• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Archont

    Przeczytaj także...
    Sparta (gr. Σπάρτη Spártē, Λακεδαίμων Lakedaímōn, Lacedemon) – starożytne miasto oraz terytorium polis w południowej Grecji, na półwyspie Peloponez, główny ośrodek miejski Lakonii.Tesmoteci (od gr. thesmothetai – stanowiący prawo) – w starożytnych Atenach prawodawcy, tworzący organ sześciu urzędników wchodzących w skład kolegium archontów.
    Klejstenes (gr. Κλεισθένης Kleisthenes) – polityk ateński, żyjący na przełomie VI i V w. p.n.e. Jego dziadkiem był Klejstenes (tyran Sykionu). W 510 p.n.e. Klejstenes przyczynił się do obalenia tyranii w Atenach, a po wygraniu politycznej rywalizacji ze zwolennikiem tyranii Isagorasem przeprowadził w latach 508/507 p.n.e. reformy, będące kontynuacją reform Solona. Stały się one podstawą demokracji ateńskiej.

    Archont (gr. ἄρχων, archon 'rządzący', imiesłów od gr. ἄρχω 'być na czele') – najwyższy urzędnik polis w starożytnych Atenach, który przewodniczył radzie areopagu i zajmował się najważniejszymi sprawami ateńskiej polis. Urzędnicy ci pojawili się w VIII w. p.n.e. Również inne miasta greckie, np.: Sparta, Delfy, Delos używały tego tytułu na oznaczenie własnych urzędników polis.

    Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.Cypr (Republika Cypryjska) – państwo położone na wyspie Cypr leżącej we wschodniej części Morza Śródziemnego u wybrzeży Turcji, Syrii i Libanu. Od 1 maja 2004 roku jest członkiem Unii Europejskiej.

    W Atenach[ | edytuj kod]

    Archontów było dziewięciu. Od lat 80. VII w. p.n.e. wybierano ich na roczną kadencję. Urzędowanie rozpoczynali w miesiącu hekatombajon, który przypadał na lipiec.

    Kreta (gr. Κρήτη od słowa krateia – silna, łac. Creta, tur. Kirid, wen. Candia) – grecka wyspa położona na Morzu Śródziemnym. Jest ona największą grecką wyspą i piątą co do wielkości wyspą śródziemnomorską. Linia brzegowa ma długość ok. 1040 km. Największym miastem jest Heraklion (Iraklion).Starożytność – okres w historii Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej nazywany też antykiem i obejmujący dzieje tych regionów od powstania pierwszych cywilizacji do około V wieku n.e.

    Wśród dziewięciu archontów istniał podział funkcji:

  • archont eponymos stał na czele kolegium archontów, sprawował władzę wykonawczą, od jego imienia nazywano rok;
  • archont polemarchos kierował polityką zagraniczną i dowodził wojskiem;
  • archont basileus przewodniczył obrzędom religijnym, odpowiadał za sprawy religijne i kultowe;
  • sześciu tesmotetów zajmowało się ustawodawstwem, byli oni również sędziami w sprawach prywatnych. Tesmoteci określali, co jest zgodne z normami prawnymi (themis) polis.
  • Po zakończeniu kadencji archont wchodził w skład areopagu. Reformy Klejstenesa pod koniec VI w p.n.e. spowodowały utratę znaczenia tego urzędu i ograniczenie jego funkcji do spraw religii i sądownictwa.

    Archont eponymos (gr. ἄρχων archon – rządzący, ἐπώνυμος eponymos – "dawca imienia, nazwy") – przewodniczący kolegium archontów, zajmował się sprawami wewnętrzynymi Aten. Od jego imienia nazywano rok. Przed reformami Solona, dostęp do tego urzędu mieli jedynie eupatrydzi.Delos, Dilos (gr. Δήλος Dḗlos) – w starożytności zwana początkowo Ortygią, mała, skalista grecka wysepka w archipelagu Cykladów na Morzu Egejskim, na południowy wschód od Grecji kontynentalnej.

