• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Antropologia ciała



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Taniec – forma sztuki performance, składająca się z celowo wybranych sekwencji ludzkiego ruchu. Ruch ten ma wartość estetyczną i symboliczną, i jest uznawany jako taniec przez wykonawców i obserwatorów w danej kulturze. Taniec może być podzielone i opisany ze względu na rodzaj choreografii, rodzaj ruchów lub historyczne pochodzenie.Joga (sanskryt योग) – jeden z sześciu ortodoksyjnych (tzn. uznających autorytet Wed) systemów filozofii indyjskiej, zajmujący się związkami pomiędzy ciałem a umysłem (świadomością i duchem). Oznacza to, że poprzez odpowiedni trening ciała (w tym ascezę), dyscyplinę duchową (medytację) i przestrzeganie zasad etycznych, deklaruje ona możliwość przezwyciężenia prawa karmana i wyzwolenia praktykującego z kręgu wcieleń (sansara).

    Antropologia ciała – gałąź antropologii, która zajmuje się w szczególności refleksją nad różnymi koncepcjami i wykorzystaniem ciała ludzkiego i jego organów w różnych kulturach. Różni się od antropologii fizycznej w tym sensie, że jest bardziej zainteresowana morfologią i fizjologią człowieka w ich wymiarze społecznym. Odsłania w ludzkim ciele, dotąd zawłaszczonym przez nauki biologiczne, wartości pozasomatyczne odciśnięte na nim. Człowiek, jako ciało-podmiot staje się nie tylko sprawcą kultury, ale sam jest przez nią konstruowany i zmienia się pod jej wpływem. Jest przez tę kulturę kształtowany i modelowany. Pole badań antropologii ciała skupia się więc na działaniach, w których świat zewnętrzny, rzeczywistość, w której jednostka uczestniczy i jest jej częścią – społeczeństwo, tradycja, władza, wiedza, polityka, sport, postęp technologiczny i inne – odbijają na ciele ludzkim swoje piętno – „konstruują” je.

    Aztekowie, Mexikowie – najsilniejszy w prekolumbijskim Meksyku naród indiański, posługujący się językiem nahuatl z rodziny uto-azteckiej. W momencie konkwisty przewodzili najsilniejszej federacji państw na obszarze Mezoameryki.Etnografia – dyscyplina naukowa zajmująca się całościowym opisem i analizą kultur ludowych różnych społeczności i grup etnicznych. Jej zakres obejmuje teorię kultury ludowej jak i badanie poszczególnych jej dziedzin i wytworów materialnych. W zależności od tradycji naukowej, pod pojęciem etnografia rozumie się wszystkie nauki etnologiczne, bądź też jedną z tych nauk.

    Spis treści

  • 1 Początki antropologii ciała
  • 1.1 Ciało i płeć
  • 1.2 Szkoły i zainteresowani badawcze
  • 2 Wczesne badania nad ciałem i kulturą w odniesieniu do sportu
  • 3 Słowo i pojęcie „kultury ciała” – alternatywana praktyka
  • 4 Studia nad kulturowym aspektem ciała – nowa szkoła krytyczna
  • 5 Kwestionowanie „indywidualnego” ciała
  • 6 Czas społeczny
  • 7 Przestrzeń społeczna
  • 8 Cywilizacja, dyscypliny, nowoczesność
  • 9 Ciało przemysłowe i produkcja
  • 10 Trajektorie ciała w kulturze
  • 11 Kultury ciała
  • 12 Analiza konfiguracji
  • 13 Bibliografia
  • Yi-Fu Tuan, chiń.: 段義孚; pinyin: Duàn Yìfú (ur. 5 grudnia 1930 w Tianjin w Chinach) – geograf amerykański pochodzenia chińskiego. Jeden z prekursorów geografii humanistycznej, autor indywidualistycznej koncepcji miejsca i przestrzeni.Medytacja (łac. meditatio - zagłębianie się w myślach, rozważanie, namysł) – praktyki mające na celu samodoskonalenie, stosowane zwłaszcza w jodze oraz w religiach i duchowości Wschodu (buddyzm, taoizm, konfucjanizm, hinduizm, dżinizm), a ostatnio także przez niektóre szkoły psychoterapeutyczne. Elementy medytacji dają się również zauważyć w chrześcijaństwie (hezychazm) i islamie (sufizm).

