• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Antropologia prawa

    Przeczytaj także...
    Kolonializm – polityka państw rozwiniętych gospodarczo polegająca na utrzymywaniu w zależności politycznej i ekonomicznej krajów słabo rozwiniętych, wykorzystywaniu ich zasobów ludzkich i surowcowych. Zgodnie z zachodnią tradycją kolonializm datowany jest od epoki wielkich odkryć geograficznych, chociaż znany był już w czasach starożytności.Solidarność mechaniczna - wedle koncepcji Durkheima jest to więź występująca w społecznościach prymitywnych, gdzie świadomość jednostkowa nie indywiduuje się od świadomości kolektywnej. Wiąże się to z brakiem podziału pracy, więc również brakiem konieczności dywersyfikacji predyspozycji poszczególnych osobników. Cechą prawa społeczeństw solidarnych mechanicznie była represyjność, tj. nastawienie na zadośćuczynienie i uspokojenie sumienia kolektywnego.
    Solidarność organiczna - termin wprowadzony przez É. Durkheima w dziele "O podziale pracy społecznej". Solidarność organiczna, w odróżnieniu od solidarności mechanicznej, oparta jest na różnicach między ludźmi. Różnice te pozwalają jednostkom uzupełniać się, aby lepiej osiągać swoje własne cele. Podział społeczny, który jest źródłem solidarności organicznej, umożliwia jednostkom niesamowystarczalnym wykonywanie swojego własnego zawodu. E. Durkheim formułuje zasadę podziału pracy, którą powinny się kierować jednostki w społeczeństwie. Brzmi ona: "Bądź w stanie pełnić użytecznie daną funkcję". Solidarność społeczna charakteryzuje społeczeństwa industrialne, w którym występuje wysoki stopień podziału pracy i jej wyspecjalizowania.

    Antropologia prawa – nauka społeczna sytuująca się między antropologią społeczną i naukami prawnymi. Bada relacje między prawem, kulturą, gospodarką, władzą i językiem w społecznościach żyjących w różnych warunkach naturalnych i kulturowych. Antropologia prawa jest silnie związana z socjologią prawa. Jest też częścią szerszego kierunku badań nad prawem i społeczeństwem.

    Bronisław Kasper Malinowski (ur. 7 kwietnia 1884 w Krakowie, zm. 16 maja 1942 w New Haven) – polski antropolog społeczny i ekonomiczny, podróżnik, a także etnolog, religioznawca i socjolog.Język – ukształtowany społecznie system budowania wypowiedzi, używany w procesie komunikacji interpersonalnej. Na język składają się dwa elementy:

    Historia dyscypliny[edytuj kod]

    Początki antropologii prawa związane są z paradygmatem ewolucjonistycznym. Zgodnie z nim prawo pojawia się na pewnym etapie rozwoju społecznego i może być traktowane jako miernik cywilizacji. Dla Henry'ego Maine'a wraz z rozwojem społeczeństw następuje przejście od prawa opartego na przypisanym statusie, do prawa opartego na kontrakcie. Inny rodzaj ewolucjonizmu prezentuje Émile Durkheim. Społeczeństwa pierwotne opierać się miały na solidarności mechanicznej i prawie represyjnym. Wraz z rozwojem społecznym więzy te zastępuje solidarność organiczna i bardziej zróżnicowane prawo restytucyjne.

    Socjologia prawa nauka społeczna sytuująca się między socjologią a naukami prawnymi. Zajmuje się genezą, funkcjami, i społecznym działaniem zjawisk prawnych. Naukami pokrewnymi są kryminologia, socjotechnika i antropologia prawa. Niekiedy odróżnia się od niej socjologiczną jurysprudencję, czyli naukę prawną sięgającą pomocniczo po wiedzę socjologiczną.Gospodarka – całokształt działalności gospodarczej prowadzonej w danym regionie (gospodarka regionalna), kraju (gospodarka narodowa) lub na całym świecie (gospodarka światowa). Działalność ta polega na wytwarzaniu dóbr i świadczeniu usług zgodnie z potrzebami ludności. Najprostszy podział gospodarki wyróżnia trzy sektory: usługi, przemysł, rolnictwo.