    Jest to także urzędnik "dostarczający" aktorów, co wiąże się z teatrem antycznym.

    W Bizancjum[ | edytuj kod]

    Bizantyńscy historycy często nazywali archontami władców obcych państw. W Cesarstwie termin ten był stosowany w odniesieniu do osób wpływowych, arystokratów, a jako termin techniczny – do zarządców prowincji. W VIII i IX wieku archontowie zarządzali prowincjami leżącymi na peryferiach Cesarstwa, takimi jak Dalmacja, Kefalonia, Kreta, Cypr. Tytuł ten nosili również dowódcy baz morskich i twierdz lądowych, a także zarządcy okręgów wojskowych, na obszarach zamieszkanych przez Słowian. W celu zapanowania nad nimi, spośród ich starszyzny plemiennej wybierano urzędnika odpowiedzialnego za pobór danin na rzecz Konstantynopola. W zamian za to cesarstwo pozwalało poszczególnym grupom ludności słowiańskiej zamieszkiwać jego obszary – głównie tereny Tesalii, Beocji, Peloponezu, Macedonii. Obszar nad którym panował archont był nazywany archontią. System ten był stosowany od VI/VII w. W okresie późniejszym – od końca XI w.– zaczął stopniowo zanikać, w związku z "rozpływaniem się" mas ludności słowiańskiej w przeważającym pierwiastku greckim. Tytuł był również używany w odniesieniu do urzędników centralnych urzędów gospodarczych: szefa mennicy cesarskiej (ἄρχων τῆς χαραγῆς, archōn tēs charagēs), warsztatów rzemieślniczych, arsenału.

    Język grecki klasyczny, greka klasyczna – stadium rozwojowe języka greckiego, używanego w okresie klasycznym (500 r. p.n.e. - 350 r. p.n.e.) starożytnej Grecji. Był to jeden z ważniejszych języków starożytności, rozpowszechniony na znacznych obszarach Półwyspu Bałkańskiego i Azji Mniejszej oraz na Cyprze. Dzisiaj ten język można studiować na filologii klasycznej. Był to język bogatej literatury, w okresie klasycznym działali Tukidydes, Arystofanes, Platon, mówcy ateńscy.Dalmacja (chorw. Dalmacija, wł. Dalmazia, serb. Далмација) – kraina historyczna w Chorwacji, Bośni i Hercegowinie oraz Czarnogórze na wschodnim wybrzeżu Adriatyku.

    Tytuł archonta pojawiał się również na Rusi, Kaukazie i w niektórych rejonach Włoch.

    Archonci ateńscy od 682 p.n.e. do 275 n.e.[ | edytuj kod]

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. [1] , Słownik Wyrazów Obcych
    2. Greek Word Study Tool (ang.). www.perseus.tufts.edu/hopper. [dostęp 2015-03-18].
    3. Encyklopedia Historia, Wyd. GREG, Kraków 2007, ​ISBN 978-83-7327-782-3​, s.19.
    4. Kazhdan 1991 ↓, s. 160-161.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Alexander Kazhdan: Oxford Dictionary of Byzantium. Oxford: University Press, 1991. ISBN 978-0-19-504652-6.
  • Kaukaz – region na pograniczu Europy i Azji pomiędzy Morzem Czarnym, a Kaspijskim wokół gór Kaukaz. Od północy graniczy z europejską częścią Rosji, od południa, w zależności od przyjmowanego podziału, z Bliskim Wschodem albo z Azją Zachodnią (Przednią). Delfy (gr. Δελφοί Delfoi, łac. Delphi) – prastare miasto i świątynia grecka u stóp Parnasu, 13 km od Zatoki Korynckiej, na drodze z Termopilów na Peloponez. Aktualnie Delfy, to nazwa miejsca archeologicznego i nazwa gminy, odległych o 165 km od Aten.




