• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Antropolingwistyka

    Przeczytaj także...
    Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.
    Psychologia poznawcza, nazywana niekiedy kognitywną (ang. cognitive psychology) – dziedzina psychologii zajmująca się problematyką poznawania przez człowieka otoczenia - tworzenia wiedzy o otoczeniu, która może być następnie wykorzystana w zachowaniu. Wiedzę przedstawia się jako struktury (reprezentacje umysłowe), a mechanizmy jej tworzenia jako procesy (procesy poznawcze), a całość zagadnienia - jako tworzenie i przekształcanie struktur poprzez procesy. Stąd też można stwierdzić, że psychologia poznawcza zajmuje się badaniem struktur i procesów poznawczych. Aktywność poznawczą opisuje się także jako przetwarzanie informacji przez system poznawczy (umysł) i stąd też można powiedzieć, że psychologia poznawcza zajmuje się badaniem organizacji i funkcjonowania umysłu. Zagadnieniami podstawowymi dla psychologii poznawczej zajmuje się również kognitywistyka (ang. cognitive science).

    Antropolingwistyka, lingwistyka antropologiczna, językoznawstwo antropologiczne - dyscyplina naukowa zajmująca się badaniem ewolucji myślenia, rozwoju ludzkiego rozumowania z punktu widzenia odzwierciedlenia tego procesu w języku, a w szczególności w słownictwie.

    Przeprowadzone w ciągu ostatnich lat badania ewolucji różnych dziedzin wiedzy, znajdujących odbicie w historycznym rozwoju słownictwa wskazują na to, że charakter myślenia był odmienny na różnych stadiach rozwoju zdolności myślowych człowieka.

    Nauka – autonomiczna część kultury służąca wyjaśnieniu funkcjonowania świata, w którym żyje człowiek. Nauka jest budowana i rozwijana wyłącznie za pomocą tzw. metody naukowej lub metod naukowych nazywanych też paradygmatami nauki poprzez działalność badawczą prowadzącą do publikowania wyników naukowych dociekań. Proces publikowania i wielokrotne powtarzanie badań w celu weryfikacji ich wyników prowadzi do powstania wiedzy naukowej. Zarówno ta wiedza jak i sposoby jej gromadzenia określane są razem jako nauka.Cywilizacja – poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, który charakteryzuje się określonym poziomem kultury materialnej, stopniem opanowania środowiska naturalnego i nagromadzeniem instytucji społecznych. Stanowi ona najwyższy poziom organizacji społeczeństw, z którymi jednostki identyfikują się. W skład cywilizacji wchodzą mniejsze jednostki np.: narody, wspólnoty pierwotne czy inne zbiorowości.

    Przy badaniu ewolucji dziedzin wiedzy możemy wydzielić trzy etapy ich rozwoju:

  • Etap przednaukowy - operuje wyobrażeniami i potocznymi pojęciami,
  • Etap protonaukowy (wczesny, prymitywno-naukowy) - operuje wyobrażeniami wyspecjalizowanymi, nazwy których są prototerminami,
  • Etap naukowy - etap ten operuje pojęciami i terminami jasno zdefiniowanymi dla danej nauki.
  • Poprzez porównanie synchronicznych stanów terminologii postrzeganych jako sposób formalizacji poszczególnych systemów pojęć przypisywanych różnym epokom chronologicznym, możliwe jest ustalenie tempa rozwoju wybranego fragmentu pojęciowego obrazu świata, jego ilościowych i jakościowych odmian historycznych, etapów specjalizacji i tworzenia gałęzi poszczególnych dyscyplin naukowych. Może to posłużyć jako podstawa do badań mających na celu określenie przyczyn i warunków sprzyjających pogłębianiu wiedzy. To podejście tworzy też możliwość dokonania rekonstrukcji historycznego stanu i tendencji rozwoju danej kultury.

    Język – ukształtowany społecznie system budowania wypowiedzi, używany w procesie komunikacji interpersonalnej. Na język składają się dwa elementy:Synkretyzm – połączenie różnych, często rozbieżnych i sprzecznych poglądów; wyznawanie zasad lub wierzeń obejmujących odległe od siebie elementy pozornie lub rzeczywiście wzajemnie sprzecznych.

    Pojawienie się antropolingwistyki było ogłoszone na międzynarodowej konferencji „Język i kultura” w Białymstoku w 2004 roku, gdy czołowi uczeni z Danii, Niemiec, Polski, Rosji, Ukrainy i Wielkiej Brytanii, pracujący w dziedzinie leksykologii, terminoznawstwa oraz lingwistyki kognitywnej i porównawczej podpisali „Manifest Białostocki”, w którym zostały określone przesłanki pojawienia się i podstawowe cechy antropolingwistyki. W tym samym roku powstała też "Białostocka seria antropolingwistyki" (pierwszy tom - "Language and Culture: Establishing foundations for anthropological linguistics". W następnym roku został wydany pierwszy podręcznik pt. "Podstawy antropolingwistyki" (w języku rosyjskim).

