• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Armia Ludowa



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7]
    Przeczytaj także...
    Delegatura Rządu na Kraj – tajny naczelny organ władzy administracyjnej w okupowanej Polsce, utworzony w 1940 r., składający się z departamentów. Na jej czele stał Delegat Rządu na Kraj, podporządkowany Rządowi RP na uchodźstwie, a od 1944 wicepremier w tym rządzie. Delegatura kierowała pracą pionu cywilnego Polskiego Państwa Podziemnego. Jej zadaniami było utrzymanie ciągłości instytucji państwowych, zapewnienie normalnego funkcjonowania państwa, przygotowanie do przyjęcia kontroli nad krajem po zakończeniu wojny, rejestracja poczynań okupantów i dokumentacja zbrodni wojennych, ochrona i ratowanie zagrożonych dóbr kultury.Jan Wyderkowski pseud. Grab (ur. 19 czerwca 1913 w Kępnie, zm. 4 lutego 2001 w Warszawie) - generał brygady WP, komendant wojewódzki MO w Bydgoszczy w 1945.
    Kwatera żołnierzy Armii Ludowej na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach

    Armia Ludowa (AL) – konspiracyjna organizacja zbrojna Polskiej Partii Robotniczej, powstała z przekształcenia Gwardii Ludowej, działająca w okupowanej przez III Rzeszę Polsce, utworzona w celu walki zbrojnej z okupantem niemieckim na mocy dekretu Krajowej Rady Narodowej z 1 stycznia 1944 i formalnie tej Radzie podporządkowana. Naczelnym dowódcą AL został gen. Michał Rola-Żymierski, szefem sztabu Franciszek Jóźwiak, dotychczasowy dowódca Gwardii Ludowej.

    Lasy Janowskie – wielki obszar leśny położony w północnej części Kotliny Sandomierskiej, na pograniczu województw: lubelskiego i podkarpackiego. Stanowi zachodnią część kompleksu leśnego Puszczy Solskiej. Lasy Janowskie rozciągają się od okolic Borowa nad Wisłą do okolic Biłgoraja, gdzie graniczą z właściwą Puszczą Solską. Położone na Równinie Biłgorajskiej, ciągną się szerokim pasem, równoległym do Doliny Sanu na południu i Wzniesień Urzędowskich na północy. Największymi miastami regionu są Biłgoraj i Janów Lubelski.Franciszek Księżarczyk, ps. "Michał" (ur. 4 grudnia 1906 w Jeleniu, zm. 3 grudnia 1991 w Warszawie) – generał broni Wojska Polskiego, zastępca komendanta głównego Milicji Obywatelskiej (1948–1954), zastępca szefa Głównego Zarządu Politycznego Wojska Polskiego (1962–1969), prezes Zarządu Głównego Ligi Obrony Kraju (1962–1969), członek Komitetu Centralnego PZPR (1981–1986), wieloletni prezes Związku Inwalidów Wojennych (1971-1991)

    Powstanie Armii Ludowej i jej symbole[ | edytuj kod]

    Armia Ludowa powstała na bazie Gwardii Ludowej na podstawie dekretu nr 1 KRN z 1 stycznia 1944 roku.