    Początki antropologii ciała[]

    Badania nad ciałem w kulturze opisują i porównują praktyki związane z ciałem ludzkim w szerszym kontekście kultury i społeczeństwa. Studia z tego zagadnienia występują w tradycji antropologicznej, socjologicznej i historycznej. Studia nad ciałem w kulturze analizują kultury i społeczeństwa w kategoriach ludzkich praktyk cielesnych i są czasami postrzegane jako forma materialistycznej fenomenologii.

    Relatywizm – pogląd filozoficzny, wedle którego prawdziwość wypowiedzi można oceniać wyłącznie w kontekście systemu, w którym są one wypowiadane. Tym samym relatywizm stwierdza, że nie istnieją zdania niosące absolutną treść, których ocena byłaby identyczna i niezależna od jej kontekstu. Prawdziwość dowolnego sądu zależy od przyjętych założeń, poglądów czy podstaw kulturowych.Naród – wspólnota o podłożu etnicznym, gospodarczym, politycznym, społecznym i kulturowym wytworzona w procesie dziejowym, przejawiająca się w świadomości swych członków. Chociaż naród wyróżnia się na tle innych zbiorowości, to jednak nie jest możliwe precyzyjne zdefiniowanie tego pojęcia. W socjologii nie ma jednej definicji tego pojęcia, istnieją też rozbieżności między stanowiskiem socjologów, antropologów i historyków.

    Współczesna kultura, zarówna ta, którą określa się jako ludową, jak i kultura społeczeństw postindustrialnych, wykorzystują ciało jako model określonych wycinków rzeczywistości oraz kształtują wizerunek ciała w taki sposób, aby sprostał wymaganiom całościowej wizji świata. W tym wypadku to już nie ciało modeluje wiedzę i świat, ale to świat i wiedza modelują ciało.

    Ruth Benedict z domu Fulton, (ur. 5 czerwca 1887, zm. 17 września 1948) – amerykańska badaczka z dziedziny antropologii.Bronisław Kasper Malinowski (ur. 7 kwietnia 1884 w Krakowie, zm. 16 maja 1942 w New Haven) – polski antropolog społeczny i ekonomiczny, podróżnik, a także etnolog, religioznawca i socjolog.

    Pojawienie się w Europie etnografii skupiło najpierw uwagę nauki na ludach egzotycznych i społecznościach chłopskich, a ważnym aspektem badań stało się opisywanie wyglądu. Zwracano uwagę na strój, ozdoby ciała i jego modyfikacje oraz związane z tym aspekty symboliczne i społeczne jak np. status społeczny danej jednostki, przynależność do grupy, zamożność, klasę itd.

    Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie. Od północy rozpościera się Morze Śródziemne, a na wschodzie Morze Czerwone.Człowiek rozumny (Homo sapiens) – gatunek ssaka z rodziny człowiekowatych (Hominidae), jedyny występujący współcześnie przedstawiciel rodzaju Homo. Występuje na wszystkich kontynentach.

    Poprzez ciało następuje swoista pozawerbalna komunikacja. Można tu wymienić choćby język gestów i barwy w jakie przyozdabia się ciało (np. wojenne, odświętne). Istotnym okazały się kolejność zmiany wyglądu (przebijanie, nacinanie, tatuowanie), także w aspekcie rytuałów przejścia (a rite of passage Arnolda van Gennepa) lub aktywacja ciała jako narzędzia (fizyczne zajęcia sportowe i artystyczne). Dodatkowo w obrębie zainteresowań antropologii ciała można wymienić takie aktywności ludzkie związane z wykorzystaniem ciała jak taniec, medytacja, moda, konsumpcja, śmierć i obrzędy związane z pochówkiem ciała i inne, w których ciało odgrywa ważną „kulturową” rolę.

    Max Horkheimer (ur. 14 lutego 1895 w Zuffenhausen, niedaleko Stuttgartu, zm. 7 lipca 1973 w Norymberdze) − niemiecki filozof i socjolog.Barok (z por. barocco – "perła o nieregularnym kształcie" lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku. Uznany za oficjalny styl Kościoła katolickiego czasów potrydenckich, stąd pojawiające się jeszcze w połowie XX wieku zamienne określenia: "sztuka jezuicka" czy "sztuka kontrreformacyjna". W odróżnieniu od humanizmu antropocentrycznego doby renesansu, barok reprezentował humanizm teocentryczny. W znaczeniu węższym, barok to jeden z nurtów literackich XVII wieku, koegzystujący z klasycyzmem i manieryzmem; od niego XX-wieczni literaturoznawcy wyprowadzili jednak nazwę dla całej epoki.

