• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Arbela



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Kyaksares (Cyaxares, Hvakhshathra, staropers.: Uwachszatra, akad.: Umakisztar) – władca państwa Medów (625–585 p.n.e.). Jego synem był Astyages – ostatni władca Medów.Asarhaddon, właśc. Aszur-aha-iddina (akad. Aššur-aha-iddina, biblijny Asarhaddon) – król Asyrii z dynastii Sargonidów, syn Sennacheryba; panował w latach 680-669 p.n.e.

    Arbela (asyryjskie Arbail, zapisywane Arba/Erba-ìl, współczesny Irbil) – starożytne miasto w północnej Mezopotamii, położone na równinie rozciągającej się na wschód od rzeki Tygrys, pomiędzy rzekami Duży Zab i Mały Zab. Historia zasiedlenia tego miasta obejmuje okres od (co najmniej) ostatnich wieków wczesnej epoki brązu, aż do okresu rzymskiego. W miejscu gdzie istniało to miasto nie prowadzone były nigdy większe prace wykopaliskowe, gdyż cały ten teren zajmuje zabudowa współczesnego irackiego miasta Irbil.

    Aszurbanipal, Asurbanipal, właśc. Aszur-bani-apli (akad. Aššur-bāni-apli, tłum. "bóg Aszur jest twórcą syna pierworodnego"), w tradycji greckiej Sardanapal, w tradycji biblijnej Asnefar bądź Asnappar – król Asyrii z dynastii Sargonidów; syn Asarhaddona; założyciel słynnej biblioteki w Niniwie; panował w latach 669-631 p.n.e.; pomimo rozruchów wewnętrznych utrzymał państwo w granicach od Zatoki Perskiej do Morza Śródziemnego.Sil-Isztar (akad. Ṣil-Ištar, tłum. „Cień/ochrona Isztar”) – wysoki dostojnik, gubernator prowincji Arbela za rządów Adad-nirari III (810-783 p.n.e.); z asyryjskich list i kronik eponimów wiadomo, iż w 787 r. p.n.e. sprawował on urząd limmu (eponima).

    Historia[ | edytuj kod]

    Miasto to, pod nazwą Urbilum, pojawia się po raz pierwszy w źródłach pisanych z okresu panowania III dynastii z Ur (2113-2005 p.n.e.). Jeden z władców tej dynastii, Szulgi (2096-2048 p.n.e.), spustoszyć miał region w którym leżało Urbilum, a jego następca, Amar-Suen (2047-2038 p.n.e.), przyłączyć miał ten region do swego państwa. W okresie istnienia państwa staroasyryjskiego Urbil/Urbilum znalazło się wśród miast zdobytych przez Szamszi-Adada I (1814-1782 p.n.e.) w trakcie jego wyprawy wojennej przeciw królestwu Qabra.

    Niniwa (akad. Ninua) – starożytne miasto w północnej Mezopotamii, leżące nad wschodnim, lewym brzegiem Tygrysu; jedna ze stolic Asyrii. Obecnie stanowisko archeologiczne Ninawa w Iraku, na północny wschód od Mosulu.Inan(n)a (sum. inana), Isztar (akad. ištar) – w mitologii mezopotamskiej bogini wojny i miłości, z czasem główna i jedyna licząca się bogini panteonu mezopotamskiego; jej kult rozpowszechnił się szeroko na całym obszarze starożytnego Bliskiego Wschodu – w Syrii i Fenicji (Asztarte) oraz Anatolii (Szauszka); w Babilonii czczona głównie w Uruk w świątyni E-anna ("Dom nieba").

    Na początku I tys. p.n.e. miasto to, zwane teraz Arbelą (asyryjskie Arbail), wchodziło już w skład państwa asyryjskiego. Wielokrotnie stanowiło ono punkt wyjściowy dla asyryjskich wypraw wojennych prowadzonych w kierunku wschodnim. Pod koniec panowania Salmanasara III (858-824 p.n.e.) Arbela wraz z Aszur, Niniwą i 24 mniejszymi miastami dołączyła do wielkiej rebelii Aszur-da’’in-apla, syna króla. Rebelię tą udało się stłumić dopiero Szanszi-Adadowi V (823-811 p.n.e.), innemu synowi i następcy Salmanasara III.

    Sargon II, właśc. Szarru-kin II (akad. Šarru-kīn, biblijny Sargon) – władca Asyrii, który panował w latach 722-705 p.n.e. W wyniku przewrotu wojskowego w czasie oblężenia Samarii obalił Salmanasara V. Ojciec Sennacheryba, założyciel dynastii Sargonidów. Jego żoną była królowa Atalia.Irbil, Arbil (akad. Arbail; arab. اربيل; kurd. Hewlêr; asyr. ܐܪܒܝܠ – Arab’ilu; tur. Erbil) – miasto w północnym Iraku, na zachodnim pogórzu Gór Kurdystańskich, ośrodek muhafazy Irbil i stolica Kurdyjskiego Okręgu Autonomicznego, zamieszkiwane przez prawie milion osób (głównie sunnickich Kurdów i chrześcijańskich Asyryjczyków).

