• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Archidiakon

    Przeczytaj także...
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Orarion (gr. ὀράριον) - długa, wąska szarfa z materiału noszona na sticharionie przez diakonów oraz subdiakonów w kościołach chrześcijańskich obrządków wschodnich, przede wszystkim bizantyjskich. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa ora - módl się, ponieważ wznosząc jeden z końców orarionu, diakon daje znak do modlitwy. Orarion symbolizuje skrzydła aniołów.
    Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.

    Archidiakon (gr. archi "naczelny" + diákonos "diakon") – delegat biskupa do spraw administracji i dyscypliny na terenie diecezji lub na terenie okręgu kościelnego zwanego archidiakonatem.

    Okres starożytności chrześcijańskiej[ | edytuj kod]

    Tradycja wschodnia przypisuje tytuł archidiakona już św. Szczepanowi. W źródłach pisanych urząd archidiakona pojawił się pod tą nazwą około IV wieku. Początkowo był to diakon powoływany przez biskupa na przełożonego innych diakonów diecezji. Archidiakon zarządzał majątkiem diecezji, w szczególności rozdawał jałmużnę potrzebującym.

    Sobór powszechny, sobór ekumeniczny – w Kościołach chrześcijańskich – spotkanie biskupów całego Kościoła w celu ustanowienia praw kościelnych (kanonów soborowych) i uregulowania spraw doktryny wiary i moralności. Początkowo sobory były zwoływane przez cesarzy rzymskich. Ich postanowienia musiały być jednak zaakceptowane przez biskupa Rzymu. Sobory zwoływane jedynie w obrębie Kościoła rzymskokatolickiego nie są uznawane przez pozostałych chrześcijan (w tym prawosławnych i protestantów).Podział poniższy przedstawia strukturę Kościoła łacińskiego w Polsce i na Litwie, jak też na Śląsku i w Mołdawii w przededniu I rozbioru Polski. Diecezje wrocławska (z wyj. archiprezbiteriatów Opatów i Ostrzeszów) i bakowska prawie w całości znajdowały się poza obszarem Rzeczypospolitej Obojga Narodów, podobnie prawie całe dwa dekanaty diecezji krakowskiej (Pszczyna, Bytom) oraz kilka parafii z diecezji poznańskiej, gnieźnieńskiej, chełmińskiej, płockiej i warmińskiej. Diecezje podporządkowane były metropoliom gnieźnieńskiej i lwowskiej, bądź bezpośrednio Stolicy Apostolskiej. Większość diecezji podzielona była na archidiakonaty, a te na dekanaty lub odpowiadające im archiprezbiteriaty. W 3 diecezjach funkcjonowały sufraganie terenowe.

    Kościoły wschodnie[ | edytuj kod]

    Procesja duchowieństwa Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego z udziałem protodiakona Vladimira Nazarkina (po lewej) oraz archidiakona Andreia Mazura.

    Praktyka podnoszenia zasłużonych diakonów do godności archidiakona jest praktykowana w Kościołach prawosławnych i w Katolickich Kościołach wschodnich do dnia dzisiejszego. W tradycji słowiańskiej archidiakonowi przysługuje w Liturgii podwójny orarion.

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Anglikanizm – jedna z gałęzi chrześcijaństwa, która powstała w Anglii w XVI wieku. Anglikanizm w części wywodzi się z tradycji protestanckiej, jednak w dużym stopniu zachował teologiczną więź z katolicyzmem.

    Kościół zachodni[ | edytuj kod]

    W Kościele zachodnim z czasem archidiakon stał się zastępcą biskupa do spraw administracji i dyscypliny. O wzroście znaczenia urzędu świadczy fakt, że archidiakoni reprezentowali czasem biskupów na soborach, a po śmierci biskupa zarządzali diecezją do czasu wyboru następcy. Wraz ze wzrostem znaczenia urzędu, zaczęto powoływać archidiakonów także spośród kapłanów.

