• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Arabska rewolta



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Młodoturcy (tur. Jön Türkler lub Genç Türkler) – nacjonalistyczny i modernistyczny ruch polityczny w Turcji na przełomie wieku XIX i XX, dążący do obalenia monarchii osmańskiej i reorganizacji państwa.Abd Allah ibn Husajn, Abdullah I bin al-Hussein (ur. w lutym 1882 w Mekce, zm. 20 lipca 1951 w Jerozolimie) – emir Emiratu Transjordanii (1921-1946), a następnie król Królestwa Transjordanii (od 1949 Jordańskie Królestwo Haszymidzkie). Pochodził z dynastii Haszymidów.
    Przebieg[ | edytuj kod]

    Ogłoszone przez Husajna i jego synów powstanie wybuchło między 5 a 10 czerwca 1916 r. W pierwszych jego tygodniach Arabowie wspierani przez Brytyjczyków zdobyli Mekkę i At-Ta’if oraz porty nad Morzem Czerwonym: Dżuddę, Rabigh i Janbu. Wojska szarifa opierały się jednak głównie na niewyszkolonych, pozbawionych nowoczesnego sprzętu i skłóconych między sobą plemionach Beduinów, które w wielu przypadkach swoją służbę uzależniały od wypłacanego im żołdu. Ich atak na kilkunastotysięczny, wspierany przez lotnictwo i artylerię, garnizon Medyny zakończył się fiaskiem. Dowodzący jego obroną Fakri Pasza mógł teraz zagrozić Mekce i spacyfikować powstanie. Zmusiło to państwa Ententy do zwiększenia aktywności w Arabii.

    Ali ibn al-Husajn al-Ali al-Haszimi (ar. علي بن الحسين بن علي الهاشمي; ur. 1879, zm. 1935) – król Hidżazu i szarif Mekki w latach 1924-1925.Damaszek (arab. دمشق, transk. naukowa Dimašq, transk. polska Dimaszk; dialekt damasceński: š-Šām) – stolica oraz największe miasto Syrii – 1,71 mln mieszkańców (XII 2009), cały zespół miejski – 4,36 mln mieszkańców (2007). Leży w południowo-zachodniej części kraju, w oazie nad rzeką Barada u podnóża gór Antyliban, na skraju Pustyni Syryjskiej. Jest to największy ośrodek przemysłowy i naukowy w Syrii, jedno z czterech świętych miast islamu, a także (od 1268) siedziba prawosławnego Patriarchatu Antiochii, znaczący ośrodek handlowy. Aglomeracja Damaszku stanowi wydzieloną jednostką administracyjną Syrii.

    Haszymici nie godzili się jednak na obecność chrześcijańskich wojsk w głębi Hidżazu. Wobec tego, pod koniec lata, Francuzi skierowali do Arabii podpułkownika Brémonda z zadaniem stworzenia oddziału składającego się z muzułmanów pochodzących z francuskich kolonii. Natomiast Brytyjczycy w połowie października wysłali z rozpoznawczą misją do Dżuddy Ronalda Storrsa, któremu towarzyszył T.E. Lawrence, młody kapitan kairskiego Wydziału Wywiadu. Za zgodą Abd Allaha, syna Husajna, Lawrence odbył podróż w głąb Hidżazu, by bezpośrednio zapoznać się z panującą tam sytuacją. Wyprawa przekonała go, że Wielka Brytania nie powinna wysyłać do Arabii własnych oddziałów, a jedynie wesprzeć powstańców (ze szczególnym uwzględnieniem Fajsala, trzeciego z synów szarifa) logistycznie i finansowo w ich działaniach partyzanckich. Propozycja Lawrence’a spotkała się z uznaniem brytyjskiego dowództwa w Kairze. Wkrótce ponownie wysłano go do Hidżazu, tym razem już w roli doradcy wojskowego przy sztabie emira Fajsala.