    Ulica Freta – ulica w Warszawie, wzdłuż której ciągnie się Nowe Miasto. Biegnie od ulicy Nowomiejskiej (przy zbiegu z ulicą Mostową i Długą) do połączenia ulic: Zakroczymskiej, Franciszkańskiej i Kościelnej. Jest zamknięta dla samochodów.Stanisław Gębala, pseud. Kaleka (ur. 13 marca 1906 w Suchej powiat olkuski, zm. 7 lipca 1971 w Warszawie) – polski działacz komunistyczny, oficer Gwardii Ludowej i Armii Ludowej, funkcjonariusz Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego.
    W jej skład weszły:
  • Gwardia Ludowa PPR (całościowo)
  • Związek Walki Młodych (całościowo)
  • część pododdziałów Batalionów Chłopskich
  • część pododdziałów Milicji Ludowej RPPS
  • część bojowników Armii Krajowej (Okręg Częstochowski Socjalistycznej Organizacji Bojowej, IV pluton Oddziału Partyzanckiego Obwodu Radomsko AK-OW PPS, pluton partyzancki Inspektoratu Lublin AK „Zbyszka” oraz pojedynczy partyzanci zmieniający przynależność organizacyjną)
  • Gwardia Ludowa WRN, od 2 maja 1944 Oddziały Wojskowe Powstańczego Pogotowia Socjalistów (OW PPS) – wojskowe ugrupowanie konspiracyjne 1939-1945 związane z PPS-WRN. Od 1941 scalana z ZWZ z zachowaniem autonomii (od 1942 w AK). W 1944 oddziały GL WRN (OW PPS) liczyły ok. 42 tys. żołnierzy. Oddziały PPS wzięły udział w powstaniu warszawskim w składzie oddziałów okręgu warszawskiego AK na Woli, Żoliborzu, Ochocie, Mokotowie i Śródmieściu.Polski Sztab Partyzancki (PSzP) – został utworzony w kwietniu 1944 w Szpanowie z inicjatywy Centralnego Biura Komunistów Polskich (CBKP). Rozpoczął działalność 5 maja 1944.

    Wbrew pierwotnym planom nie udało się zjednoczyć wszystkich sił polskiej lewicy w Armii Ludowej. Nie powiodła się akcja scaleniowa z Polską Armią Ludową (organizacja wierna RPPS szukającej kompromisu między KRN a RJN), Korpusem Bezpieczeństwa i Związkem Syndykalistów Polskich, z którymi jednak podpisano porozumienie w czasie powstania warszawskiego tworząc Połączone Siły Zbrojne. Druga pod względem liczby członków po AL organizacja lewicowa tj. Organizacja Wojskowa Powstańczego Pogotowia Socjalistów (dawna GL WRN), oprócz jednego plutonu z ziemi radomszczańskiej i pojedynczych przypadków zmiany organizacji przez jej bojowników, w całości zachowała wierność wobec RJN i rządu RP w Londynie.

    Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego (MBP) – organ bezpieczeństwa wewnętrznego o statusie ministerialnym, zorganizowany w czasie budowy dyktatury komunistycznej w powojennej Polsce na polecenie i pod dyktando władz radzieckich. Obok tzw. Informacji Wojskowej, odpowiedzialne za masowe krwawe represje na obywatelach w okresie stalinizmu. W terenie Ministerstwo reprezentowały podległe mu Urzędy Bezpieczeństwa Publicznego, dlatego potocznie te instytucje były określane skrótem UB.Puszcza Solska – wielki kompleks leśny w południowej części województwa lubelskiego, złożony głównie z borów sosnowych, w części sztucznie nasadzonych. Zajmuje obszar około 1240 km².

    Samodzielność do lipca 1944 wobec Armii Ludowej zachowywały oddziały Polskiego Sztabu Partyzanckiego przy Radzie Wojennej 1 Armii Polskiej w ZSRR. Do ich połączenia doszło dopiero po powstaniu ludowego Wojska Polskiego w wyniku połączenia AL z 1 Armią Polską, do czego doszło formalnie 21 lipca 1944.