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Święty Szczepan, właśc. Stefan, gr. Στέφανος, Stephanos (korona, wieniec), cs. Apostoł pierwomuczenik i archidiakon Stiefan – święty katolicki oraz apostoł Kościoła prawosławnego, zwany: pierwomuczenikiem, Pierwszym Męczennikiem (Protomartyr). Święty ten wymieniany jest w Modlitwie Eucharystycznej (Communicantes) Kanonu rzymskiego.

    Archidiakon jako zwierzchnik archidiakonatu[ | edytuj kod]

    Do IX wieku w poszczególnych diecezjach był jeden archidiakon działający z upoważnienia biskupa.

    W państwie Karolingów, poczynając od IX wieku, zaczęto dzielić diecezje na jednostki administracyjne pod nazwą archidiakonatów z archidiakonami na czele. Podział ten upowszechnił się w całym Kościele zachodnim, a archidiakoni uzyskali silną i niezależną pozycję, zagrażającą nawet biskupom. Wynikało to z szerokich uprawnień archidiakona na terenie archidiakonatu. Ich podstawowym zadaniem było prowadzenie wizytacji na swoich terytoriach, jednak w praktyce, z wyjątkiem udzielania święceń, mieli oni właściwie wszystkie kompetencje biskupów na terenie sobie podległym, łącznie z możliwością zwoływania synodów archidiakonalnych. Zasadnicze znaczenie dla wzrostu niezależności archidiakonów miała dożywotność ich urzędu. Archidiakonaty często stawały się zalążkiem nowych diecezji.

    Wikariusz (łac. vicarius) – zastępca w Kościele katolickim i Kościele ewangelickim. W Kościele baptystycznym jest to nieordynowany duchowny przygotowujący się do ordynacji pastorskiej Protodiakon (gr. proto "pierwszy" + diákonos "diakon") – kościelny tytuł honorowy, pierwszy wśród diakonów danej diecezji.

    Poczynając od XIII wieku biskupi zaczęli ograniczać uszczuplające ich władzę kompetencje archidiakonów. W tym celu wprowadzono między innymi urząd oficjała (wikariusz in spiritualibus) jako odwoływanego zastępcy biskupa do spraw administracyjnych. Ostatecznie sobór trydencki odebrał archidiakonom w XVI wieku większość ich uprawnień, chociaż sam podział na archidiakonaty przetrwał dużo dłużej.

    Biskup (łac. episcopus z gr. ἐπίσκοπος episkopos: nadzorca, opiekun) – w Kościołach chrześcijańskich duchowny o najwyższych święceniach. Urząd kościelny w Kościele katolickim i w kościołach prawosławnych uznawany za najwyższy stopień sakramentu kapłaństwa.Katolickie Kościoły wschodnie – określenie Kościołów wschodnich, wchodzących w skład Kościoła katolickiego, które pozostają w jedności ze Stolicą Apostolską, uznając władzę i autorytet papieża. Po przyjęciu doktryny katolickiej Kościoły te zachowały liturgie Kościołów wschodnich, z których się wyodrębniły. Składają się one z niezależnych Kościołów, należących do pięciu wielkich tradycji liturgicznych.

    Archidiakon stał się obecnie tytułem czysto honorowym, przewidzianym w statutach niektórych kapituł kolegiackich i katedralnych. Funkcje pełnione dawniej przez archidiakonów w diecezji przejęli wikariusze generalni. Podział diecezji na archidiakonaty jest współcześnie zjawiskiem rzadkim, nie ma go żadna z diecezji w Polsce.

    Diakonat (gr. διάκονος diákonos ‘sługa’) – pierwszy z trzech stopni święceń sakramentalnych w katolicyzmie i prawosławiu oraz trzecia posługa urzędu duchownego w Kościołach protestanckich.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

    W Kościele anglikańskim, gdzie nie przyjęto reform soboru trydenckiego, archidiakoni zachowali swoją dawną pozycję i przywileje.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • protodiakon
  • diakon
  • subdiakon
  • podział administracyjny Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce (1772)
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. archidiakon, dziedzictwo.ekai.pl [dostęp 2020-10-21].