    Rozejm w Mudros – układ rozejmowy kończący działania wojenne I wojny światowej pomiędzy Imperium Osmańskim a Ententą, podpisany 30 października 1918 na pokładzie okrętu liniowego Royal Navy HMS Agamemnon, stojącego na kotwicy w porcie Mudros na greckiej wyspie Lemnos.Kolej Hidżaska (arab. سكة حديد الحجاز, Sikkat Hadid al-Hidżaz; tur. Hicaz Demiryolu) – linia kolei wąskotorowej z Damaszku do Medyny, biegnąca przez krainę Hidżaz w Arabii Saudyjskiej, od której bierze swoją nazwę. Obecnie znajduje się na terenie Syrii, Jordanii i Arabii Saudyjskiej. Łączna długość 1320 km, rozstaw szyn 1050 mm.
    Wojska Fajsala wkraczają do Wadżh w obiektywie T.E. Lawrence’a

    Brytyjczycy namawiali Arabów na zajęcie Al-Wadżh – portu nad Morzem Czerwonym usytuowanego na północ od Medyny. Mógł on bowiem pełnić funkcję bazy dla wypadów na Kolej Hidżaską i inne połączenia między Lewantem a tureckim garnizonem Medyny. Fajsal myślał o tym manewrze już wcześniej, ale nie chciał przerzucać swojego wojska daleko od narażonej na napaść Mekki. Ze względu na naciski sprzymierzeńców ustąpił i w styczniu 1917 r. powstańcy zdobyli Al-Wadżh. Przy udziale Lawrence’a i innych brytyjskich oficerów podjęli niebawem ataki na kolej – wysadzali pociągi i tory oraz przerywali linie telegraficzne. Te działania uniemożliwiały do końca wojny ofensywne wykorzystanie osmańskich jednostek stacjonujących w Medynie.

    Otto Liman von Sanders (ur. 17 lutego 1855 w Słupsku - zm. 22 sierpnia 1929 w Monachium), niemiecki generał, dowódca wojsk niemieckich i tureckich podczas I wojny światowej. Zwycięzca spod Gallipoli.Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie. Od północy rozpościera się Morze Śródziemne, a na wschodzie Morze Czerwone.

    Wiosną 1917 r. Lawrence wraz z wodzem Audą abu Taji wyruszył z Arabii na czele niewielkiej gromady Beduinów. Oddział ten wyłonił się z pustyni daleko na północy i zaskoczył Turków atakiem na leżący nad północną zatoką Morza Czerwonego port Akaba, który poddał się 6 lipca. Zaopatrywane przez Akabę wojska powstańcze mogły teraz rozszerzyć swoją działalność na Syrię i zapewnić wsparcie Brytyjczykom walczącym w Palestynie. Oddziały Fajsala (mianowanego generałem) znalazły się od tej pory pod komendą Edmunda Allenby’ego, nowego dowódcy brytyjskiego korpusu w Egipcie. Rebelianci, zasileni przez arabskich jeńców i dezerterów z armii osmańskiej, stanowili teraz prawe skrzydło nacierających na Palestynę wojsk Ententy i (mimo wcześniejszych wątpliwości wielu Brytyjczyków) udowodnili swoją wartość bojową w konwencjonalnych starciach z Turkami.

    Lewant (od wł. levante – wschód) – pochodzące z języka włoskiego określenie krajów leżących na wschodnim, azjatyckim wybrzeżu Morza Śródziemnego. Granice wyznaczają: Morze Śródziemne, Taurus, Mezopotamia, pustynie Półwyspu Arabskiego i Morze Czerwone. Obszar ten obejmuje dzisiejsze państwa: Syrię, Jordanię, Liban, Izrael oraz Autonomię Palestyńską. W szerszym znaczeniu do Lewantu zalicza się również Azję Mniejszą (Turcja) i Egipt.Rabigh (arab. رابغ) - miasto położone w saudyjskiej prowincji Mekka. Populacja ok. 100 000 osób (2004 rok). Ośrodek przemysłowy. Do początków XVII wieku nazywane Al-Johfa. Lokalizacja: 22°48′N 39°02′E.