    Etnolingwistyka jest to dziedzina badań lingwistycznych, której przedmiotem są wzajemne związki między językami, myśleniem, zachowaniem się człowieka i rzeczywistością, to znaczy między formalną strukturą języka panującą powszechnie a resztą kultury społeczności posługującej się danym językiem.Filogeneza (gr. φυλη – gatunek, ród i γενεσις – pochodzenie) – droga rozwoju rodowego, pochodzenie i zmiany ewolucyjne grupy organizmów, zwykle gatunków. Termin wprowadzony w 1866 roku przez Ernsta Haeckla w Generelle Morphologie der Organismen.

    Niektóre założenia antropolingwistyki[]

    1. Ogólną tendencją w rozwoju mentalności człowieka, który następuje wraz z postępem i pojawianiem się nowych dziedzin nauki, jest specjalizacja. Specjalizacja wiedzy pociąga za sobą specjalizację znaczeń wyrazów poprzez wprowadzanie nowych elementów leksykalnych. Ogólnie rzecz biorąc, cały postęp cywilizacji (rozwój człowieka, czy też rozwój wiedzy, kultury) może być postrzegany jako ciągły proces pozbywania się synkretyzmu semantycznego.

    Ontogeneza, rozwój osobniczy (gr. on, ontos – byt, genesis – pochodzenie) – nauka zajmująca się rozwojem organizmu – zespołem przemian zachodzących w ciągu życia organizmu – od momentu jego powstania w procesie rozmnażania do zakończenia rozwoju.Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.

    2. Ogólna zasada teorii ewolucji, według której ontogeneza jest powtórzeniem filogenezy, może być zastosowana zarówno w przypadku ewolucji ludzkiego rozumowania i mentalności, jak i w przypadku języka. Działa to w obie strony: na podstawie filogenezy możemy (mniej lub bardziej dokładnie) przewidzieć rozwój dziecka; a jednocześnie możemy przenieść niektóre cechy rozwoju dziecka na potencjalne cechy człowieka na różnych etapach ewolucji. Istniejące dane, odnoszące się do badań rozwoju umysłowego dzieci, odzwierciedlające we wzroście objętości słownictwa, wskazuje na podobieństwo wczesnych etapów rozwoju leksykalnego obrazu świata u dzieci i całej ludzkości jako takiej. Silna uczuciowość w połączeniu z prostym sposobem myślenia, szybkie przechodzenie z jednego stanu emocjonalnego do następnego, brak hamulców psychicznych – to wszystko można znaleźć w zachowaniach dorosłych ludzi, które zostały opisane w średniowiecznej i renesansowej literaturze oraz w kronikach historycznych. Podobieństwo rozwoju psychicznego odbija się nie tylko w słownictwie. W języku staroangielskim nie było czasu przyszłego, co wskazuje na brak odpowiedniego pojęcia, a według danych psychologii dzieci w trzy lata dobrze rozumieją znaczenie wyrazów "dziś" i "wczoraj", ale nie wiedzą co to "jutro" (Strelau, 2000).

    Ewolucja (łac. evolutio – rozwinięcie, rozwój) – ciągły proces, polegający na stopniowych zmianach cech gatunkowych kolejnych pokoleń wskutek eliminacji przez dobór naturalny lub sztuczny części osobników (genotypów) z bieżącej populacji. Wraz z nowymi mutacjami wpływa to w sposób ciągły na bieżącą pulę genową populacji, a przez to w każdym momencie kształtuje jej przeciętny fenotyp. Zależnie od siły doboru oraz szybkości wymiany pokoleń, po krótszym lub dłuższym czasie, w stosunku do stanu populacji wyjściowej powstają tak duże różnice, że można mówić o odrębnych gatunkach.Kultura (z łac. colere = „uprawa, dbać, pielęgnować, kształcenie”) – termin ten jest wieloznaczny, pochodzi od łac. cultus agri („uprawa roli”), interpretuje się go w wieloraki sposób przez przedstawicieli różnych nauk. Kulturę można określić jako ogół wytworów ludzi, zarówno materialnych, jak i niematerialnych: duchowych, symbolicznych (takich jak wzory myślenia i zachowania).

