• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Antropogeneza



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Dobór kierunkowy (dobór skierowany, selekcja kierunkowa, dobór progresywny) – mechanizm ewolucji biologicznej. Polega na eliminowaniu osobników o jednej ze skrajnych wartości danej cechy. W wyniku tego, po kilku pokoleniach średnia wartość tej cechy populacji ulega przesunięciu (co można zaobserwować na rozkładzie Gaussa). Mechanizm może działać zarówno w przypadku doboru naturalnego jak i sztucznegoReligie prehistoryczne – religie, których istnienia można się domyślać na podstawie wykopalisk archeologicznych, obejmujących początkowy okres dziejów ludzkości do około 3300 p.n.e., czyli do momentu, w którym przypuszczalnie wynaleziono pismo. Przez cały ten okres wierzenia przekazywane były ustnie oraz na drodze zachowań naśladowczych, czyli powielania z pokolenia na pokolenie pewnych rytuałów, gestów i czynności wchodzących w skład danej praktyki religijnej, tak jak to robią do dzisiaj wszystkie społeczeństwa niepiśmienne.


    Antropogeneza (gr. ánthrôpos – człowiek, génesis – pochodzenie) – filogeneza człowieka, czyli pochodzenie, droga rozwojowa i procesy biologiczne, które doprowadziły do powstania anatomicznie nowoczesnego człowieka rozumnego (Homo sapiens), wyjaśniane na gruncie teorii ewolucji w oparciu o osiągnięcia antropologii, filogenetyki molekularnej i antropolingwistyki.

    Anoiapithecus – rodzaj wymarłego ssaka naczelnego z rodziny człowiekowatych (Hominidae) żyjącego w okresie środkowego miocenu na terenach Europy . Skamieniałości Anoiapithecus brevirostris pochodzą z odkrycia datowanego na około 12 mln lat w Hiszpanii. Gatunek ten, choć obecnie uważany za najstarszy, nie jest najlepiej reprezentowanym w zapisie kopalnym wczesnym przedstawicielem grupy Homininae, gdyż zachowały się jedynie skamieliny twarzy, żuchwy oraz zębów tego ssaka. Na uwagę zwraca miejsce odnalezienia skamielin, tj. Hiszpania w Europie, jako najstarszego w historii praprzodków człowieka, w przeciwieństwie do Afryki.Goryl (Gorilla) – rodzaj największych spośród współcześnie żyjących małp naczelnych, zaliczany do człowiekowatych. Preferuje naziemny tryb życia, jest zwierzęciem roślinożernym, zamieszkuje lasy tropikalne w Afryce. Dzielone są na dwa gatunki i według nadal trwającej debaty (2007) do czterech lub pięciu podgatunków.

    Jedną z proponowanych hipotez jest ta autorstwa polskich naukowców, Konrada Fiałkowskiego i Tadeusza Bielickiego, dotycząca powstania mózgu ludzkiego dzięki wcześniejszej adaptacji mózgu hominidów do warunków stepowiejącego środowiska tropikalnej sawanny Afryki Wschodniej (późny pliocen – wczesny i środkowy plejstocen). Warunki klimatyczne i ostra konkurencja z silniejszymi drapieżnikami wymusiły stosowanie specyficznej techniki polowania – metody długotrwałego biegu, nieprzerywanego mimo sygnałów o zagrożeniu organizmu przegrzaniem. Model adaptacji do takich biegów, zachodzącej pod wpływem wyjątkowo silnego nacisku selekcyjnego, został opracowany z wykorzystaniem pracy Johna von Neumanna (zob. też architektura von Neumanna) na temat niezawodnych systemów z zawodnych elementów. Tworzenie „zapasowych” neuronów i równoległych połączeń między nimi miało doprowadzić do szybkiego wzrostu mózgu, który nie był skorelowany ze wzrostem sprawności myślenia. Twórcy modelu uważają, że ten proces był tylko preadaptacją do późniejszego rozwoju mózgu, np. powstania mowy (zob. ośrodek Wernickego, ośrodek Broki).