    Warto wiedzieć że... beta

    Polis (gr. πόλις l.mn. πόλεις poleis, pierwotnie „miejsce warowne”) – forma państwa w starożytnej Grecji. Słowo to przyjęło się tłumaczyć jako miasto-państwo, jest to jednak wybór niezbyt precyzyjny, gdyż sugeruje istnienie państwowego aparatu władzy oraz wskazuje na niewielki zajmowany obszar (miasto) jako cechę charakterystyczną. Tymczasem istotą polis (w formie dojrzałej występującej w epoce klasycznej) jest sposób sprawowania władzy – to niezależna wspólnota obywateli, którzy rządzą się sami, nie tworząc oderwanych od społeczeństwa struktur państwowych (brak jest reprezentacji politycznej). Wspólnota ta zamieszkiwała określony obszar (zwykle składający się z ośrodka miejskiego i okolicznych terenów wiejskich), połączona była językiem, pielęgnowanymi kultami religijnymi i wyznawanymi wartościami moralnymi.
    Basileus, Bazyleus (gr. βασιλεύς) — tytuł noszony przez władców lub najwyższych urzędników miast-państw greckich oraz monarchów hellenistycznych, na język polski tłumaczony jako król.
    Cesarstwo Bizantyńskie (w literaturze można też spotkać formę Cesarstwo Bizantyjskie) – termin historiograficzny używany od XIX wieku na określenie greckojęzycznego, średniowiecznego cesarstwa rzymskiego ze stolicą w Konstantynopolu. Używane zamiennie określenie Cesarstwo Wschodniorzymskie jest bardziej popularne w odniesieniu do okresu poprzedzającego upadek Cesarstwa Zachodniorzymskiego. Ze względu na dominację greckiej kultury, języka oraz ludności, Bizancjum było w wielu ówczesnych krajach Europy Zachodniej nazywane "Cesarstwem Greków", podczas gdy dla jego mieszkańców, podobnie jak dla obecnych Greków, było to Cesarstwo Rzymskie (łac. Imperium Romanum, gr. Βασίλειον Ῥωμαίων), a jego cesarze kontynuowali nieprzerwaną sukcesję cesarzy rzymskich. Świat islamu znał Bizancjum pod nazwą Rûm (ar. روم, "ziemia Rzymian"). Greckie słowo ρωμιοσύνη – rzymskość, dla Greków do dziś oznacza greckość. Dlatego nazywanie mieszkańców Cesarstwa przez krzyżowców "Grekami" mogło być dla nich obraźliwe. Zaś pod koniec istnienia Bizancjum określenie "Hellen" przestało oznaczać poganina, a Bizantyńczycy używali go podkreślając dumę ze swej starożytnej greckiej przeszłości.
    Kefalinia (gr. Κεφαλονιά - dawniej Kefalonia, Cefalonia, staroż. Kefallenia), wyspa grecka na Morzu Jońskim, największa spośród Wysp Jońskich. Powierzchnia ok. 780 km² (w zależności od źródeł waha się od 730 km² do 800 km²). Krajobraz górzysty (wys. do 1627 m n.p.m. - góra Ainos). Uprawa winorośli, figowców, oliwek, rybołówstwo.
    Kadencja (łac. cadentia – upadek) – określony przez prawo okres pełnienia danej funkcji (urzędu) przez urzędnika lub organ pochodzący z wyboru. Na przykład określona w konstytucji kadencja prezydenta w Polsce trwa 5 lat, a Sejmu i Senatu - 4.
    Ateny (nowogr. Αθήνα = Athina, st.gr. Ἀθῆναι = Athenai, łac. Athenae) – stolica i największe miasto Grecji. Jeden z najważniejszych ośrodków turystycznych Europy z zabytkami kultury antycznej.
    Areopag (stgr. ὁ Ἄρειος πάγος ho Areios pagos - "wzgórze Aresa") – w starożytnych Atenach najwyższa rada złożona z byłych archontów. Nazwa rady pochodzi od miejsca obrad – wzgórza Aresa, które poświęcone było bogu wojny i Eryniom, ich świątynia u stóp wzgórza była azylem dla zabójców. Nie jest znany dokładny czas powstania rady areopagu.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.017 sek.