    We wrześniu 1918 r. siły arabskie wzięły udział w bitwie pod Megiddo, która zakończyła się całkowitym rozbiciem przez Allenby’ego wojsk osmańskich gen. von Sandersa. Buntownicy przerywali tureckie linie komunikacyjne oraz znosili oddziały wroga wycofujące się przed brytyjską ofensywą. Wkrótce osmańska załoga opuściła Damaszek, a władzę nad miastem przejęli jego arabscy mieszkańcy, którzy nad ranem 1 października powitali wkraczającą jednostkę australijskiej kawalerii. Kilka godzin później do miasta wjechał Lawrence wraz z przedstawicielami Fajsala. Dopiero teraz Arabów oficjalnie poinformowano o założeniach umowy Sykes-Picot. Aby zapobiec przejęciu przez Francuzów Libanu, powstańcy 5 października zaatakowali i zdobyli Bejrut, lecz – ze względu na presję Brytyjczyków – musieli go opuścić. 25 października rebelianci zajęli Aleppo, a pięć dni później Turcja podpisała zawieszenie broni.

    Aleppo (arab. حلب Halab, tur. Haleb) – miasto w północno-zachodniej Syrii, około 50 km na południe od granicy z Turcją, w połowie drogi między Eufratem a wybrzeżem Morza Śródziemnego, na krańcach Pustyni Syryjskiej, w okolicy półpustynnej, o ostrym klimacie. Siedziba władz prowincji Halab. Największe miasto Syrii - 1,4 mln mieszkańców (1990), 1,7 mln mieszkańców (1999), 2,0 mln mieszkańców (dane szacunkowe z 2003). Jedno z najstarszych nieprzerwanie zamieszkanych miast Bliskiego Wschodu - od co najmniej 1800 p.n.e. Zamieszkane głównie przez Arabów, dość liczni są Turcy i Ormianie, oprócz nich mieszkają w Aleppo Grecy, Kurdowie i Żydzi. Ośrodek przemysłu włókienniczego i spożywczego, ośrodek tkactwa dywanów. Jedno z większych centrów handlowych Bliskiego Wschodu. Węzeł komunikacyjny - skrzyżowanie szlaków kolejowych i drogowych, międzynarodowy port lotniczy, przez miasto przebiega rurociąg z Homsu do Latakii. Ośrodek nauki i kultury - uniwersytet, muzułmańska szkoła teologiczna, szkoła muzyczna.Sir Edmund Henry Hynman Allenby, 1 Wicehrabia Allenby, ps. „Bloody Bull” (ur. 23 kwietnia 1861, zm. 14 maja 1936), GCB, GCMG, GCVO – brytyjski marszałek polny (Field Marshal), znany zwłaszcza z dowodzenia podczas I wojny światowej, podczas której prowadził Egipski Korpus Ekspedycyjny w kampanii na półwyspie Synaj i w Palestynie.

    Skutki[ | edytuj kod]

    Po zakończeniu wojny niepodległość uzyskały ludy zamieszkujące Półwysep Arabski, gdzie szarif Husajn sprawował suwerenną władzę nad Królestwem Hidżazu. Inaczej sytuacja przedstawiała się na północy: mimo rokowań prowadzonych przez Fajsala i Lawrence’a w ramach konferencji pokojowej w Paryżu oraz stoczonej przez emira wojny, na mocy traktatu w Sèvres Liban i Syria znalazły się pod rządami Francji, a Mezopotamia i Palestyna we władaniu Zjednoczonego Królestwa. Dopiero bunty arabskiej ludności zmusiły Brytyjczyków do zmiany polityki wobec Bliskiego Wschodu. Po konferencji w Kairze w 1921 r. Fajsal został królem częściowo niepodległego Iraku, a jego brat Abd Allah władcą Transjordanii. W latach 1924–25 siły Abd al-Aziza ibn Sauda zajęły Hidżaz, usunęły z tronu króla Alego ibn Husajna i z przyzwoleniem Brytyjczyków zakończyły władzę Haszymitów w tym regionie.

