Ankylozaury

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Ankylozaury (Ankylosauria – „sztywne jaszczury”) – grupa roślinożernych dinozaurów ptasiomiednicznych z podrzędu tyreoforów. Żyły od późnej jury do końca kredy niemal na całym świecie. Charakteryzował je potężny pancerz kostny na grzbiecie (u niektórych gatunków zaopatrzony dodatkowo w kolce), który stanowił ochronę przed drapieżnikami (dlatego ankylozaury określa się mianem „dinozaurów pancernych”).

Dinozaury ptasiomiedniczne (Ornithischia) – rząd dinozaurów, u których budowa miednicy była podobna do budowy miednicy u ptaków, gdzie część kości łonowej biegnie ukośnie do tyłu, równolegle do kości kulszowej czyli inaczej niż u innych gadów.Odrodzenie dinozaurów – krótki okres rewolucyjnych odkryć związanych z dinozaurami, który rozpoczął się w 1960 roku. Spowodował odnowione naukowe i ogólne zainteresowanie dinozaurami. Został wywołany przez nowe wynalazki i dokonane badania, wskazujące na to, że dinozaury mogły być zwierzętami stałocieplnymi, a nie zimnokrwistymi, jak uważano dotychczas.

Według definicji filogenetycznej przedstawionej w 1997 roku przez Kennetha Carpentera klad Ankylosauria obejmuje wszystkie tyreofory bliżej spokrewnione z ankylozaurem niż ze stegozaurem. Do Ankylosauria należą rodziny Nodosauridae i Ankylosauridae. Druga z nich obejmuje podrodziny Ankylosaurinae i Polacanthinae (przez niektórych naukowców, zwłaszcza Carpentera podnoszone do rangi odrębnych rodzin).

Paleoceńskie dinozaury – termin określający nieptasie dinozaury, które mogły przetrwać wielkie wymieranie kredowe, około 65,5 mln lat temu. Mimo iż prawie wszystkie dowody kopalne wskazują na to, że granicę kreda-trzeciorzęd (K-T) przekroczyły tylko ptaki, istnieją także poszlaki wskazujące na krótką obecność nieptasich dinozaurów w paleocenie. Są one jednak nieliczne i kontrowersyjne.Alfabetyczna lista polskich nazw rodzajowych zwierząt uznawanych obecnie za dinozaury (z wyjątkiem ptaków). W przypadku braku polskiej nazwy dinozaur jest tu wymieniony pod nazwą systematyczną.
Kladogram ankylozaurów według Carpentera (2001)

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Kenneth Carpenter: Ankylosauria. W: Philip J. Currie, Kevin Padian (red.): The Encyclopedia of Dinosaurs. San Diego: Academic Press, 1997, s. 16–20. ISBN 0-12-226810-5.
  2. Kenneth Carpenter: Phylogenetic analysis of the Ankylosauria. W: Kenneth Carpenter (red.): The Armored Dinosaurs. Bloomington: Indiana University Press, 2001, s. 455–483. ISBN 0-253-33964-2.




Warto wiedzieć że... beta

Gastonia (Gastonia burgei) – rodzaj roślinożernego dinozaura z grupy ankylozaurów (Ankylosauria), którego bliższa pozycja systematyczna różni się w poglądach różnych badaczy (uznawano ją za bazalnego ankylozauryda, przedstawiciela uznawanej przez część badaczy za polifiletyczną Polacanthidae, a także za nodozauryda). Żyła we kredzie wczesnej na terenie dzisiejszej Ameryki Północnej, a skamieniałości znaleziono w formacji Cedar Mountains. Cechowała się rogatą głową, krótkimi kończynami, długim ogonem bez buławy, jej grzbiet pokrywał pancerz z płyt kostnych i kolców.
Dinozaury (Dinosauria – z stgr. δεινός deinos – straszny, potężny + σαῦρος sauros – jaszczur) – grupa archozaurów (gadów naczelnych), które zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie. Pod koniec okresu kredy, około 65,5 mln lat temu, katastrofalne wymieranie skończyło ich dominację na lądzie na wszystkich kontynentach. Jedna grupa dinozaurów przeżyła do dnia dzisiejszego: większość taksonomów uważa, że współczesne ptaki są dinozaurami z grupy teropodów. Dinosauria obejmuje dwa rzędy: Saurischia (gadziomiedniczne) oraz Ornithischia (ptasiomiedniczne).
Jura – drugi okres ery mezozoicznej. Trwała od 201 do 145 milionów lat temu. Nazwa pochodzi od gór Jura leżących we Francji i Szwajcarii. Wprowadził ją Alexander von Humboldt w 1823 r.
Ankylozaur (Ankylosaurus) – rodzaj dinozaura pancernego. Obejmuje jeden gatunek – A. magniventris. Skamieniałe szczątki odnajdywano w formacjach geologicznych datowanych na koniec okresu kredowego, położonych na zachodzie Ameryki Północnej.
Wielka Encyklopedia Rosyjska (ros. Большая российская энциклопедия, БРЭ) – jedna z największych encyklopedii uniwersalnych w języku rosyjskim, wydana w 36 tomach w latach 2004–2017. Wydana przez spółkę wydawniczą o tej samej nazwie, pod auspicjami Rosyjskiej Akademii Nauk, na mocy dekretu prezydenckiego Władimira Putina nr 1156 z 2002 roku
Ankylozaury (Ankylosaurinae) – podrodzina tyreoforów z rodziny ankylozaurów (Ankylosauridae). Została nazwana przez Barnuma Browna w 1908 roku. Pierwszą definicję filogenetycznę Ankylosaurinae przedstawił w 1998 roku Paul Sereno – według niej grupa ta obejmuje wszystkie zwierzęta bliżej spokrewnione z Ankylosaurus niż z Minmi lub szamozaurem. Matthew Vickaryous, Teresa Maryańska i David B. Weishampel przedstawili zbliżoną definicję, jednak – ponieważ według ich analizy Shamosaurus jest bardziej zaawansowany niż Minmi – usunęli z niej Minmi. Sereno w 2005 roku uznał, że w celu zwiększenia stabilności zawartości taksonomicznej Ankylosaurinae należy do definicji włączyć zarówno Minmi, jak również innego bazalnego ankylozauryda – Gargoyleosaurus. W analizie Vickaryousa, Maryańskiej i Weishampela z 2004 roku do Ankylosaurinae zaklasyfikowany został – oprócz taksonów przedstawionych na kladogramie – także Nodocephalosaurus.
Klad (z gr. ο κλάδος – gałąź) – w kladystyce, grupa organizmów mających wspólnego przodka, obejmująca wszystkie wywodzące się z niego grupy potomne (linie rozwojowe). W ujęciu ścisłym klady rozdzielają się dychotomicznie, tworząc dychotomiczne drzewo pokrewieństw. Diagramy przedstawiające drzewa pokrewieństw konstruowane metodami kladystycznymi nazywane są kladogramami. Ponieważ klady obejmują organizmy wszelkich rang systematycznych i mogą dotyczyć grup organizmów opisywanych w systemach klasyfikacyjnych w ramach zróżnicowanych kategorii systematycznych (lub ich części) – zwykle organizmy należące do określonego kladu nazywa się mianem "grupy".

Reklama