    Szczyt rozwoju Arbela osiągnęła za panowania Aszurbanipala (668-637? p.n.e.), który wzniósł w tym mieście jedną ze swych głównych rezydencji. W niej przyjął on ambasadorów króla Urartu, najprawdopodobniej Rusy II, po swym zwycięstwie nad Elamitami. W 615 r. p.n.e. miasto zdobył i zajął medyjski król Kjaksares. Za panowania Achemenidów (VI-IV w. p.n.e.) Arbela była jednym z ważniejszych miast stworzonego przez nich imperium. W pobliżu tego miasta rozegrała się w październiku 331 r. p.n.e. bitwa pod Gaugamelą, w której Aleksander Macedoński zadał decydującą klęskę królowi perskiemu Dariuszowi III.

    Medowie – lud indoeuropejski zamieszkujący w starożytności północno-wschodni Iran. Według Herodota dzielili się na następujące plemiona: Busowie, Paretakenowie, Struchaci, Arizantowie, Budiowie, Magowie .Salmanasar III, właśc. Salmanu-aszared III (akad. Salmānu-ašarēd, tłum. "bóg Salmanu jest pierwszy/najważniejszy") – król Asyrii, syn i następca Aszur-nasir-apli II; według Asyryjskiej listy królów panować miał przez 35 lat. Jego rządy datowane są na lata 858-824 p.n.e.


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Amar-Suen (sum. amar.EN.ZU, tłum. "Młody byczek boga Suena") – król sumeryjski, syn Szulgiego, twórcy potęgi państwa III dynastii z Ur, panował w latach 2047-2038 p.n.e. (chronologia średnia). Utrzymał supremację III dynastii z Ur nad Sumerem i Akadem. Z czasów jego panowania pochodzą pierwsze wzmianki o pojawieniu się nowych ludów koczowniczych - Amorytów, co zmusiło go do zbudowania szeregu fortyfikacji. Odbył również dwie kampanie wojenne - do Kurdystanu i na wschód do Elamu. Jego następcą został jego brat Szu-Suen.
    Szamszi-Adad I (akadyjskie Šamšī-Adad; amoryckie Šamšī-Addu - tłum. "Słońcem moim jest bóg Adad") – Amoryta, syn Ila-kabkabi z miasta Terqa, założyciel amoryckiej dynastii państwa asyryjskiego; twórca pierwszego asyryjskiego imperium. Według Asyryjskiej listy królów panować miał przez 33 lata (1814-1782 p.n.e.). Prowadził intensywną politykę podbojów, która doprowadziła Asyrię do pozycji mocarstwa w północnej Mezopotamii. Opanował terytoria od gór Zagros po Syrię i dotarł nawet do Morza Śródziemnego.
    Epoka brązu – jedna z epok prehistorii, następująca po epoce kamienia, a poprzedzająca epokę żelaza. Epoka ta ma zróżnicowane ramy czasowe, zależne od terenu występowania. Najwcześniej, na południowym Kaukazie i w obszarze Morza Egejskiego, w III tysiącleciu p.n.e., wykształciły się ośrodki, w których opanowano umiejętność obróbki metali. W Egipcie i na Bliskim Wschodzie (Dżemdet Nasr), za początek epoki brązu przyjmuje się umownie rok 3400 p.n.e., w Europie Południowej 2800 p.n.e., na terenach dzisiejszych wschodnich Niemiec i zachodniej Polski 2200 p.n.e. Koniec epoki brązu przypada na lata 1000 – 700 p.n.e.
    Szamszi-Adad V (akad. Šamšī-Adad, tłum. "Słońcem moim jest bóg Adad") - władca Asyrii, młodszy syn i następca Salmanasara III; według Asyryjskiej listy królów panować miał przez 13 lat. Jego rządy datowane są na lata 823-811 p.n.e.
    Szulgi – król sumeryjski, syn Ur-Nammu, założyciela III dynastii z Ur, twórca potęgi tego państwa. Panował w latach 2096-2048 pne. (chronologia średnia). Ukończył budowę zigguratu boga Nanny w Ur. Zreformował armię, podjął szereg wypraw wojennych do Elamu i północnej Mezopotamii. Założył również szkoły skrybów w Ur i Nippur. Zginął śmiercíą gwałtowną i został pochowany w Ur. Jego następcą został jego syn Amar-Suen.
    Urartu, Ararat, Biajnili, Królestwo Wan (urart. – bi-a-i-na; orm. – Ուրարտու; tur. – Urartular; pers. – اورارتو) – starożytne państwo na Bliskim Wschodzie, na obszarze Wyżyny Armeńskiej (obecnie terytorium byłego Urartu znajduje się w granicach Armenii, Turcji i Iranu). Najwcześniejsze wzmianki o Urartu jako związku plemion pochodzą z XIII wieku p.n.e.; jako samodzielne państwo wymienione zostało w źródłach pisanych z VIII wieku p.n.e. Upadek królestwa nastąpił w VI wieku p.n.e., przedtem Urartu zajmowało silną pozycję wśród państw Bliskiego Wschodu.
    Adad-nirari III (sum. iškur.érin.táh; akad. Adad-nērārī, tłum. "bóg Adad jest moją pomocą") – władca Asyrii, syn i następca Szamszi-Adada V; według Asyryjskiej listy królów panować miał przez 28 lat. Jego rządy datowane są na lata 810-783 p.n.e. Za jego małoletności rządziła jego matka, królowa Sammu-ramat, uważana przez wielu badaczy za pierwowzór greckiej Semiramidy.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.022 sek.