    Rosyjski Kościół Prawosławny (Patriarchat Moskiewski) – kanoniczny Kościół prawosławny, obejmujący swoją jurysdykcją większość parafii prawosławnych na terenie Rosji, Białorusi, Litwy i Ukrainy oraz innych państw byłego Związku Radzieckiego, jak również część parafii złożonych z emigrantów rosyjskich w innych krajach. Od 1 lutego 2009 zwierzchnikiem Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej jest patriarcha Cyryl I.Karolingowie – dynastia frankijska wywodząca się od Karola Młota, panująca w latach 753-987. Pierwszym jej przedstawicielem miał być Arnulf z Metzu. Początkowo majordomowie dynastii Merowingów. Odsunęli ich od władzy 751 i sami objęli tron za zgodą możnowładztwa i papiestwa. Po śmierci Ludwika Pobożnego państwo frankijskie zostało podzielone na trzy części: zachodnią (Francia occidentalis), wschodnią (Francia orientalis) i środkową ciągnącą się od Flandrii po północną Italię i brzegi Morza Śródziemnego.




    Warto wiedzieć że... beta

    Kapłan – osoba, która spełnia w imieniu wspólnoty religijnej funkcje kultowe i rytualne. Funkcje te nadają jej rolę przynajmniej częściowego pośrednika między Bogiem a ludźmi. Kapłan musi poddawać się określonym wymogom religijnym i zazwyczaj posiada też pewne przywileje. Kapłanom często powierza się funkcje duchowej opieki wspólnotami. Kapłanem wybierany jest przez wspólnotę lub przez innych kapłanów. Dostęp do kapłaństwa może być ograniczony pewnymi względami, takim jak np. cechy psychiczne i duchowe, zdolności, wykształcenie, płeć. Otrzymanie statusu kapłana, zazwyczaj poprzedzone długim okresem nauk i prób, jest połączone z określonym obrzędem i ma duże znaczenie rytualne (zob. np. sakrament święceń).
    Katedra, kościół katedralny, kościół biskupi (łac. ecclesia cathedralis, z gr. καθέδρα, kathedra - krzesło, siedziba) – główny kościół biskupa diecezjalnego, arcybiskupa (archikatedra) lub patriarchy (kościół patriarchalny), w którym głosi on doktrynę katolicką. Termin stosuje się także do konkatedr i prokatedr. Niekiedy swobodnie jako określenie głównego kościoła miejskiego – nie zawsze jednak największy i najpiękniejszy kościół danej diecezji jest zarazem jej kościołem katedralnym, choćby w przypadku diecezji rzymskiej Bazylika św. Piotra znacznie przewyższa rozmiarami Bazylikę Laterańską. W historii sztuki i kultury utarło się, by ogólnie nazywać katedrami wielkie kościoły romańskie i gotyckie, niekoniecznie stanowiące katedry we właściwym sensie.
    Prawosławie – doktryna ortodoksyjnego (gr. ὀρθόδοξος – prawdziwie, prawidłowo wierzący) Kościoła chrześcijańskiego – jednej z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła katolickiego, powstałych w wyniku rozłamu w chrześcijaństwie z 1054 roku (tzw. schizmy wielkiej – co uznaje się historycznie bardziej uzasadnione niż pojęcie tzw. schizmy wschodniej).
    Kolegiata (łac. collegium – zgromadzenie równoprawnych urzędników) – kościół niebędący katedrą, przy którym istnieje kapituła, czyli zespół duchownych w randze kanoników, mających prawo wyboru biskupa. Przeznaczony również na modlitwy kolegium księży (duchowieństwo kolegiaty wyróżnia się spośród pozostałego duchowieństwa danej miejscowości posiadaniem pewnych przywilejów honorowych).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.018 sek.