    Pasożytnictwo, parazytyzm – forma antagonistycznego współżycia dwóch organizmów, z których jeden czerpie korzyści ze współżycia, a drugi ponosi szkody. Termin ten stosowany jest w biologii – w odniesieniu do dwóch organizmów różnych gatunków – oraz w socjologii, gdzie pasożytnictwem nazywany jest próżniaczy tryb życia osoby zdolnej do pracy. Zbliżonymi do pasożytnictwa formami – spotykanymi w biologii rozwoju – są szczególne taktyki rozrodcze prowadzone przez parazytoidy, pasożyty lęgowe oraz niektóre gatunki tzw. pasożytów płciowych (np. matronicowate). Antropocen – proponowana epoka geologiczna, charakteryzująca się znacznym wpływem człowieka na ekosystem i geologiczny system planety Ziemia. Wpływ ten będzie widoczny w przyszłości w śladach kopalnych. Antropocen nie jest oficjalnie uznany za epokę geologiczną, jednak jest postulowany przez wiele środowisk naukowych.

    Spis treści

  • 1 Pozycja człowieka w przyrodzie
  • 2 Rys historyczny myśli ewolucyjnej
  • 3 Filogeneza
  • 3.1 Wczesna ewolucja naczelnych
  • 3.1.1 Oligocen
  • 3.2 Rozwój człekokształtnych
  • 3.2.1 Radiacja w miocenie
  • 3.2.2 Driopiteki
  • 3.2.3 Ewolucja orangowatych
  • 3.3 Wczesne hominidy
  • 3.3.1 Wspólni przodkowie małp człekokształtnych i ludzi
  • 3.3.2 Sahelanthropus tchadensis
  • 3.3.3 Orrorin tugenensis
  • 3.3.4 Ardipithecus kadabba
  • 3.3.5 Ardipithecus ramidus
  • 3.3.5.1 Hipoteza Owena C. Lovejoya dotycząca genezy monogamii i dwunożności u homininów
  • 3.3.6 Dwunożność
  • 3.4 Australopiteki
  • 3.4.1 Koncepcje dotyczące wytworzenia się nagiej skóry
  • 3.4.2 Australopithecus anamensis
  • 3.4.3 Australopithecus afarensis
  • 3.4.4 Kenyanthropus platyops
  • 3.4.5 Australopithecus bahrelghazali
  • 3.4.6 Australopithecus africanus
  • 3.4.7 Australopithecus sediba
  • 3.4.8 Paranthropus
  • 3.5 Ewolucja rodzaju Homo
  • 3.5.1 Zachowania narzędziowe
  • 3.5.2 Najstarsi przedstawiciele Homo
  • 3.5.3 Pochodzenie rodzaju Homo
  • 3.5.4 Homo ergaster
  • 3.5.5 Zasiedlenie Azji: 1,9 – 1,7 mln lat temu
  • 3.5.6 Homo erectus
  • 3.5.7 Zasiedlenie Europy
  • 3.6 Neandertalczyk
  • 3.7 Homo sapiens
  • 3.8 Od stada do cywilizacji
  • 3.8.1 Religia i kultura
  • 3.8.2 Rolnictwo i hodowla
  • 4 Zobacz też
  • 5 Bibliografia
  • 5.1 Polskojęzyczna literatura
  • 5.2 Polskojęzyczne artykuły
  • 5.3 Literatura i artykuły anglojęzyczne
  • 6 Linki zewnętrzne
  • 7 Uwagi
  • 8 Przypisy
  • Pozycja człowieka w przyrodzie[ | edytuj kod]

    Człowiek jest ssakiem łożyskowym z najlepiej wśród wszystkich zwierząt dostosowanym mózgiem do myślenia abstrakcyjnego. Człowiek jest przedstawicielem ssaków naczelnych (Primates), i ściślej – małp wąskonosych (Catarrhini). Człekokształtne naczelne wyróżnia brak ogona, większe rozmiary ciała i powiększony w stosunku do masy ciała mózg. Do człowiekowatych (Hominidae) zalicza się obecnie obok człowieka jego wymarłe formy oraz orangutany, goryle i szympansy.