    Obecnie pojawienie się refleksji na temat kulturowego znaczenia ciała ludzkiego (teraz dodaje się i inne ciała jak zwierzęce czy ciało maszyny), a następnie wypracowanie metod badawczych, spowodowało rozwinięcie się tej gałęzi nauki, gdyż do tej pory ciało ludzkie traktowane było „naturalnie”. Jest ono jednak nośnikiem wielu ważnych znaczeń kulturowych, symbolicznych i komunikacyjnych – społecznie nieustannie widoczne, tworzone i przetwarzane. Znaczenie ciała i kultury ciała (w niemieckim Körperkultur, w duńskim kropskultur) zostało odkryte na początku XX wieku przez kilku antropologów, historyków i socjologów. Zwrócono też uwagę na fakt, że „zachodnia” perspektywa rozdzielająca ciało od duszy nie ma charakteru uniwersalnego. Co się z tym wiąże także normy intelektualne, etyczne, moralne, emocjonalne i estetyczne takiegoż nie posiadają. Istnieją różne wyobrażenia i podejścia do ciała (choćby do higieny, sportu, wstydu, seksualności, płci, posiadania ciała itd.) oraz różne metody jego wykorzystywania i traktowania zarówno w ciągu życia, jak i po śmierci. Wymienić tu można także wszelkie praktyki prozdrowotne i medyczne oraz chirurgii plastycznej szybko rozwijającej się w dzisiejszych czasach.

    Higiena (gr. hygeinos - leczniczy) – dział medycyny, badający wpływ środowiska na zdrowie fizyczne i psychiczne człowieka. Celem tych badań jest zapewnienie poszczególnym osobom oraz społeczeństwu jak najlepszych warunków rozwoju fizycznego i psychicznego. Praktycznymi wynikami higieny są wskazania dotyczące usuwania z życia ludzkiego wpływów ujemnych, w różny sposób zagrażających zdrowiu i wprowadzania czynników dodatnich.Kartezjusz (fr. René Descartes, łac. Renatus Cartesius, ur. 31 marca 1596 w La Haye-en-Touraine w Turenii, zm. 11 lutego 1650 w Sztokholmie) – francuski filozof, matematyk i fizyk, jeden z najwybitniejszych uczonych XVII wieku, uważany za prekursora nowożytnej kultury umysłowej.

    Ciało i płeć[]

    Dla antropologii, bliższej humanistycznym ideałom niż biologicznej analizie, płeć nie należy wyłącznie do porządku biologii (przez którą płeć rozumiana jest jako cecha fizyczna), lecz także do kultury. Jako pierwsi zauważyli to Margaret Mead, Ruth Benedict i Bronisław Malinowski. W swojej pracy Płeć i charakter Mead stwierdziła, ze osobowości obu płci są wytwarzane społecznie. Był to przełom i ważne odkrycie w okresie determinizmu biologicznego, gdy powszechnie uważano, że zachowania charakterystyczne dla płci są naturalne. Dzięki temu antropologowie zwrócili swoją uwagę na związek płci i kultury. Późniejsze badania potwierdziły, że wyobrażenia kulturowe i stereotypowe w postrzeganiu płci znacząco wpływają na sposoby zachowań niewerbalnych. Również antropologiczne badania kulturowych systemów klasyfikacyjnych, w których płeć stała się jednym z istotnych klasyfikatorów rzeczywistości, zbliżyły się do problematyki języka ciała. Z kolei zdaniem Marcela Maussa to właśnie płeć i wiek są podstawowymi kategoriami, które decydują o sposobach posługiwania się ciałem.

    Płeć – pojęcie odnoszące się do zróżnicowanie organizmów na męskie i żeńskie. Płeć zdeterminowana jest genetycznie. Podstawowym wyznacznikiem dla istnienia płci jest prokreacja. W odniesieniu do organizmów płci męskiej stosuje się określenia samiec i mężczyzna, a w odniesieniu do organizmów płci żeńskiej: samica i kobieta, odpowiednio dla zwierząt i ludzi.Społeczeństwo – podstawowe pojęcie socjologiczne, jednakże niejednoznacznie definiowane. Terminem tym tradycyjnie ujmuje się dużą zbiorowość społeczną, zamieszkującą dane terytorium, posiadające wspólną kulturę, wspólną tożsamość oraz sieć wzajemnych stosunków społecznych. Społeczeństwo ponadto posiada własne instytucje pozwalające mu na funkcjonowanie oraz formę organizacyjną w postaci państwa, plemienia czy narodu.