    Ewolucjonizm został poddany krytyce przez przedstawicieli funkcjonalizmu, takich jak Bronisław Malinowski czy Alfred Radcliffe-Brown. Autorzy ci wskazywali, że prawo nie jest właściwe jedynie wysoce rozwiniętym społecznościom, lecz pojawia się we wszystkich społecznościach, jako system utrzymywania spójności i sprawowania kontroli społecznej. W Zwyczaju i zbrodni w społeczności dzikich Malinowski podkreśla rolę wzajemności i społecznego zakorzenienia prawa. Wielu autorów krytykuje jednak ujęcie Malinowskiego jako zbyt szerokie i nie pozwalające odróżnić prawa od innych aspektów kultury (np. obyczaju czy religii).

    Nauki prawne – zbiór nauk społecznych zawierających elementy nauk humanistycznych i nauk ścisłych, zajmujących się prawem.Kultura (z łac. colere = „uprawa, dbać, pielęgnować, kształcenie”) – termin ten jest wieloznaczny, pochodzi od łac. cultus agri („uprawa roli”), interpretuje się go w wieloraki sposób przez przedstawicieli różnych nauk. Kulturę można określić jako ogół wytworów ludzi, zarówno materialnych, jak i niematerialnych: duchowych, symbolicznych (takich jak wzory myślenia i zachowania).

    Problematyka badawcza[edytuj kod]

    Problematyka porównawczych badań nad prawem w różnych kulturach nadal stanowi jeden z głównych tematów antropologii prawa. Na tym gruncie wysuwane są ogólniejsze twierdzenia na temat istoty prawa i jego funkcji. Tematyka ta pokrywa się często z zainteresowaniami socjologii prawa.

    Funkcjonalizm – jeden z głównych kierunków teoretycznych antropologii, powstały w latach 1920., polegający na założeniu, że każde, nawet najmniejsze zjawisko kulturowe ma jakąś funkcję ważną dla całości systemu społecznego. Twórcami i głównymi przedstawicielami tej orientacji badawczej był polski antropolog Bronisław Malinowski i brytyjski Alfred Reginald Radcliffe-Brown.Ewolucjonizm w naukach społecznych i historii, zwany także ewolucjonizmem kulturowym lub ewolucjonizmem kulturowo-społecznym – zbiór teorii opisujących ewolucję społeczeństwa, które przechodzi przez poszczególne etapy podczas rozwoju społecznego. Ewolucjonizm jest jedną z najstarszych teorii w socjologii i antropologii kulturowej i w swojej klasycznej postaci został sformułowany (i dominował w całej nauce) w XIX wieku.

    Jednym z najważniejszych kierunków badań antropologów prawa są badania nad sposobami rozwiązywania sporów w różnych społecznościach. Tematyka ta pojawia się już w pracach ewolucjonistów, jednak dopiero późniejsze badania terenowe w istotny sposób przyczyniły się do jej zrozumienia. W swoich badaniach na temat Czejenów Karl N. Llewellyn E. Adamson Hoebel prezentowali nie oparty na normach sposób rozumienia prawa i system rozwiązywania sporów. Prawo jest tu mechanizmem radzenia sobie z problemami danej społeczności i jego głównym celem jest przywracanie równowagi w grupie, które następuje poprzez uzgadnianie różnych stanowisk i doprowadzanie do konformizmu, a nie poprzez stosowanie abstrakcyjnych norm.

    Antropologia kulturowa (antropologia społeczna) – dyscyplina nauk społecznych badająca organizację kultury, rządzące nią prawa, historyczną zmienność i etniczną różnorodność kultur w celu skonstruowania ogólnej teorii kultury. Jest to jeden z głównych działów szeroko rozumianej antropologii, zajmuje się badaniem kultury we wszystkich jej przejawach.Alfred Reginald Radcliffe-Brown (ur. 17 stycznia 1881 w Briningham, zm. 24 października 1955 w Londynie) – brytyjski antropolog kulturowy.