    Na przełomie 1942/43 roku najpierw w Górach Świętokrzyskich i rejonie Płocka a później też w innych częśćiach kraju zaczęły pojawiać się u żołnierzy noszone na czapkach czerwone trójkąty z żółtym(choć też czasem z białym, ewentualnie ciemno- lub jasnoszarym) napisem GL. Przy czym dla wielu żołnierzy GL i późniejszej AL a także dla ogółu społeczeństwa te trojkąty(wywodzące sie z uproszczonego kształtu symbolu Brygad Międzynarodowych) były niejasne, i od samego początku stosowano również orły wz.19 lub inne(też produkcji konspiracyjnej) na czapkach.1 lipca 1943 r.(https://static.myvimu.com/photo/98/64059823_l.jpg) w regulaminie GL pojawił się orzeł organizacyjny na tarczy amazonek, przy czym jego produkcje rozpoczęto na przełomie 1943/44 roku. Regulamin z 1 lipca określał naszycie trójkąta po lewej stronie od orła, choć rzadko to stosowano z uwagi na ich małą popularność z powodów wymienionych wyżej.  Miejsce naszywek zmieniono z czapki na lewe ramię w pierwszym kwartale 1944 r.(ostatni raz o  trójkącie na czapkach obok orła wspomina regulamin GL z listopada '43). Co ciekawe zrzutowe kurice były w AL w niektorych jednostkach partyzanckich - łącznie 479 razem z kompletami kurtek mundurowych wz.43, bryczesów radzieckich oraz rogatywek wz.43/furażerek wz.35 a także pewna liczba zrzutowych butów radzieckich( trzewików)). W AL trójkąty i inne naszywki naszywano zarówno kurtek mundurowych/płaszczy jak i marynarek(jedyne odstępstwo to bataliony nr 3 i 4(czwartacy) w powstaniu warszawskim, gdzie pojawiały sie,choć rzadko, trójkąty AL po lewej stronie orzełka na berecie - było tak bo powstańcy z AL nosili biało-czerwone opaski z inicjałami organizacji). Czerwony trójkąt(choć nie zawsze z literami GL/AL, o czym świadczą wspomnienia weteranów) miał nawet co 2-3 żołnierz oddziałach GL-AL na południowej Lubelszczyźnie i w późniejszej 1 Brygadzie AL im. Ziemi Lubelskiej. W innych oddziałach były one rzadkie.

    2 Północnolubelska (lub Lubelska) Brygada Armii Ludowej im. Jana Hołoda (wcześniej 1 Batalion Gwardii Ludowej/5 Batalion Armii Ludowej im. Jana Hołoda) – związek partyzancki Armii Ludowej sformowany w lasach parczewskich w lipcu 1944 (decyzję podjęto w maju) na bazie istniejącego od września 1943 batalionu GL/AL. Głównym zadaniem brygady powstałej w końcowej fazie okupacji Lubelszczyzny były ataki na wycofujące się pod naporem wojsk radzieckich sił Wehrmachtu oraz sabotaż dróg, mostów i linii kolejowych. Patronem jednostki był kapitan Jan Hołod ps. Kirpiczny - jej pierwszy dowódca. Starszy szeregowy (do 1977 r. starszy szeregowiec) – najwyższy stopień w korpusie szeregowych w Wojsku Polskim. Obecnie żeby go posiadać trzeba m.in. mieć ukończone przynajmniej gimnazjum i posiadać przygotowanie zawodowe, np. zasadniczą szkołę zawodową, odbytą zasadniczą służbę wojskową w pełnym wymiarze (są wyjątki zwalniające z tego obowiązku), przejść testy sprawnościowe i psychologiczne, być osobą niekaraną.

    Nie każdy oddział GL/AL je stosował - nie było ich w Zagłębiu Dąbrowskim, w 1 Brygadzie Ziemi Krakowskiej im. B. Głowackiego, w 2 Brygadzie "Świt"(stosowali czerwone opaski z napisem nazwą oddziału w półsłońcu),w 1 Brygadzie im. Ziemi Kieleckiej(były tu zielone trójkąty z białą obwódką i czerwonymi literami AL) oraz od maja/czerwca 1944 r. w 3. Brygadzie im. J.Bema - zaczęła być wówczas tam stosowana czerwona tarczka z orłem bez korony i napisem AL na tarczy amazonek, choć było ich tylko 60-80 sztuk na oddział liczący 10.09.1944 531 żołnierzy)

    Bitwa pod Gruszką w powiecie koneckim stoczona 29-30 września 1944 między 1500 partyzantami zgrupowania AL (w tym ponad 700 żołnierzy 1 Brygady AL im. Ziemi Kieleckiej) oraz siłami AK ze zgrupowania "Szarego" oraz oddziału "Chytrego", a kilkutysięczną formacją niemieckiego wojska i policji. Największa bitwa partyzancka na Kielecczyźnie.Przyczółek baranowsko-sandomierski – utworzony z końcem lipca 1944 r. przez jednostki 1 Frontu Ukraińskiego Armii Czerwonej, obejmował teren długości 70 km i szerokości 40 km między Baranowem a Sandomierzem. Największy z przyczółków uchwyconych przez armię radziecką na zachodnim brzegu Wisły o powierzchni około 2200 km kw. i długości wzdłuż frontu 120 km.