    Orangowate (Ponginae) – podrodzina małp człekokształtnych, do której zalicza się orangutany oraz wymarłe ankarapiteki, gigantopiteki i ramapiteki, zaliczana do rodziny człowiekowatych.Małpy wąskonose (Catarrhini) – małpy właściwe charakteryzujące się wąskim nosem, w odróżnieniu od małp szerokonosych. Występują na kontynentach określanych jako Stary Świat – w Europie, Azji i Afryce – i nazywane są wyższymi naczelnymi Starego Świata.

    Analogicznie jak przy wyjaśnianiu okoliczności powstania życia na Ziemi, pełne wyjaśnienie okoliczności towarzyszących powstaniu człowieka powinno ustalić kolejność powstawania charakteryzujących go cech taksonomicznych, za które – w dużym uproszczeniu – przyjmuje się najczęściej osiągnięcie dwunożnego chodu przy pionizacji postawy ciała oraz rozwój mózgowia, a zatem i inteligencji, rozumianej jako myślenie (również abstrakcyjne), pogłębienie zdolności uczenia się i rozwiązywania problemów. Nie dysponujemy jeszcze pełną teorią antropogenezy. Poniżej przedstawiono próbę podsumowania obecnego stanu wiedzy w tej dziedzinie.

    Afryka Wschodnia – umowny region geograficzny w Afryce obejmujący tereny na wschód od Nilu i Wielkiego Rowu Afrykańskiego, w tym wyspy na Oceanie Indyjskim, tradycyjnie zaliczane do Afryki.Ośrodek Wernickego – obszar kory mózgowej inicjujący i kierujący procesami rozpoznawania głosek, wyrazów i zdań oraz czynnościami nadawania mowy. Uszkodzenie tego ośrodka sprawia, iż wypowiedzi są prawidłowe pod względem ruchowym, lecz mimo to całkowicie niezrozumiałe. Znajduje się w tylnej części zakrętu skroniowego górnego płata skroniowego kory mózgu (Pole Brodmanna 22). Jego uszkodzenie prowadzi do afazji recepcyjnej. Nazwa obszaru pochodzi od jego odkrywcy, Carla Wernickego.

    Rys historyczny myśli ewolucyjnej[ | edytuj kod]

    Porównanie szkieletów człowieka (z lewej) i goryla.
    Rysunek z Brehms Tierleben, Small Edition 1927

    Podobieństwa pomiędzy ludźmi i niektórymi dużymi małpami człekokształtnymi dostrzegano od bardzo dawna. Malajczycy nazywali orangutana leśnym człowiekiem (orang-outang), Karol Linneusz zaklasyfikował do rodzaju Homo człowieka i szympansa, któremu nadał nazwę systematyczną Homo nocturnus (nocny człowiek, człowiek nocy), a rodzinę człowiekowatych (Hominidae) umieścił wśród małp człekokształtnych.

    Homo georgicus – gatunek człowieka sklasyfikowany w 2002 roku. Po raz pierwszy jego szczątki odnalazł gruziński archeolog David Lordkipanidze w 1991 roku. Następnie w 1999 r. znaleziono dobrze zachowane czaszki a w 2001 r. część szkieletu. Wszystkie znaleziska miały miejsce w Dmanisi, średniowiecznym gruzińskim miasteczku. Wiek szczątków oszacowano na około 1,8 miliona lat. Na ich podstawie ustalono, że przeciętny Homo georgicus miał około 150 cm wzrostu i puszkę mózgoczaszki pojemności około 600–680 cm³ i umieszczono gdzieś pomiędzy Homo habilis a Homo erectus.Homo rudolfensis – gatunek kopalnego hominida, przedstawiciela rodzaju Homo z Afryki Wschodniej, 1,78–1,95 mln lat temu.