    Liban (arab. لبنان Lubnān; الجمهوريّة اللبنانيّة al-Jumhūrīya al-Lubnānīya, Republika Libańska) – państwo w zachodniej Azji, na obszarze Bliskiego Wschodu, nad Morzem Śródziemnym graniczące z Syrią i Izraelem.Kair (arab. القاهرة; - trl. Al-Qāhirah, trb. Al-Kahira) – stolica i największe miasto Egiptu (214 km², liczba ludności 6 787 000 stałych mieszkańców, zespół miejski 17,285 mln mieszkańców (tzw. Wielki Kair) – największe miasto Afryki i Bliskiego Wschodu). Nie ma dokładnych statystyk na temat liczby ludności Kairu. Powodują to ciągłe wędrówki mieszkańców. Szacuje się, że codziennie przybywa tu tysiąc nowych mieszkańców. Ponad 2 mln osób mieszka w tzw. „Mieście umarłych”. Kair nazywane jest „Miastem tysiąca minaretów” lub „Matką Świata”. To największy ośrodek świata islamskiego. Położone jest nad Nilem.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Imperium brytyjskie – imperium kolonialne obejmujące dominia, kolonie, protektoraty, terytoria mandatowe i inne terytoria zależne należące do Wielkiej Brytanii lub przez nią zarządzane. Rozwinęło się z kolonii i placówek handlowych zakładanych przez Anglię pomiędzy końcem XVI a początkiem XVIII wieku. U szczytu swojej potęgi było największym imperium w historii świata i przez ponad stulecie było jedynym supermocarstwem. W 1925 roku imperium brytyjskie zamieszkiwało około 478 milionów ludzi, co stanowiło jedną czwartą ówczesnej ludności świata. Liczyło około 35,8 mln km² powierzchni, tj. prawie jedną czwartą powierzchni lądowej Ziemi. W rezultacie jego dziedzictwo polityczne, prawne i kulturowe, podobnie jak język angielski, rozprzestrzeniło się w wielu częściach świata. U szczytu swojej potęgi było często określane jako „imperium, nad którym nigdy nie zachodzi słońce”, gdyż dzięki jego rozległości zawsze istniało takie terytorium do niego należące, gdzie trwał dzień.
    Syria (arab. سوريا / سورية, transk. Sūriyya), nazwa oficjalna: Syryjska Republika Arabska (arab. الجمهورية العربية السورية, transk. Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) – arabskie państwo na Bliskim Wschodzie, graniczące z Turcją (822 km), Irakiem (605 km), Jordanią (375 km), Libanem (375 km) i Izraelem (76 km).
    Bliski Wschód (arab. الشرق الأوسط; hebr. המזרח התיכון; per. خاورمیانه, Xâvar-e Miyâne; przestarzałe Lewant) – region geograficzny leżący na styku Azji, Europy i Afryki.
    Sajd Husajn bin Ali (ur. 1854 - zm. 4 czerwca 1931) - szarif Mekki oraz emir Mekki od roku 1908 do roku 1917, następnie król Hidżazu - państwa będącego kontynuacją emiratu Mekki. Przyjęcie tytułu królewskiego zostało uznane przez społeczność międzynarodową. Kawaler brytyjskiego Orderu Łaźni. W roku 1924 ogłosił się kalifem wszystkich muzułmanów. Husajn bin Ali panował w Hidżazie do roku 1924, gdy jego kraj został najechany przez Abdula Aziza al Sauda. Husajn bin Ali przekazał wówczas koronę i inne tytuły świeckie swojemu synowi, Alemu.
    Mekka (pełna nazwa: Makkat ul-Mukarramah, znana również jako Makka; ar. مكة) – święte miasto islamu, miasto w zachodniej części Arabii Saudyjskiej, stolica prowincji Al-Hidżaz, położona u podnóża masywu górskiego (277 m n.p.m.) Dżabal al-Karnajt, w wąskiej i piaszczystej Dolinie Abrahama. Zamieszkuje ją ok. 1,7 mln ludzi. Trzecie co do wielkości miasto kraju.
    Bejrut (arab. بيروت, Bayrūt, fr. Beyrouth, gr. Berytos) – stolica i największe miasto Libanu, leżące w środkowej części kraju. Liczy 2 mln 60 tys. mieszkańców (2012), większość pochodzenia arabskiego. Dawniej miasto było nazywane: Birutu, Berytos. Znajduje się tu wiele zabytków i dobytku historycznego kraju.
    Aden (Adan) to miasto w Jemenie nad Zatoką Adeńską (Morze Arabskie), 170 km na wschód od cieśniny Bab al-Mandab. Kolonia brytyjska w latach 1839–1962. Dobrze zachowane liczne pałace i nowożytne fortyfikacje nadbrzeżne. Znany ośrodek wypoczynkowy. Miasto liczy 737 811 mieszkańców (dane z grudnia 2004). Drugie co do wielkości miasto kraju.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.88 sek.