    Zadania[ | edytuj kod]

    Zadaniem Armii Ludowej była walka z niemieckim okupantem oraz dywersja na korzyść Armii Czerwonej, co oznaczało niejednokrotnie rabunkowe rekwizycje na polskiej ludności, a także fizyczną eliminację żołnierzy Armii Krajowej i innych organizacji podziemnych, nieuznających dominacji sowieckiej. Na kontrolowanym przez siebie terenie AL zwalczała działalność band rabunkowych. Jan Trzaska dowodzący oddziałem AL, po odkryciu, że jeden z jego członków zajmuje się bandytyzmem, osobiście wykonał na nim wyrok śmierci. W ramach działalności dywersyjnej partyzanci AL niszczyli niemieckie linie komunikacyjne, obiekty łączności, dokonywali akcji sabotażowych, niszczących gospodarkę okupanta niemieckiego na obszarze Polski. Armia Ludowa także zdecydowanie zwalczała niemieckie akcje pacyfikacyjne. W wyniku tych wielokierunkowych działań doszło do kilku dużych bitew z oddziałami niemieckimi: pod Rąblowem, pod Ewiną, pod Gruszką, w lasach lipskich i janowskich oraz w Puszczy Solskiej.

    Polska Partia Robotnicza (PPR) – partia polityczna utworzona w czasie niemieckiej okupacji, 5 stycznia 1942 roku, w Warszawie z inicjatywy przybyłych z ZSRR polskich komunistów z tzw. Grupy Inicjatywnej (zrzuconych przez lotnictwo radzieckie na spadochronach 28 grudnia 1941 w okolicach Wiązowny), poprzez połączenie organizacji Związek Walki Wyzwoleńczej (utworzonej we wrześniu 1941) z kilkoma istniejącymi konspiracyjnymi grupami komunistycznymi, takimi jak: „Młot i Sierp”, Stowarzyszenie Przyjaciół ZSRR, Grupa Biuletynu Radiowego, Spartakus, Sztandar Wolności oraz grupa „Proletariusz”.Rada Jedności Narodowej – reprezentacja polityczna Polskiego Państwa Podziemnego powstała z 8 stycznia na 9 stycznia 1944 w wyniku przekształcenia Krajowej Reprezentacji Politycznej, działała do 1 lipca 1945.

    Po wyzwoleniu spod okupacji niemieckiej głównym zadaniem AL stał się udział w organizowaniu i obronie tworzonego przez Polską Partię Robotniczą systemu władzy opartej na wzorcach sowieckich. W związku z tym żołnierze AL stanowili główną grupę, z której rekrutowano funkcjonariuszy Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego i Milicji Obywatelskiej. Duża liczba partyzantów AL zasiliła także oddziały Armii Berlinga.

    Tomasz Romuald Strzembosz (ur. 11 września 1930, zm. 16 października 2004) – polski historyk, brat Teresy i Adama Strzemboszów. Mieszkał w Warszawie.Pułkownik – stopień oficerski. W SZ RP jest to najwyższy stopień wojskowy korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – korpusu oficerów sztabowych. W większości sił zbrojnych po stopniu pułkownika (ang. i fr. – colonel, niem. Oberst, ros. полковник) są stopnie generalskie.

    Bieżące stosunki Armii Ludowej z Armią Krajową nie obejmowały planów dotyczących ustroju powojennej Polski, a ograniczały się tylko do sporadycznej współpracy wojskowej i wspólnej walki z Niemcami, czego przykładem są bitwy i potyczki: na Porytowym Wzgórzu, pod Wojsławicami i o Skalbmierz.

    W instrukcji dowódcy Armii Krajowej Tadeusza Bora-Komorowskiego z 12 lipca 1944 roku, pomimo że oddziały AL, podobnie jak PPR, nazwane zostały bandami komunistycznymi, zabroniono AK z nimi walczyć, określając tę walkę niepożądaną ostatecznością. W swoich raportach AK informowała o donosach NSZ-owców na oddziały partyzantki komunistycznej funkcjonariuszom gestapo.