    Podstawowe cechy początkowego etapu myślenia – myślenia naiwnego (jak się one odzwierciedlają w najstarszych warstwach leksyki) u ludzkości i u dzieci pokrywają się: w obu istnieje mglistość i synkretyzm znaczenia słów, brak ścisłych klasyfikacji naukowych, uściślenie i przegrupowanie znaczeń w procesie opanowywania nowej leksyki. Najstarszy, początkowy rodzaj rozumowania, tak zwany naiwny (‘naive’), posługuje się potocznymi wyrazami dnia codziennego i związkami frazeologicznymi, co świadczy o tym, że opiera się on na tzw. mądrości życiowej i zdrowym rozsądku, oraz operuje codziennymi ogólnymi wyobrażeniami. Te wyobrażenia, sądząc po znaczeniu słów, miały płynny i ogólny charakter. Słowo apple (jabłko) na początku było używane w odniesieniu do każdego rodzaju owocu, a nawet warzyw, co można zauważyć w takich słowach jak niem. apfelsine (pomarańcza - dokładnie chińskie jabłko), fr. pomme de terre (ziemniaki - dokładnie jabłko ziemne), wł. pomo d’oro (pomidor – dokładnie złote jabłko), pomarańcza (wł. pomo = jabłko + arancia = pomarańcza). Można to wytłumaczyć faktem, iż jabłko było pierwszym owocem odkrytym przez człowieka i w konsekwencji każdy rodzaj owocu czy warzywa był nazywany ‘apple’; rozróżnienie przyszło znacznie później i wtedy też powstało zapotrzebowanie na nowe słowa. Tego rodzaju fakty mogą posłużyć odtworzeniu kolejności, w jakiej różne przedmioty i czynności były odkrywane czy też nabywane przez człowieka, podczas gdy nie ma na to żadnych innych dowodów.

    Protonauka - obszar badań, w którym nie rozwinęła się jeszcze ścisła praktyka naukowa typowa dla dziedzin o dłuższej tradycji.Lingwistyka kognitywna - paradygmat językoznawstwa zakładający, że język jest ściśle powiązany z umysłowymi procesami dotyczącymi postrzegania świata. Lingwistyka kognitywna zajmuje się przyswajaniem, gromadzeniem i wykorzystywaniem informacji; opiera się na wcześniej rozwijanej psychologii kognitywnej.

    To stwarza też możliwość ustalenia poziomu intelektualnego rozwoju człowieka, czy też poziomu dojrzałości umysłowej człowieka (w odniesieniu do obecnego wieku osiągania dojrzałości) w poszczególnych okresach historycznych. W następnej kolejności, pozwala określić bardziej precyzyjnie motywy i pobudki, które przyczyniły się do konkretnych działań i zachowań ludności, odkryć prawdziwe znaczenie i przesłanie tekstów historycznych i ogólne zasady ludzkiego rozumowania.

    Słownictwo – jeden z podstawowych zasobów języka naturalnego. Zasób, bogactwo słów jakim posługuje się dana osoba, autor dzieła literackiego, grupa społeczna, naród – w tym wypadku mówimy o słownictwie danego języka, grupa etnograficzna – w tym wypadku mówimy o słownictwie danej gwary bądź dialektu.DaniaKrólestwo Danii (duń. Kongeriget Danmark) – państwo położone w Europie Północnej (Skandynawia), najmniejsze z państw nordyckich. W jej skład wchodzą też formalnie Grenlandia oraz Wyspy Owcze, które posiadając szeroką autonomię tworzą z kontynentalną Danią Wspólnotowe Królestwo Danii (Rigsfællesskabet). Dania graniczy od południa z Niemcami, zaś przez cieśninę Sund sąsiaduje ze Szwecją.

    Ustalenie etapowego (stadialnego) charakteru rozwoju mentalności człowieka w trakcie powstania współczesnej cywilizacji stwarza uzupełnienia ogólnej teorii ewolucji oraz możliwości wielokierunkowego dokładnego zbadania stopnia rozwoju mentalności człowieka w różnych okresach ewolucji.

    Epistemologia (od stgr. ἐπιστήμη, episteme – „wiedza; umiejętność, zrozumienie”; λόγος, logos – „nauka; myśl”), teoria poznania lub gnoseologia – dział filozofii, zajmujący się relacjami między poznawaniem, poznaniem a rzeczywistością. Epistemologia rozważa naturę takich pojęć jak: prawda, przekonanie, sąd, spostrzeganie, wiedza czy uzasadnienie.Psychologia ewolucyjna – jeden z nowszych obszarów badań psychologii, tłumaczący ludzkie zachowania jako wynik ewolucji biologicznej i kulturowej.

    Antropolingwistyka związana jest z takimi dziedzinami wiedzy, jak: antropologia, historia nauki i techniki, psychologia rozwoju człowieka, psychologia wychowawcza (ponieważ nauczanie może być uznane za specyficzny proces wzrostu wiedzy), psychologia poznawcza (czyli psychologia kognitywna), epistemologia, psychologia narodowa, etnolingwistyka, lingwistyka kognitywna i kulturoznawstwo.