    Inne popularne tematy antropologii prawa obejmują relacje między prawem a kolonializmem, językiem, władzą, czy na temat pluralizmu prawnego.

    W Polsce antropologią prawa zajmuje się m.in. Jacek Kurczewski.

    Przypisy

    1. Bronisław Malinowski; Zwyczaj i zbrodnia w społeczności dzikich; Życie seksualne dzikich; Warszawa 1984
    2. S.E. Merry; Law: Anthropological Aspects; w: Neil J. Smelser; Paul B. Baltes (red.); International Encyclopedia of Social and Behavioral Sciences; Paolo Alto – New York 2001.
    3. E. Adamson Hoebel; Karl N. Llewellyn; The Cheyenne Way: Conflict and Case Law in Primitive Society; Norman, OK 1983.
    4. por. Jacek Kurczewski; Prawo prymitywne: zjawiska prawne w społeczeństwach przedpaństwowych; Warszawa 1973.
    Policentryczny system prawa – system prawa, który w przeciwieństwie do systemów prawa stanowionego przez legislaturę państwa, zakłada współistnienie niezależnych i konkurujących ze sobą systemów prawnych. Podstawą obowiązywania w sporze danego systemu prawnego jest porozumienie stron lub decyzja sądu.Henry Sumner Maine (ur. 15 sierpnia 1822 w Roxburgh w Anglii, zm. 3 lutego 1888 w Cannes we Francji) - brytyjski antropolog społeczny, socjolog, historyk prawa i komparatysta prawny.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Zwyczaj i zbrodnia w społeczności dzikich (tytuł oryg. ang. Crime and Custom in Savage Society) - praca Bronisława Malinowskiego, jedna z klasycznych pozycji antropologii prawa. Zawiera krytykę dotychczasowych badań nad prawem tubylczym, oraz opis zjawisk prawnych wśród mieszkańców Wysp Trobriandzkich.
    Władza – możliwość wywierania przez jednostkę bądź grupę rzeczywistego wpływu na istotne okoliczności życia przez ukierunkowywanie własnego postępowania (władza nad sobą - indywidualna) lub postępowania innych osób (władza nad innymi - społeczna). Władza społeczna jest zdolnością ukierunkowywania zachowań innych ludzi niezależnie od tego, czy jest to zgodne z ich interesem i wolą. Tam, gdzie przeważa zgodność interesów i woli współzależnych osobników, zbędne są stosunki władcze.
    Funkcja społeczna jest to własność elementu systemu społecznego, mająca wpływ, zazwyczaj pozytywny na funkcjonowanie tego systemu w otoczeniu społecznym.
    Prawo, a ściślej prawo w ujęciu przedmiotowym – system norm prawnych, czyli ogólnych, abstrakcyjnych i jednoznacznych dyrektyw postępowania, które powstały w związku z istnieniem i funkcjonowaniem państwa lub innego uporządkowanego organizmu społecznego, ustanowione lub uznane przez właściwe organy władzy odpowiednio publicznej lub społecznej i przez te organy stosowane, w tym z użyciem przymusu.
    Badania terenowe (ang. field work) to termin odnoszący się do wszelkiego rodzaju badań z zakresu nauk społecznych, w których badacz "rusza zza biurka" i przeprowadza swój projekt w analizowanej społeczności.
    Jacek Maria Kurczewski (ur. 11 stycznia 1943 w Edynburgu) – polski socjolog, specjalizujący się w socjologii i antropologii prawa oraz obyczajów, wicemarszałek Sejmu I kadencji.
    Émile Durkheim (ur. 15 kwietnia 1858, zm. 15 listopada 1917) – francuski filozof, socjolog i pedagog. Był profesorem w Bordeaux, gdzie w 1895 roku objął pierwszą w Europie katedrę socjologii, od 1902 roku wykładał na Sorbonie.

    Reklama