    Kolejny etap rozwoju myśli ewolucyjnej rozpoczął się od odkrycia w 1829 (Engis, Belgia), w 1848 (Forbes’ Quarry, Gibraltar) i w 1856 roku (Neanderthal, Niemcy) kości istot podobnych do człowieka (neandertalczyk). Pojawiło się wówczas pojęcie człowieka jaskiniowego, które przetrwało do naszych czasów w kulturze masowej. Do czasów Darwina w świecie chrześcijańskim panowało powszechne przekonanie o wyjątkowej pozycji człowieka wśród żywych stworzeń (antropocentryzm). Opublikowana przez Darwina teoria ewolucji wywołała lawinę dyskusji pomiędzy naukowcami (Thomas Henry Huxley, Georges Cuvier, Charles Lyell, Richard Owen, Alfred R. Wallace i inni) oraz w wielu innych kręgach.

    Ardipithecus kadabba – wymarły ssak naczelny z rodziny człowiekowatych. Jego szczątki, liczące co najmniej 5,8–5,2 mln lat (późny miocen), znaleziono w dolinie Auasz w Etiopii w latach 1997–2001. Początkowo znaleziono sześć zębów, które uznano za należące do podgatunku Ardipithecus ramidus (Ardipithecus ramidus kadabba (Haile-Selassie, 2001)). Dalsze prace doprowadziły do odkrycia kolejnych szczątków, na podstawie których w 2004 wydzielono odrębny gatunek A.k. (Haile-Selassie et al., 2004; Begun, 2004).Szympans (Pan) – rodzaj dużej, człekokształtnej małpy wąskonosej z rodziny człowiekowatych, obejmujący dwa odrębne gatunki: szympans zwyczajny (Pan troglodytes) i szympans karłowaty (Pan paniscus) zwany również bonobo. Obydwa gatunki są najbliżej spokrewnione z rodzajem Homo. Karol Linneusz w swojej pracy Systema Naturae (10th edition, 1758) zaklasyfikował szympansa w rodzaju Homo pod nazwą systematyczną Homo nocturnus – nocny człowiek. Dopiero w 1775 Blumenbach wprowadził nazwę Pan troglodytes.

    Karol Darwin zakładał, że poszukiwania skamieniałości wczesnych hominidów powinny być prowadzone w Afryce (Darwin, 1871). Wnioskował tak z analizy zasięgu naturalnego występowania gatunków najbliżej spokrewnionych z człowiekiem.

    Poszukiwania prowadzone w różnych regionach świata – poza młodszymi genealogicznie okazami – nie dostarczały nowych danych o formach starszych od neandertalczyka. Począwszy od 1924 sytuacja zaczęła się zmieniać. Wskazywany przez Darwina kierunek poszukiwań wydawał się właściwy i kolejne lata przynosiły coraz to nowe odkrycia. Uwaga całego świata skoncentrowała się na afrykańskich stanowiskach paleoantropologicznych.

    Nowy Świat – określenie wprowadzone w okresie wielkich odkryć geograficznych dla nowo odkrytego lądu Ameryki. Jednocześnie znane (przez Europejczyków) od starożytności kontynenty Europy, Azji i Afryki zaczęto określać mianem Starego Świata.Makakowate, koczkodanowate (Cercopithecidae) – jedyna rodzina wąskonosych, makakokształtnych małp Starego Świata określana czasem jako małpy ogoniaste w odróżnieniu od małp bezogoniastych, do których zaliczane są człekokształtne. Obejmuje kilkadziesiąt gatunków zamieszkujących Afrykę, Azję oraz Gibraltar, m.in. makaki, mangaby, koczkodany, gerezy, hulmany i langury. Prowadzą głównie nadrzewny, a niektóre naziemny tryb życia. Po ziemi poruszają się na czterech kończynach.
    Pierwsza rekonstrukcja wyglądu neandertalczyka