    Batalion Armii Ludowej im. Czwartaków – elitarny oddział szturmowy Gwardii Ludowej, a następnie Armii Ludowej, przeznaczony do zadań specjalnych, stworzony na bazie oddziału zbrojnego Związku Walki Młodych. Powstał w październiku 1943, w założeniu jako pluton GL, cztery miesiące później funkcjonował jako kadrowa kompania AL. W lipcu 1944 roku przekształcony został formalnie w batalion. W trakcie powstania warszawskiego występował jako „4 Batalion AL im. Czwartaków”. Liczył kilkudziesięciu żołnierzy w wieku od 17 do 23 lat.Franciszek Kucybała ps. "Stary Franek" (ur. 2 listopada 1908 w Wojsławicach, zm. 19 listopada 1968 w Warszawwie) – działacz ruchu oporu, od 1942 dowódca pińczowskiego okręgu Gwardii Ludowej, następnie Armii Ludowej. Współorganizator Republiki Pińczowskiej.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7]




    Warto wiedzieć że... beta

    Bolesław Boruta psued. Hanicz (ur. 11 września 1906 w Radomsku, zm. 1976) – oficer polskiego podziemia w II wojnie światowej.
    Związek Walki Młodych (ZWM) – polska komunistyczna, podziemna organizacja młodzieżowa, utworzona pomiędzy styczniem a sierpniem 1943 roku przez byłych członków Komunistycznego Związku Młodzieży Polskiej, OMS "Życie" oraz Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej "Spartakus" z inicjatywy Hanny Szapiro-Sawickiej. ZWM stanowił młodzieżową przybudówkę Polskiej Partii Robotniczej, realizującą priorytety radzieckiej racji stanu – jej podporządkował swoją taktykę propagandową i realizowane akcje, w tym akcje zbrojne. We wrześniu 1943 roku Zarząd Główny ZWM wydał swoją Deklarację programową, w której określił podstawowe cele działalności Związku. Związek Walki Młodych rozwiązany został 21 lipca 1948 roku, wchodząc w skład nowo założonego Związku Młodzieży Polskiej.
    Bitwa pod Ewiną – walka stoczona w dniach 12-13 września 1944 roku przez 3 Brygadę Armii Ludowej im. Józefa Bema pod dowództwem Bolesława Hanicza-Boruty z jednostkami niemieckimi.
    Bitwa pod Rąblowem - jedna z większych bitew stoczona 14 maja 1944 r. pomiędzy polsko-radzieckimi oddziałami partyzanckimi a doborowymi oddziałami Wehrmachtu i zmotoryzowanej piechoty 5 Dywizji Pancernej SS Wiking.
    Ivor Norman Richard Davies (ur. 8 czerwca 1939 w Bolton) – brytyjski historyk walijskiego pochodzenia, profesor Uniwersytetu Londyńskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności i Akademii Brytyjskiej, autor prac dotyczących historii Europy, Polski i Wysp Brytyjskich. Kawaler Orderu Orła Białego.
    Stefan Korboński pseud. Nowak, Zieliński, Stefan Zieliński (ur. 2 marca 1901 w Praszce, zm. 23 kwietnia 1989 w Waszyngtonie) – polski polityk ruchu ludowego, prawnik, publicysta, działacz Polskiego Państwa Podziemnego, Delegat Rządu na Kraj od 27 marca do 28 czerwca 1945, poseł na Sejm Ustawodawczy z listy PSL.
    Płock – miasto na prawach powiatu na Pojezierzu Dobrzyńskim i w Kotlinie Płockiej, nad Wisłą, w województwie mazowieckim, siedziba ziemskiego powiatu płockiego; historyczna stolica Mazowsza oraz stolica Polski w latach 1079-1138; siedziba rzymskokatolickiej kurii diecezji płockiej (1075); siedziba władz Kościoła Starokatolickiego Mariawitów i mariawickiej diecezji warszawsko-płockiej, port rzeczny, rafineria ropy naftowej (1964), szkoły wyższe, teatry, muzea.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.091 sek.