    Psychologia rozwoju człowieka (psychologia rozwoju poznawczego) – jeden z najstarszych działów psychologii. Zajmuje się przemianami psychiki człowieka jakie zachodzą od momentu jego poczęcia (zapłodnienia) do śmierci.Ukraina (ukr. Україна, Ukrajina) – państwo położone w Europie Wschodniej. Graniczy od północy z Białorusią, od zachodu z Polską, Słowacją i Węgrami, od południa z Rumunią i Mołdawią oraz Morzem Czarnym i Morzem Azowskim, od północnego wschodu i wschodu z Federacją Rosyjską. Ukraina jest członkiem założycielem ONZ, członkiem Światowej Organizacji Handlu, Rady Europy, Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej oraz organizacji regionalnych i subregionalnych, tj. Wspólnoty Niepodległych Państw, OBWE, GUAM i Organizacji Państw Morza Czarnego.

    Zobacz też[]

  • memetyka
  • psychologia ewolucyjna
  • Bibliografia[]

  • Language and Culture: Establishing foundations for anthropological linguistics. Edited by Siergiej Grinev-Griniewicz, Slawomir M. Raube, Patricia Thomas. - Bialystok, 2004
  • Manifest Białostocki – Białystok, 2004
  • Strelau, Jan (ed.) (2000) Psychologia: Podręcznik akademicki. Tom 1. Podstawy psychologii. – Gdańsk, 639 p.
  • Griniewicz, Sergiusz, Zaniewski, Jan, Skopiuk, Tatiana, Sorokina, Elwira. Antropolingwistyka (nowa nauka XXI wieku). - Białystok, WSFiZ, 2009
  • Renesans lub odrodzenie (z fr. renaissance – odrodzenie) – okres w historii kultury europejskiej, obejmujący przede wszystkim XV i XVI wiek, określany często jako "odrodzenie sztuk i nauk" oraz koncepcja historiozoficzna odnosząca się do historii kultury włoskiej od Dantego do roku 1520 (Il Rinascimento).Psychologia wychowawcza (pedagogiczna) – nauka zajmująca się badaniem psychologicznych zagadnień kształcenia (nauczania i uczenia się) i wychowania; między innymi zagadnienia doboru treści kształcenia i wychowania, procesu uczenia się, nauki czytania i pisania, rozwijania zdolności, nabywania pojęć, zainteresowań, przekonań i postaw.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Średniowiecze – epoka w historii europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a renesansem. Granice czasowe średniowiecza nie są ściśle ustalone. Za początek epoki przyjmuje się okres, w którym cesarstwo zachodniorzymskie chyliło się ku upadkowi. Zwolennicy ścisłej datacji – w zależności od szkoły – za dokładne daty początku średniowiecza podają lata 378, 395 bądź 476. Za koniec epoki uważa się upowszechnienie idei humanistycznych i rozpoczęcie epoki renesansu. Najczęściej w tym przypadku wymieniane są daty ok. 1450 roku oraz lata 1453, 1492, a nawet 1517.
    Psychologia poznawcza, nazywana niekiedy kognitywną (ang. cognitive psychology) – dziedzina psychologii zajmująca się problematyką poznawania przez człowieka otoczenia - tworzenia wiedzy o otoczeniu, która może być następnie wykorzystana w zachowaniu. Wiedzę przedstawia się jako struktury (reprezentacje umysłowe), a mechanizmy jej tworzenia jako procesy (procesy poznawcze), a całość zagadnienia - jako tworzenie i przekształcanie struktur poprzez procesy. Stąd też można stwierdzić, że psychologia poznawcza zajmuje się badaniem struktur i procesów poznawczych. Aktywność poznawczą opisuje się także jako przetwarzanie informacji przez system poznawczy (umysł) i stąd też można powiedzieć, że psychologia poznawcza zajmuje się badaniem organizacji i funkcjonowania umysłu. Zagadnieniami podstawowymi dla psychologii poznawczej zajmuje się również kognitywistyka (ang. cognitive science).
    Antropologia kulturowa (antropologia społeczna) – dyscyplina nauk społecznych badająca organizację kultury, rządzące nią prawa, historyczną zmienność i etniczną różnorodność kultur w celu skonstruowania ogólnej teorii kultury. Jest to jeden z głównych działów szeroko rozumianej antropologii, zajmuje się badaniem kultury we wszystkich jej przejawach.
    Leksykologia - nauka o słownictwie, o zasobie wyrazów i związków wyrazowych. Zazwyczaj wymieniana w połączeniu z leksykografią, dla której jest nauką pomocniczą.
    Memetyka (ang. memetics) – teoria dotycząca ewolucji kulturowej zakładająca, że, jak w ewolucji biologicznej, jednostką doboru jest gen, tak w ewolucji kulturowej jednostką doboru jest mem, czyli najmniejsza jednostka informacji kulturowej.

    Reklama