    Szkoły i zainteresowani badawcze[]

    W 1980 roku, szkoła skupiająca się nad badaniami ciała w kulturze rozpowszechniła się, szczególnie w związku (i krytycznej relacji) ze studiami między innymi nad sportem – o czym głównie będzie w dalszej części artykułu. Badania nad kulturowym aspektem ciała zostały wprowadzone na duńskich uniwersytetach oraz akademiach, które współpracowały z badaczami nordyckimi, europejskimi oraz wschodnio-azjatyckimi. Studia nad kulturowym aspektem ciała obejmują studia tańca, gry (jako sztuki), grą jako zabawą, zajęcia rekreacyjne, sport, i inne formy kultury ruchu. Kierunek studiów kultury ciała unosi się w kierunku studiów antropologii medycznej, nawyków pracy, płci i kultur seksualnych, mody i dekoracji ciała (także przebijania i tatuażu), festynów, popularnych świąt oraz bardziej ogólnie, do popularnych nauk o kulturze.

    Ewolucja (łac. evolutio – rozwinięcie, rozwój) – ciągły proces, polegający na stopniowych zmianach cech gatunkowych kolejnych pokoleń wskutek eliminacji przez dobór naturalny lub sztuczny części osobników (genotypów) z bieżącej populacji. Wraz z nowymi mutacjami wpływa to w sposób ciągły na bieżącą pulę genową populacji, a przez to w każdym momencie kształtuje jej przeciętny fenotyp. Zależnie od siły doboru oraz szybkości wymiany pokoleń, po krótszym lub dłuższym czasie, w stosunku do stanu populacji wyjściowej powstają tak duże różnice, że można mówić o odrębnych gatunkach.Pierre-Félix Bourdieu (ur. 1 sierpnia 1930, zm. 23 stycznia 2002) – francuski socjolog, antropolog i filozof. Profesor socjologii w Collège de France (od 1981) i dyrektor Centre de Sociologie Européenne w École Pratique des Hautes Études et Sciences Sociales w Paryżu (od 1964); w 1993 r. odznaczony „Médaille d’or du Centre national de la recherche scientifique” (CNRS).

    Badania nad kulturowym aspektem ciała okazały się przydatne i na przykład poprzez naukę sportu weszły do szerszej dyskusji historycznej i socjologicznej – do poziomu podmiotowości społeczeństwa obywatelskiego, państwa i rynku.

    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.
    Fenomenologia – XX-wieczny kierunek filozoficzny, którego głównymi twórcami i reprezentantami są Edmund Husserl oraz Max Scheler (w dużej mierze niezależny od Husserla), a także wytworzona przez ten kierunek metoda badań filozoficznych, stosowana przez filozofów egzystencji.
    Wikingowie – skandynawscy wojownicy­­­­­, którzy od VIII wieku podejmowali dalekie wyprawy o charakterze kupieckim, rabunkowym lub osadniczym.
    Architekt (gr. architéktōn – kierownik budowy, majster budowniczy) – interdyscyplinarny zawód trudny do jednoznacznego zdefiniowania i w zależności od kraju, w różnym czasie, przedstawiciele tego zawodu spełniali nieco odmienne funkcje. Jest to zawód interdyscyplinarny (łączący wiele dziedzin nauki i techniki). Architektami nazywa się:
    Norbert Elias (ur. 22 czerwca 1897 we Wrocławiu, zm. 1 sierpnia 1990 w Amsterdamie) – niemiecki filozof i socjolog pochodzenia żydowskiego, twórca socjologii procesu i socjologii figuracyjnej.
    Antropologia (gr. άνθρωπος anthropos – człowiek, λόγος logos – nauka) – interdyscyplinarna dziedzina nauki na pograniczu nauk humanistycznych, społecznych i przyrodniczych. Zajmuje się badaniem człowieka jako jednostki w społeczeństwie w kontekstach historycznej zmienności, różnorodności, etniczności, struktur władzy czy płci kulturowej (gender). Ma dwa podstawowe nurty:
    Ewolucjonizm w naukach społecznych i historii, zwany także ewolucjonizmem kulturowym lub ewolucjonizmem kulturowo-społecznym – zbiór teorii opisujących ewolucję społeczeństwa, które przechodzi przez poszczególne etapy podczas rozwoju społecznego. Ewolucjonizm jest jedną z najstarszych teorii w socjologii i antropologii kulturowej i w swojej klasycznej postaci został sformułowany (i dominował w całej nauce) w XIX wieku.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.08 sek.