• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Archipelag Sztokholmski

    Przeczytaj także...
    Wyspy Alandzkie, szw. Åland, fiń. Ahvenanmaa – szwedzkojęzyczny archipelag wysp politycznie należący do Finlandii, stanowiący jednak osobny podmiot z dużą autonomią, położony na Morzu Bałtyckim u wejścia do Zatoki Botnickiej. Status wysp jest gwarantowany międzynarodowo, ostatnio przez traktat akcesyjny do Unii Europejskiej.Kopalnia Ytterby (szw. Ytterby gruva) – nieczynna kopalnia położona w południowo-wschodniej części szwedzkiej wyspy i miejscowości (tätortu) Resarö, ok. 2 km na północ od Vaxholmu, w Archipelagu Sztokholmskim.
    Utö – niewielka wyspa w Archipelagu Sztokholmskim o powierzchni 154 hektarów. Znana głównie ze swojej natury oraz z zabytkowego, mającego co najmniej 200 lat, młyna. Administracyjnie należy do gminy Haninge. Na wyspie znajdują się również najstarsze kopalnie rudy żelaza w Szwecji.
    Mapa Sztokholmu (kolor różowy) i archipelagu

    Archipelag Sztokholmski (szw. Stockholms skärgård) – największy archipelag w Szwecji i jeden z największych archipelagów na Bałtyku.

    Archipelag rozciąga się od Sztokholmu 60 km w kierunku wschodnim. Równoleżnikowo leży wzdłuż wybrzeży regionów terytorialnych Södermanland oraz Sztokholm. Umowne granice archipelagu wyznaczają wyspy Öja na południe od Nynäshamn oraz Väddö na północ od Norrtälje. Archipelag sztokholmski oddzielony jest od Wysp Alandzkich cieśniną Kvarken Południowy. Ponadto na północy, w pobliżu miasta Öregrund znajduje się jeszcze jedna grupa wysp. Archipelag składa się z około 24 tysięcy wysp i wysepek. Cały archipelag jest przykładem wybrzeża szkierowego. Bardziej znane wyspy to Dalarö, Finnhamn, Grinda, Husarö, Ingarö, Isö, Ljusterö, Möja, Nämdö, Rödlöga, Tynningö, Utö, Svartsö i Värmdö.

    Sztokholm to jeden z 21 szwedzkich regionów terytorialnych (szw. län). Graniczy z regionami Uppsala i Södermanland oraz z Morzem Bałtyckim. Siedziba władz regionu – Sztokholm – jest jednocześnie stolicą Szwecji.Zlodowacenie północnopolskie, zlodowacenia północnopolskie, ostatnie zlodowacenie – najmłodsze ze zlodowaceń plejstoceńskich. Trwało od 115 tys. lat temu do 11,7 tys. lat b2k (przed rokiem 2000). Poprzedza je interglacjał eemski, a po nim nastąpił holocen – interglacjał współczesny. Ostatnie zlodowacenie jest różnie nazywane, w zależności od regionów geograficznych: w północnej Europie Środkowej jest to zlodowacenie północnopolskie (zlodowacenie bałtyckie, Wisły lub Vistulian, Wisła, wisła), w systemie alpejskim – Würm, w Ameryce Północnej – Wisconsin.

    Największe miasta archipelagu poza Sztokholmem to Gustavsberg oraz Vaxholm. Wieś Ytterby, znana z tego, że dała nazwę 4 pierwiastkom (erb, terb, iterb i itr), leży na wyspie Resarö, w Archipelagu Sztokholmskim.

    Trasy żeglugowe statków płynących do Sztokholmu wiodą przez archipelag. Obecnie wytyczone są 3 główne przejścia – w pobliżu wysp Landsort, Sandhamn oraz Söderarm.

    Wygląd archipelagu jest kształtowany przez ruchy izostatyczne po stopieniu się lodowca skandynawskiego – wyspy wynurzają się z wód Bałtyku z szybkością 5 mm na rok. W przeszłości zamieszkany głównie przez rybaków, obecnie archipelag jest ważnym obszarem wypoczynkowym dla mieszkańców aglomeracji Sztokholmu. Około 15% powierzchni archipelagu podlega ochronie (w formie rezerwatu przyrody).

    Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.Ljusterö – wyspa w Szwecji, na północy archipelagu Sztokholmskiego, w gminie Österåker, w regionie Sztokholm. Wyspa położona jest 65 km od Sztokholmu. Powierzchnia wyspy wynosi 62,05 km² i jest 17 wyspą w Szwecji pod względem powierzchni.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. The Stockholm archipelago (ang.). [dostęp 28 października 2008].
    2. The Archipelago Foundation (ang.). [dostęp 28 października 2008].



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Język szwedzki (szw. svenska språket, svenska) – język północnogermański wschodni (wschodnioskandynawski), używany głównie w Szwecji i częściach Finlandii, przez ok. 9 mln ludzi. W Finlandii język szwedzki jest, obok fińskiego, językiem urzędowym, z uwagi na 5% szwedzkojęzycznych obywateli Finlandii zamieszkałych głównie na wybrzeżach tego kraju. Szwedzki jest dość dobrze zrozumiały dla Norwegów i w mniejszym stopniu także dla Duńczyków. Język standardowy w Szwecji, tzw. rikssvenska (szwedzki państwowy) oparty jest na dialektach regionu sztokholmskiego.
    Öregrund to miasto portowe w Szwecji w Gminie Östhammar w regionie Uppsala (Uppsala län). Öregrund zamieszkuje około 1 552 mieszkańców. Prawa miejskie miasto uzyskało w 1491 roku, co czyni je obecnie jednym z najmniejszych z historycznych miast Szwecji.
    Ingarö – wyspa w gminie Värmdövägen w powiecie Uppland w prowincji Sztokholm. Wyspa stanowi większość parafii Ingarö. Powierzchnia wyspy to około 63 km², co czyni ją szesnastą pod względem wielkości szwedzka wyspą. Wyspa została na stałe zamieszkana w epoce brązu i w ciągu ostatnich 100 lat. Większość mieszkańców jest czasowych. Jednak nastąpił trend, że coraz więcej domków została zamieniona na domy i rezydencje, a kilka zostały zbudowane. Można to wytłumaczyć istniejącą siecią dróg, która umożliwia realnie dojeżdżać do Sztokholmu. W 1995 na Ingarö mieszkało około 3500 mieszkańców, w 1999 roku liczba ta wzrosła do około 4500, czyli o ponad 28% w ciągu czterech lat, a w 2012 ludność przekroczyła 9000.
    Södermanland to jeden z 21 szwedzkich regionów terytorialnych (szw. län). Graniczy z regionami Östergötland, Örebro, Västmanland, Uppsala, Sztokholm oraz z Morzem Bałtyckim. Siedzibą jego władz (residensstad) jest Nyköping.
    Öja – należąca do Szwecji wyspa na Morzu Bałtyckim. Stanowi południowy kraniec Archipelagu Sztokholmskiego. Ma około 4 km długości i 600 m szerokości. Największą miejscowością na wyspie jest Storhamn. Jest popularnym celem letniskowym, ale na stałe zamieszkana przez około 30 osób.
    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
    Norrtälje – miasto w Szwecji, w regionie terytorialnym Sztokholmu, siedziba gminy Norrtälje. Według danych szacunkowych na rok 2005 – 16 263 mieszkańców. Jest członkiem Związku Miast Bałtyckich.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.021 sek.