Artefakt (archeologia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Artefakt – wytwór ręki ludzkiej, każdy przedmiot wykonany lub zmodyfikowany przez człowieka, a następnie odkryty w wyniku badań archeologicznych.

Archeologia (z gr. ἀρχαῖος archaīos – dawny, stary i -λογία -logiā – mowa, nauka) – nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie źródeł archeologicznych, czyli materialnych pozostałości działań ludzkich.Store Norske leksikon (Wielka encyklopedia norweska) - norweska encyklopedia w języku bokmål. Powstała po fuzji dwóch dużych, tworzących encyklopedie i słowniki wydawnictw norweskich Aschehoug i Gyldendal w 1978 roku, które utworzyły wydawnictwo Kunnskapsforlaget. Były cztery wydania papierowe: pierwsza w latach 1978-1981 w 12 tomach, druga w latach 1986-1989 w 15 tomach, trzecia w latach 1995-1999 w 16 tomach i czwarta w latach 2005-2007 w 16 tomach. Ostatnie wydanie zawierało 150 tys. haseł i 16 tys. ilustracji i zostało opublikowana przy wsparciu finansowym stowarzyszenia Fritt Ord. W 2010 roku ogłoszono, że nie będzie już wydań papierowych encyklopedii. Encyklopedia dostępna jest on-line od 2000 roku, a od 2009 roku może być edytowane przez użytkowników. Kunnskapsforlaget korzysta jednak z pomocy ekspertów przy sprawdzaniu treści zamieszczonych przez czytelników.

Podział[ | edytuj kod]

Artefakty (źródła ruchome) można podzielić na 14 podgrup:

  1. Artefakty kultury prawnej
  2. Atrybuty władzy (insygnia władców i dostojników świeckich, oraz atrybuty urzędnicze i insygnia uniwersyteckie)
  3. Przybory i sprzęty stosowane w praktyce administracyjnej i sądowniczej
  4. Urządzenia i przedmioty egzekucyjne
  5. Numizmaty (monety, banknoty, monety zastępcze, papiery wartościowe)
  6. Archiwalia
  7. Artefakty kultury gospodarczej
  8. Artefakty dziejów kultury rolniczej, rzemieślniczej i przemysłowej; przedmioty gospodarki rolnej (sprzęty służące do uprawy, wyposażenia rolniczych zabudowań gospodarczych, przedmioty produkcji rzemieślniczej (sprzęty produkcyjne, maszyny, narzędzia, meble w pracowniach), przedmioty gospodarki przemysłowej (sprzęty produkcyjne i urządzenia przemysłowe)
  9. Artefakty komunikacyjne
  10. Środki komunikacji lądowej (pojazdy kołowe, sanie, elementy pojazdów)
  11. Środki komunikacji wodnej (statki wojenne, handlowe, łodzie, tratwy)
  12. Środki komunikacji powietrznej (relikty balonów, prototypów samolotów)
  13. Artefakty pocztowe (urządzenia pocztowe, obrączki gołębi pocztowych, środki transportu pocztowego)
  14. Artefakty kultury handlowej (wzorce miar długości i objętości)
  15. Artefakty kultury militarnej
  16. Uzbrojenie ochronne
  17. Broń biała
  18. Broń miotająca
  19. Broń drzewcowa
  20. Broń obuchowa
  21. Broń palna
  22. Oporządzenie jeździeckie
  23. Artefakty kultury łowieckiej i myśliwskiej
  24. Przybory rybackie i wędkarskie
  25. Broń myśliwska
  26. Sidła i wnyki
  27. Artefakty kultury kulinarnej
  28. Artykuły spożywcze
  29. Przedmioty służące do wyrobu artykułów spożywczych
  30. Przedmioty służące do przygotowywania posiłków
  31. Przedmioty służące do spożywania posiłków
  32. Opakowania żywności
  33. Artefakty kultury medycznej
  34. Artefakty ściśle medyczne (chirurgiczne, stomatologiczne itd.)
  35. Artefakty apteczne (wyposażenie aptek, wagi, naczynia apteczne, moździerze, lekarstwa)
  36. Opakowania leków i instrumentów medycznych
  37. Artefakty dziejów gospodarstwa domowego
  38. Artefakty wyposażenia mieszkania (detale architektoniczne, dekoracje wnętrz, sprzęty służące do ogrzewania mieszkań, meble, artefakty oświetlające, zegary)
  39. Sprzęty służące do utrzymania czystości
  40. Artefakty sygnalizujące (antaby, dzwonki sygnalizacyjne)
  41. Artefakty prywatne
  42. Odzież
  43. Przybory toaletowe
  44. Przybory pisarskie
  45. Zegarki
  46. Artefakty biżuteryjne
  47. Artefakty amuletyczne
  48. Klucze
  49. Artefakty pisma i piśmiennictwa (rękopiśmienne i drukowane)
  50. Artefakty dokumentujące życie polityczne (konstytucje, ustawy, deklaracje, memoriały)
  51. Artefakty dokumentujące porządek prawny (testamenty, listy gończe itd.)
  52. Artefakty dokumentujące życie gospodarcze (rachunki, weksle, lustracje, inwentarze)
  53. Artefakty dokumentujące administrację kościelną (wizytacje biskupie, listy pasterskie, księgi przychodów i rozchodów, księgi metrykalne)
  54. Artefakty dokumentujące życie szkolne (świadectwa i programy szkolne)
  55. Artefakty korespondencyjne
  56. Artefakty komemoracyjne (pamiętniki, dzienniki, kalendarze)
  57. Artefakty kultury literackiej i prasowej
  58. Artefakty kultury artystycznej
  59. Artefakty kultury naukowej
  60. Artefakty obrazu i ikonografii
  61. Artefakty kultury artystycznej (artefakty informacyjne, artefakty samodzielne o charakterze wyłącznie artystycznym, artefakty niesamodzielne i niesamoistne)
  62. Artefakty kultury semiotycznej (artefakty znakowe, artefakty heraldyczne)
  63. Artefakty rozrywki i zabawy
  64. Rekwizyty gier (bierki domowe, kości do gry, karty do gry, żetony itd.)
  65. Zabawki dziecięce
  66. Artefakty kultury muzycznej
  67. Instrumenty muzyczne
  68. Artefakty fajczarskie
  69. Fajki
  70. Tytoń
  71. Pudełka na tytoń
  72. Przybory do czyszczenia fajki
  73. Artefakty badań naukowych
  74. Urządzenia pomiarowe do nauk ścisłych
  75. Przyrządy stosowane w geografii i geologii
  76. Maszyny liczące
  77. Roboty

Istnieje również klasyczny schemat surowcowy dzielący artefakty na: przedmioty wykonane z mas ceramicznych, wyroby metalowe oraz z innych tworzyw (kości, rogów, drewna, kamienia, szkła itd.).

Andrew Colin Renfrew, Lord Renfrew of Kaimsthorn (ur. 25 lipca 1937 w Stockton-on-Tees) – brytyjski archeolog, znany ze swoich prac w dziedzinie datowania radiowęglowego, archeogenetyki i paleojęzykoznawstwa.Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej (cz. Národní knihovna České republiky) – biblioteka narodowa Czech z siedzibą w Pradze. Biblioteka znajduje się w gmachu Clementinum. Jedna z najstarszych bibliotek na terenie Czech, której zbiory obejmują ponad 6,5 miliona woluminów.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • ekofakt
  • obiekt archeologiczny
  • zabytek
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Krzysztof Maciej Kowalski "Artefakty jako źródła poznania", Wydawnictwo UG, Gdańsk 1996
  • Dorota Ławecka "Wstęp do archeologii", Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa-Kraków 2003
  • Colin Renfrew, Paul Bahn "Archeologia. Teorie, metody, praktyka", Wydawnictwo Prószyński i S-ka, Warszawa 2002

  • Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.




    Reklama