szw.) z Nordisk familjebok, 2nd ed., Vol. 11, col. 148ff.
  • Skansen lub muzeum skansenowskie lub muzeum na wolnym powietrzu (ang. open-air museum) – potoczne określenie muzeum na wolnym powietrzu, którego celem jest zaprezentowanie kultury ludowej danego regionu lub też ekspozycja obiektów zabytkowych (archeologicznych, budowlanych, etnograficznych). Polskie muzea skansenowskie zrzeszają się w Stowarzyszeniu Muzeów na Wolnym Powietrzu. Najstarszym skansenem w Polsce jest Kaszubski Park Etnograficzny we Wdzydzach Kiszewskich.Industrializacja, inaczej uprzemysłowienie, jest to proces przekształcania się społeczeństw tradycyjnych w przemysłowe dzięki wprowadzeniu gospodarki opartej na mechanizacji produkcji, kierowanej planowo przy użyciu określonych metod zarządzania, charakteryzujący się zwiększaniem odsetka osób zatrudnionych w przemyśle, standaryzacją czasu pracy, wyraźnym podziałem pracy i wzrostem heterogeniczności społeczeństwa. Procesowi temu towarzyszy przyspieszona urbanizacja, zwiększaniem się liczby grup wtórnych w stosunku do grup pierwotnych, zmniejszaniem się roli grup wspólnotowych.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Riksdag (szw. Sveriges Riksdag) – jednoizbowy parlament królestwa Szwecji. Liczy 349 posłów, wybieranych na czteroletnią kadencję (do 1994 roku, kadencja riksdagu trwała 3 lata).
    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
    Folklor (ang. folk-lore „wiedza ludu”) – symboliczno-artystyczna dziedzina kultury ludowej, mająca charakter wieloskładnikowy, niejednolity i synkretyczny.
    Muzeum Nordyckie (szw. Nordiska museet) – muzeum historii kultury znajdujące się w Sztokholmie na wyspie Djurgården. Założone w 1873 w celu udokumentowania historii kultury Szwecji od 1520 do czasów współczesnych. Powstało z inicjatywy Artura Hazeliusa, który założył rownież Skansen. Obecny gmach muzeum, zaprojektowany przez Isaka Gustafa Clasona otwarto w 1907. W zbiorach muzeum jest ponad 1 500 000 eksponatów: ubiorów, biżuterii, przedmiotów codziennego użytku, mebli, zabawek, a także odtworzonych dawnych pomieszczeń mieszkalnych. Muzeum Nordyckie jest największym muzeum historii kultury w Szwecji.
    Akademia Szwedzka (szw. Svenska Akademien, także De Aderton) – to niezależna organizacja, której celem jest promowanie literatury szwedzkojęzycznej i języka szwedzkiego. Akademia co roku nominuje laureata Literackiej Nagrody Nobla.
    Uniwersytet w Uppsali – szwedzki uniwersytet w Uppsali. Jest to najstarszy uniwersytet w Skandynawii. Został założony w roku 1477.
    Migracja, emigracja, imigracja – wędrówka ludności mająca na celu zmianę miejsca pobytu. Przemieszczanie się ludności jest całkowicie naturalnym zjawiskiem i występowało we wszystkich czasach. Nasilenie się migracji może nastąpić m.in. z przyczyn złej sytuacji gospodarczej w miejscu zamieszkania (migracje ekonomiczne) lub sytuacji politycznej nie odpowiadającej migrującym (migracje polityczne).

    Reklama