    W miarę napływających doniesień z wyników badań nad znalezionymi skamieniałościami obraz drogi rozwojowej człowieka ulegał zmianie. Pojawiły się naukowe opisy odkrytych szczątków, pierwsze próby ich klasyfikowania (Australopithecus, Plesianthropus, Paranthropus, Zinjanthropus, Gigantopithecus, Oreopithecus bambolii, Meganthropus, Pithecanthropus, Palaeoanthropus, Cyphanthropus, Euranthropus, Protanthropus) oraz pierwsze próby rekonstrukcji ich wyglądu. Kolejne odkrycia dostarczały nowych danych, często zmieniając dotychczasowy obraz antropogenezy.

    Paranthropus (parantrop, prawie człowiek) – masywne australopiteki sklasyfikowane jako odrębny rodzaj człowiekowatych. Prawdopodobnie stanowiły boczną gałąź, nie prowadzącą do linii Homo. Pomimo że miały większą twarz, szczęki i zęby, ich mózg i ciało były tylko nieznacznie większe od pozostałych australopiteków. Były przystosowane do spożywania twardej żywności roślinnej.Podstawa czaszki - (łac. basis cranii) - kostna struktura będąca dolną ścianą czaszki. Budują ją kości: potyliczna, skroniowe, klinowa, czołowa, i sitowa.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Georges Cuvier (ur. 23 sierpnia 1769 w Montbéliard, zm. 13 maja 1832 w Paryżu) – francuski zoolog, twórca paleontologii.
    Prokonsul (Proconsul) – rodzaj kopalnych małp z rodziny prokonsuli (Proconsulidae), żyjących w okresie miocenu (23-14 mln lat temu) na terenie Afryki, Azji oraz Europy. Cechy gatunków zaliczanych do tego rodzaju wskazują na pokrewieństwo ze wspólnym przodkiem małp człekokształtnych. Poruszały się na czterech kończynach, prowadziły nadrzewny i naziemny tryb życia.
    Paranthropus boisei – gatunek wymarłego hominida, przedstawiciel australopiteków masywnych, który zamieszkiwał Afrykę ok. 2,3-1,2 mln lat temu. Miał silne i duże szczęki wyposażone w szerokie zęby służące do rozcierania roślinnego pokarmu. Równie masywnie zbudowana była jego czaszka, która m.in. posiadała wydatny grzebień kostny na wierzchu (służący do przyczepu rozbudowanych mięśni żuchwy).
    Australopithecus africanus – gatunek australopiteka znany już od 1924 roku dzięki odkryciu tzw. „Dziecka z Taung” przez Raymonda Darta w Taung (RPA). W 1947 roku, również w RPA, Robert Broom i John T. Robinson odkryli czaszkę o tych samych charakterystykach co znalezisko Darta, którą nazwali „Pani Ples", znaleziskiem tym potwierdzając istnienie australopiteków na południu Afryki.
    Jerzy Dzik (ur. 25 lutego 1950 w Jedliczach) – paleontolog polski, ewolucjonista, profesor i dyrektor Instytutu Paleobiologii Polskiej Akademii Nauk, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk.
    Oreopithecus bambolii – wymarły ssak naczelny, którego skamieniałości odkryto we Włoszech (Sardynia i Toskania) oraz w Afryce Wschodniej.
    Prokonsul (Proconsul) – rodzaj kopalnych małp z rodziny prokonsuli (Proconsulidae), żyjących w okresie miocenu (23-14 mln lat temu) na terenie Afryki, Azji oraz Europy. Cechy gatunków zaliczanych do tego rodzaju wskazują na pokrewieństwo ze wspólnym przodkiem małp człekokształtnych. Poruszały się na czterech kończynach, prowadziły nadrzewny i naziemny tryb życia.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.311 sek.